Nowe informacje o windykacjach należności

Tajemnica zawodowa adwokata

Mon, 18 Apr 2011 00:00:00 +0200

Zasadnicze znaczenie dla prawidłowego wykonywania funkcji adwokackich ma uregulowanie przyjęte w art. 6 Prawa o adwokaturze, dotyczące zakresu i charakteru tajemnicy adwokackiej. Natomiast Zbiór zasad etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. (uchwała nr 2/XVIII/98) w § 19 w sposób szczegółowy w stosunku do uregulowań ustawowych określił obowiązki adwokata w zakresie zachowania tajemnicy. Art. 6. p.o.a. stanowi:
1. Adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej.
2. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie.
3. Adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.
4. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1505 oraz z 2004 r. Nr 62, poz. 577) - w zakresie określonym tymi przepisami.

Zgodnie zaś z § 19 Zbioru zasad etyki adwokackiej adwokat zobowiązany jest zachować w tajemnicy oraz zabezpieczyć przed ujawnieniem lub niepożądanym wykorzystaniem wszystko, o czym dowiedział się w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Znajdujące się w aktach adwokackich materiały, wszystkie wiadomości, notatki i dokumenty dotyczące sprawy uzyskane od klienta oraz innych osób, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują objęte są tajemnicą adwokacką. W celu wypełnienia dyspozycji § 19 adwokat musi zobowiązać swoich współpracowników i personel oraz wszelkie osoby zatrudnione podczas wykonywania działalności zawodowej do przestrzegania obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Ponadto każdy adwokat, który posługuje się w pracy zawodowej komputerem lub innymi środkami elektronicznego utrwalania danych obowiązany jest stosować oprogramowanie zabezpieczające dane przed ich niepowołanym ujawnieniem. Zachowania szczególnej ostrożności wymaga przekazywanie informacji objętych tajemnicą zawodową za pomocą elektronicznych i podobnych środków przekazu, dlatego adwokat jest obowiązany uprzedzić klienta o ryzyku związanym z zachowaniem poufności przy wykorzystaniu tych środków. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej jest nieograniczony w czasie.
Zagadnieniem kluczowym w kwestii tajemnicy zawodowej adwokata jest oczywiście, czy adwokata można przesłuchać w charakterze świadka w toku postępowania karnego i cywilnego. Zarówno w procedurze karnej jak i cywilnej istnieje zakaz przesłuchania jako świadka adwokata co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę. W procedurze karnej jest to jednak tylko zakaz warunkowy.

I. PROCES KARNY

Przesłuchanie adwokata jako świadka w procesie karnym zostało dopuszczone zarówno przepisami kodeksu postępowania karnego jak i przez Sąd Najwyższy w uchwale Izby Karnej w składzie 7 sędziów z dnia 16.06.1994 r., sygn. akt I KZP 5/94, który stwierdził, że adwokata nie wolno przesłuchiwać jako świadka, co do faktów, o których dowiedział się jako obrońca udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę [arg. z art. 161 pkt 1 k.p.k. (obecnie art. 180 k.p.k.)]. W innych wypadkach adwokat może odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się obowiązek tajemnicy określony w art. 6 p.o.a., chyba, że Sąd lub prokurator zwolni go na podstawie art. 163 k.p.k. (180 § 2 k.p.k.) od obowiązku zachowania tajemnicy. Zwolnienie to może nastąpić tylko wtedy, gdy ujawnienie okoliczności objętych tajemnicą – w drodze przesłuchania adwokata jako świadka – jest nieodzowne dla prawidłowego wyrokowania w sprawie tj. gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Uchwała ta jednak nie została zaakceptowana przez samorząd adwokacki - uchwała NRA z 18 czerwca 1994 r. Nr 1/VIII/94 stwierdzająca nadrzędność regulacji wynikającej z art. 6 p.o.a. nad regulacjami procesowymi i statuująca zasadę, iż tajemnica zawodowa jest objęta ochroną bezwzględną i powinna być respektowana przez organy procesowe (Krzemiński Zdzisław - Glosa do uchwały SN z dnia 16 czerwca 1994 r., I KZP 5/94 - art. 6 p.o.a. adresowany jest wyłącznie do adwokatów. Jest to przeto przepis szczególny (ius speciale), który uchyla normę ogólną czyli art. 163 k.p.k. (obecnie art. 180 k.p.k.); Krzemiński Zdzisław - Glosa do uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 27 października 1993 r. - Nałożony na adwokatów obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej [z art. 6 p.o.a.] ma charakter bezwzględny i przez nikogo nie może być uchylony).

II. PROCES CYWILNY

Art. 261 § 2 k.p.c. dopuszcza możliwość odmowy przez świadka odpowiedzi na pytanie, jeśli zeznanie miało być powiązane z pogwałceniem przez niego istotnej tajemnicy zawodowej. Wiąże się z tym również możliwość (a zarazem zawodowa powinność) odmowy przedstawienia sądowi dokumentu (art. 248 k.p.c.). Przepisy te nie zezwalają na zwolnienie osoby związanej tajemnicą zawodową z obowiązku jej zachowania. Przesłuchiwany w charakterze świadka adwokat musi tylko podać podstawę prawną (tj. ustawę prawo o adwokaturze) na której opiera swą odmowę – bez uzasadnienia przesłanek faktycznych.

Należy więc przyjąć, że adwokat w postępowaniu cywilnym zobowiązany jest przestrzegać tajemnicy zawodowej w pełnym jej zakresie i nie staje przed koniecznością oceny istotności powierzonej mu tajemnicy, a sąd od tego obowiązku zwolnić go nie może. Sam problem ustalenia, czy chodzi o "istotną tajemnicę zawodową”, pozostawiony został do rozstrzygnięcia zeznającemu jako świadek adwokatowi (Krzemiński Zdzisław, Komentarz do art. 261 kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U.64.93.296), [w:] Z. Krzemiński, Alimenty i ojcostwo. Praktyczny komentarz. Orzecznictwo. Piśmiennictwo. Wzory pism, Zakamycze 2006, wyd. II).

Wymagalność roszczeń a instytucja przedawnienia

Sat, 16 Apr 2011 00:00:00 +0200

Instytucja przedawnienia prowadzi do ograniczenia możności dochodzenia praw (roszczeń), jeżeli nie były one realizowane w czasie w ustawie określonym. Uregulowana jest ona w art. 117 – 125 KC.

Zgodnie z art. 117 §1 KC przedmiotem przedawnienia mogą być tylko i wyłącznie cywilnoprawne roszczenia majątkowe, a odstępstwa od tej reguły mogą być przewidziane tylko w normie o randze ustawy. Przedawnienie jest instytucją iuris cogentis (przepisy bezwzględnie obowiązujące), co oznacza, że regulujące je przepisy nie mogą być uchylone lub zmienione wolą stron: strony nie mogą skrócić albo przedłużyć terminu przedawnienia (art. 119 KC).

Ustawowym skutkiem przedawnienia jest powstanie po upływie terminu przedawnienia po stronie tego, przeciw komu przysługuje roszczenie (dłużnik), uprawnienia do uchylenia się od jego zaspokojenia, czyli tzw. zarzut peremptoryjny (art. 117 §2). Wykonanie tego uprawnienia powoduje, że roszczenie już nie może być skutecznie dochodzone. Skorzystanie przez dłużnika z przysługującego mu prawa i uchylenie się od zaspokojenia roszczenia obliguje sąd do oddalenia żądania pozwu obejmującego przedawnione roszczenie. W razie nie podniesienia przez dłużnika zarzutu przedawnienia sąd nie może przedawnienia uwzględnić z urzędu. Nie ma znaczenia przyczyna nieskorzystania przez dłużnika z jego prawa, art. 117 § 2 pozostawia bowiem decyzję wyłącznie samemu dłużnikowi.Sytuację polegającą na możności odmowy świadczenia przez podniesienie zarzutu przedawnienia należy zakwalifikować jako prawo podmiotowe, a co za tym idzie, podniesienie zarzutu przedawnienia ma charakter czynienia użytku z prawa podmiotowego. Sąd w takiej sytuacji może tego zarzutu nie uwzględnić, jeżeli uzna, ze byłby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC).Ten przeciwko komu przysługuje roszczenie (dłużnik) może zgodnie z art. 117 §2 KC zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia. Zrzeczenie się jest jednostronną, wymagającą dojścia do drugiej strony i nieodwołalną czynnością prawną, która może być ważnie dokonana dopiero po upływie terminu przedawnienia. Zastrzeżenie to ma zapobiec obchodzeniu przepisów o skutkach upływu terminów przedawnienia. Ważne zrzeczenie się zarzutu przedawnienia każe kwalifikować roszczenie jako zaskarżalne, czyli tak, jakby nie upłynął termin przedawnienia.

W tym miejscu należy podkreślić, że przedawnione roszczenie nie wygasa, a jedynie nie będzie mogło być przymusowo realizowane. Przybiera więc ono charakter tzw. zobowiązania niezupełnego (naturalnego). Przedawnione roszczenie nie korzysta z ochrony prawnej, ale nadal uważane jest za prawnie istniejące, gdyż z dalszym jego istnieniem związane są pewne skutki prawne, które sprawiają, że nie staje się ono wcale bezprzedmiotowe. Należą do nich bowiem możliwość potrącenia przedawnionej wierzytelności, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło (art. 502 KC), oraz niemożność żądania zwrotu świadczenia, jeżeli zostało ono spełnione przez dłużnika w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu (art. 411 pkt 3).

Kodeks Cywilny w art. 118 KC określa tylko ogólne terminy przedawnienia, dlatego postanowienia te znajdują zastosowanie, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Według tych postanowień ogólnych, roszczenia ulegają przedawnieniu z upływem trzech albo dziesięciu lat.
Trzyletni okres przedawnienia obejmuje roszczenia o świadczenia okresowe (a więc roszczenia, które dłużnik zobowiązany jest spełniać periodycznie, w określonych z góry odstępach czasu) oraz roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (dotyczą one podmiotu, który profesjonalnie trudni się działalnością gospodarczą, a równocześnie roszczenie jego związane jest z tym zakresem aktywności – charakter osoby obowiązanej do zaspokojenia roszczenia nie ma w tym przypadku doniosłości prawnej).
Z kolei dziesięcioletni okres przedawnienia odnosi się do wszelkich innych roszczeń, nie wymienionych powyżej. Należy dlatego stwierdzić, że ten termin przedawnienia jest regułą - roszczenia majątkowe, dla których prawo nie przewiduje innych terminów przedawnienia, przedawniają się z upływem dziesięciu lat.
Poza tymi ogólnymi terminami przedawnienia system prawny, jak pisałem powyżej, przewiduje szereg szczególnych przypadków, gdzie występują terminy przedawnienia o innej długości, np:
- w przypadku roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczeń rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczeń prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch (art. 554 KC);
- roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (677 KC).

W toku biegu terminów przedawnienia mogą istnieć pewne szczególne okoliczności (stany rzeczy), które utrudniają lub zgoła uniemożliwiają dochodzenie roszczeń przez uprawnionego. Ustawodawca bierze to pod uwagę, modyfikując z tego względu ogólne reguły odnoszące się do terminów przedawnienia. Cel ten realizuje instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia, która polega na nie uwzględnianiu okresów, w których występowały owe bliżej określone w ustawie stany rzeczy, przy ustalaniu biegu tych terminów (art. 121 KC).
Konsekwencje prawne zwieszenia zalezą od tego, w jakiej fazie biegu przedawnienia występują te stany rzeczy. Pod tym względem można wyróżnić dwa typy sytuacji:
1)stany rzeczy powodujące zawieszenie istnieją w momencie, w którym powinien rozpocząć się bieg przedawnienia – wówczas następuje przesunięcie początku tego biegu do chwili ustania wspomnianych stanów rzeczy;
2)stany rzeczy pojawiają się już po rozpoczęciu biegu przedawnienia – w takim przypadku okresu ich trwania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia.
W myśl art. 121 KC dwa typy zdarzeń powodują zawieszenie biegu przedawnienia:
- siła wyższa, jeżeli uniemożliwi uprawnionemu dochodzenie przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody (np. ustanie działalności sądów, wstrzymanie komunikacji);
- łączący uprawnionego z osobą, przeciwko której skierowane jest roszczenie, określony stosunek rodzinny lub opiekuńczy – przez czas trwania tego stosunku.
Ten wykaz zdarzeń powodujących zawieszenie postępowania uzupełnia art. 122 KC mając na względzie potrzebę silniejszej ochrony interesów osób, które same nie mogą swoich roszczeń dochodzić.
Zawieszenie biegu przedawnienia mogą oczywiście przewidywać ponadto pozakodeksowe przepisy szczególne.(np. Ustawa Prawo przewozowe).

Natomiast przerwa przedawnienia zawsze następuje wskutek zdarzenia, które występuje w toku biegu terminów przedawnienia. Powoduje ona ten skutek, że nie uwzględnia się – w przeciwieństwie do zawieszenia – czasu, jaki minął od rozpoczęcia biegu przedawnienia do wystąpienia zdarzenia powodującego przerwę. Po przerwie przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 §4). Przerwę biegu przedawnienia powodują dwa zdarzenia:
1)podjęcie dochodzenia roszczenia przez uprawnionego (chodzi o każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia),
2)uznanie roszczenia przez dłużnika.

Istotnym zagadnieniem pozostaje ustalenie, od kiedy termin przedawnienia zaczyna biec?

Stosownie do treści art. 120 §1 KC bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Natomiast roszczenie jest wtedy wymagalne, gdy wierzyciel, a zatem ten komu ono przysługuje, ma możliwość żądania spełnienia na jego rzecz świadczenia.Ustawa nie definiuje pojęcia wymagalności, ale przyjmuje się zgodnie w doktrynie, że przez wymagalność należy rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Wymagalność roszczenia pozostaje zatem w ścisłym związku z terminem spełnienia świadczenia, bowiem z chwilą nadejścia tego terminu zobowiązanie staje się wymagalne. Dlatego właśnie precyzyjne określenie terminu zapłaty (spełnienia swiadczenia) ma istotne znaczenie ze względu na moment wymagalności roszczenia o zapłatę, a tym samym moment, od którego strona zobowiązana do zapłaty opóźnia się z zapłatą i od którego należą się odsetki za opóźnienie, a przede wszystkim od którego zaczyna biec termin przedawnienia roszczenia.
Terminy spełnienia świadczenia i wymagalności roszczeń regulują przede wszystkim przepisy art. 455 - 458 KC. Przepisy te ustanawiają generalną regułę, iż w przypadku, gdy termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony przez strony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (do zapłaty). Tak więc w przypadku, gdy termin zapłaty za wykonaną usługę lub sprzedany towar nie zostanie przez strony określony, można będzie żądać takiej zapłaty dopiero po wezwaniu o nią i dopiero po tym wezwaniu zacznie biec termin przedawnienia.
Ponadto należy zwrócić uwagę na przepis art. 457 KC, zgodnie z którym termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną (umowę) poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika, co oznacza, że jeżeli na przykład w umowie sprzedaży strony oznaczyły termin zapłaty za kupiony towar na 14 dni od dnia zawarcia umowy, kupujący (czyli ten, który ma zapłacić) jest uprawniony do zapłaty przed upływem 14 dni, nawet w pierwszym dniu po zawarciu umowy, ale również w 14 dniu po zawarciu umowy. Sprzedający (czyli ten, komu należy się zapłata) nie może natomiast żądać od kupującego zapłaty przed upływem ustalonego terminu, to jest przed upływem 14 dni do dnia zawarcia umowy. Czyli termin przedawnienia zaczyna biec najwcześniej pierwszego dnia po upływie terminu wskazanego w umowie jako termin płatności. Jeżeli strony chcą inaczej ustalić prawo do żądania zapłaty przed upływem ustalonego terminu płatności muszą to wyraźnie zapisać w umowie. Można przykładowo ustalić w umowie, iż sprzedający nie jest zobowiązany (ale może) przyjąć zapłatę od kupującego przed upływem terminu do zapłaty wskazanego w umowie, czyli w naszym przypadku przed upływem ustalonego 14 dniowego terminu płatności.
Podobnie będzie w przypadku, gdy sprzedawca wystawi na rzecz kupującego fakturę VAT, w której ustali 14-dniowy termin płatności ceny sprzedaży. Z upływem powyższego terminu roszczenie sprzedającego o zapłatę ceny sprzedaży staje się wymagalne i rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę ceny sprzedaży rzeczy. Gdyby natomiast termin płatności nie został ustalony, roszczenie o zapłatę stałoby się wymagalne dopiero po wezwaniu kupującego do zapłaty i dopiero od tego momentu mógłby rozpocząć bieg termin przedawnienia roszczenia o zapłatę.
W przypadku, gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się stosownie do treści art. 120 § 1 KC od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie (czyli już następnego dnia po sprzedaży lub wykonaniu usługi).
Szczególne uregulowanie wymagalności natychmiastowej wprowadza art. 458 KC. Stanowi on, że jeżeli dłużnik stał się nie wypłacalny (czyli majątek dłużnika nie wystarczy na pokrycie wierzytelności) albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin. W powyższych okolicznościach, bez względu na zastrzeżony termin, dłużnik może być zmuszony do świadczenia przed oznaczonym terminem.

Zgodnie z art.125 KC roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu. Bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, a w przypadku ugody od dnia jej zawarcia. Przepis powyższy nie ma zastosowania do roszczeń stwierdzonych bankowym tytułem wykonawczym. Roszczenia te przedawniają się w terminach przewidzianych dla roszczeń danego rodzaju, zazwyczaj znacznie krótszych od dziesięcioletniego terminu ustanowionego w art. 125 KC.

WYMAGALNOŚĆ I PRZEDAWNIENIE roszczeń mogących wyniknąć z zawieranych umów.

Odnośnie umowy przewozu:
    Zgodnie z art. 775 KC przepisy ustawy Kodeks cywilny odnośnie umowy przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu stosuje się tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami. Biorąc pod uwagę, że świadczenie usług przeowozowych m.in. w transporcie samochodowym uregulowane jest ustawą z dnia 15.11.1984 r. Prawo przewozowe oraz licznymi i szczegółowymi aktami wykonawczymi, to oczywiste staje się, że regulacja kodeksowa ma znikome znaczenie praktyczne.

   Art. 77 ust. 1 ustawy Prawo przewozowe stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 78 upw roszczenia dochodzone na podstawie ustawy lub przepisów wydanych w jej wykonaniu przedawniają się z upływem roku od dnia wymagalności roszczenia. Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 3 pkt 4 upw dniem wymagalności, a więc dniem od którego zaczyna biec roczny termin przedawnienia, w przypadku dochodzenia zapłaty za wykonaną usługę jest dzień zapłaty, a gdy jej nie było, dzień w którym powinna była nastąpić.
   Zgodnie natomiast z art. 77 ust. 4 upw bieg przedawnienia zawiesza się na okres od dnia wezwania do zapłaty do dnia udzielenia odpowiedzi nie, najwyżej jednak na okres przewidziany do załatwienia wezwania do zapłaty. Oznacza to, iż bieg przedawnienia określonego w art. 77 ust. 1 upw zawiesza się na okres od wysłania wezwania do czasu udzielenia odpowiedzi na nie, jednak nie dłużej niż na okres 3 miesięcy (art. 77 ust. 4 upw w związku z art. 75 ust. 1 upw w związku z art. 75 ust. 2).

   Jeżeli przewoźnik na podstawie art 5 i 6 upw powierzył wykonanie usługi transportowej lub dokonał jej z innymi przewoźnikowi roszczenia przysługujące mu przeciwko innym przewoźnikom przedawniają się z upływem 6 miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.

   W przypadku, gdy przewoźnik dopuści się zwłoki w przewozie, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia przesyłki, roszczenia z tego tytułu przedawniają się z upływem 2 miesięcy od dnia wydania przesyłki. Również w tym przypadku zastosowanie ma art. 77 ust 4 upw (w związku z art. 75 ust. 1 upw w związku z art. 75 ust.2) odnośnie maksymalnego 3 miesięcznego terminu zawieszenia biegu przedawnienia.

