O Kancelari Aktualności

Zmiana wspólników w spółce cywilnej

Przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują możliwości zbycia przez wspólnika swojego udziału w spółce cywilnej, nawet w przypadku wyrażenia przez pozostałych wspólników zgody na taką czynność. Nie ma jednak prawnych przeszkód do podstawienia wspólników spółki cywilnej.

Podstawienie wspólników:

Spółka cywilna jest umową, w której zawierające ją osoby zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Należy pamiętać, że spółka ta nie posiada osobowości prawnej, czyli nie może być podmiotem praw i obowiązków oraz dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym, spółkę cywilną charakteryzują:
-niepodzielność majątku spółki cywilnej, oraz
-brak określenia udziałów przysługujących każdemu ze wspólników.

Mimo braku możliwości sprzedaży udziałów, prawo nie przewiduje ograniczeń w możliwości wystąpienia ze spółki obecnych wspólników i wstąpienia na ich miejsce nowych. Przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają bowiem żadnych zastrzeżeń co do braku możliwości przystąpienia do spółki nowego wspólnika.

Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1995 r. (sygn. akt III CZP 160/95), w którym Sąd uznał: ,,dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki.”

Omawiane rozwiązanie powinno odbyć się według następującego schematu:
-Do spółki wstępują nowi wspólnicy, którzy jednocześnie wnoszą wkłady;
-Swoje udziały w spółce wypowiadają dotychczasowi wspólnicy dokonując rozliczenia z nowymi wspólnikami.

Zaznaczyć należy, że istotą tego rozwiązania jest wniesienie przez nowych wspólników wkładów w wysokości odpowiadającej majątkowi spółki przed ich przystąpieniem. Oznacza to, że w momencie wyjścia dotychczasowych wspólników ze spółki w ramach rozliczeń uzyskają oni pieniądze wniesione przez nowych wspólników.

Aspekty prawne przystąpienia nowych wspólników:

Przystąpienie nowych wspólników do spółki cywilnej powinno się odbyć w formie aneksu do umowy spółki sporządzonego w formie pisemnej dla celów dowodowych. Jeśli jednak przedmiotem wkładu nowych wspólników będzie nieruchomość, zmiana umowy wymagać będzie formy aktu notarialnego. Dodatkowo podkreślić należy, że dla przystąpienia do spółki nowych wspólników konieczna jest zgoda wszystkich dotychczasowych wspólników, która także powinna być wyrażona w aneksie.

Wraz z podpisaniem zmiany umowy spółki nowi wspólnicy nabywają wszystkie prawa i obowiązki wspólnika spółki cywilnej przewidziane przez kodeks cywilny. Od tego momentu spółka cywilna będzie współwłasnością dotychczasowych i nowych wspólników.

Aspekty podatkowe przystąpienia nowych wspólników:

VAT

Zmiana składu osobowego spółki cywilnej nie prowadzi do likwidacji spółki, co oznacza że na gruncie ustawy o VAT mamy do czynienia z tym samym podmiotem. Nie powstanie więc konieczność zmiany numeru NIP ani sporządzenia remanentu likwidacyjnego.

Powyższe stanowisko potwierdzają:
-interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 27 stycznia 2010 (znak IBPP1/443-1104/09/EA), zgodnie z którą: ,,(…) uznać należy, iż w przypadku zmian osobowych w składzie spółki cywilnej, przy zastrzeżeniu, że skład osobowy spółki nigdy nie będzie mniejszy niż dwóch wspólników spółki cywilnej, spółka będzie nadal istnieć i zachowa swój NIP.
-wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2005 r. (sygn. akt I FSK 287/05), w którym NSA uznał: ,,Spółka cywilna zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usług zachowuje ten status dopóki nie ulegnie rozwiązaniu i wykreśleniu z rejestru. Dopóki więc taki stan rzeczy nie zaistnieje, wszelkie zmiany personalne w składzie tej jednostki organizacyjnej nie zmieniają jej statusu na gruncie podatku od towarów i usług.”

PCC

Podatkowi od czynności cywilnopawnych podlegają umowy spółki oraz ich zmiany, które powodują podwyższenie podstawy opodatkowania. W konsekwencji oznacza to, że obowiązek zapłaty PCC powstaje w sytuacji podpisania takiego aneksu do umowy, którego skutkiem będzie zwiększenie majątku spółki.

Dlatego w sytuacji, w której do spółki przystępują nowi wspólnicy wnosząc jednocześnie wkłady, zmiana umowy spółki w której się dokonuje podlega opodatkowaniu PCC. Stawka podatku wynosić będzie 0,5% od wartości wniesionych przez nowych wspólników wkładów.

Warto zaznaczyć, że podatkiem PCC nie będzie opodatkowana zmiana umowy spółki, w której wstępujący do spółki nowi wspólnicy jako wkład wnoszą świadczenie pracy, można więc rozważyć również takie rozwiązanie.

PIT

Przystąpienie nowych wspólników do spółki cywilnej nie podlega opodatkowaniu PIT. Będzie  się jednak wiązało się obowiązkiem sporządzenia spisu z natury na dzień poprzedzający wstąpienie nowych wspólników, gdyż spis ten jest niezbędny przy ustalaniu wysokości podatku dochodowego każdego z występujących wspólników.

