O Kancelari Aktualności

Jak prawidłowo przygotować odpowiedź na pozew cywilny

To od pozwanego zależy, czy zdecyduje się odpowiedzieć powodowi. W pewnych przypadkach sąd może go jednak do tego zobowiązać

Znowelizowane przepisy procedury cywilnej zniosły ciążący wcześniej na przedsiębiorcach obowiązek składania odpowiedzi na pozew w sprawach gospodarczych. Jednak w niektórych sprawach sąd nadal może zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew i wyznaczyć na to termin – nie krótszy niż dwa tygodnie. I to nawet wówczas, gdy pozwanym nie jest podmiot profesjonalny (przedsiębiorca). Sąd sam decyduje więc, czy w konkretnej sprawie zobowiąże pozwanego do sporządzenia takiego pisma procesowego. Najczęściej podejmuje taką decyzję w sprawach skomplikowanych, wymagających wielu rozliczeń między stronami. Powinien ją jednak podjąć jeszcze przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę.

Co więcej, może również zobowiązać strony do złożenia kolejnych pism przygotowawczych i wskazać okoliczności, które mają w nich zostać wyjaśnione, a także to, w jakim porządku mają zostać złożone.

Sporządzając pismo przygotowawcze, pozwany musi zwięźle podać stan sprawy, a także odnieść się do twierdzeń powoda i dowodów, które tamten powołał. Może też wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie i potwierdzać wyrażone przez pozwanego stanowisko. Do pisma przygotowawczego wolno też dodać załączniki, które będą stanowiły dowody w sprawie. Oprócz tego w takim piśmie pozwany ma prawo określić podstawę prawną swoich żądań lub wniosków.

Później, już w toku sprawy, strony będą mogły składać takie pisma jedynie wówczas, gdy sąd tak postanowi. Takie postanowienie sąd może wydać nawet na posiedzeniu niejawnym. Bez takiego postanowienia w toku sprawy strony mogą składać tylko pisma obejmujące wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. [Przykład 1]

Aby wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, pozwany powinien przestrzegać tych zarządzeń sądu, ponieważ zgłoszone po wyznaczonym terminie dowody i twierdzenia sąd pominie. Wyjątek od tej zasady będzie miał miejsce tylko wówczas, gdy pozwany uprawdopodobni, że dowodów i twierdzeń nie zgłosił w odpowiedzi na pozew lub w dalszym piśmie przygotowawczym nie ze swojej winy. Sąd może je uwzględnić również, gdy nie spowoduje to zwłoki w rozpoznawaniu sprawy albo gdy wystąpią inne wyjątkowe okoliczności.

Gdy pozwany złoży odpowiedź na pozew albo pismo przygotowawcze po wyznaczonym terminie, sąd je zwraca, a więc nie wywołują one żadnych skutków prawnych.

Złożenie odpowiedzi

Odpowiedź na pozew jest rodzajem pisma procesowego i dlatego musi spełniać wymogi, jakie są stawiane tym pismom. Gdy odpowiedź na pozew ma zostać doręczona powodowi, którym jest przedsiębiorca lub wspólnik spółki handlowej, wpisany do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, wówczas pozwany podaje w niej jego adres wskazany w rejestrze, o ile strona nie podała innego adresu dla doręczeń.

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca swojego zamieszkania. Gdy tego nie zrobią, a sąd nie zna ich nowego adresu, wówczas pismo pozostanie w aktach sprawy, lecz będzie się przyjmować, że odnosi takie skutki, jak gdyby zostało doręczone.

Przede wszystkim pismo takie musi zawierać oznaczenie sądu, do jakiego jest kierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, adresy bądź oznaczenie ich siedziby, a także adresy albo siedzibę ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników.

Pismo należy zatytułować: odpowiedź na pozew, opatrzeć podpisem (strony, pełnomocnika albo przedstawiciela ustawowego), wymienić załączniki oraz podać sygnaturę sprawy, do której jest składane. [Przykład 2]

W odpowiedzi na pozew trzeba podać wszystkie argumenty, okoliczności faktyczne, twierdzenia i dowody, które przemawiają za tym, że żądanie pozwu nie jest słuszne.

Można w nim również zażądać, aby sąd wezwał na rozprawę konkretnych świadków i powołał biegłych, dokonał oględzin albo polecił powodowi, aby dostarczył na rozprawę konkretny dokument, który jest potrzebny do przeprowadzenia dowodu (a dysponuje nim powód).