Odnośnie umowy spedycji:
   Zgodnie z art. 803 KC roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku :
- w wypadku roszczeń z tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki - od dnia dostarczenia przesyłki;
- w wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, w którym przesyłka miała być dostarczona;
- we wszystkich innych wypadkach - od dnia wykonania zlecenia.
Krótki jednoroczny termin przedawnienia obejmuje wszystkie roszczenie wynikające z umowy spedycji, a więc zarówno roszczenia przeciwko spedytorowi, jak i przeciwko dającemu zlecenie.
   Natomiast zgodnie z art. 804 KC roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i dalszym spedytorom, którymi się posługiwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymienionych roszczeń między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki. Uregulowanie powyższe nie obejmuje roszczeń przewoźników i spedytorów dalszych przeciwko spedytorowi głównemu. W stosunku do spedytora głównego obowiązuje roczny termin przedawnienia określony w art. 803 KC.

Odnośnie umowy najmu:
    Przy umowie najmu do przedawnienia roszczeń zastosowanie mają zarówno ogólne reguły przedawnienia jak i odmienne, znacznie krótsze ustanowione w art. 677 KC. Zgodnie z tym artykułem roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (a nie od dnia, w którym roszczenie staje się wymagalne!). Pozostałe roszczenia wynajmującego dotyczące w szczególności roszczeń o zwrot przedmiotu najmu i o zapłatę zaległego czynszu przedawniają się zgodnie z art. 118 KC po upływie 3 lat od dnia ich wymagalności.

Odnośnie umowy sprzedaży:
    Do przedawnienia roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy stosuje się art. 554 KC, który stanowi, że przedawniają się one z upływem dwóch lat od momentu wymagalności. Artykuł ten ma zastosowanie do sprzedaży niezależnie od formy organizacyjnej tej sprzedaży. Chodzi tu głównie o roszczenia o zapłatę umówionej ceny.
WYMAGALNOŚĆ I PRZEDAWNIENIE roszczeń wynikających z pozostałych
umów uregulowanych w KC.

Umowa dostawy:
   Zgodnie z art. 612 KC do umowy dostawy stosuje się odpowiednio w kwestiach nieuregulowanych przepsiy o sprzedaży. Odpowiednie zastosowanie odnośnie przedawnienia i wymagalności będzię miał właśnie art. 554 (termin dwuletni od momentu wymagalności).

Umowa kontraktacji:
   Zgodnie z art. 624 KC wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w którym powinno było być spełnione. Przepis ten ma zastosowanie do roszczeń obu stron stosunku bazowego, nie zaś powstałych z innych umów, regulujących świadczenia dodatkowe przy umowie kontraktacji (np. premie pieniężne, rzeczowe, pomoc agrotechniczna). W przypadku natomiast umów o wieloletnich cyklach produkcyjnych, zgodnie z orzeczeniem SN dwuletni termin przedawnienia należy liczyć odrębnie w stosunku do poszczególnych cykli produkcyjnych. Natomiast w przypadku, gdy przedmiotem umowy kontraktacji są świadczenia okresowe, termin przedawnienia zaczyna biec od dnia ostatniuego częściowego spełnienia świadczenia.

Umowa o dzieło:
   Zgodnie z art. 646 KC roszczenia, przytsługujące zaróno zamawiającemu jak i przyjmującemu zamówienia, wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

Umowa dzierżawy:
   Zgodnie z art. 694 KC do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, chyba że dalsze przepisy stanowią co innego. Do określenia wymagalności i termionów przedawnienia zastosowanie będzie miał art.677 KC przy umowie najmu (patrz umowa najmu).

Umowa użyczenia:
   Zgodnie z art. 719 KC roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. Sczególny termin przedawnienia określony w tym artykule odnosie się tylko do roszczeń wytaźnie w nim wymienionych. Do roszczeń biorącego o naprawienie szkody wyrządzonej przedwczesnym odebraniem rzeczy stosuje się już np. ogólne terminy przedawnienia.

Umowa pożyczki:
   Do terminów przedawnienia roszczeń udzialającego pożyczkę o jej zwrot przy umowie pożyczki ma zastosowanie przepis ogólny – art. 118 KC ustalający trzy i dziesięcioletni termin przedawnienia biegnący od momentu wymagalności roszczenia. Momentem wymagalności jest w tym przypadku termin zwrotu pożyczki, który strony ustaliły w umowie pożyczki. Termin zwrotu pożyczki poczytuje się zgodnie z art. 457 KC za zastrzeżony na korzyść dłużnika. Natomiast jeżeli termin zwrotu pożyczki nie został oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.
   Szczególny termin przedawnienia roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki wprowadza art. 722 KC stanowiąc, iż jego roszczenie o wydanie przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być mu wydany.

Umowa rachunku bankowego:
   Zgodnie z art. 731 KC roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego (np. roszczenie o zwrot środkó pieniężnych, roszczeń odszkodowawczych) przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to jednak roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych, które podlegają terminom przedawnienia okreśłonym w art. 118 KC.

Umowa zlecenia:
   Art. 751 KC wprowadza, odnośnie umowy zlecenia, odstępstwa od przepisów ogólnych dotyczących przedawnieniu roszczeń. Skrócony, dwuletni termin przedawnienia roszczeń obejmuje roszczenia o wynagrodzenie, o zwrot wydatków o ile roszczenia te przysługują osobom (tj. przyjmującym zlecenie), które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju. Oznacza to, że roszczenia innych osób przedawniają się w terminach ogólnych zgodnie z art. 118 KC. Termin ten obejmuje również roszczenia dającego zlecenie z tytułu udzielonej zaliczki przyjmującemu zlecenie, o ile przyjmujący zlecenie jest osobą stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudniącą się czynnościami danego rodzaju.

Umowa agencyjna i komisu:
   Uregulowania kodesku cywilnego odnośnie tych umów nie zawierają żadnych uregulowań dotyczących przedawnienia i wymagalności roszczeń. Dlatego będą tu miały zastosowanie przepisy ogólne 117 – 125 KC.

Umowa składu:
   Kodeks cywilny wprowadza w art. 859 krótki, jednoroczny termin przedawnienia roszczeń z umowy składu. Termin ten dotyczy zaróno roszczeń skłądającego przeciwko przedsiębiorstwu skłądowemu (np. roszczeń odszkodowawczych za utratę, uszkodzenie lub ubytek towaru składowego) jak i odwrotnie (np. o zwrot wydatków i innych należności).

Jak długo pracodawca może dochodzić swoich praw w stosunku do byłych pracowników

Tue, 10 May 2011 00:00:00 +0200

Możliwość dochodzenia przez pracodawcę roszczeń odszkodowawczych w stosunku do pracowników, którzy wyrządzili mu szkodę przy wykonywaniu swoich obowiązków, jest ograniczona czasowo – informuje Dziennik Gazeta Prawna.

Roszczenia te bowiem zgodnie z art. 291 par. 2 k.p. ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, jednak nie później niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Przy tym przepis ten ma zastosowanie w razie, gdy pracownik wyrządził szkodę w sposób nieumyślny – czytamy w „DGP”.

Natomiast w razie gdy pracownik wyrządził pracodawcy szkodę umyślnie, do przedawnienia roszczeń stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, które przewidują znacznie dłuższe terminy przedawnienia (art. 291 par. 3 k.p.). To zróżnicowanie terminów przedawnienia w zależności od rodzaju winy pracownika powoduje, że w praktyce określenie jego winy może zadecydować o skuteczności roszczeń pracodawcy.

Zaległości wobec ZUS: Zakład nie powinien zawsze wymierzać opłaty dodatkowej

Tue, 10 May 2011 00:00:00 +0200

Jak donosi Rzeczpospolita, nieopłacenie należnych składek w terminie wywołuje dwojakie konsekwencje. Po pierwsze ZUS nalicza odsetki za zwłokę. Po drugie ma prawo wymierzyć opłatę dodatkową. O ile odsetki są naliczane obligatoryjnie bez względu na przyczynę spóźnienia, o tyle opłata ma charakter uznaniowy.

Jak wyjaśnia dziennik, wymierzenie płatnikowi dodatkowej opłaty ma sens wówczas, gdy na podstawie całokształtu okoliczności sprawy można oczekiwać, że spełni ona lub może spełnić dyscyplinujący cel. Czyli wtedy, gdy płatnik mógł opłacić składki, lecz tego nie zrobił.

ZUS wymierzając opłatę, powinien wziąć pod uwagę także dotychczasowy stosunek płatnika do obowiązku opłacania składek. Utrwalony, bądź incydentalny charakter opóźnienia to tylko jeden z obiektywnych elementów ważnych dla ustaleń w tym zakresie. Dotychczasowy stosunek do spełnienia obowiązku to także wykazanie zainteresowania jego należytym wykonaniem, w tym podejmowanie czynności zmierzających do prawidłowego jego wykonania.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy systemowej opłata dodatkowa może być wymierzona do momentu uregulowania zaległych składek. Po dokonaniu zapłaty ZUS nie ma już prawa jej nałożyć. Gdy ją wymierza, czyni to w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w art.83 ustawy systemowej. Decyzja ta podlega kontroli sądowej nie tylko pod względem jej formalnej poprawności, ale także merytorycznej zasadności i celowości.

Jeżeli płatnik nie ureguluje opłaty dodatkowej, ZUS będzie ją ściągał w postępowaniu egzekucyjnym. Dobra wiadomość jest natomiast taka, że od nieterminowo lub w ogóle nie wniesionej opłaty nie naliczy odsetek.

Łatwiej wyrzucić firmę z przetargu

Tue, 17 May 2011 00:00:00 +0200

Od dziś nie trzeba do tego prawomocnego wyroku sądu. Przyśpieszy to np. budowę autostrad, lecz może być niezgodne z prawem europejskim.

Nowelizacja przepisów o zamówieniach publicznych to kolejne wzmocnienie pozycji zleceniodawcy. Teraz w przypadku, gdy wykonawca nie wywiąże się z kontraktu, możliwe będzie nie tylko zerwanie z nim umowy, lecz również natychmiastowe zablokowanie mu możliwości startowania w kolejnych przetargach.

Wykluczanie nierzetelnych wykonawców było co prawda możliwe już wcześniej, lecz jedynie na podstawie prawomocnych wyroków sądowych. Oznaczało to, że nawet jeśli wina wykonawcy została potwierdzona przez wymiar sprawiedliwości, to mógł on starać się ponownie o ten sam kontrakt do czasu, aż orzeczenie stanie się prawomocne.

- Zmiany miały zapobiec sytuacjom, w którym zamawiający, odstępując od umowy z nierzetelnym wykonawcą i będąc zobowiązanym do przeprowadzenia przetargu na kontynuację prac, był skazany na uczestnictwo w przetargu owego wykonawcy, a niejednokrotnie na ponowny jego wybór, jeśli ten złożył najkorzystniejszą ofertę – wyjaśnia dla e-prawnik.pl Anna Piecuch, radca prawny, szef departamentu prawa zamówień publicznych i budowlanego w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna.

Potrzeba odświeżenia prawa była więc zrozumiała. Według ekspertów poczynione zmiany mogą jednak iść trochę za daleko.

Nowela łamie prawo europejskie?

Przede wszystkim nowe prawo będzie działać wstecz. - Czyli znajdzie zastosowanie do umów w sprawie zamówienia publicznego rozwiązanych przed jego wejściem w życie – tłumaczy Anna Piecuch. Szybkie wykluczenie ma być możliwe wobec wykonawców, z którymi zleceniodawca rozwiązał umowę w ciągu ostatnich 3 lat od rozpoczęcia postępowania konkursowego.

Według autorów zmian nowe przepisy są zgodne z prawem unijnym, czyli dyrektywą 2004/18/WE. W dokumencie tym czytamy m.in., że z postępowania można wykluczyć wykonawcę, który jest winny poważnego wykroczenia zawodowego.

- Dyrektywa przewiduje przede wszystkim możliwość, podczas gdy nowelizacja wskazuje na obligatoryjność wykluczenia wykonawcy przez zamawiającego – zauważa Anna Piecuch.

- Wprowadzenie obligatoryjnej przesłanki wykluczenia wykonawcy budzi istotne wątpliwości co do zgodności z prawem europejskim – stwierdził w rozmowie z e-prawnik.pl mec. Wojciech Hartung, z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka.

Według niego konsekwencje sprzeczności mogą być niezwykle istotne. – W szczególności, dotyczy to zamówień współfinansowanych ze środków europejskich i związanym z tym systemem korekt finansowych. Automatyczne wykluczenie wykonawcy z udziału w postępowaniu na podstawie nowego przepisu może zostać uznane przez europejskie instytucje kontrolujące za poważne naruszenie prawa europejskiego, a w takim przypadku kwota korekty finansowej może sięgać 100 proc. dofinansowania – mówi Wojciech Hartung.

To jednak nie jedyny zarzut wobec nowej regulacji. – Przepisy unijne ograniczają możliwość wykluczenia wyłącznie do wypadków, w których istotne wykroczenie zawodowe wykonawcy wynika z jego winy. W polskiej propozycji są to okoliczności, za które wykonawca ponosi odpowiedzialność, a więc również niezawinione – zaznacza Anna Piecuch z Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna.

Zauważa ona ponadto, że unijne przepisy nakładają na zamawiającego obowiązek udowodnienia tych okoliczności, czyli zawinionego, poważnego wykroczenia zawodowego, którego miałby się dopuścić wykonawca. W znowelizowanym, polskim przepisie takiego obowiązku brak. Oznacza to, że zamawiający będzie sam decydował, czy naruszenie zasad kontraktu zaliczyć do poważnych wykroczeń.

- Wydaje się, że podczas prac nad ustawą nie podjęto trudu przeanalizowania przykładowych umów w sprawie zamówienia publicznego oraz zawartych w nich przesłanek odstąpienia – twierdzi specjalista z Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna. Według radcy prawnego Niejednokrotnie są one błahe, innym razem nadmiernie restrykcyjne.

Wykonawca może się odwołać

Jeśli stwierdzi, że zleceniodawca niesłusznie zerwał z nim umowę i zablokował udział w kolejnym konkursie, to będzie mógł wnieść odwołanie i przed sądem kwestionować wykluczenie.

PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2011 nr 87 poz. 484).

Zdjęcie z fotoradaru nie zawsze oznacza mandat

Tue, 17 May 2011 00:00:00 +0200

Jeśli przedstawia dwa samochody jadące obok siebie, jest szansa na uniknięcie kary.

Fotografia wykonana przez fotoradar będzie dowodem popełnienia wykroczenia i tym samym podstawą do nałożenia mandatu tylko wtedy, gdy spełni określone wymagania.

- Najważniejszy jest czytelny numer rejestracyjny samochodu. Jeśli tablice z numerami są zamazane, to zdjęcie jest nieważne – tłumaczy w rozmowie z e-prawnik.pl Kamil Sorko z zespołu prasowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku. Taka fotka nie zostanie nawet wysłana do kierowcy, ponieważ bez numerów nie można go namierzyć.

Jeśli jednak zdjęcie wyszło wyraźne i dostaniemy je listownie razem z mandatem, to nadal istnieje szansa, by uniknąć zapłacenia kary.

Będzie tak np. jeśli w kadrze zostaną uwiecznione dwa samochody. – Nie chodzi oczywiście o sytuacje, gdy jeden pojazd jedzie w dużej odległości od drugiego i jest widoczny w tle. Ze zdjęcia musi jasno wynikać, że samochody znajdują się obok siebie – potwierdza Sorko.

W takiej sytuacji możemy podważyć zdjęcie argumentując, że prędkość zarejestrowana przez fotoradar dotyczy drugiego samochodu, a nie naszego. Nie ważne jest przy tym, że nie widać w całości cudzego auta, a jego tablice są nieczytelne.

Możemy sprawdzić również, czy fotoradar, który zrobił zdjęcie, posiada ważne świadectwo legalizacji. Jeśli okaże się, że minął jej termin, to na podstawie pomiaru z takiego urządzenia nie można wystawić mandatu. Kopia świadectwa jest zazwyczaj dołączana do listu ze zdjęciem. Znajdziemy na niej datę ważności legalizacji wraz z numerem seryjnym urządzenia.

Zdjęcie z fotoradaru nie będzie podstawą wystawienia mandatu również wtedy, gdy od czasu popełnienia wykroczenia, które zostało na nim uwiecznione, upłynął rok (jeśli w tym czasie nie wszczęto postępowania wobec kierowcy przed sądem).

Od fotki z fotoradaru możesz się odwołać

O uchylenie kary możemy wystąpić do sądu w ciągu siedmiu dni od odebrania listu z mandatem. Po złożeniu wniosku nie trzeba płacić grzywny w wyznaczonym terminie. Jeśli sąd przyzna nam rację, to w ogóle jej nie zapłacimy. Gorzej, gdy sędzia potwierdzi nasza winę. Wtedy może nas spotkać jeszcze wyższa kara. Dodatkowo zostaniemy obciążeni kosztami postępowania sądowego.

Trzeba powiedzieć, kto siedział za kierownicą

Zdarza się też, że mimo wyraźnego zdjęcia nie można rozpoznać osoby, która kierowała autem podczas wykroczenia. W takiej sytuacji właściciel samochodu zostanie zaproszony na komendę, by wskazał, komu powierzył samochód.

Pamiętajmy, że nie możemy odmówić odpowiedzi lub celowo wprowadzać policjantów w błąd – może się to skończyć np. 500 złotowym mandatem. Przepisy przewidują jedynie, że nie musimy wskazywać kierowcy w sytuacji, gdy auto zostało użyte wbrew naszej woli i wiedzy, a więc przykładowo zostało skradzione.

Zdjęcie z fotoradaru nie skończy się mandatem, gdy:
- nie można z niego odczytać numerów rejestracyjnych auta,
- widzimy na nim dwa samochody jadące obok siebie,
- od czasu popełnienia wykroczenia uwiecznionego na zdjęciu upłynął rok i nie wszczęto postępowania,
- zdjęcie zostało wykonane przez fotoradar bez legalizacji,
- nie widać na nim wyraźnie kierowcy, a właściciel auta nie jest w stanie go wskazać.

Polskie sądy uwzględnią zagraniczny wyrok

Tue, 17 May 2011 00:00:00 +0200

Jeśli oskarżony był wcześniej karany w innym państwie Unii, sąd musi potraktować go jak recydywistę.

Przykładowo, gdy osoba skazana na terenie wspólnoty za oszukiwanie fiskusa jeszcze raz popełni takie samo przestępstwo, tylko wobec polskiej skarbówki, będzie w oczach naszych sądów traktowana jak recydywista, a nie osoba, która pierwszy raz ma konflikt z prawem.

Taką regułę wprowadza nowelizacja trzech kodeksów: karnego, postępowania karnego oraz karnego skarbowego. Nowe przepisy obowiązują od 8 maja 2011 roku.

Jedną z ważniejszych zmian jest dodanie w kodeksie karnym art. 114a. To on nakaże uwzględnić polskim sędziom w postępowaniu karnym wyroki innych państw UE. Chodzi tylko o prawomocne orzeczenia skazujące za przestępstwo, wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych. Będą one traktowane, jakby były wydane w naszym kraju.

Polscy sędziowie nie uwzględnią jednak wszystkich takich orzeczeń. Będzie to niedopuszczalne m. in. wtedy, gdy wyrok dotyczył czynu, który nie jest w Polsce przestępstwem.
Kiedy sędzia nie weźmie pod uwagę zagranicznego wyroku? Jeżeli:
1. dotyczy on czynu, który przez polskie prawo nie jest traktowany jak przestępstwo,
2. wyznaczono w nim karę, która nie jest w Polsce wymierzana,
3. sprawca nie podlegałby karze gdyby sądzono go w Polsce,
4. uwzględnienie prowadziłoby do uchylenia bądź zmiany zagranicznego orzeczenia,
5. zachodzi uzasadniona obawa, że jego uwzględnienie prowadziłoby do naruszenia wolności i praw oskarżonego,
6. państwo które wydało wyrok daruje karę na mocy abolicji lub ułaskawienia,
7. informacje uzyskane przez polski sąd będą niewystarczające, by uwzględnić taki wyrok.