Aspekty prawne wystąpienia dotychczasowych wspólników:

Po przystąpieniu nowych wspólników, dotychczasowi wspólnicy mogą wystąpić ze spółki. Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej odbywa się poprzez wypowiedzenie przez niego swojego udziału. Istnieją trzy możliwości takiego wystąpienia:
-bez podawania przyczyny – wspólnik musi wypowiedzieć swój udział najpóźniej na trzy miesiące przed zakończeniem roku obrachunkowego;
-z ważnych powodów – wówczas udział może być wypowiedziany, w każdym czasie;
-jeżeli umowa spółki tak stanowi – na warunkach przewidzianych w umowie.

Zatem, jeśli umowa spółki nie przywiduje, że każdy wspólnik może w dowolnym czasie z niej wystąpić, warto pomyśleć o dodaniu takiego zapisu przy podpisywaniu aneksu o przystąpieniu nowych wspólników.

We wszystkich przypadkach wypowiedzenie udziału powinno być dokonane w formie pisemnej dla celów dowodowych. Należy także pamiętać, że aby spółka cywilna nie uległa likwidacji po wystąpieniu z niej wspólników, w spółce cywilnej pozostać musi przynajmniej dwóch wspólników.

Wystąpienie wspólników ze spółki cywilnej wiązać się będzie z koniecznością rozliczeń z pozostałymi wspólnikami. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego występującemu ze spółki wspólnikowi zwraca się:
-w naturze - rzeczy, które wspólnik wniósł do spółki do używania. Nie podlega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę cywilną rzeczy należących do wspólnika;
-w pieniądzu – wartość wkładu oznaczonego w umowie spółki cywilnej, wniesionego przez wspólnika występującego. Jeżeli nie ma w tej kwestii innych ustaleń, bierze się pod uwagę wartość wkładu w chwili jego wniesienia. Ponadto w pieniądzu wypłaca się wspólnikowi taką część wartości wspólnego majątku, pozostałą po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Warto zaznaczyć, że podział majątku spółki cywilnej w wypadku wystąpienia któregokolwiek ze wspólników ze spółki wynika z umowy spółki cywilnej.

Aspekty podatkowe wystąpienia dotychczasowych wspólników:

VAT

Wspólnik występujący ze spółki cywilnej, który nie kontynuuje działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu VAT, będzie zobowiązany do zapłaty podatku VAT od towarów,  przy których zakupie przysługiwało mu prawo odliczenia VAT. Będzie się to także wiązało z obowiązkiem sporządzenia spisu z natury na dzień zaprzestania działalności podlegającej VAT.

PCC

Wypowiedzenie przez wspólników swoich udziałów w spółce cywilnej nie pociągało za sobą konieczności uiszczenie podatku PCC.

PIT

Środki pieniężne uzyskane przy wystąpieniu ze spółki w części odpowiadającej nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania  uzyskanymi przed wystąpieniem ze spółki są zwolnione od podatku PIT. Oznacza to że przychodem opodatkowanym PIT nie będzie wartość wkładu wniesionego przez dotychczasowych wspólników do spółki cywilnej oraz niewypłacone wcześniej zyski spółki, które były nich na bieżąco opodatkowywane.

Środki pieniężne otrzymane ponad wartość wniesionych wkładów oraz niewypłaconych, ale opodatkowanych przez wspólników zysków, stanowić będą przychód opodatkowany PIT. Należy uznać, że jest to przychód z praw majątkowych opodatkowany według skali, czyli  dochód do kwoty 85 500 zł opodatkowany będzie 18-procentowymi podatkiem PIT, natomiast dochód powyżej tej kwoty podatkiem 32-procentowym.

Stanowisko powyższe potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. (znak IPPB1/415-94/10-5/MT): ,,Reasumując stwierdzić należy, iż wypłacony Wnioskodawcy, w związku z wystąpieniem ze spółki cywilnej, udział w majątku tej spółki, nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym – zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tylko do wysokości pierwotnie wniesionego do tej spółki wkładu. Natomiast wypłacona nadwyżka ponad wartość wniesionego wkładu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako dochód z praw majątkowych.’’

Na dzień wystąpienia ze spółki wspólnicy zobowiązani będą do sporządzenia wykazu składników majątkowych na dzień wystąpienia, który powinien zawierać co najmniej: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień likwidacji.

Jeśli występujący wspólnicy zdecydują się na wyciągnięcie ze spółki jakichkolwiek środków trwałych staną się one dla nich przychodem opodatkowanym PIT dopiero w momencie ich zbycia. Ale nie zawsze, jeżeli bowiem składniki te zostaną zbyte po upływie sześciu lat od dnia likwidacji działalności, a zbycie to nastąpi poza prowadzoną działalnością gospodarczą, wówczas także przychód z tego tytułu będzie zwolniony z opodatkowania podatkiem PIT.

27/04/2012 | Autor: Daria Leszczyk - aplikantka adwokacka w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie | Źródło: portal www.lex-portal.pl


Powrót