Powołując się w odpowiedzi na pozew na dowód ze świadków, trzeba też dokładnie oznaczyć fakty, których mają dotyczyć te zeznania, a także wskazać ich imiona, nazwiska oraz adresy, aby sąd mógł ich wezwać na rozprawę.

Oprócz tego pozwany ma prawo domagać się, aby sąd sprowadził na rozprawę dowody, które znajdują się w innych sądach (np. dołączył akta konkretnej sprawy znajdujące się już w archiwum), urzędach lub u osób trzecich.

W odpowiedzi na pozew strona może też domagać się przeprowadzenia rozprawy jedynie w jej obecności, co zapobiega wydaniu wyroku zaocznego wówczas, gdy nie stawi się w sądzie.

Gdy pozwany nie sporządzi odpowiedzi na pozew, mimo że został do tego zobowiązany, wówczas sąd może uznać, iż nie zgłasza on żadnych zastrzeżeń do twierdzeń wskazanych w pozwie.

Uzupełnienie twierdzeń

Gdy sąd uzna, że zgłoszone w odpowiedzi na pozew dowody i twierdzenia wymagają dalszych wyjaśnień, wówczas na rozprawie będzie zadawał w tej sprawie dodatkowe pytania pozwanemu. Sąd będzie dążył do tego, aby pozwany uzupełnił te dowody i twierdzenia oraz udzielił koniecznych wyjaśnień, uzasadniając w ten sposób żądania, wnioski, twierdzenia faktyczne i prawne. Podczas rozprawy pozwany ma prawo również złożyć oświadczenie co do twierdzeń powoda, dotyczących okoliczności faktycznych. Gdy nie złoży takiego oświadczenia, sąd może przyjąć, iż zgadza się z twierdzeniami powoda.

Przepisy procedury cywilnej przewidują teoretycznie, że pozwany aż do zamknięcia rozprawy ma prawo przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej. Jednak sąd ma prawo ograniczyć postępowanie dowodowe i pominąć dowody albo twierdzenia, które uzna na spóźnione albo złożone tylko po to, aby przewlec postępowanie, bądź gdy okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione.

Wyjaśnienie przez sąd spornych okoliczności może spowodować, że zostanie ograniczony zakres i potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego. Natomiast zarówno w odpowiedzi na pozew, jak i podczas rozprawy pozwany nie musi powoływać się na fakty powszechnie znane, ponieważ sąd bierze je zawsze pod uwagę, nawet gdy strony nie będą się tego domagały. Chodzi tu o fakty, o których istnieniu może dowiedzieć się każdy z powszechnie dostępnych źródeł.

Doręczenie odpowiedzi

Odpowiedź na pozew pozwany powinien sporządzić co najmniej w trzech egzemplarzach: jeden dla sądu, drugi dla powoda, a trzeci dla siebie. Zdarza się jednak, że w sprawie występuje kilku powodów. Wtedy pozwany musi przygotować więcej egzemplarzy, dla każdego z nich.

Do odpowiedzi na pozew należy dodać załączniki, którymi są nie tylko zaświadczenia, dokumenty, rachunki, pokwitowania, wyciągi, wypisy itd., lecz również odpisy tej odpowiedzi na pozew oraz odpisy załączników dla doręczenia ich powodowi. Gdy do odpowiedzi na pozew nie zostanie dołączony oryginał dokumentu, to wówczas należy dołączyć dodatkowo odpis takiego załącznika do akt sądowych. [Przykład 3]

Odpowiedź na pozew razem z załącznikami pozwany składa w sądzie, który następnie doręcza ją powodowi. Natomiast już później, w toku sprawy, odpisy pism strony mogą doręczać sobie wzajemnie, pod warunkiem że reprezentują ich profesjonalni pełnomocnicy. Wtedy doręczają je sobie adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi czy radcowie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W takim przypadku do pisma procesowego złożonego w sądzie profesjonalny pełnomocnik powinien dołączyć dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód wysłania tego pisma przesyłką poleconą. Gdy nie dołączy takiego dowodu, sąd zwróci mu pismo, i to bez wzywania do usunięcia tego braku. Oprócz tego doręczenie może nastąpić także przez wręczenie adresatowi pisma bezpośrednio w sekretariacie sądu.

Gdy powód ustanowił pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, wówczas pismo powinno się doręczyć właśnie tej osobie.

PRZYKŁADY

1 Czy zgoda sądu na złożenie pisma oznacza, że zostaną przyjęte zgłoszone w nim dowody

W sądzie toczy się przeciwko mnie sprawa o zapłatę. Złożyłam już odpowiedź na pozew, lecz teraz pojawiły się nowe dowody w sprawie, których wcześniej nie zgłosiłam. Zwróciłam się do sądu o zgodę na złożenie pisma. Czy taka zgoda oznacza automatycznie, że sąd uwzględni dowód?