Na co to wpłynie i kiedy będzie stosowane?

Fakt uprzedniego skazania w innych państwach członkowskich UE wpłynie na wysokość czy rodzaj wymierzanej kary. Jeśli ktoś posiada na koncie zagraniczny wyrok, to nie będzie mógł liczyć na pobłażliwość polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Ponadto gdy okaże się, że popełnione właśnie przestępstwo jest takiego samego rodzaju jak np. to, którego oskarżony dopuścił się przykładowo rok temu w Niemczech, to będzie sądzony jak recydywista. Natomiast w sytuacji, gdy orzeczony w innym państwie wyrok został wydany w zawieszeniu, to popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa na terenie UE będzie jednoznaczne ze złamaniem warunków zawieszenia.

Zagraniczne wyroki będą ważne m.in. przy ustalaniu:
1. sposobu życia przed popełnieniem przestępstwa (art. 53 k.k.),
2. powrotności do przestępstwa (art. 64 § 1 i 2 k.k.),
3. ustaleniu warunkowego umorzenia postępowania karnego (art. 66 § 1 k.k.),
4. podjęciu postępowania warunkowo umorzonego (art. 68 § 1 i 2 k.k.),
5. zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej (art. 75 § 1, 2 i 3 k.k.),
6. odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary (art. 77 § 1 k.k.),
7. przedterminowym zwolnieniu z odbywania części kary ograniczenia wolności (art. 83 k.k.),
8. uznaniu za wykonane orzeczone środki karne (art. 84 k.k.),
9. odpowiedniego zakładu karnego (art. 67 § 2 k.k.w.),
10. odwołania odroczenia wykonania kary (art. 156 § 1 k.k.w.),
11. odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia (art. 160 § 1 i 2 k.k.w.).

PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 2011 nr 48 poz. 245).

Nie będzie już znaczków opłaty sądowej

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Za półtora roku opłaty sądowe mają być uiszczane tylko gotówką w kasie sądu bądź przelewem

Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało odpowiednią nowelę ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Podstawowa przyczyna zmian to spodziewane oszczędności. Ma to też być element elektronizacji sądownictwa. Korporacje prawnicze nie widzą sensu tej zmiany.

Obecnie są trzy możliwości opłat sądowych w sprawach cywilnych (pracowniczych, rodzinnych): bezgotówkowo, przelewem na rachunek danego sądu, gotówką w kasie sądu (ale np. w SO Warszawa-Praga przy Sapieżyńskiej nie ma kasy), wreszcie znakami opłaty sądowej, potocznie znaczkami sądowymi, z tym, że opłata tak uiszczana nie może przekraczać 1500 zł.

Znaczki wystarczą w większości spraw, ponieważ główna (stosunkowa) stawka opłat sądowych wynosi 5 proc. wartości sporu.

– Dlatego mam zawsze pewien zapas znaczków – mówi adwokat Wojciech Orżewski. – Często nie można kupić większych nominałów, wtedy korzystam z przelewu. Jestem jednak za utrzymaniem znaczków, gdyż to najprostszy sposób opłaty, zwłaszcza przy niewielkich kwotach – uważa adwokat.

– Może to być nawet dwa złote, gdy np. zainteresowany występuje o ksero dwóch stron z akt sprawy – wskazuje Marcin Łochowski, sędzia cywilny z SO Warszawa-Praga. – Dlatego ewentualne wycofanie znaczków powinno się wiązać z uproszczeniem opłat i rezygnacją z tych najdrobniejszych.

Korporacje radcowska i notarialna, ale też prezes warszawskiego SA zaproponowały zachowanie znaczków przy niektórych opłatach stałych czy kancelaryjnych. Ministerstwo Sprawiedliwości uważa jednak, że znaczki sądowe są już anachronizmem. W ciągu ostatnich 20 lat nastąpił ogromny rozwój sieci bankowej, dość powszechne jest też posługiwanie się elektronicznymi przelewami, a już teraz większość opłat sądowych dokonywana jest bezgotówkowo lub do kas sądowych. Tymczasem system znaczków sądowych jest pracochłonny: angażuje nie tylko kasjerki sądowe, jest też kosztowny. Ich druk to ok. 1 mln zł rocznie. A prowizja za sprzedaż (9 proc. ceny znaczka), jaką musi zapłacić sądownictwo, to 30 mln zł rocznie.

Z drugiej strony kwota ta pokazuje, że korzystanie ze znaczków jest wciąż powszechne. Projektodawcy wskazują, że odroczenie likwidacji do końca 2012 r. pozwoli wykorzystać wszystkie wykupione znaczki, a prawnikom da czas na przygotowanie się do zmian.

Likwidacja znaczków wymusi jednak zmianę formularzy w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz o wpis do KRS.

Będzie szybciej przed sądem

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Wkrótce sprawy między przedsiębiorcami będą rozpoznawane przez sądy powszechne w zwykłej procedurze cywilnej - rząd przyjął projekt nowelizacji Kodeks postępowania cywilnego

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra sprawiedliwości.

Celem proponowanych zmian jest uproszczenie i przyspieszenie postępowania procesowego oraz wzmocnienie systemu egzekucji.

Przede wszystkim założono likwidację odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych. Sprawy między przedsiębiorcami będą rozpoznawane przez sądy powszechne w zwykłej procedurze cywilnej. Obecnie nie ma podstaw do utrzymywania odrębnego postępowania procesowego dla spraw gospodarczych, bowiem nie różnią się one rodzajem żądań od roszczeń występujących w sprawach cywilnych. Zachowane zostaną natomiast sądy gospodarcze, jako wydziały sadów powszechnych.

Ze względu na nadużywanie przez strony i uczestników postępowania uprawnień procesowych, co prowadzi do przewlekania postępowań, zmodyfikowano przepisy w tym obszarze. Przyjęto generalną zasadę, że sąd będzie pomijać przekazane za późno, przez strony postępowania, dowody i twierdzenia. Możliwe będzie odstępstwo od tej zasady w 3 przypadkach: gdy opóźnienie w dostarczeniu dowodów i prezentacji twierdzeń nie wystąpiło z winy strony; gdy ich uwzględnienie nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy; gdy wystąpiły inne wyjątkowe okoliczności. Takie rozwiązanie będzie skłaniać strony do przedkładania dowodów i prezentowania twierdzeń w określonym czasie.

Doprecyzowano obowiązki sądu dotyczące pozyskiwania od stron i uczestników postępowania materiału procesowego w ramach tzw. informacyjnego słuchania stron. Obecnie sąd jeszcze przed wszczęciem postępowania dowodowego – przez zadawanie pytań stronom – ustala, jakie kwestie są między nimi sporne i dąży do ich wyjaśnienia. Postanowiono jednak zwiększyć rolę tzw. informacyjnego słuchania stron. Sąd, przez zadawanie pytań stronom podczas rozprawy, ma dążyć do tego, aby np. przytoczyły lub uzupełniły twierdzenia bądź udzieliły koniecznych wyjaśnień.

W projekcie zawarto także kilka istotnych zmian dotyczących środków zaskarżenia. Najważniejsza jest możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dopuszczono także, w szerszym niż obecnie zakresie, możliwość złożenia zażalenia na postanowienia wydane w sprawach wpadkowych przez sąd drugiej instancji. Sprawa wpadkowa ma charakter uboczny w stosunku do sprawy głównej, jest nią np. sprawa dotycząca zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych.

W nowych przepisach uchylono przepis przewidujący umorzenie procesu cywilnego w przypadku ogłoszenia upadłości pozwanego, obejmującej likwidację jego majątku. Rozwiązanie to w praktyce rodziło poważne komplikacje. Dlatego zdecydowano, że zawieszenie procesu cywilnego będzie odnosić się do każdego przypadku ogłoszenia upadłości strony pozwanej.

Zaproponowano rezygnację z nowacyjnego zabezpieczenia roszczeń pieniężnych wynikających z prawa własności intelektualnej. Chodzi o zobowiązanie pozwanego do zapłaty określonej kwoty pieniężnej na rzecz drugiej strony – jeszcze przed merytorycznym rozstrzygnięciem sporu. Roszczenia w takich sprawach bywają bardzo duże, jednak żadne względy nie uzasadniają ich zabezpieczenia przez zapłatę z góry. Zdaniem ustawodawcy, zabezpieczenie nowacyjne powinno być ograniczone do spraw istotnych społecznie i socjalnie, np. dotyczących przekazania pieniędzy na utrzymanie. W sprawach dotyczących własności intelektualnej istotne jest zabezpieczenie roszczeń niepieniężnych.

Zaproponowano przepis, zgodnie z którym warunkiem wytoczenia powództwa na rzecz osoby fizycznej przez organizację pozarządową będzie uzyskanie przez nią pisemnej zgody od tej osoby na takie działanie.

W projekcie przewidziano także dużo ważnych zmian dotyczących postępowania egzekucyjnego, w tym wykonywania zadań przez komorników. Wśród nowych przepisów należy zwrócić uwagę na podwyższenie wysokości grzywien nakładanych przez komorników za: nieuzasadnioną odmowę wyjaśnień (z 500 zł do 2 tys. zł), przeszkadzanie w przeprowadzaniu czynnościach komorniczych (z 200 zł do 1 tys. zł), nieudzielanie informacji przez pracodawcę w egzekucji z wynagrodzenia za pracę (z 500 zł do 2 tys. zł).

Zgodnie z nowymi przepisami, dłużnicy, którym kazano opróżnić lokal mieszkalny – np. z powodu stosowania przemocy w rodzinie, rażącego naruszania porządku publicznego, nieposiadania tytułu prawnego do lokalu – będą mogli być eksmitowani do noclegowni lub schronisk.

Większość nowych przepisów powinna wejść w życie po 6 miesiącach od daty ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nie każdą transakcję chroni wpis w księdze wieczystej

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni transakcji nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze.

Odpłatne nabycie nieruchomości w dobrej wierze od osoby wpisanej do księgi wieczystej chronione jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność.

Jawność ksiąg wieczystych

Księgi wieczyste są jawne. Zatem każdy może przeglądać księgę wieczystą w obecności pracownika sądu. Natomiast akta księgi wieczystej (zawierające m.in. pisma stanowiące podstawę wpisów do księgi wieczystej) może przeglądać jedynie osoba mająca w tym interes prawny oraz notariusz.

Właściciel nieruchomości może sprawdzić, kto kupił i kiedy nieruchomość sąsiada, ale nie może już dowiedzieć się – za jaką cenę, czy z kredytu czy gotówką itp. Takich informacji nie ujawnia się w księdze wieczystej. Znajdują się one w treści umowy sprzedaży, będącej podstawą wpisu własności do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości i składa się ją do akt tej księgi.

Domniemanie wiarygodności

Nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Domniemywa się, że: prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Jest to domniemanie prawne, które może być obalone przez dowód przeciwny. Przy czym chodzi tutaj jedynie o ujawnione prawa (czy roszczenia), a nie na przykład dane opisujące nieruchomość. Dlatego nie są objęte domniemaniem wiarygodności księgi wieczystej wpisy dotyczące położenia i powierzchni nieruchomości. Ponadto przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania.

Z mocą wsteczną

Wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu – od chwili wszczęcia tego postępowania.

Wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami.

Ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości (np. hipoteka czy służebność) ujawnione w księdze wieczystej ma pierwszeństwo przed takim prawem nieujawnionym w księdze, chociażby to drugie prawo powstało wcześniej.

O pierwszeństwie ograniczonych praw rzeczowych wpisanych do księgi wieczystej rozstrzyga chwila, od której liczy się skutki dokonanego wpisu. Zaś prawa wpisane na podstawie wniosków złożonych równocześnie mają równe pierwszeństwo.

Wyłączenie rękojmi

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni transakcji nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. Jeżeli do dokonania rozporządzenia potrzebny jest wpis w księdze wieczystej, chwila złożenia wniosku o wpis jest rozstrzygająca dla oceny dobrej lub złej wiary nabywcy. Jednakże gdy rozporządzenie dochodzi do skutku dopiero po dokonaniu wpisu, rozstrzyga dzień, w którym rozporządzenie doszło do skutku.

Rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.

Rękojmia wiary publicznej nie działa przeciwko:

● prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu,
● służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej,
● prawu dożywocia,
● służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia,
● służebnościom przesyłu.

Podstawa prawna: Ustawa o księgach wieczystych i hipotece z 6 lipca 1982 r. (Dz.U. nr 19, poz. 147).

Nieskuteczna egzekucja narusza prawo do sądu

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Prawo do sądu zagwarantowane w europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka obejmuje również prawo do żądania od państwa skutecznego wykonania prawomocnych orzeczeń sądowych.

Europejski Trybunał Praw Człowieka z Strasburgu wydał 3 maja wyrok w sprawie Apanasewicz przeciwko Polsce, stwierdzając poza przewlekłością postępowania naruszenie prawa do poszanowania prywatności i życia rodzinnego. Skarżąca od 10 lat nie mogła wyegzekwować korzystnego dla siebie wyroku sądu, mimo że toczą się dwie niezależne procedury egzekucyjne: komornicza i administracyjna.

Ochrona mienia i zdrowia

W 1988 r. właściciel działki sąsiadującej z działką skarżącej rozpoczął na swojej nieruchomości prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na produkcji betonu. Wraz z rozwojem działalności rozwijała się także infrastruktura produkcyjna, przybywało urządzeń, co stawało się coraz bardziej uciążliwe dla sąsiadów. W 1989 r. pani Apanasewicz wniosła powództwo do sądu cywilnego, domagając się ochrony swojego mienia i zdrowia poprzez zakazanie kontynuowania działalności zakładu. Twierdziła, że eskalacja uciążliwości powodowanych ciągłym ruchem maszyn i ciężarówek staje się nie do zniesienia, a emisja szkodliwych substancji powoduje podrażnienia skóry, układu oddechowego i spojówek. Po 8 latach postępowania w pierwszej instancji sąd stwierdził wystąpienie zakłóceń ponad przeciętną miarę i nakazał przedsiębiorcy zredukowanie emitowanych zanieczyszczeń.

Również sąd apelacyjny nakazał ostatecznie wstrzymać produkcję oraz handel betonem na sąsiedniej nieruchomości.

Właściciel zakładu nie dostosował się do wyroku, więc poszkodowana uruchomiła postępowanie egzekucyjne. Ponieważ w 2005 r. postępowanie nadal się toczyło, poszkodowana wniosła skargę na przewlekłość postępowania. Sąd, stwierdzając przewlekłość, zasądził na jej rzecz rekompensatę w wysokości zaledwie 200 zł. W 2007 r. sąd ostatecznie wymierzył właścicielowi zakładu grzywnę w wysokości 20 tys. zł. Mimo to właściciel nie tylko nie zaprzestał działalności, ale rozszerzył jej obszar na pobliskich działkach.

Inspektor zezwala

Równolegle z postępowaniem cywilnym toczyło się postępowanie administracyjne przed organami nadzoru budowlanego. Wskutek wszczętego w 1992 r. postępowania dopiero w 2000 r. została wydana ostateczna decyzja nakazująca przedsiębiorcy rozbiórkę obiektu, ponieważ został wzniesiony bez pozwolenia na budowę. Niemniej jednak decyzja ta nie rozwiązała sporu, ponieważ na wniosek właściciela zakładu powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zawiesił na okres 5 lat rozbiórkę obiektu. Inspektor zezwolił na dalsze funkcjonowanie zakładu.

Skarżąca w skardze do Europejskiego Trubunału Praw Człowieka (ETPC) podniosła, że została pozbawiona prawa do skutecznej ochrony sądowej. Organy państwa, do których zwracała się o pomoc prawną, zamiast zapewnić skuteczne wykonanie korzystnego dla niej wyroku z 2001 r., wszczynały nowe postępowania, które nie załatwiały sprawy.

Prawo do sądu

Trubunał przyznał jej rację. Stwierdził, że prawo do sądu zagwarantowane w art. 6 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka oznacza także prawo do żądania skutecznego wykonania prawomocnych orzeczeń sądowych. Trybunał wytknął, że w cywilnym postępowaniu egzekucyjnym organy egzekucyjne (komornik oraz sąd rejonowy) nie dołożyły należytej staranności w celu wykonania wyroku sądu. Nakładanie kolejnych grzywien nie załatwia bowiem sprawy. Dłużnik wolał płacić grzywny niż zaprzestać prowadzenia działalności. Naruszenie art. 6 konwencji obejmuje także sposób prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności odnoszącego się do egzekucji polegającej na wykonaniu nakazu rozbiórki (toczy się około 10 lat). Całkowity czas trwania postępowań, brak należytej staranności władz i niedostateczne wykorzystanie dostępnych środków przymusu spowodowały, że Trybunał stwierdził naruszenie praw gwarantowanych w konwencji.

Uszczerbku doznało także prawo skarżącej do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego poprzez nieustanne kilkudziesięcioletnie naruszanie jej prawa do niezakłóconego mieszkania w domu. Władze nie były w stanie zapewnić jej skutecznej ochrony przed dalszymi ingerencjami powodowanymi przez sąsiada w korzystaniu z prawa do domu. Trybunał przypomniał, że art. 8 konwencji chroni prawo jednostki do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i korespondencji. Nadmierny hałas, emisje substancji, zapachów, jeżeli nie pozwalają korzystać z wygody domu, mogą powodować naruszenie prawa do poszanowania domu. Co istotne, ETPC zauważył, że art. 8 konwencji nie nakłada bezpośrednio na jednostkę obowiązku jego przestrzegania (w tym wypadku na właściciela zakład), ale zobowiązuje ograny władzy publicznej do przedsięwzięcia takich środków, które będą skutecznie zapobiegać ingerowaniu przez jednostki w prawa innych mieszkańców.

Ważne! Nadmierny hałas, emisje substancji, zapachów, jeżeli nie pozwalają korzystać z wygody domu, mogą powodować naruszenie prawa do poszanowania domu, chronionego przez art. 8 konwencji o ochronie praw człowieka

Podstawa: Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z Strasburgu: Apanasewicz przeciwko Polsce, skarga nr 6854/07.

Przekształcona spółka zachowa przyznane koncesje

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Przedsiębiorca, który we własnym imieniu prowadzi jednoosobową firmę, będzie mógł przekształcić działalność w jednoosobową spółkę kapitałową. Powstała spółka zachowa wszystkie dotychczasowe prawa i obowiązki.

Do grupy przedsiębiorców przekształcających się w spółkę kapitałową od 1 lipca 2011 r. dołączy również przedsiębiorca, który jest osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Będzie mógł przekształcić formę prowadzonej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę kapitałową.

Z chwilą wpisu spółki do rejestru stanie się on spółką przekształconą. Zostanie wówczas z urzędu wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, a sąd rejestrowy wyśle niezwłocznie do KRS odpis postanowienia o wpisie do rejestru przedsiębiorców jednoosobowej spółki kapitałowej, która powstała na skutek przekształcenia.

Mniej biurokracji

Takie uprawnienia przedsiębiorca uzyska po wejściu w życie ustawy z 25 marca 2011 r. o ograniczeniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców.

– Dla przedsiębiorcy jest bardziej korzystna taka forma przekształcenia się w spółkę kapitałową niż zakończenie prowadzonej działalności w formie jednoosobowej firmy, a następnie utworzenie na przykład jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – ocenia adwokat Maciej Lipiec z Kancelarii Adwokackich. Przede wszystkim będzie załatwiał mniej formalności związanych z przekształceniem. W dodatku spółce przekształconej będą przysługiwać wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształconego, dotyczące zezwoleń, koncesji oraz ulg, które otrzymał, zanim zmienił formę prawną wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast trzeba pamiętać, że zasada pełnej sukcesji nie dotyczy ulg podatkowych przewidzianych w przepisach prawa podatkowego.

