O Kancelari Aktualności

Pełnomocnictwo i udzielenie pełnomocnictwa

Może się zdarzyć, że z powodu wyjazdu, choroby czy innego zdarzenia, nie jesteśmy w stanie dokonać czynności, która wymaga złożenia naszego podpisu. W takiej sytuacji można upoważnić inna osobę do zawarcia umowy, udzielając jej stosownego pełnomocnictwa. W artykule prezentujemy niektóre kwestie z jego udzieleniem związane.

Osoba, która udziela pełnomocnictwa, określana jest mianem mocodawcy. Ten, komu pełnomocnictwo zostało udzielone – to pełnomocnik. Kwestie pełnomocnictwa regulowane są przez kodeks cywilny.

Zakres umocowania pełnomocnika zależy przede wszystkim od woli mocodawcy. Udzielenie pełnomocnictwa w każdej sytuacji wymaga określenia przez mocodawcę objętego nim zakresu umocowania. Kodeks wskazuje trzy rodzaje pełnomocnictw i odpowiadające im zakresy umocowania:

1) pełnomocnictwo ogólne do czynności zwykłego zarządu;
2) pełnomocnictwo rodzajowe (do czynności określonego rodzaju)
3) pełnomocnictwo do poszczególnej czynności (pełnomocnictwo szczególne).

W praktyce osoby fizyczne udzielają najczęściej pełnomocnictwa ogólnego, które upoważnia do czynności nieprzekraczających zakresu zwykłego zarządu, takich na przykład jak  zawarcie umowy najmu, złożenia pisma w urzędzie czy wyjaśnienie sprawy w banku.

Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należy udzielić  pełnomocnictwa rodzajowego. Musi zawierać wskazanie rodzaju czynności, które może dokonywać  pełnomocnik.

Pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna, przy czym nie musi mieć ona pełnej zdolności do czynności prawnych. Istotą pełnomocnictwa jest to, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz mocodawcy.

W jaki sposób udzielić pełnomocnictwa?

Pełnomocnictwo ogólne powinno zostać udzielone na piśmie i to pod rygorem nieważności – oznacza to, że niezachowanie tej formy spowoduje nieważność pełnomocnictwa.

Pamiętaj! Pełnomocnictwo nie jest umową między mocodawca  pełnomocnikiem, a jedynie oświadczeniem woli mocodawcy. To oznacza, że pełnomocnik nie musi działać w imieniu mocodawcy – chyba, że taki obowiązek wynika z innych umów, np. z umowy zlecenia.

Niekiedy pełnomocnictwo będzie wymagało zachowania formy szczególnej – przede wszystkim formy aktu notarialnego. Będzie tak musiało być zawsze, gdy sama czynność, do dokonania której udzielane jest pełnomocnictwo, wymaga zachowania szczególnej formy. W szczególności będą to wszelkiego rodzaju sytuacje związane z przenoszeniem własności nieruchomości.

Pełnomocnictwo może zostać sporządzone nawet odręcznie. Należy określić osobę mocodawcy i tego, komu pełnomocnictwo jest udzielone. Osoby te powinny być wskazane z imienia i nazwiska, warto wskazać także numer dowodu osobistego czy pesel, w przypadku przedsiębiorców dodatkowym elementem odróżniającym będzie NIP.

Mocodawca może w ogólny sposób określić zakres pełnomocnictwa bądź szczegółowo określać, które czynności mogą być dokonane w jego imieniu przez pełnomocnika. W praktyce często spotyka się pełnomocnictwa, w których mocodawca ogólnie wskazuje, że „pełnomocnik jest upoważniony do występowania w moim imieniu, a w szczególności do…”.

Mocodawca powinien także wskazać, czy udzielone pełnomocnictwo obejmuje prawo do udzielania dalszych pełnomocnictw ( a więc czy pełnomocnik może wyznaczać dalszych pełnomocników), czy też taka możliwość jest wyłączona. Pełnomocnik może ustanowić dla swojego mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika wyraźnie z treści pełnomocnictwa, ale także z ustawy (np. pełnomocnictwo procesowe) lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (np. umowy zlecenia).

Co się stanie, jeśli pełnomocnik przekroczy zakres umocowania?

Należy odróżnić dwie sytuacje – gdy umowa została zawarta z przekroczeniem udzielonego wcześniej pełnomocnictwa oraz sytuację, w której zawarto umowę w oparciu o udzielone wcześniej pełnomocnictwo, które wygasło.

Jeśli umowa zostanie zawarta przez osobę działającą bez umocowania lub przekraczającą zakres umocowania, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. Potwierdzenie czynności przez osobę, w imieniu której umowa została zawarta, nie wymaga zachowania szczególnej formy. Może nastąpić także w sposób dorozumiany.  Przepis nie przewiduje terminu, w którym takie potwierdzenie powinno nastąpić, jednak należy pamiętać, że utrzymywanie drugiej strony (podmiotu, który zawarł umowę nie wiedząc o nieważności pełnomocnictwa) w stanie niepewności co do przyszłości zawartej umowy jest dla niej z reguły niekorzystne, więc jest on władny ustalić termin  dla mocodawcy dla potwierdzenia zawartej umowy. Jeśli nie potwierdzi on jej, przestaje być zobowiązana do zawarcia umowy.

Jeśli z kolei pełnomocnik dokona czynności, która mieści się w zakresie pełnomocnictwa, które wygasło – a bez znaczenia jest tu powód wygaśnięcia, taka czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona zawartej umowy wiedziała o wygaśnięciu pełnomocnictwa lub mogła się o tym z łatwością dowiedzieć.

Wygaśnięcie pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo nie jest udzielone raz na zawsze. Może być w każdej chwili przez mocodawcę odwołane. Pozostałe przyczyny wygaśnięcie pełnomocnictwa ogólnego są następujące:
  - upływ terminu, na jaki pełnomocnictwo było udzielone,
  - ustanie stosunku prawnego, z którego wynikało umocowanie,
  - ubezwłasnowolnienie całkowite pełnomocnika,
  - odwołanie pełnomocnictwa,
  - śmierć mocodawcy,
  - śmierć pełnomocnika.

Odwołanie pełnomocnictwa jest, podobnie jak jego udzielenie - jednostronną czynnością prawną mocodawcy. Co do zasady pełnomocnik nie może doprowadzić do odwołania pełnomocnictwa. W szczególności nie może się go "zrzec" - co najwyżej, o ile nie jest zobowiązany do tego treścią stosunku prawnego, może powstrzymać się od dokonywania czynności, do których został umocowany.

W pewnych sytuacjach, a mianowicie wtedy, gdy jest to uzasadnione treścią stosunku prawnego, który jest podstawą pełnomocnictwa, mocodawca może zrzec się jego odwołania. Należy to rozumieć w ten sposób, że mocodawca zobowiązuje się, że nie odwoła pełnomocnictwa w okresie trwania stosunku podstawowego, dla którego zostało ono udzielone. W treści pełnomocnictwa powinno zostać uregulowane kwestie jego odwołalności.

Bez względu na powód wygaśnięcia pełnomocnictwa, pełnomocnik musi oddać mocodawcy dokument pełnomocnictwa.  

Pamiętaj! Nie każda czynność może zostać dokonana przez pełnomocnika – np. testament sporządzić można wyłącznie osobiście. Co może zaskakiwać, w szczególnie uzasadnionych wypadkach także małżeństwo może zostać zawarte przez pełnomocnika.

27/04/2012 | Autor: Martyna Kośka | Źródło: portal www.lex-portal.pl


Powrót