Nie. Nawet gdy sąd wyrazi zgodę na złożenie pisma, to może uznać zgłoszone w nim twierdzenia i dowody za spóźnione i nie uwzględnić ich. Z kolei pismo złożone bez zgody sądu zostanie zwrócone.

Nowa procedura pozostawia do uznania sądu ocenę, czy twierdzenia i dowody strony są spóźnione. Przepisy nie określają, w jakim czasie (np. tygodnia, miesiąca, dnia) od momentu pojawienia się nowych okoliczności strona (czyli powód albo pozwany) powinna w sądzie złożyć pismo o dopuszczenie nowego dowodu lub twierdzenia. Dlatego sąd zawsze może uznać zgłoszenie ich za spóźnione, a w dodatku różne składy sądów mogą w analogicznej sprawie wydać zupełnie inne rozstrzygnięcia, ponieważ różnie ocenią sprawę spóźnienia.

2 Czy braki formalne mogą być przyczyną zwrotu odpowiedzi na pozew

Chcę sama sporządzić odpowiedź na pozew w sprawie, w której zostałam pozwana. Znajomi odradzają mi, ponieważ skoro nie jestem prawnikiem, to mogę nie dopełnić wymogów i wówczas sąd zwróci mi tę odpowiedź na pozew. Czy sąd z tego powodu może zwrócić pismo?

Tak. Gdy odpowiedź na pozew lub inne pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu z powodu niezachowania warunków formalnych, to wówczas sąd wezwie pozwanego do poprawienia lub uzupełnienia go w ciągu tygodnia. Natomiast za takie istotne braki formalne sąd nie uzna mylnego oznaczenia odpowiedzi na pozew lub innych niedokładności. Nie będą one stanowiły przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym.

Dopiero gdy w wyznaczonym terminie pozwany nie uzupełni braków, to sąd zwróci mu tę odpowiedź. Zwrócone pismo nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. W praktyce oznaczać to będzie, że sąd nie musi uwzględnić wskazanych w nim dowodów i twierdzeń przytoczonych na poparcie wywodów pozwanego.

3 Czy do odpisu pozwu zawsze trzeba dołączać oryginalne dokumenty

Sąd zobowiązał mnie do sporządzenia odpisu pozwu. Boję się dołączyć do niego oryginały dokumentów urzędowych i prywatnych, aby nie zaginęły. Czy mogę uniknąć dołączenia oryginałów?

Nie. Wprawdzie w obawie przed utratą dokumentu pozwany ma prawo dołączyć jego odpis, ale potem już na rozprawie powinien okazać oryginał. Jednakże od tej zasady przepisy przewidują pewne odstępstwa. Gdy dokument urzędowy znajduje się w aktach organu władzy publicznej lub innego organu państwowego, to wówczas do odpisu pozwu wystarczy dołączyć urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Gdy pozwany sam nie może uzyskać takiego odpisu lub wyciągu, to wówczas sąd go zażąda od organu. Sąd może jednak uznać za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu i wtedy zarządzi, aby organ dostarczył go na rozprawę, albo postanowi przejrzeć go na miejscu. Zrobi to wyznaczony sędzia albo cały skład sądu.

Gdyby osoba trzecia odmówiła przedstawienia dokumentu i w dodatku zrobiła to z przyczyn nieuzasadnionych, to wówczas sąd – po wysłuchaniu jej oraz stron co do zasadności odmowy – może ukarać ją grzywną.

Natomiast w sprawach dotyczących przedsiębiorstwa handlowego lub przemysłowego przedstawia się sądowi księgi i dokumenty przedsiębiorstwa wówczas, gdy jedna ze stron powołała się na nie, a wyciąg z nich sąd uznał za niewystarczający. W razie trudności w dostarczeniu ksiąg sąd może przejrzeć je na miejscu albo zlecić tę czynność wyznaczonemu sędziemu, który dodatkowo będzie musiał sporządzić niezbędne wyciągi.

Ważne

Pozwany nie musi powoływać się na tzw. fakty powszechnie znane, ponieważ sąd bierze je zawsze pod uwagę. Nawet, gdy strony nie będą się tego domagały

Podstawa prawna Art. 126 – 250 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

20/06/2012 | Autor: Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz | Źródło: Gazeta Prawna artykuł z dnia 20.06.2012


Powrót