Plan przekształcenia

Zanim przedsiębiorca przekształci się, musi sporządzić plan przekształcenia w formie aktu notarialnego. Zawiera on co najmniej ustalenie wartości bilansowej jego majątku na dzień w miesiącu, który poprzedza sporządzenie planu. Następnie plan zbada biegły rewident w zakresie rzetelności oraz poprawności i może domagać się od przedsiębiorcy dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień. Biegłego wyznacza sąd rejestrowy, a w uzasadnionych wypadkach ma prawo wyznaczyć nawet kilku. W terminie określonym przez sąd powinien sporządzić szczegółową opinię i złożyć ją wraz z planem przekształcenia sądowi rejestrowemu oraz przedsiębiorcy.

Również oświadczenie o przekształceniu przedsiębiorca musi złożyć w formie aktu notarialnego. Powinien w nim określić typ spółki, wysokość kapitału zakładowego, zakres przyznanych mu praw oraz nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej.

Dokumenty niezbędne do przekształcenia:
● plan przekształcenia, załączniki i opinia biegłego rewidenta
● oświadczenie o przekształceniu
● zawarcie umowy spółki lub podpisanie statutu spółki
● wpis w rejestrze i wykreślenie z CEIDG

Podstawa prawna: Art. 26 ustawy z 25 marca 2011 r. o ograniczeniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców.

Kiedy postępowanie cywilne można wznowić?

Thu, 19 May 2011 00:00:00 +0200

Kiedy postępowanie cywilne można wznowić? Na czym polega wznowienie postępowania?

Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym co do istoty sprawy, jeśli zachodzą określone w ustawie przyczyny wznowienia.

W wypadkach wskazanych w artykule niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem (np. wyrokiem częściowym, łącznym itd. bądź nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym czy w postępowaniu upominawczym). Wznowienie postępowania jest bowiem możliwe tylko z wyczerpująco wskazanych w Kodeksie postępowania cywilnego (K.p.c.) przyczyn.

Wznowienie postępowania cywilnego nie może nastąpić z urzędu, potrzebna jest skarga zainteresowanego podmiotu. Skarga o wznowienie ma, z jednej strony pewne cechy charakterystyczne dla nadzwyczajnych środków zaskarżenia, a z drugiej, cechy samodzielnego powództwa.

Kiedy nie można żądać wznowienia postępowania?

Niedopuszczalna jest skarga o wznowienie od wyroku orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron zawarła po jego uprawomocnieniu się nowy związek małżeński.

Poza tym, zgodnie z art. 416 K.p.c., niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie. Przepis ten jednak w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność wznowienia postępowania w sytuacji, gdy podstawą skargi o wznowienie jest art. 4011 tego Kodeksu (tj. gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie), został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

Kiedy można żądać wznowienia z przyczyn nieważności postępowania?

Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, ale tylko wtedy, gdy chodzi o następujące przyczyny nieważności:
    -jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy (iudex inhabilis), a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia;
    -jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana (tj. gdy strona nie miała przedstawiciela ustawowego, organu, jeśli nie chodzi o osobę fizyczną, bądź nie miała należycie umocowanego pełnomocnika) bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Jakie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może uzasadniać wznowienie postępowania cywilnego?

Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Na tej podstawie postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go postanowieniem.

W sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą. Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się w tym przypadku odpowiednio.

Jakie tzw. właściwe przyczyny restytucyjne uzasadniają wznowienie postępowania?

Można żądać wznowienia:
    -na tej podstawie, że wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
    -na tej podstawie, że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa; Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lubże zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów;
    -w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
    -jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione w wyniku wznowienia postępowania.

Kiedy można wznowić postępowanie nieprocesowe?

W postępowaniu nieprocesowym uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania nieprocesowego zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone.

Zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania.

Do jakiego sądu się zwrócić?

Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności oraz na tej podstawie, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów różnych instancji, właściwy jest sąd instancji wyższej.

Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest zaś sąd, który ostatnio orzekał co do istoty sprawy.

W jakim terminie można wnosić o wznowienie postępowania cywilnego?

Skargę o wznowienie należy wnieść w terminie 3-miesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

W sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, skargę o wznowienie wnosi się w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu, a w wypadku wydania go na posiedzeniu jawnym - od dnia ogłoszenia tego postanowienia.

Ten termin 3 miesięcy jest procesowym terminem zawitym, a więc w razie niezawinionego uchybienia mu można domagać się jego przywrócenia na zasadach ogólnych.

Nie można jednak żądać przywrócenia terminu 5 lat, który stanowi tzw. materialny termin przedawnienia uprawnienia do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Po upływie 5 lat od uprawomocnienia się wyroku nie można więc żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. W postępowaniu w sprawach gospodarczych ten termin przedawnienia wynosi zalediwe 2 lata.

Jakie warunki winna spełniać skarga o wznowienie?

Skarga o wznowienie powinna:
    -czynić zadość warunkom pozwu - tj. czynić zadość warunkom pisma procesowego i zawierać dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna, a także przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu
    -oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.

Jak przebiega postępowanie ze skargi o wznowienie?

Do postępowania ze skargi o wznowienie stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, z pewnymi odrębnościami.

Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ww. ustawowej podstawie. Postanowienie takie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Na żądanie sądu skarżący winien uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia.

Sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie.

Wniesienie skargi o wznowienie nie tamuje wykonania zaskarżonego wyroku. W razie uprawdopodobnienia, że skarżącemu grozi niepowetowana szkoda, sąd może na wniosek strony wstrzymać wykonanie wyroku, chyba że strona przeciwna złoży odpowiednie zabezpieczenie. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Służy na nie zażalenie.

Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Sąd rozpoznaje zatem w świetle tej podstawy pierwotnie wniesione powództwo (lub wniosek w postępowaniu nieprocesowym).

Jakie orzeczenia merytoryczne mogą zapaść w wyniku postępowania ze skargi o wznowienie?

Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją wydaje orzeczenie, którym:
    -uchyla i zmienia zaskarżone orzeczenie albo
    -uchyla je i odrzuca pozew (w razie takiej potrzeby) lub
    -uchyla je i umarza postępowanie (w razie takiej potrzeby).

Uchylenie i zmiana zaskarżonego orzeczenia może nastąpić zarówno w I, jak i w II instancji.

Jeżeli do rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania zakończonego wyrokiem właściwy jest Sąd Najwyższy, sąd ten orzeka tylko o dopuszczalności wznowienia, a rozpoznanie sprawy przekazuje sądowi drugiej instancji.

Od wyroków sądów oddalających skargę o wznowienie postępowania przysługują takie same środki odwoławcze, jakie przysługują od wyroków zapadających w danej instancji.

Uchylając lub zmieniając wyrok, sąd na wniosek skarżącego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie orzeka o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu stanu poprzedniego. Nie wyłącza to możliwości dochodzenia w osobnym procesie, także od Skarbu Państwa, naprawienia szkody poniesionej wskutek wydania lub wykonania wyroku.

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 r., Nr 43, poz. 296, ze zmianami)

Odpowiedzialność karna lekarza – błąd medyczny

Thu, 26 May 2011 00:00:00 +0200

Odpowiedzialność karną lekarza regulują przepisy kodeksu karnego, jak również ustawy, które tworzą prawo medyczne.

Odpowiedzialność ta jest przede wszystkim związana z popełnieniem błędu lekarskiego (wykonanie interwencji medycznej niezgodnie z aktualnym stanem wiedzy lub niestarannie), a ponadto z innymi czynami popełnionymi w związku z wykonywaniem zawodu – leczenie bez zgody, nieudzielenie pomocy, ujawnienie faktów objętych tajemnicą lekarską.

W tej części omówione zostaną typy przestępstw związane z narażeniem człowieka na niebezpieczeństwo mogące mieć zastosowanie wobec lekarza, który zaniecha udzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w położeniu bezpośrednio grożącym utratą życia lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu.

Podkreślić jednak należy, że nasze ustawodawstwo nie przewiduje przepisu dotyczącego bezpośrednio naruszenia tego obowiązku przez lekarza. Dlatego też lekarz, który zaniecha udzielenia pomocy, może ponieść odpowiedzialność karną na zasadach ogólnych[1].

W tym przypadku w grę wchodzą następujące przepisy karne: art. 160 k.k. (omówiony wyżej) oraz art. 162 k.k. – czyn zabroniony polegający na nieudzieleniu pomocy człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (przepis ten wprawdzie ma charakter ogólny i nie odnosi się wprost do lekarza, ale do każdego człowieka znajdującego się w takiej sytuacji).

W niektórych sytuacjach lekarz może ponieść odpowiedzialność karną za przestępstwa przeciwko zdrowiu lub życiu wymienione w przepisach art. 155 k.k., art. 156 § 1 k.k., art. 157 § 1 i 2 k.k.

Odpowiedzialność karna za niedokonanie czynności medycznej, tj. za zaniechanie udzielenia pomocy, kształtuje się w różny sposób, a ocena prawna zachowania lekarza będzie uzależniona od stosunku, jaki łączy go z danym pacjentem. Chodzi o to, czy mamy do czynienia z lekarzem, który jest w sposób szczególny zobowiązany do troski o daną osobę, czy też nie[2].

W odniesieniu do lekarza, na którym nie ciąży szczególny obowiązek troski o konkretną osobę, jego odpowiedzialność będzie ograniczona do zarzutu nieudzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w niebezpieczeństwie, tj. na zasadzie art. 162 k.k. Z kolei lekarz, który jest gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej, będzie ponosił odpowiedzialność z art. 160 k.k., a gdy swoim zachowaniem wywoła negatywne konsekwencje, wówczas w zależności od skutku naraża się na odpowiedzialność za określone przestępstwo przeciwko zdrowiu i życiu[3].

W odniesieniu do lekarza będącego gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej konieczne jest, do przyjęcia jego odpowiedzialności karnej, istnienie szczególnego obowiązku prawnego, którego podstawą jest dobrowolnie przyjęte przez niego zobowiązanie do świadczenia czynności medycznych[4]. Takie zobowiązanie wynika albo ze stosunku pracy (dyżury na oddziale szpitala, w izbie przyjęć, pogotowiu ratunkowym), albo z umowy z pacjentem.

Lekarz, który ma szczególny obowiązek troski wobec określonej osoby, nie ma prawa odmówić udzielenia jej świadczenia medycznego, nawet jeżeli naraża przez to swoje zdrowie lub życie. Nie może również powoływać się na stan wyższej konieczności, na który z kolei mogą powołać się inne osoby lub nawet lekarz, na którym nie ciąży taki szczególny obowiązek[5].

Przede wszystkim należy wykazać nieprawidłowości w działaniu lekarza, które stały się przyczyną narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo, aby można było przyjąć odpowiedzialność z art. 160 k.k. Narażenie na niebezpieczeństwo może być
dokonane zarówno przez działanie, jak i przez zaniechanie.

Ponadto do popełnienia przestępstwa narażenia na niebezpieczeństwo nie jest konieczne stworzenie podstaw zagrożenia ze stanu, w którym pacjentowi nic nie groziło. Odpowiedzialność ta możliwa jest także w odniesieniu do pacjenta, który w czasie, gdy nastąpiło zaniechanie, był już w niebezpieczeństwie[6].

Zgodnie z dyspozycją art. 16 k.k. czyn ten może zostać popełniony zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie.

Jeśli więc lekarz działał umyślnie, czyli miał świadomość i wolę narażenia swoją bezczynnością konkretnej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jego czyn należy zakwalifikować z art. 160 § 2 k.k. Lekarzowi trzeba wówczas udowodnić, że nie chciał udzielić świadczenia lub godził się na takie nieudzielenie, mimo iż miał świadomość, że przez swoje zaniechanie naraża pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, a ponadto że wiedział, iż jest gwarantem jego bezpieczeństwa[7]. Dopiero przy spełnieniu obu tych przesłanek łącznie lekarzowi można postawić zarzut umyślnego przestępstwa z zaniechania.

Natomiast w sytuacji działania nieumyślnego, gdy lekarz nie ma świadomości pozostawienia osoby, wobec której ma szczególny obowiązek troski, w położeniu grożącym jej niebezpieczeństwem lub gdy nie uda się udowodnić mu umyślnego działania, czyn taki należy kwalifikować na podstawie art. 160 § 3 k.k. W tym przypadku lekarz nie ma bowiem zamiaru narażenia określonej osoby na niebezpieczeństwo, ale doprowadza do tego, ponieważ nie zdaje sobie sprawy z zagrożenia, jego bezpośredniości oraz skutków, które mogą wystąpić.

W trakcie postępowania powinno się więc ustalić fakt zaniechania udzielenia świadczenia z powodu naruszenia zasad ostrożności, związek przyczynowy między skutkiem a zaniechaniem lekarza, stopień ciężkości tych skutków, a także czy lekarz przewidywał lub mógł przewidzieć, że jego bezczynność wywoła negatywne konsekwencje dla zdrowia lub życia pacjenta[8].

Lekarz niebędący gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej może natomiast odpowiadać za nieudzielenie pomocy na takich samych zasadach, które obowiązują innych ludzi uchylających się od tego obowiązku. Ciąży na nim bowiem ogólnoludzki obowiązek udzielenia pomocy. Dotyczy to sytuacji, gdy lekarz w chwili zdarzenia nie pełni swojej funkcji zawodowej i jest jedynie przypadkowym świadkiem powstałego niebezpieczeństwa[9].

Podkreślić należy, że taki lekarz ma obowiązek udzielenia pomocy o charakterze ogólnym, natomiast od innych osób odróżnia go przygotowanie zawodowe i wynikającego z tego konsekwencje. Jeżeli zatem lekarz nie jest gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej, jego odpowiedzialność może być rozpatrywana na podstawie art. 162 k.k.

Bez znaczenia jest przy tym przyczyna zaistnienia stanu zagrożenia, a nawet fakt, że taki stan mogła wywołać sama osoba zagrożona. Przyczyną zagrożenia może być zdarzenie nagłe, jak również długotrwała choroba pacjenta. Należy udowodnić, że w wyniku zaniechania lekarza zaistniało wysokie prawdopodobieństwo nastąpienia ciężkiego uszczerbku na zdrowiu osoby ratowanej lub jej śmierci[10].

Dla przypisania odpowiedzialności z art. 162 k.k. wystarcza sam fakt nieudzielenia pomocy. W związku z tym dla wypełnienia znamion tego przestępstwa obojętne są konsekwencje tego zaniechania[11].

Zaniechanie udzielenia świadczenia zdrowotnego jest przestępstwem umyślnym, co oznacza, że lekarz musi zdawać sobie sprawę z grożącego określonej osobie niebezpieczeństwa, jak również z tego, że swoim działaniem może przyczynić się do jego zmniejszenia lub uchylenia bez konieczności narażania siebie lub bliskich na bezpośrednie niebezpieczeństwo[12].

Jeżeli jednak sprawca działał nieumyślnie, nie udzielając pomocy, nie może wówczas ponosić odpowiedzialności na podstawie art. 162 k.k.

Podkreślić należy, że art. 162 k.k. przewiduje odpowiedzialność każdego, kto umyślnie nie udzieli pomocy osobie znajdującej się w sytuacji zagrożenia życia i może to uczynić bez narażania siebie lub osób bliskich na niebezpieczeństwo. Bez znaczenia jest przy tym, czy poza nim pomocy mogły udzielić także inne osoby. Gdyby i one nie udzieliły takiej pomocy, wówczas odpowiedzialność rozciągnie się również na nie, nie zwalniając jednak od odpowiedzialności sprawcy.

Dla przyjęcia odpowiedzialności nie ma także znaczenia, że sprawca wskazał inną osobę, która mogłaby udzielić pomocy, oraz ocena, czy akcja ratownicza, której nie podjął zobowiązany, byłaby skuteczna czy też nie. O odpowiedzialności decyduje bowiem okoliczność, że sprawca, który mógł udzielić pomocy bez narażania siebie lub innych osób, zachował się w sposób bierny i nie podjął żadnych czynności (lekarza dotyczy to szczególnie)[13].

Należy zaznaczyć, że niekiedy zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność lekarza, który zaniechał wykonania świadczenia zdrowotnego.

Po pierwsze jest to niepodjęcie lub zaprzestanie leczenia, gdy jest to zgodne z zasadami wiedzy i praktyki medycznej oraz nie narusza normy nakazującej ochronę zdrowia i życia, np. zaprzestanie stosowania środków reanimacyjnych w stosunku do osoby umierającej[14].

Po drugie jest to kolizja obowiązku leczenia z prawem pacjenta do samostanowienia. W sytuacji gdy pacjent nie wyraża zgody na zabieg, lekarz ma obowiązek uszanować jego decyzję i zaniechać leczenia, nawet jeśli jest to niezbędne do ratowania jego życia (art. 192 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną za wykonanie zabiegu bez zgody pacjenta).

Przepisy art. 33 ust. 1, art. 33 ust. 7 u.z.l. umożliwiają jednak wyjątkowo działanie bez zgody pacjenta, czyli dokonanie czynności medycznej, w sytuacji gdy jest on niezdolny do jej świadomego wyrażenia. Brak zgody wyłącza zatem odpowiedzialność za zaniechanie pomocy, natomiast przepisy u.z.l. przewidują odpowiedzialność w przypadku wykonania czynności bez zgody uprawnionej osoby.

Przechodząc do omówienia zagadnienia błędu w sztuce medycznej, należy podkreślić, że w doktrynie przyjęto pogląd, że stanowi on naruszenie ostrożności w postępowaniu lekarskim i jest przesłanką bezprawności czynu.

Ocena zachowania lekarza nie powinna jednak odbywać się w oderwaniu od okoliczności, w jakich działał.

Zdaniem M. Filara[15] błędem jest naruszenie przez lekarza wykonującego czynność leczniczą obowiązującego w relacji do tej czynności zespołu reguł i zasad postępowania, których źródłem jest nauka i praktyka medyczna.

A. Liszewska[16] uważa z kolei, że błędem w sztuce medycznej jest naruszenie przez lekarza (świadomego tego, że podejmuje czynność medyczną) obowiązujących go w konkretnym wypadku, wypracowanych na gruncie nauki i praktyki reguł postępowania zawodowego wobec dóbr prawnych w postaci życia i zdrowia człowieka, które na gruncie prawa stanowi podstawę stwierdzenia naruszenia obowiązku ostrożności.

W celu stwierdzenia, czy w danym przypadku doszło do naruszenia zasad ostrożności, należy skonkretyzować obowiązujące reguły medycznego lege artis w odniesieniu do okoliczności, w których znajdował się lekarz, warunków technicznych, w jakich działał, jego umiejętności lub charakteru dokonywanej czynności[17].

Naruszenie zasad wiedzy i praktyki medycznej może przybrać postać działania lub zaniechania. Wspomnieć należy, że możemy rozróżnić błąd lekarski: diagnostyczny, terapeutyczny, techniczny.

Błąd diagnostyczny (błąd w rozpoznaniu) charakteryzuje się nieprawidłowym rozpoznaniem stanu zdrowia pacjenta i „polegać może albo na braku poznania stanu chorobowego albo na wadliwym rozeznaniu tego stanu albo na rozeznaniu spóźnionym”[18]. Błędem diagnostycznym będzie zatem:

– nierozpoznanie w ogóle określonych objawów,
– wyciągnięcie niewłaściwych wniosków z objawów chorobowych niż te, które podyktowane są wiedzą medyczną,
– wadliwe przeprowadzenie badań mających na celu postawienie diagnozy,
– nieprzeprowadzenie badań służących do postawienia diagnozy[19].

„Nie każdy błąd diagnostyczny stwierdzony ex post, czyli obiektywnie błędna diagnoza, może być uznany eo ipso za błąd sztuki lekarskiej, który należy oceniać z pozycji ex ante, czyli w zależności od zakresu informacji rzeczywiście posiadanych przez lekarzy stawiających diagnozę czy dostępnych dla nich przy odpowiednich staraniach”[20]. Podkreślić należy, że często występujące nietypowe objawy choroby lub nawet brak symptomów choroby może wpływać na nieprawidłową diagnozę, nie oznacza to jednak, że mamy do czynienia z błędem sztuki lekarskiej.

Błędna interpretacja może stanowić przesłankę odpowiedzialności lekarza za błąd diagnostyczny tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że na podstawie posiadanych informacji powinien właściwie rozpoznać chorobę, kierując się jednocześnie zasadami wiedzy i praktyki medycznej.

Zdaniem A. Liszewskiej[21] lekarz powinien odpowiadać tylko wyjątkowo za błąd diagnostyczny, którego przyczyną jest wyciągnięcie mylnych wniosków z posiadanych informacji na temat pacjenta. „Lekarz może odpowiadać karnie tylko za zawiniony błąd diagnostyczny, a zatem samo ustalenie błędu nie przesądza jeszcze kwestii odpowiedzialności lekarza.

Badanie elementu zawinienia polega na ustaleniu indywidualnej możliwości postawienia przez lekarza trafnej diagnozy, tj. czy w konkretnej sytuacji ocenianej ex ante mógł i powinien postępując z należytą ostrożnością, prawidłowo rozpoznać schorzenie. Należy ustalić, czy błędne rozpoznanie było uzasadnione występującymi objawami, czy też było wynikiem zaniechania lub braku należytej staranności, jakiej można było od niego w danej sytuacji wymagać”[22].

Błąd terapeutyczny to naruszenie przez lekarza obowiązku działania zgodnie z zasadami wiedzy i praktyki medycznej na etapie leczenia pacjenta. Może on mieć charakter samoistny (mimo prawidłowej diagnozy lekarz podejmuje niewłaściwe leczenie) lub też być wynikiem błędu diagnostycznego.

W przypadku błędu terapeutycznego możemy mieć do czynienia z błędem w formie działania (podjęto działania w sposób niewłaściwy) lub też w formie zaniechania (nie wykonano koniecznych czynności). Dodać przy tym należy, że w praktyce, jako zastosowanie wadliwej metody, są kwalifikowane również błędy popełnione przy dawkowaniu leków, o ile są wynikiem niewiedzy, a nie omyłki lekarza[23].

Ponadto nie zawsze zastosowanie uznanej metody jest wystarczające do uniknięcia błędu, ponieważ w konkretnej sytuacji należy dokonać także właściwego, ze względu na istniejące okoliczności, wyboru tej z przyjętych metod, która będzie dostosowana do warunków określonego przypadku[24].

Zdaniem A. Zolla[25] do kategorii błędów terapeutycznych zaliczymy również zaniechanie przez lekarza właściwej opieki nad chorym. Mamy z tym do czynienia w sytuacji pozostawienia pacjenta bez nadzoru po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym – błąd stanowi brak należytej opieki ze strony lekarza i pozostawienie pacjenta w sytuacji zagrożenia dla zdrowia i życia tylko z personelem pielęgniarskim.

Błąd terapeutyczny jako kontynuacja wadliwej diagnozy może wystąpić w sytuacji, gdy ten sam lekarz jest jednocześnie diagnostą i terapeutą oraz w sytuacji gdy jeden lekarz odpowiada za postawienie diagnozy, a inny za kontynuowane leczenie[26].

W pierwszym przypadku nieprawidłowe leczenie jest rezultatem oparcia się lekarza na swojej mylnej diagnozie i wtedy kwestia odpowiedzialności za skutek wywołany postępowaniem leczniczym jest oczywista, a ponadto nie jest uzasadnione z praktycznego punktu widzenia oddzielanie błędu diagnostycznego od terapeutycznego.

W drugim przypadku lekarz opiera się na błędnej diagnozie i podejmuje stosowne leczenie, które jednak jest niewłaściwe w odniesieniu do konkretnego schorzenia.

Zdaniem R. Kędziory[27], w tej sytuacji lekarz teoretycznie działa zgodnie z zasadami wiedzy i praktyki medycznej, jednak w związku z tym, że dane, na których się opiera, są błędne, również terapia, którą podejmuje, jest niewłaściwa. Dlatego też w trakcie postępowania należy ustalić, w jakim zakresie lekarz wprowadzony w błąd mylną diagnozą jest odpowiedzialny za skutki spowodowane swoim niewłaściwym leczeniem.

Lekarza włączającego się do leczenia pacjenta powinna obowiązywać zawsze zasada ograniczonego zaufania wobec czynności dokonanych przez poprzednika. Nie może zatem opierać się wyłącznie na uprzednich ustaleniach innej osoby, ale ma obowiązek sprawdzenia tych informacji. Zasada ograniczonego zaufania oznacza, że lekarz terapeuta powinien reagować, jeśli ma wątpliwości co do trafności diagnozy, a okoliczności wskazują na to, że mogło dojść do pomyłki.

Błąd techniczny to wadliwie pod względem technicznym przeprowadzona czynność terapeutyczna[28].

Tego rodzaju błąd może popełnić zarówno lekarz, jak i inny pracownik służby zdrowia (analityk, pielęgniarka). W praktyce często występuje błędne wykonanie badań laboratoryjnych, nieprawidłowe oznaczenie lub zamiana krwi, złe oznakowanie leków. Również zaniechanie przez lekarza wykonania czynności poprzedzających samą operację i niezbędnych do właściwego przygotowania zabiegu należy traktować jak błąd techniczny, np. zaniechanie przeprowadzenia lub zlecenia prób uczuleniowych, ustalenia zgodności grupy krwi, wykonania niezbędnych szczepień[29].

Błąd techniczny jest równocześnie błędem medycznym, o ile działanie lekarza stanowi naruszenie reguł wiedzy medycznej, które może być stwierdzone wyłącznie przez specjalistów z zakresu tej dziedziny (niezbędne jest zasięgnięcie opinii biegłych w tej kwestii dla celów dowodowych).

Reasumując, przesłankami odpowiedzialności lekarza za błąd medyczny będą:

– błąd lekarski (czyn sprzeczny z wiedzą i praktyką medyczną, ujemny skutek w postaci naruszenia lub narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo dobra prawnego),
– ustalenie związku przyczynowego między zachowaniem lekarza a negatywnym skutkiem dla zdrowia lub życia pacjenta oraz
– wina.

Lekarz może ponosić odpowiedzialność karną za błąd, jeżeli naruszając obowiązujące w postępowaniu medycznym reguły ostrożności, doprowadził do zaistnienia ujemnych skutków dla zdrowia lub życia pacjenta, mimo że powinien i mógł przewidzieć możliwość ich spowodowania. Takie zachowanie należy kwalifikować na ogólnych zasadach jako nieumyślne przestępstwo przeciwko zdrowiu i życiu[30].

Związek przyczynowy pomiędzy błędem a zaistniałym skutkiem powinien być udowodniony. „Do przypisania lekarzowi ujemnego skutku zabiegu leczniczego nie jest konieczne, aby jego działanie lub zaniechanie było jedyną i wyłączną przyczyną takiego skutku. Niezbędne jest natomiast, aby zachowanie lekarza było przynajmniej jedną z przyczyn, bez której skutek nie nastąpiłby. Przyłączenie się do łańcucha przyczynowo-skutkowego i innych jeszcze przyczyn nie wyłącza odpowiedzialności karnej lekarza, jeśli on co najmniej mógł je przewidzieć”[31].

Przy procesach lekarskich, zdaniem R. Kędziory, najtrudniejszym elementem jest przypisanie ujemnego skutku, dlatego też ze względu na to rzadko dochodzi do takich procesów i wyjątkowo do skazania lekarzy za spowodowane błędem skutki. Samo naruszenie zasad wiedzy i praktyki bez możliwości przypisania skutku może stanowić jedynie podstawę do odpowiedzialności dyscyplinarnej przed sądem lekarskim.

Niedopuszczalne jest generalizowanie i dodawanie hipotetycznych przyczyn, których nie było lub które nie są udowodnione. Nie można ogólnie, w oderwaniu od konkretnych okoliczności stwierdzać, że zaistniałe konsekwencje mogły powstać bez błędu lekarza w wyniku przebiegu samej choroby, jeśli wiadomo, że w danym przypadku to lekarz zwiększył swoim działaniem niebezpieczeństwo i doprowadził do ich powstania[32].

Jeżeli lekarz nie mógł przewidzieć ani zapobiec okolicznościom i w związku z tym zaistniał błąd, to nie może to stanowić podstawy do pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej. Dlatego też w takich „lekarskich” sprawach sądy oraz prokuratorzy opierają się głównie na opinii biegłych ekspertów z zakresu medycyny, która powinna zawierać zarówno ocenę postępowania lekarza, jak i związek przyczynowo-skutkowy. Dodatkowo istotnymi dowodami są zeznania świadków.

Przypozwanie osoby trzeciej do udziału w procesie

Thu, 26 May 2011 00:00:00 +0200

Na czym polega przypozwanie?

Przypozwanie to zawiadomienie osoby trzeciej o toczącym się procesie w tym celu, żeby mogła zgłosić swe wstąpienie do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego.

Przypozwanie (litis denuntiatio) nie wywiera żadnych bezpośrednich skutków procesowych ani nie przerywa biegu przedawnienia. Służy jednak prawu materialnemu.
interaktywnie.com

Przypozwanie należy odróżnić od dopozwania, czyli wezwania przez sąd do wzięcia udziału w sprawie dodatkowych pozwanych.

Kiedy przypozwanie jest możliwe?

Strona, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie względem osoby trzeciej albo przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem, może zawiadomić taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału. W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe (bezpłatne) wskazujące przyczynę wezwania i stan sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny (art. 84 K.p.c.). Przypozwanie jest dopuszczalne tak długo, jak długo można zgłosić interwencję uboczną, a więc w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w II instancji.

Ustawy wymagają czasem przypozwania, np. procesie o naprawienie szkody objętej obowiązkowym ubezpieczeniem OC konieczne jest przypozwanie zakładu ubezpieczeń (art. 887 i 893 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych).

Jakie są skutki przypozwania?

Osoba przypozwana nie staje się z mocy prawa uczestnikiem postępowania. Osoba przypozwana może zgłosić interwencję uboczną. Samo przypozwanie nie zwalnia jej od wykazania swego interesu prawnego we wstąpieniu, a w razie zgłoszenia opozycji - od jego uprawdopodobnienia. W przypadku przypozwania tylko strona przeciwna może wnieść opozycję, gdyż uznaje się, iż strona, która dokonała przypozwania, przejawiła przez to gotowość przyjęcia osoby przypozwanej.

Skutki związane z interwencją uboczną określone w art. 82 K.p.c. (tj. że interwenient uboczny nie może w stosunku do strony, do której przystąpił, podnieść zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta błędnie alboże strona ta prowadziła proces wadliwie) powstają w stosunku do wezwanego, który nie zgłosił przystąpienia, z chwilą, w której przystąpienie było możliwe (art. 85 K.p.c.). Taki zarzut będzie dopuszczalny tylko, jeśli stan sprawy w chwili przypozwania uniemożliwił mu korzystanie ze środków obrony alboże strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała ze środków, które nie były przypozwanemu znane. Przypozwanie ma więc uchronić stronę przed ww. zarzutem male gesti processus, jaki osoba trzecia mogłaby podnieść w wszczętym później przez nią lub przeciwko niej procesie.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zmianami)

Pełnomocnictwo a prokura

Thu, 26 May 2011 00:00:00 +0200

Mocodawca i przedstawiciel

Pełnomocnictwo może zostać udzielone przez każdą osobę mającą pełną zdolność do czynności prawnych. Prokurę może ustanowić jedynie przedsiębiorca wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego (np. spółki osobowe, spółki kapitałowe, przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie).

Pełnomocnikiem może być osoba posiadająca zdolność do czynności prawnych, przy czym wystarczająca jest ograniczona zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnikiem może być również osoba prawna. Prokurentem może zostać tylko osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Prokurentem może być ustanowiony także wspólnik spółki handlowej.

Sposób i forma ustanowienia

Pełnomocnik spółek handlowych i innych jednostek organizacyjnych ustanawiany jest zgodnie z zasadami reprezentacji tych jednostek. Przykładowo w spółce posiadającej zarząd wieloosobowy, którego każdy członek uprawniony jest do samodzielnej reprezentacji spółki, pełnomocnik będzie mógł zostać ustanowiony przez każdego z członków zarządu. Natomiast, gdy w spółce istnieje reprezentacja zbiorowa, do ustanowienia pełnomocnictwa niezbędne jest współdziałanie określonej w umowie, bądź statucie liczby członków zarządu. Ważne wtedy jest, aby pełnomocnictwo zostało podpisane przez te osoby, nie zaś tylko przez jedną z nich.

Powołanie prokurenta w spółce kapitałowej wymaga zgody wszystkich członków zarządu, a w spółce osobowej zgody wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki. Umowa spółki lub statut mogą jednak stanowić, że prokury mogą udzielić np. wybrani wspólnicy spółki jawnej lub partnerskiej, zgromadzenie wspólników lub rada nadzorcza w spółce z o.o. albo walne zgromadzenie w spółce akcyjnej.

Forma ustanowienia pełnomocnictwa zależna jest od jego rodzaju:

-do udzielenia pełnomocnictwa ogólnego niezbędne jest zachowanie formy pisemnej pod rygorem nieważności;
-jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie, np. umowa sprzedaży nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, w takiej też formie należy udzielić pełnomocnictwa;
-pozostałych przypadkach wystarczające jest udzielenie pełnomocnictwa ustnego.

Prokura powinna zostać udzielona na piśmie pod rygorem nieważności. Prokurent nie potrzebuje pełnomocnictwa w szczególnej formie do czynności, dla których taką formę zastrzeżono, za wyjątkiem zbycia przedsiębiorstwa, dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości – w tych przypadkach wymagane jest udzielenie pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców. Zgłoszenie udzielenia prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania. Do zgłoszenia do rejestru ustanowienia prokury służy formularz urzędowy oznaczony KRS-WL, który stosuje się jako załącznik do formularza wpisu, bądź zmiany danych w rejestrze. Przykładowo dla spółek kapitałowych formularzem takim są odpowiednio KRS-W3, bądź KRS-Z3. Do zmiany informacji o prokurencie, bądź jego wykreślenia z rejestru stosuje się formularz KRS-ZL. Do wniosku, który podlega opłacie sądowej w wysokości 400 zł oraz opłacie za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w wysokości 250 zł, należy dołączyć prócz odpowiedniej uchwały także wzór podpisu prokurenta. W przypadku gdy rejestrujemy po raz pierwszy nową spółkę, uiszcza się tylko jedną opłatę sądową oraz za ogłoszenie w MsiG od pierwszej rejestracji, wpis prokury nie podlega w tym przypadku dodatkowej opłacie.

Zakres i rodzaje

Uprawnienia pełnomocnika zależne są od rodzaju udzielonego mu pełnomocnictwa. Ze względu na zakres uprawnień, wyróżniamy pełnomocnictwo:

-ogólne – uprawnia pełnomocnika do wykonywania czynności zwykłego zarządu, np. do regulowania bieżących rachunków;
-rodzajowe – do poszczególnych rodzajów czynności przekraczających zwykły zarząd, np. do sprzedaży kilku nieruchomości;
-szczególne - do jednostkowych czynności, np. do -procesowe – uregulowane w kodeksie postępowania cywilnego, do reprezentowania mocodawcy przed sądem.

Pełnomocnictwo może zostać udzielone jednej lub kilku osobom. Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników mogą oni działać:

-każdy samodzielnie,
-łącznie – tylko wszyscy razem, bądź określona ich liczba razem, np. wymagane jest współdziałanie dwóch pełnomocników do ważności czynności prawnej.

Prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, za wyjątkiem zbycia przedsiębiorstwa, dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości – w tych przypadkach wymagane jest udzielenie pełnomocnictwa do poszczególnej czynności. Prokurent może więc składać jak i przyjmować wszelkie oświadczenia woli, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, zawierać umowy w imieniu przedsiębiorstwa, czy dokonywać czynności sądowych, np. wnieść pozew w imieniu reprezentowanego przedsiębiorstwa. Prokurent nie może reprezentować spółki w postępowaniu karnym (pełnomocnikiem może być tylko osoba wykonująca zawód adwokata) oraz rejestrowym (niezbędne jest działanie zarządu). Prokura nie obejmuje czynności nie związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa przez mocodawcę. Przy składaniu oświadczeń woli w imieniu przedsiębiorstwa prokurent składa własnoręczny podpis zgodnie ze znajdującym się w aktach rejestrowych wzorem podpisu, wraz z dopiskiem wskazującym na prokurę, chyba że z treści dokumentu wynika że działa jako prokurent.

Prokura może być udzielona jednej, bądź kilku osobom:

-łącznie (prokura łączna), wymagane jest wtedy współdziałanie wszystkich prokurentów, bądź niektórych z nich – według zasad ustalonych przez mocodawcę,
-oddzielnie, każdy prokurent działa samodzielnie.

Wyróżnia się także tzw. prokurę łączną nieprawidłową – do ważności czynności prawnej niezbędne jest współdziałanie prokurenta i osoby trzeciej, np. członka zarządu mocodawcy. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.

Prokura obejmuje wszelkie czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, poza ww. wyjątkami. Prokurę można jednakże ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa).

Przeniesienie i substytucja

Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności, nie wymaga do tego odrębnego upoważnienia. Pełnomocnik ustanowiony przez prokurenta działa w imieniu i ze skutkami dla mocodawcy (przedsiębiorcy). Jego ustanowienie nie uchyla ani nie uszczupla umocowania prokurenta.

Odwołanie i wygaśnięcie

Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Prokura może być w każdym czasie odwołana. W spółkach kapitałowych prokurę może odwołać każdy z członków zarządu samodzielnie.

Prokura wygasa:

-wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia upadłości mocodawcy,
-otwarcia likwidacji przedsiębiorcy,
-przekształcenia przedsiębiorcy,
-ze śmiercią prokurenta.

Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury. Wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

Podstawa prawna:

    Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami);
    Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000 r., Nr 94, poz. 1037, ze zmianami);
    Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2001 r., Nr 17, poz. 209, ze zmianami)

Podstawowe zasady zakładania spółki cywilnej

Thu, 26 May 2011 00:00:00 +0200

Czy po zmianach przepisów, dotyczących Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nadal można tworzyć spółki cywilne?

Tak, ponieważ zmiany, nie dotyczą możliwości tworzenia spółek cywilnych. Spółki cywilne są uregulowane w kodeksie cywilnym, który w tym zakresie nie został zmieniony. Nowe przepisy zmieniają jedynie zasady ewidencjonowania spółek cywilnych. Wprowadzają także zasadę, że za przedsiębiorcę uważa się nie samą spółkę, lecz wszystkich jej wspólników z osobna.

Kto i w jaki sposób może założyć spółkę cywilną?

Spółka cywilna jest umową, w której dwie lub więcej osób wyraża wolę współpracy dla osiągnięcia jakiegoś wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Tym celem może być zarówno prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa, jak i zrealizowanie jakiegoś jednorazowego przedsięwzięcia (np. gdy kilka osób kupuje okazyjnie dużą ilość towaru, który chce następnie korzystnie sprzedać i taki jest cel działania spółki). Współpraca wspólników może polegać na tym, że ze swoich wkładów "zbudują" niejako majątek, który będzie służył do realizacji ich wspólnego celu. Tak dzieje się zazwyczaj, ale wkładem wspólnika do spółki może być także samo zobowiązanie do świadczenia usług spółce, np. przez dostarczanie produktów dla działalności spółki lub nawet samo użyczenie specjalistycznej wiedzy w dziedzinie, którą spółka się zajmuje.

Do założenia spółki cywilnej potrzeba przynajmniej dwóch osób. Mogą to być nie tylko osoby fizyczne, ale także osoby prawne.

Spółka cywilna jest zawarta, gdy wspólnicy porozumieją się co do tego kto tworzy spółkę, w jakim celu i jak poszczególne osoby będą uczestniczyły w jej działalności. Swoje uzgodnienia, a potem także zmiany umowy i jej uzupełnienia, wspólnicy powinni dla celów dowodowych sporządzać na piśmie . Jednak nawet bez sporządzenia umowy na piśmie, spółka może być ważnie zawarta. Wspólnicy powinni też dokonać wpisu założonej przez siebie spółki w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonym przez urząd gminy.

W zależności od tego, co jest przedmiotem wkładu do spółki, w przypadku gdy jest to własność nieruchomości dla skutecznego jej przeniesienia na wszystkich wspólników konieczna będzie forma aktu notarialnego, zaś w przypadku gdy przedmiotem wkładu jest przedsiębiorstwo - forma pisemna z notarialnym poświadczeniem podpisów stron.

Jakie są podstawowe zasady działania spółki cywilnej?

Prawo przewiduje dla spółek cywilnych pewien schemat funkcjonowania. Większość postanowień może być jednak zmieniona przez wspólników w umowie spółki.

    Spółka cywilna według prawa nie jest odrębnym podmiotem i nie może sama działać we własnym imieniu (nie posiada osobowości prawnej). Jeśli na przykład wspólnicy chcą kupić biurko, żeby prowadzić wspólną działalność, to umowa jest zawierana przez sprzedającego nie z samą spółką cywilną, ale ze wszystkimi jej wspólnikami łącznie. Jednakże w obrocie gospodarczym jest wystarczające podanie firmy spółki cywilnej dla zawarcia umowy.
    Wspólnicy prowadzą spółkę cywilną osobiście, a każdy z nich może samodzielnie podejmować decyzje w sprawach dotyczących zwykłych czynności spółki. Są do tego uprawnieni i zobowiązani.Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników. Ważniejsze decyzje ( takie, które przekraczają zakres zwykłego zarządu) podejmują jednomyślnie wszyscy wspólnicy na mocy powziętej przez nich uchwały.
    W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników, wobec innych osób każdy ze wspólników reprezentuje spółkę w tych sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje. Skutki zawartej przez niego umowy (jeśli działa w imieniu spółki, a nie tylko własnym) dotyczą wszystkich wspólników, tzn. ze wszyscy są zobowiązani do wykonania tej umowy, nawet gdy o niej nie wiedzieli.
    Majątkiem spółki cywilnej są wniesione wkłady, a także to, co spółka nabyła prowadząc działalność. Ten majątek nie jest jednak własnością samej spółki, ale wszystkich jej wspólników łącznie, tzn. że mogą z niego korzystać tylko razem i wyłącznie dla realizacji celów spółki. Do czasu rozwiązania umowy spółki, albo rezygnacji wspólnika majątek ten nie może być dzielony pomiędzy wspólników. W czasie trwania spółki również wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.
    Zasadą jest, że ze spółki cywilnej zawartej na czas nieoznaczony wspólnik może wystąpić zawsze, zachowując termin wypowiedzenia (3 miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego). W przypadku spółki zawartej na czas oznaczony może to zrobić tylko z ważnych powodów.Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki. Jeśli w wyniku wystąpienia wspólnika, w spółce pozostał tylko jeden wspólnik, ulega ona rozwiązaniu z mocy prawa.
    Spółka cywilna ulega rozwiązaniu w wyniku zawarcia takiej umowy rozwiązującej przez wszystkich wspólników, a także w przypadku, gdy umowa spółki lub ustawa to przewiduje (np. w przypadku ogłoszenia upadłości wspólnika). Sąd również może rozwiązać spółkę cywilną, ale tylko z ważnych powodów, na żądanie któregokolwiek wspólnika.

Jakie są zalety i wady prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej?

    Decydując się na tę formę działalności trzeba mieć zaufanie do wspólników, bo za ich działania i ewentualne długi w ramach prowadzenia spółki będziemy odpowiadać całym swoim majątkiem. Wszyscy wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie.
    Ten, dla kogo spółka jest dłużnikiem może odzyskać pieniądze nie tylko z jej majątku, ale też z własnego, osobistego majątku każdego wspólnika.
    Dla założenia spółki cywilnej wystarczy nawet najmniejszy kapitał (teoretycznie może go wcale nie być).
    Wspólnicy spółki cywilnej nie płacą odrębnego podatku dochodowego od działalności spółki, a tylko podatek dochodowy od osób fizycznych, co jest korzystne finansowo.

Gdzie należy zgłosić prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej?

Dotychczas wszyscy wspólnicy spółki cywilnej zgłaszali fakt prowadzenia działalności gospodarczej do Ewidencji Działalności Gospodarczej właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Ewidencję tę prowadziły gminy właściwe ze wględu na miejsce zamieszkania danej osoby (wspólnicy spółki cywilnej wpisani mogli być więc być w różnych ewidencjach).

Natomiast z dniem 1 lipca 2011 roku wszystkie osoby fizyczne, chcące zgłosić fakt prowadzenia działalności gospodarczej, będą czynić to do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ( dalej CEIDG ) prowadzonej przez Ministrawłaściwego do spraw gospodarki. CEIDG ma zastąpić dotychczasową ewidencję działalności gospodarczej, prowadzoną odrębnie przez każdą gminę. W miejsce wielu ewidencji powstanie więc jeden zbiór ewidencyjny, prowadzony w systemie teleinformatycznym. Zadaniem CEIDG stanie się zarówno ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, jak i udostępnianie informacji o nich i o innych podmiotach.

Zgłoszenie do CEIDG powinno zawierać następujące dane:

-firma przedsiębiorcy oraz jego numer PESEL, o ile taki posiada;
-numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada;
-numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile taki posiada;
-informacja o obywatelstwie polskim przedsiębiorcy, o ile takie posiada, i innych obywatelstwach przedsiębiorcy;
-oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza, a jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony; dane te są zgodne z oznaczeniami kodowymi przyjętymi w krajowym rejestrze urzędowym podziału terytorialnego kraju;
-adres poczty elektronicznej przedsiębiorcy oraz jego strony internetowej, o ile takie posiada;
-data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej;
-określenie przedmiotów wykonywanej działalności gospodarczej, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD);
-informacje o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej;
-informacje o umowie spółki cywilnej, jeżeli taka została zawarta;
-dane pełnomocnika upoważnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy, o ile przedsiębiorca udzielił ogólnego pełnomocnictwa;
-informacja o zawieszeniu i wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej;
-informacja o ograniczeniu lub utracie zdolności do czynności prawnych oraz o ustanowieniu kuratora;
-informacja o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu, o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika, zmianie postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika i zakończeniu tego postępowania;
-informacja o wszczęciu postępowania naprawczego;
-informacja o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej określonej we wpisie do CEIDG.

Zadaniem CEIDG będzie przede wszystkim ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Podkreślenia wymaga fakt, że CEIDG ma być ewidencją przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, nie zaś, jak dotychczas, ewidencją działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby fizyczne.

Ewidencjonowanie należeć będzie wyłącznie do CEIDG, podobnie jak udzielanie informacji o przedsiębiorcach i innych podmiotach wskazanych w ustawie. Natomiast do gmin należeć będzie przyjmowanie wniosków o wpis w CEIDG, o ile wnioskodawca nie złoży wniosku o wpis w CEIDG za pośrednictwem formularza elektronicznego. Ponadto do gmin należeć będzie weryfikowanie wniosków pod względem formalnym i potwierdzanie na piśmie i za pokwitowaniem przyjęcie wniosku złożonego w gminie, a następnie przekształcenie go na formę elektroniczną i przesłanie do CEIDG, a także archiwizowanie wniosków i dokumentacji składanych w gminie w wersji papierowej i elektronicznej.

Zgłoszenie do CEIDG powinno zostać dokonane przed rozpoczęciem planowanej działalności.

Integralną częścią wniosku o wpis do CEIDG jest żądanie:
1) wpisu albo zmiany wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);
2) zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego, o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników;
3) zgłoszenia płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych albo zgłoszenia oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Dotychczas przedsięborca mógł złożyć wspomniane wnioski wraz ze zgłoszeniem działalności do ewidencji działalności gospodarczej. W przypadku, gdy przedsiębiorca dołączył do zgłoszenia te wnioski, organ ewidencyjny niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni od dnia dokonania wpisu, przesyłał wnioski do odpowiednich organów.

Osoba fizyczna składa wniosek o wpis do CEIDG za pośrednictwem formularza elektronicznego dostępnego na stronie internetowej CEIDG oraz w Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw gospodarki. System teleinformatyczny CEIDG przesyła wnioskodawcy na wskazany adres poczty elektronicznej potwierdzenie złożenia wniosku.
Wniosek o wpis do CEIDG może być również złożony na formularzu zgodnym z określonym wzorem wniosku, o którym mowa w art. 25 ust. 6 Ustawy o Swobodzie działalności gospodarczej, w wybranym przez przedsiębiorcę urzędzie gminy:
1) osobiście albo
2) wysłany listem poleconym

Organ gminy weryfikuje treść wniosku, o którym mowa wyżej, pod względem formalnym i potwierdza wnioskodawcy, za pokwitowaniem, przyjęcie wniosku. Organ gminy przekształca wniosek na formę elektroniczną i przesyła do CEIDG nie później niż następnego dnia roboczego od jego otrzymania.

Zgłoszenie o dokonanie wpisu do CEIDG jest wolne od opłat ( w przeciwieństwie do takich wniosków składanych do Ewidencji Działalności Gospodarczej, gdzie była pobierana opłata w wysokości 100 zł).

Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, przedsiębiorcami są wspólnicy tej spółki, dlatego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej powinien dokonać każdy ze wspólników.

Pamiętaj, że:

    Od umowy spółki należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych. Podstawą opodatkowania jest wartość wnoszonych wkładów do majątku spółki, kapitału zakładowego (akcyjnego). Jeżeli łączna wartość wkładów nie przekracza kwoty 20 000 zł podatek wynosi 1%. Jeżeli łączna wartość wkładów mieści się pomiędzy kwotą 20 000 zł a 30 000 zł podatek wynosi 200zł + 0,5% nadwyżki ponad 20 000 zł. Jeżeli przekracza 30 000 zł podatek wynosi 250 zł + 0,1% nadwyżki ponad 30 000 zł.
    Jeśli chcesz złożyć w sądzie pozew przeciw spółce cywilnej, musisz jako pozwanego wymienić wszystkich jej wspólników, a nie tylko samą spółkę.
    Przystąpienie nowego wspólnika do spółki cywilnej jest możliwe tylko poprzez zmianę pierwotnej umowy spółki. Nie jest to konieczne w przypadku spadkobierców wspólnika, jeśli umowa przewiduje ich wejście do spółki po jego śmierci. Spadkobiercy ci odpowiadają także za wszystkie zobowiązania podatkowe wspólnika powstałe w wyniku działalności spółki.

Podstawa prawna:

    Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami),
    Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1993r., Nr 90, poz. 416),
    Ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. 1999r., Nr 101, poz. 1178 ze zmianami),
    Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 r., Nr 173, poz. 1808).

Zasady funkcjonowania spółki jawnej

Thu, 26 May 2011 00:00:00 +0200

Spółka jawna jest jedną z najprostszych postaci spółek, które można utworzyć na terenie Polski. To spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową, np. spółką partnerską czy spółką akcyjną. Przez umowę spółki jawnej (która powinna zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności) wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów, oraz - jeżeli umowa spółki tak stanowi - przez współdziałanie w inny określony sposób.

Co to znaczy, że spółka jawna jest spółką osobową?

Oznacza to między innymi, że:

-skład osobowy spółki jest w zasadzie stały, zmiana może nastąpić np. w drodze zmiany umowy spółki,
-wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym swoim majątkiem i solidarnie wraz z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką (w praktyce oznacza to, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, subsydiarna odpowiedzialność wspólnika nie dotyczy jednak zobowiązań powstałych przed dniem wpisu spółki do rejestru sądowego),
-zmiana postanowień umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej.

Czy spółka jawna jest osobą prawną?

Nie, ale przyjmuje się, że spółka jawna jest tzw. ułomną osobą prawną, co oznacza, że może ona może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Jakie są prawa i obowiązki wspólników?

    Każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę (dotyczy to wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki i prawa tego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich). W umowie spółki można postanowić, że wspólnik będzie pozbawiony prawa reprezentacji spółki albo będzie mógł takie funkcje wykonywać, jednak tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Należy także pamiętać, że pozbawienie wspólnika prawa reprezentowania spółki może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów i na mocy prawomocnego orzeczenia sądu.
    Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.
    Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej będzie można przenieść na inną osobę tylko wówczas, gdy zostanie to wyraźnie zapisane w umowie spółki i po uzyskaniu pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że w umowie spółki postanowiono inaczej. W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę, za zobowiązania wspólnika występującego będą odpowiadać solidarnie: zarówno wspólnik występujący, jak i ten, który do spółki wstępuje.
    Każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wkładu (umowa spółki może przewidywać inny udział wspólników w zyskach i stratach, może również zwolnić wspólnika od udziału w stratach).
    Każdy wspólnik ma prawo żądać corocznie wypłacenia odsetek w wysokości 5% od swojego udziału kapitałowego, nawet gdy spółka poniosła stratę.
    Każdy wspólnik może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd. Wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki, jeśli została ona zawarta na czas nieoznaczony, ale musi to zrobić na 6 miesięcy przed końcem roku obrotowego.
    Wspólnik, który występuje ze spółki ma prawo do wypłaty udziału stanowiącej jego udział w majątku spółki.
    W przypadku likwidacji spółki, po spłaceniu jej zobowiązań, pozostały majątek dzieli się między wspólników zgodnie z postanowienia umowy spółki.
    Wspólnik obowiązany jest powstrzymać się od wszelkiej działalności sprzecznej z interesami spółki np. nie może działać na jej niekorzyść.

Jak ukształtowane są stosunki wewnątrz spółki?

Wewnętrzne stosunki spółki wspólnicy mogą ułożyć sobie w ramach umowy (wyjątkiem jest to, że nie można powierzyć prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wszystkich wspólników). Podobnie nieważne będzie umowne ograniczenie prawa wspólnika do osobistego zasięgania informacji o stanie majątku i stanie interesów spółki, a także umowne ograniczenie prawa do osobistego przeglądania ksiąg i dokumentów spółki.

Pomimo tego, że każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki nie przekraczających zakresu zwykłych czynności, to jeśli jednak przed załatwieniem takiej sprawy choćby jeden ze wspólników zgłosi sprzeciw - potrzebna będzie uchwała w tej sprawie. Jeżeli w sprawach nie przekraczających zakresu zwykłych czynności spółki wymagana jest uchwała wspólników, konieczna jest jednomyślność wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki. W przypadku, gdy chodzi o sprawy poważniejsze, przekraczające ramy owego zakresu - zgodę muszą wyrazić wszyscy wspólnicy, także ci, którzy pozostają wyłączeni od prowadzenia spraw spółki, np. w przypadku, gdy należy podjąć decyzje o zawarciu umowy z określonym kontrahentem.

Co stanowi majątek spółki jawnej?

Majątek spółki stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia.

Czy spółka jawna płaci podatki?

Spółka jawna nie jest podatnikiem ani podatku dochodowego od osób prawnych, ani podatku dochodowego od osób fizycznych. Obowiązek podatkowy spoczywa na wspólnikach. W związku z tym dochody wspólników spółki jawnej, a nie samej spółki jako jednostki organizacyjnej, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych - w przypadku wspólników będących osobami fizycznymi, bądź podatkiem dochodowym od osób prawnych - w przypadku wspólników będących osobami prawnymi. W związku z powyższym dochody z udziału w spółce osobowej opodatkowuje się u każdego wspólnika w stosunku do jego udziału.

Spółka jawna jest podatnikiem VAT, jeżeli np:

-ma siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;
-wykonuje we własnym imieniu i na własny rachunek m.in. następujące czynności: sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług, przekazanie lub zużycie towarów oraz świadczenie usług na potrzeby reprezentacji i reklamy; okoliczności wykonywania powyższych czynności powinny wskazywać na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo;
-ciąży na niej obowiązek zapłaty cła nawet w przypadku, gdy towary są zwolnione od cła.

Pamiętaj, że:

    Osoba przystępująca do spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia. Podobnie w przypadku zawarcia umowy spółki jawnej z przedsiębiorcą jednoosobowym, który wnosi to przedsiębiorstwo jako wkład do spółki, wspólnik lub wspólnicy zawierający taką umowę będą odpowiadać za zobowiązania powstałe przy prowadzeniu tego przedsiębiorstwa przed dniem utworzenia spółki.
    Za prowadzenie spraw spółki wspólnik nie otrzymuje wynagrodzenia.
    Żaden ze wspólników nie może, bez wyraźnej lub domniemanej zgody pozostałych wspólników, zajmować się interesami konkurencyjnymi np. nie może uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej.
    Brak zgody co do sposobu prowadzenia wspólnych interesów lub utrata przez wspólnika osobistych kwalifikacji, których posiadanie było warunkiem przystąpienia do spółki, zwykle stanowią wystarczające powody do rozwiązania spółki.

Podstawa prawna:

    Ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000r., Nr 94, poz. 1037 ze zmianami),
    Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176),
    Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. 1998r., Nr 144, poz. 930),
    Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. 1993r., Nr 11, poz. 50).

Umowa dzierżawy

Fri, 27 May 2011 00:00:00 +0200

Na czym polega umowa dzierżawy?

Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać rzecz do używania i pobierania pożytków (np. zboża, owoców) przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz (są to konieczne elementy tej umowy, essentialia negotii).

Czynsz może być płatny w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków.

Kto może być stroną umowy dzierżawy?

Jest to umowa dwustronnie zobowiązująca. Wydzierżawiającym może być: osoba fizyczna, osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej - będąca właścicielem gruntu lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) gruntu. Dzierżawcą może zaś być: osoba fizyczna, osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.

Co może być przedmiotem dzierżawy?

Przedmiotem dzierżawy może być rzecz (ruchoma lub nieruchomość i części składowe, inwentarz żywy) albo prawo przynoszące pożytki.

Co należy dokładnie określić w umowie?

W umowie należy dokładnie opisać:
-strony umowy,
-przedmiot dzierżawy (szczegółowy opis przedmiotu dzierżawy może zostać umieszczony w załączniku do umowy dzierżawy),
-czas trwania umowy (umowa może zostać zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony, ale jeśli umowę zawarto na okres dłuższy niż 30 lat, wówczas po upływie tego terminu przyjmuje się, że umowę tę zawarto na czas nie oznaczony),
-rodzaj i wysokość czynszu (w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju),
-terminy świadczenia tych należności (jeżeli termin płatności czynszu nie zostanie w umowie oznaczony, czynsz będzie płatny z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a w braku takiego zwyczaju - półrocznie z dołu - przykładowo można wskazać, że w przypadku dzierżawy gruntu rolnego, zwyczajowo czynsz opłacany jest po zbiorach).

W umowie można szczegółowo opisać sposób wykonywania dzierżawy, a także zobowiązać dzierżawcę do ponoszenia dodatkowych świadczeń, np. opłacania podatków i innych kosztów związanych z własnością lub posiadaniem przedmiotu dzierżawy.

W jakiej formie należy zawrzeć umowę dzierżawy?

Generalnie nie ma szczególnych wymogów odnośnie formy umowy dzierżawy. Może ona zatem zostać zawarta w dowolnej formie. Jednakże są pewne wyjątki, i tak:
-umowa dzierżawy przedsiębiorstwa wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 751 K.c.);
-dzierżawa nieruchomości lub pomieszczeń na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie, w razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieokreślony (art. 660 K.c.);
-jednym z warunków, by z mocy ustawy przysługiwało dzierżawcy prawo pierwokupu nieruchomości rolnej jest to, by umowa jej dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i miała datę pewną oraz była wykonywana co najmniej 3 lata, licząc od tej daty (art. 3 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego).

Jakie są obowiązki wydzierżawiającego?

Wydzierżawiający ma obowiązek:
-wydać dzierżawcy przedmiot dzierżawy w stanie dobrym i przydatnym do określonego w umowie użytku i pobierania z niego pożytków,
-utrzymywać przedmiot dzierżawy w stanie przydatnym do umówionego sposobu korzystania przez czas trwania dzierżawy, prócz drobnych nakładów połączonych ze zwykłym używaniem rzeczy wg art. 662 § 2 K.c.,
-usuwać wady rzeczy powstałe w trakcie trwania dzierżawy,
-zapewnić dzierżawcy spokojne posiadanie rzeczy w zakresie przewidzianym umową (powinien więc zapewnić dzierżawcy odpowiednią petytoryjną ochronę prawną).

Jakie są obowiązki dzierżawcy?
-Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego; Winien więc używać przedmiotu dzierżawy w sposób w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.
-Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie nie pogorszonym.
-Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać (w razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia).
-Dzierżawca jest też zobowiązany do niezmieniania przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.
-Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.

W sprawach nieuregulowanych odrębnie do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie. Oznacza to m.in., iż przepis art. 676 K.c. wskazuje wydzierżawiającego (wynajmującego) jako zobowiązanego do zapłaty wynagrodzenia za ulepszenia. O tym, za które ulepszenia dzierżawca może domagać się zapłaty po zakończeniu dzierżawy, decyduje to, czy są one korzystne dla wydzierżawiającego, zwykle właściciela nieruchomości. Zobowiązanym może być także następca prawny wydzierżawiającego. Dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną przed jej zbyciem, ma roszczenie o zwrot wartości ulepszeń do nabywcy.

Czy można wypowiedzieć umowę dzierżawy?

Jeśli postanowienia umowy nie stanowią inaczej, dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na 6 miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego (to terminy ustawowe). Nie ma przeszkód, aby strony wprowadziły do umowy dzierżawy, również zawartej na czas oznaczony, możliwość jej wypowiedzenia w razie zajścia określonej w tej umowie przyczyny.

Wypowiedzenie umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony przez osobę przejmującą przedmiot dzierżawy może nastąpić również wtedy, gdy wydzierżawiający zbył przedmiot dzierżawy, a nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 678 w zw. z art. 694 K.c. (tj. że nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy), bądź gdy wydzierżawiający niebędący właścicielem rzeczy utracił prawo użytkowania przedmiotu dzierżawy. Nabywca przedmiotu dzierżawy w trakcie trwania umowy dzierżawy wstępuje bowiem w stosunek dzierżawy na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć dzierżawę z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia, chyba że umowa była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem formy pisemnej i z datą pewną, a rzecz została dzierżawcy wydana. Uprawnienia dzierżawcy nie są jednak skuteczne wobec osoby, która rzecz nabyla w sposób pierwotny.

Kiedy dzierżawa się kończy?

Dzierżawa kończy się na skutek:
-porozumienia stron,
-nadejścia określonego w umowie terminu zakończenia dzierżawy,
-wypowiedzenia z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku terminów ustawowych w przypadku umowy dzierżawy zawartej na czas nieoznaczony,
-wypowiedzenia z zachowaniem terminów umownych w przypadkach określonych w umowie dzierżawy zawartej na czas oznaczony,
-rozwiązania umowy dzierżawy bez zachowanie terminu wypowiedzenia (jeśli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a jeżeli czynsz jest płatny rocznie, jeśli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, oraz jeśli wydzierżawiający uprzedził dzierżawcę, udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu).

Zakończenie stosunku dzierżawy nie powoduje rozwiązania z mocy prawa stosunku poddzierżawy.

Po zakończeniu umowy dzierżawy dzierżawca ma obowiązek wydania wydzierżawiającemu przedmiotu dzierżawy. Strony powinny też rozliczyć się z tytułu kosztów poniesionych w związku z przedmiotem dzierżawy:
-zierżawca nie może domagać się zwrotu drobnych nakładów połączonych ze zwykłym używaniem rzeczy,
-dzierżawca może żądać zwrotu kosztów koniecznych napraw, które zgodnie z umową lub Kodeksem cywiłnym obciążają wydzierżawiającego, jeśli nie żądał ich w trakcie trwania umowy,
-zaś wydzierżawiający może w związku z poczynionymi przez dzierżawcę ulepszeniami przedmiotu dzierżawy: zatrzymać ulepszenie za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki, które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku dzierżawnego.

Jeśli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom prawidłowej gospodarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.

Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu dzierżawca używa nadal rzeczy za zgodą wydzierżawiającego, poczytuje się w razie wątpliwości, że dzierżawa została przedłużona na czas nieoznaczony. Decydującymi zaś przesłankami dla osiągnięcia skutku przedłużenia umowy dzierżawy na podstawie art. 674 K.c. w zw. z art. 694 K.c. są: dalsze używanie przedmiotu dzierżawy przez dotychczasowego dzierżawcę i zgoda choćby milcząca wydzierżawiającego, ujawniona w jego zachowaniu się mającym znamiona aprobaty lub znoszenia tego stanu rzeczy, pozwalająca na wnioskowanie w okolicznościach konkretnej sprawy o istnieniu domniemanej woli przedłużenia umowy. Tak ukształtowana instytucja przedłużenia umowy dzierżawy stanowi prawny środek stabilizacji gospodarczej, zachowanie ciągłości osoby dzierżawcy, poprzez kontynuowanie przez niego na dotychczasowych warunkach działalności gospodarczej w odniesieniu do przedmiotu dzierżawy (tak: wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 23 maja 1983 r., sygn. IV CR 569/82).

W przypadku nieruchomości rolnych należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pierwszeństwo nabycia tychże nieruchomości przysługuje dzierżawcy, jeżeli dzierżawa zbywanej nieruchomości trwała faktycznie przez okreś minimum 3 lat (art. 29 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa).

Co się stanie, jeśli dzierżawca w terminie nie zapłaci czynszu?

Czynsz może być płatny:
-w terminie zastrzeżonym w umowie,
-z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym,
-półrocznie z dołu w braku terminu zwyczajowo przyjętego.

Jeżeli natomiast dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeśli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.

Jeżeli natomiast wskutek okoliczności, za które dzierżawca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czynszu przypadającego za dany okres gospodarczy.

Czynsz może ponadto ulec zmniejszeniu w wypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków (art. 357[1] K.c.), bądź też na żądanie dzierżawcy za czas trwania wad, gdy rzecz wydzierżawiana ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku.

W przypadku dzierżawy gruntów należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa możliwe jest umorzenie częściowe bądź nawet całkowite czynszu dzierżawnego na podstawie rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z 1 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych przesłanek rozłożenia na raty lub umorzenia należności Agencji Nieruchomości Rolnych oraz trybu postępowania w tych sprawach.

Co się stanie w razie zniszczenia przedmiotu dzierżawy?

W razie całkowitego zniszczenia przedmiotu dzierżawy w wrakcie jej trwania:
-jeśli zniszczenie było wynikiem okoliczności, za które wydzierżawiający nie odpowiada, to wolny będzie od obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, a stosunek dzierżawy może ulec rozwiązaniu;
-jeśli zniszczenie było wynikiem okoliczności, za które wydzierżawiający odpowiada, to dzierżawca może domagać się przywrócenia stanu poprzedniego, a gdy wydzierżawiający obowiązku tego nie dopełni, wówczas dzierżawca może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia i domagać się odszkodowania.

W razie zaś częściowego zniszczenia przedmiotu dzierżawy wydzierżawiający ma obowiązek odtworzenia go, a gdy tego nie dopełni, przyjmuje się, iż dzierżawca może dokonać odpowiednich napraw na koszt wydzierżawiającego albo wypowiedzieć umowę bez terminów wypowiedzenia.

Wady przedmiotu dzierżawy istniejące w chwili jego wydania bądź w momencie trwania umowy dzierżawy podzielić można na dwie kategorie:
1)wady ograniczające przydatność rzeczy do określonego w umowie sposobu używania i pobierania pożytków - dzierżawca może wtedy:
-żądać usunięcia wykrytej wady i naprawienia szkody,
-żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad, sam usunąć wady na koszt wydzierżawiającego.
2)wady uniemożliwiające używanie przedmiotu dzierżawy i pobieranie pożytków z przedmiotu dzierżawy w sposób przewidziany w umowie - w ich przypadku dzierżawca:
-ma uprawnienia przewidziane w wypadku wad ograniczających przydatność przedmiotu dzierżawy do umówionego użytku,
-do czasu usunięcia wady jest wolny od obowiązku płacenia czynszu,
-będzie mógł wypowiedzieć umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia, jeśli wydzierżawiający nie usunął ich w terminie, bądź jeśli wady usunąć się nie dadzą.

Na czym polega ustawowe prawo zastawu na rzecz wydzierżawiającego?

Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi dzierżawca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wydzierżawiającemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych dzierżawcy wniesionych do przedmiotu dzierżawy, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu. Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego nałeżą także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w obrębie przedmiotu dzierżawy. Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawa ma uiszczać podatki i inne ciężary związane z własnością lub posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe prawo zastawu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego względem dzierżawcy o zwrot sum, które z tych tytułów zapłacił.

Pamiętaj, że:

Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o tyle, o ile wbrew wymaganiom prawidłowej gospodarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.

Wydzierżawiającemu przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych dzierżawcy wniesionych do przedmiotu dzierżawy chyba, że nie podlegają one zajęciu. Prawo to służy zabezpieczeniu roszczeń wydzierżawiającego związanych z czynszem oraz podatkami i innymi ciężarami związanymi z własnością lub posiadaniem przedmiotu dzierżawy, a także jego ubezpieczeniem - jeśli zgodnie z umową ciężary te ponosić miał dzierżawca. Zastawem objęte są także rzeczy służące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa.
    Jeżeli w umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany uiścić podatki i inne ciężary związane z własnością lub z posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego względem dzierżawcy o zwrot sum, które z powyższych tytułów zapłacił.
    w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż Agencja Nieruchomości Rolnych, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
        umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej 3 lata, licząc od tej daty;
        nabywana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy lub jest dzierżawiona przez spółdzielnie produkcji rolnej.

Podstawa prawna:
-Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami);
-Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r., Nr 208, poz. 2128, ze zm.);
-Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 2003 r., Nr 64, poz. 592);
-Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa z dnia 1 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych przesłanek rozłożenia na raty lub umorzenia należności Agencji Nieruchomości Rolnych oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. 2003 r., Nr 140, poz. 1349)

Jak odwołać się od wyroku sądu cywilnego

Fri, 27 May 2011 00:00:00 +0200

Jeżeli orzeczenie sądu nas nie zadowala, możemy złożyć apelację. Za jej sporządzanie powinniśmy się zabrać zaraz po wyroku, ponieważ bardzo ważne jest dochowanie odpowiednich terminów. To od nich oraz od przedstawienia rzeczowych zarzutów względem wyroku zależy w największym stopniu powodzenie odwołania.

Apelację od wyroku w postępowaniu cywilnym kierujemy do sądu drugiej instancji względem sądu który wydał orzeczenie. Jeśli był to sąd rejonowy, to odwołujemy się do sądu okręgowego, zaś jeśli był to sąd okręgowy, to apelację wnosimy do sądu apelacyjnego. Przy pisaniu i składaniu wniosku powinniśmy zwrócić uwagę na kilka rzeczy, od których zależy jego powodzenie.

Pamiętaj o terminie

Przede wszystkim musimy pamiętać o zachowaniu ustawowego terminu, w jakim może być wniesiona apelacja. Po pierwsze w terminie do 7 dni od wyroku powinniśmy zwrócić się do sądu z pisemnym wnioskiem o dostarczenie treści orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Po jego doręczeniu mamy 2 tygodnie na złożenie odwołania. Żądanie dostarczenia wyroku nie jest jednak konieczne. Jeśli tego nie zrobimy, na wniesienie apelacji mamy 3 tygodnie od dnia ogłoszenia orzeczenia. W przypadku, gdy wyślemy wniosek pocztą, liczy się data stempla pocztowego.

Jeśli nie dochowaliśmy terminu bez własnej winy (np. w wyniku choroby), możemy złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Należy go złożyć w okresie 7 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej dostarczenie apelacji. Sąd może rozpatrzyć pozytywnie taki wniosek tylko w wypadku, gdy nie wywoła on ujemnych skutków dla którejś ze stron procesowych.

Apelację musimy doręczyć do sądu, który wydał orzeczenie. Po jego formalnym sprawdzeniu, przekaże on go do sądu wyższej instancji. Wniosek dostarczamy w tylu egzemplarzach, ile jest podmiotów tworzących strony postępowania, dodając jeden egzemplarz z przeznaczeniem do akt sądowych.

Jeżeli we wniosku apelacyjnym będą braki, uniemożliwiające jego dalszy bieg, sąd zwróci się do nas o uzupełnienie ich w oznaczonym terminie. W przypadku jednak, gdy sporządził go adwokat lub radca prawny sąd odrzuci go bez możliwości poprawy.

Dobrze uzasadnij argumenty

W treści apelacji musimy powołać się na zaskarżany wyrok i określić, czy odwołujemy się od całej jego treści, czy tylko od jej części. Ponadto powinniśmy zwięźle przedstawić nasze zarzuty względem orzeczenia oraz je uzasadnić. To one ukierunkują dalszy bieg postępowania, dlatego powinniśmy przedstawić je możliwie najbardziej logiczne i z przekonującym uzasadnieniem. Jeśli zaistniały nowe fakty i dowody, które w postępowaniu pierwszej instancji były niedostępne, powinniśmy wnioskować o ich powołanie do postępowania apelacyjnego.

W przypadku spraw o prawa majątkowe musimy określić wartość przedmiotu zaskarżenia. W stosunku do postępowania pierwszej instancji możemy ją podnieść tylko wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub, gdy sąd, swoim orzeczeniem rozszerzył żądanie.

Warto skorzystać ze wzorów formularzy dotyczących postępowania apelacyjnego, które są dostępne w internecie. Będziemy mieli wtedy większa pewność, że nie pominęliśmy żadnej istotnej kwestii.

Jak napisać pozew sądowy

Fri, 27 May 2011 00:00:00 +0200

Jak napisać pozew sądowy?

Żeby wystąpić do sądu z pozwem, nie musimy korzystać z pomocy pełnomocnika. Możemy go napisać i doręczyć samodzielnie. Jeśli jednak nie jesteśmy prawnikami, dowiedzmy się najpierw, co powinien zawierać dobry pozew, a jakie informacje są w nim zbędne.

Przede wszystkim musimy określić strony postępowania, czyli powoda (to jest nas samych) i pozwanego, od którego domagamy się spełnienia świadczeń. Nazwy stron wpisujmy w całości, bez używania skrótów, nawet tak popularnych, jak choćby spółka z o.o. Każdorazowo powinniśmy podać też adres siedziby lub miejsca zamieszkania stron.

Nie ma za to konieczności wpisywania adresu sądu. Wystarczy podać jego nazwę, np. Sąd Rejonowy w Chorzowie. Nie musimy też określać do jakiego konkretnego wydziału sądu kierujemy nasze pismo. Jeśli jednak wysyłamy pozew pocztą, adres będzie już niezbędny. W przypadku każdego sądu znajdziemy go na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Wbrew dosyć powszechnemu przeświadczeniu nie musimy też podawać daty sporządzenia pozwu. Liczy się bowiem tylko to, kiedy wpłynął on do sądu, bądź kiedy nadaliśmy go na poczcie.

Pozew powinien zawierać wartość przedmiotu sporu, w przypadku, gdy zależy od niej wysokość opłaty sądowej lub gdy sprawa dotyczy prawa majątkowego. Nie musimy jej podawać tylko wtedy, gdy sprawa dotyczy określonej kwoty pieniężnej, jak ma to przykładowo miejsce w przypadku pozwu o zapłatę.

Szczególnie cenna przy konstruowaniu pozwu jest umiejętność formułowania wniosków, które pozwolą nadać sprawie pożądany przez nas bieg. Przede wszystkim zażądajmy od pozwanego należnego nam świadczenia. Poza tym umieśćmy też wniosek o zwrot kosztów procesu. Inne często używane i przydatne wnioski to:

- dokonanie oględzin,
- nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności,
- rozpoznanie sprawy w trybie nakazowym (wykonanie sądowego nakazu zapłaty jest szybsze niż w przypadku wyroku),
- zabezpieczenie powództwa (pozwala zabezpieczyć nasze prawa na czas procesu, np. zakazać pozwanemu sprzedaży artykułu, o który się procesujemy),
- zażądanie dostarczenia na rozprawę dowodów znajdujących się u osób trzecich oraz w sądach i urzędach lub u samego pozwanego,
- wezwanie na rozprawę świadków i biegłych.

Prócz tego możemy też zawrzeć wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda. Po pierwsze pozwoli to uniknąć zawieszenia postępowania, gdy z przyczyn losowych nie będziemy w stanie zjawić się na rozprawie, co wydłużyłoby proces. Dodatkowo przyda się w sytuacji, gdy na przykład nie chcemy mieć w trakcie procesu styczności z pozwanym.

Bardzo istotne są wnioski dowodowe. Powinny być możliwie najbardziej logiczne i przekonujące. To od nich w dużej mierze zależy powodzenie naszego pozwu. Dlatego każdorazowo powinny być zamieszczone jeszcze przed jego uzasadnieniem. Przy ich formułowaniu nie używajmy pytań. Lepiej używać spójnika że zamiast czy. Przykładowo bardziej odpowiednia będzie fraza przeprowadzenie dowodu, że pozwany dostarczył towar, niż sformułowanie przeprowadzenie dowodu, czy pozwany dostarczył towar.

Pozew powinien kończyć się uzasadnieniem. Zawieramy w nim okoliczności faktyczne sprawy, np. że zawarliśmy z pozwanym umowę a on jej nie wypełnił. Nie trzeba za to powoływać się na konkretne przepisy prawne. Zakłada się, że sąd zna prawo i sam jest w stanie przypisać do pozwu odpowiednią podstawę prawną.

Nie zapomnijmy też o zamieszczeniu listy załączników. Przede wszystkim powinniśmy za ich pomocą udokumentować nasze starania na polubowne załatwienie sprawy.

Razem z pozwem musimy dostarczyć do sądu również jego odpis, który następnie trafi do pozwanego. To samo tyczy się załączników.

W przypadku, gdy w pozwie są jakieś braki, sąd wezwie nas do ich uzupełnienia. Jeśli w terminie do tygodnia wniesiemy nowe poprawione pismo, zachowamy termin zgodny ze złożeniem pierwotnej wersji pozwu. Jeżeli jednak reprezentuje nas wyspecjalizowany pełnomocnik, to w razie błędów nie zachowamy pierwotnego terminu.

W internecie można znaleźć gotowe wzory pozwów. Są one bardzo pomocne, jednak najważniejsza i tak pozostaje treść, którą je wypełnimy. To od niej zależy powodzenie naszego pozwu.

Umowa o pracę na czas określony będzie trwała maksymalnie dwa lata

Fri, 27 May 2011 00:00:00 +0200

Jak informuje Dziennik Gazeta Prawna, partnerzy społeczni w komisji trójstronnej rozpoczęli negocjacje w sprawie wprowadzenia do kodeksu pracy przepisów ustawy antykryzysowej, która przestanie obowiązywać 1 stycznia 2012 r.

W efekcie pracodawcy mogliby zawierać umowy na czas określony maksymalnie na dwa lata. Firmy zyskałyby jednak w zamian możliwość wydłużania okresów rozliczeniowych czasu pracy do maksymalnie 12 miesięcy. Dzięki takiemu kompromisowi obie strony zrealizowałyby swoje koronne cele: ograniczenie czasu, na jaki zawiera się umowy terminowe, i uelastycznienie przepisów o czasie pracy – czytamy w „DGP”.

Jeśli obie strony się porozumieją się, zmiany w kodeksie pracy mogłyby być wprowadzone jeszcze w tym roku. Negocjacje w komisji trójstronnej popiera bowiem strona rządowa. Zostały one rozpoczęte na wniosek Jolanty Fedak, minister pracy i polityki społecznej.

Pracodawcy godzą się na ograniczenie trwania umów na czas określony, ale w zamian chcą wprowadzić nowy rodzaj umowy o pracę, która zastąpiłaby rzadko stosowane umowy na czas wykonywania określonej pracy. Tzw. umowy projektowe miałyby być zawierane wyłącznie na czas realizacji przez firmę danego projektu (np. na pięć lat).

Pracodawcy podkreślają, że wydłużenie okresów rozliczeniowych czasu pracy jest obecnie często stosowane na podstawie ustawy antykryzysowej. Ich zdaniem to rozwiązanie sprawdziło się więc na stałe chcą je wprowadzić do kodeksu pracy. Firmy proponują jednak także, aby część godzin nadliczbowych z jednego okresu rozliczeniowego była rozliczana w kolejnym. Oznaczałoby to wprowadzenie tzw. kont czasu pracy.

Związki zawodowe ostrożnie podchodzą do propozycji zmian w kodeksie pracy.

Kiedy i jak można cofnąć darowiznę?

Tue, 31 May 2011 00:00:00 +0200

Odwołać darowiznę można tylko w ściśle określonych przez kodeks cywilny sytuacjach.

Niewdzięczność obdarowanego

Zgodnie z art. 898 kodeksu cywilnego darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności, przy czym musi ona mieć miejsce po zawarciu umowy darowizny.

Przykładem takiej rażącej niewdzięczności może być ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, pobicie, zniewaga, kradzież czy nawet nieudzielenie pomocy w chorobie albo uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego.

Także rażąca niewdzięczność w stosunku do bliskich darczyńcy, np. jego dzieci, powoduje, iż darczyńca może odwołać darowiznę. Potwierdził to wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1998 roku (sygnatura akt II CKN 688/97). SN stwierdził, że darowizna może zostać odwołana na podstawie art. 898 § 1 k.c. także wówczas, gdy wysoce naganne zachowanie się obdarowanego skierowane jest wprawdzie bezpośrednio przeciwko osobie bliskiej darczyńcy, ale dotyka jednocześnie odczuć samego darczyńcy i to w taki sposób, że usprawiedliwia ocenę postawy obdarowanego jako rażąco niewdzięcznej.

Uwaga: przebaczenie obdarowanemu przez darczyńcę, powoduje, że rażąca niewdzięczność nie może być wtedy podstawą do odwołania darowizny (art. 899 § 1 k.c.).

Darowizna niewykonana

Drugi wyjątek, gdy można odwołać darowiznę, dotyczy darowizny jeszcze nie wykonanej. Można ją odwołać, jeżeli po zawarciu umowy stan majątkowy darczyńcy uległ takiej zmianie, że jej wykonanie może spowodować uszczerbek:

- dla jego własnego utrzymania albo
- dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych (art. 896 k.c.).

Niedostatek darczyńcy

Niedostatek darczyńcy nie jest powodem do odwołania darowizny, która została już wykonana. W takiej sytuacji obdarowany musi natomiast zapewnić darczyńcy odpowiednie środki:

- do utrzymania albo
- żeby mógł on wypełniać ciążące na nim ustawowe obowiązki alimentacyjne (art. 897 k.c.).

Obdarowany może zwolnić się z tego obowiązku, wydając darczyńcy przedmiot darowizny albo sumę pieniężną.

Kto może to zrobić

Odwołać darowiznę może sam darczyńca oraz jego spadkobiercy. Ci drudzy mogą to uczynić w dwóch wypadkach:

- jeśli darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołanie darowizny, albo
- gdy obdarowany umyślnie spowodował śmierć darczyńcy.

Kiedy

Darczyńca może odwołać darowiznę w ciągu jednego roku od dnia, w którym dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Roczny termin mają również spadkobiercy; liczy się go od dnia, w którym dowiedzieli się o niewdzięczności obdarowanego. Termin ten jest terminem zawitym, po jego upływie nie można już odwołać darowizny.

Forma odwołania

Odwołanie darowizny następuje przez złożenie oświadczenia woli osobie obdarowanej.

Aby odwołać darowiznę najlepiej - dla celów dowodowych - złożyć pisemne oświadczenie woli oraz przesłać je do obdarowanego listem poleconym za potwierdzeniem odbioru (art. 74 k.c.).

W przypadku darowizny niewykonanej, skuteczne odwołanie darowizny powoduje, że darowizna ta upada z mocy prawa i dalsze czynności nie muszą już być podejmowane.

Natomiast w przypadku skutecznego odwołania darowizny już wykonanej, obdarowany jest zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny, z zachowaniem przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.).

W sądzie

Gdy obdarowana osoba nie zechce oddać uzyskanej korzyści, darczyńca może wytoczyć postępowanie sądowe o odwołanie darowizny (art. 189 kodeksu postępowania cywilnego). Sądem właściwym do złożenia pozwu jest sąd miejsca zamieszkania darczyńcy. W zależności od wartości darowizny, która jest przedmiotem sporu, będzie to sąd rejonowy (do 75 000 zł), bądź sąd okręgowy (powyżej 75 000 zł) - zgodnie z art. 17 ust. 4 k.p.c.

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych za przestępstwa gospodarcze

Wed, 01 Jun 2011 00:00:00 +0200

W u.o.p.z. wprowadzono formalną możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności za przestępstwa z rozdz. XXXVI kodeksu karnego osobę prawną oraz jednostkę niemającą osobowości prawnej (z wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego i jej związków oraz organów państwowych i samorządu terytorialnego), a ponadto spółkę handlową z udziałem Skarbu Państwa, jednostkę samorządu terytorialnego lub związku takich jednostek, spółkę kapitałową w organizacji, podmiot w stanie likwidacji, przedsiębiorstwo niebędące osobą fizyczną lub zagraniczną jednostkę organizacyjną (art. 2 ust. 1 i 2 u.o.p.z.).

Przesłankami odpowiedzialności podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony jest zachowanie osoby fizycznej:

1) działającej w imieniu lub interesie podmiotu zbiorowego w ramach uprawnienia lub obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku;
2) dopuszczonej do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez wymienioną w pkt 1 osobę;
3) działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego, za zgodą lub wiedzą osoby wymienionej w pkt 1;
4) będącej przedsiębiorcą
– jeżeli zachowanie to przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową (art. 3 u.o.p.z.).

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego przez osobę wymienioną w art. 3 u.o.p.z., zostało stwierdzone (art. 4 u.o.p.z.):

– prawomocnym wyrokiem skazującym,
– nakazem karnym,
– prawomocnym orzeczeniem o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności,
– prawomocnym orzeczeniem warunkowo umarzającym postępowanie,
– prawomocnym orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu okoliczności wyłączających ściganie sprawcy.

Ponadto podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności w razie stwierdzenia (art. 5 u.o.p.z.):
– co najmniej braku należytej staranności w wyborze osoby fizycznej wymienionej w art. 3 pkt 2 lub 3 u.o.p.z.;
– co najmniej braku należytego nadzoru nad tą osobą;
– że organizacja działalności tego podmiotu nie zapewnia uniknięcia popełnienia czynu zabronionego, co mogłyby być osiągnięte przez zachowanie należytej, wymaganej w danych okolicznościach ostrożności przez osobę wymienioną w art. 3 pkt 1 lub 4 u.o.p.z.

Ustawa wymienia szczegółowo przypadki, w których podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie jej przepisów (art. 16 ust. 1), a mianowicie, jeżeli osoba określona w art. 3, popełniła przestępstwo:

– przeciwko obrotowi gospodarczemu (art. 296-306 k.k. oraz art. 308 k.k., art. 90f-90k u.dz.u., art. 38-43a ustawy z 29.6.1995 r. o obligacjach[1], art. 171 p.b., art. 303-
-305 ustawy z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej[2], art. 585-592 k.s.h., art. 33 ustawy z 29.11.2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa[3], art. 36 oraz art. 37 ustawy z 22.6.2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym[4]);
– przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowym (art. 37 ustawy z 29.8.1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych)[5];
– łapownictwa i płatnej protekcji (art. 228-230 k.k.);
– przeciwko ochronie informacji (art. 267-269 k.k.);
– przeciwko wiarygodności dokumentów (art. 270-273 k.k.);
– przeciwko mieniu (art. 286 i 287 k.k. oraz art. 291-293 k.k.);
– przeciwko środowisku (art. 181-184 k.k. oraz art. 186-188 k.k., art. 34 ustawy z 11.1.2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych[6], art. 69 ustawy z 27.4.2001 r. o odpadach[7], art. 58-64 ustawy z 22.6.2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych[8]);
– przeciwko porządkowi publicznemu (art. 252 k.k. i art. 253 k.k., art. 256-258 k.k., art. 263 k.k. oraz art. 264 k.k.);
– stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji (art. 23 i 24 u.z.n.k.);
– przeciwko własności intelektualnej (art. 115-1181 ustawy z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych[9]).

Ponadto podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie przepisów u.o.p.z. (art. 16 ust. 2 u.o.p.z.), jeżeli osoba określona w art. 3 popełniła przestępstwo skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji (art. 54-56 k.k.s. oraz art. 63, 65, 67, 76, 77, 82 k.k.s.), a także przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami (art. 85, 88, 89 i 92 k.k.s.).

W art. 7 u.o.p.z. w odniesieniu do podmiotów zbiorowych, przewiduje następujące konsekwencje karnoprawne:

– obligatoryjną karę pieniężną od 2 do 10% przychodu określonego w trybie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, osiągniętego w roku podatkowym poprzedzającym wydanie orzeczenia (przy przychodzie równym albo wyższym niż 1 000 000 zł) albo wydatków w roku poprzedzającym orzeczenie (przy przychodzie niższym niż 1 000 000 zł) – kara pieniężna orzeczona na tej podstawie nie może być niższa niż 5000 zł;
– fakultatywnie środki karne w postaci przepadku: przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego lub które służyły lub były przeznaczone do popełnienia czynu zabronionego, korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z czynu zabronionego, równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego (art. 8 ust. 1 u.o.p.z.).

Zgodnie jednak z dyspozycją art. 8 ust. 2 u.o.p.z. przepadku nie orzeka się w przypadku, gdy przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość podlegają zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi.

Oprócz wyżej wymienionych sankcji można orzec wobec podmiotu zbiorowego następujące zakazy (art. 9 u.o.p.z.):

– zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń;
– zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi;
– zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest członkiem;
– zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;
– zakaz prowadzenia określonej działalności podstawowej lub ubocznej;
– podanie wyroku do publicznej wiadomości.

Orzekając karę pieniężną, zakazy lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, sąd uwzględnia w szczególności rozmiary korzyści uzyskanej przez podmiot zbiorowy, a także społeczne następstwa ukarania (art. 10 u.o.p.z.).

Zakazy wymienione w pkt 1-5 sąd orzeka na okres od roku do lat 5. Nie orzeka się jednak zakazu prowadzenia określonej działalności podstawowej lub ubocznej, jeżeli miałoby to skutkować upadłością albo likwidacją podmiotu zbiorowego.

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego wszczyna się na wniosek prokuratora lub pokrzywdzonego, przy czym jeżeli podstawą odpowiedzialności takiego podmiotu jest czyn uznany za czyn nieuczciwej konkurencji, wniosek o wszczęcie postępowania może również złożyć Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (art. 27 u.o.p.z.). Do tego postępowania stosuje się przepisy k.p.k., o ile u.o.p.z. nie stanowi inaczej.

Podkreślić należy, że nie stosuje się w tym postępowaniu przepisów k.p.k. dotyczących oskarżyciela prywatnego, powoda cywilnego, przedstawiciela społecznego, postępowania przygotowawczego, postępowań szczególnych oraz postępowania karnego w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych (art. 22 u.o.p.z.).

Wniosek złożony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego i powinien zawierać (art. 29 u.o.p.z.):

– oznaczenie wnioskodawcy,
– oznaczenie podmiotu zbiorowego,
– określenie czynu zabronionego, który stanowi podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego wraz z okolicznościami, określonymi w art. 3 i 5 tejże
u.o.p.z.,
– wskazanie prawomocnego wyroku lub innego orzeczenia, zgodnie z dyspozycją art. 4 u.o.p.z., oraz wskazanie sądu lub organu, który wydał niniejsze orzeczenie,
– wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy,
– uzasadnienie wniosku,
– wykaz dowodów, których przeprowadzenia domaga się wnioskodawca.

Do wniosku należy dołączyć odpis orzeczenia określonego w art. 4 u.o.p.z., wraz z uzasadnieniem, jeśli było sporządzone (art. 30 u.o.p.z.). Jeżeli w tej samej sprawie wniosek złożył prokurator i pokrzywdzony, to rozpoznaniu podlega wniosek prokuratora, natomiast sąd dopuszcza pokrzywdzonego do udziału w sprawie obok prokuratora (art. 53 k.p.k.).

Odpowiedzialność albo brak odpowiedzialności podmiotu zbiorowego na zasadach, które przewiduje u.o.p.z., nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę, odpowiedzialności administracyjnej ani indywidualnej odpowiedzialności prawnej sprawcy czynu zabronionego (art. 6 u.o.p.z.).

Podmiot zbiorowy, który ponosi odpowiedzialność na podstawie u.o.p.z. za czyny zabronione pod groźbą kary, nie jest podmiotem jakiegokolwiek czynu zabronionego z art. 296 k.k. (art. 306 k.k.)[10].

Kto może pełnić funkcje w organach spółek kapitałowych

Wed, 01 Jun 2011 00:00:00 +0200

Kandydat na członka zarządu nie może być przestępcą.

Zdolność do pełnienia funkcji członka organu (zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej) albo likwidatora w spółce kapitałowej określona została w art. 18 kodeksu spółek handlowych. Dodatkowe wymogi mogą być przewidziane w przepisach szczególnych, umowie lub statucie spółki. Co do zasady, członkiem organu albo likwidatorem spółki może być tylko osoba fizyczna, mająca ponadto pełną zdolność do czynności prawnych. Zasiadanie w radach nadzorczych spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego jest zasadniczo obarczone wymogiem posiadania dodatkowych kwalifikacji – ukończeniem studiów wyższych i złożeniem egzaminu. Negatywną przesłanką do pełnienia wskazanych funkcji jest skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko ochronie informacji, wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, a także za przestępstwa wymienione w art. 585 k.s.h. (działanie na szkodę spółki przy jej tworzeniu), art. 587 (ogłaszanie nieprawdziwych danych), art. 590 (umożliwienie bezprawnego głosowania) i art. 591 (posługiwanie się fałszywymi dokumentami). Negatywną przesłanką jest też orzeczenie sądu w postaci zakazu pełnienia funkcji w organach spółki kapitałowej. Zakaz odnoszący się do możliwości pełnienia funkcji członka organu nie ma charakteru bezterminowego. W przypadku skazania prawomocnym wyrokiem zakaz ustępuje z upływem 5. roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, nie wcześniej jednak niż z upływem 3 lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary. Skazany może w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku złożyć wniosek o zwolnienie z zakazu pełnienia funkcji.

Kara umowna

Wed, 01 Jun 2011 00:00:00 +0200

Kara umowna jest formą odszkodowania. Podmioty zawierając ze sobą umowy, ryzykują poniesienie strat w sytuacji kiedy druga strona nie wywiąże się ze swojego obowiązku umownego. Wówczas pojawia się odpowiedzialność odszkodowawcza. Stąd podmiot, kótry poniósł szkodę będzie miał prawo dochodzić swoich racji przed sądem. Proces o odszkodowanie nie jest jednak rzeczą prostą i przyjemną, dlatego ułatwieniem dla nas może być dokonanie w umowie odpowiednich zapisów na temat kary umownej (w odpowiedniej dla nas wysokości), którą druga strona – jeżeli nie wywiąże się z umowy – będzie musiała nam zapłacić.

Praktyka sądowa pokazuje, że dochodzenie odszkodowania może się okazać trudnym i żmudnym procesem, w którym to my jeżeli żądamy odszkodowania musimy udowodnić wszystkie fakty oraz wysokość poniesionej szkody. Ułatwić nam tę sprawę może właśnie wpisanie do umowy kary umownej.

Jej funkcja sprowadza się do tego, że zamiast toczyć długi proces o odszkodowanie, naprawienie szkody przez drugą stronę nastąpi poprzez zapłatę określonej sumy. Zaznaczyć należy już na początku, iż możemy zastrzec karę umowną jedynie w przypadku zobowiązania niepieniężnego (i tylko takiego) Nie możemy niestety stosować przepisów o karze umownej do zobowiązań pieniężnych – nie pozwalają na to bowiem przepisy kodeksu cywilnego.

Kara umowna wzmacnia pozycję wierzyciela i pełni funkcję dyscyplinującą wobec dłużnika. Jej zastrzeżenie w umowie jest o tyle korzystne dla wierzyciela, że nie musi on wykazywać istnienia szkody ani jej wysokości.

Przykład

Chcemy kupić samochód. Zawieramy umowę sprzedaży. W umowie sprzedawca zobowiązuje się, że w terminie miesiąca od daty podpisana umowy sprzedaży dostarczy zamówiony przez nas konkretny samochód o wartości 20 tyś. zł. W związku z tym w umowie możemy wpisać klauzulę kary umownej, która mówi o tym, że jeżeli sprzedawca nie wywiąże się z umowy, tzn. nie dostarczy w umówionym terminie nam samochodu, to zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 30 tyś. zł. Taka kara dyscyplinuje go do terminowego wykonania umowy.

Wysokość szkody nie ma znaczenia

Należy zwrócić uwagę, jeśli zapiszemy w umowie karę umowną w konkretnej wysokości, np. jak w powyższym przykładzie – 30 tyś. - to jeżeli druga strona nie wykona zobowiązania niepieniężnego lub wykona je nienależycie to właśnie zastrzeżona kara umowna należy się nam w takiej wysokości. Nie ma tu znaczenia jaką szkodę ponieśliśmy, np. powyższy samochód był warty 20 tyś. - sprzedawca powinien nam wypłacić zgodnie z przepisami karę umowną 30 tyś.

Uwaga

Działa to także w drugą stronę, tzn. jeżeli faktycznie nasza szkoda okaże się wyższa niż wysokość kary umownej zapisana w umowie to niestety nie możemy żądać od drugiej strony zapłaty kwoty ponad wartość kary umownej (chyba że w umowie np. z powyższego przykładu umieścimy odpowiedni zapis.

Przykład:

„strony zgodnie postanawiają, iż w przypadku powstania po stronie Kupującego szkody przewyższającej wysokość kary umownej, Kupującemu przysługuje roszczenie wobec Sprzedawcy przenoszące jej wartość.”

Nieprzemyślane więc wpisywanie kar umownych do umowy może się stać niekiedy dla nas pułapką.

Można jednak żądać zmniejszenia kary umownej jeżeli jest ona rażąco wygórowana w porównaniu z poniesioną szkodą, np. warość zamówionego przez nas auta to 20 tyś. zł, a kara umowna w umowie wynosi 500 tyś. zł. Wówczas istnieje duże prawdopodobieństwo, że sąd nam takiego żądania nie uzna, lecz odpowiednio nam karę umowną zmniejszy.

Tylko do zobowiązań niepieniężnych

Nie możemy w umowach zastrzegać zapłaty kary umownej co do zobowiązań pieniężnych, tj. opóżnienia lub zwołki w zapłacie określonych kwot np. nie jest dopuszczalna kara umowna jeżeli sprzedajemy samochód i nasz dłużnik opóźnia się w zapłacie ceny zakupu. W takim przypadku możemy żądać, np. odsetek za opóźnienie. Jeśli zapiszemy w takim przypadku karę umowną to po prostu będzie ona nie ważna, a sprawę w sądzie na pewno przegramy.

Zobowiązania niepieniężne natomiast są to wszelkiego rodzaju świadczenia które nie są wyrażone w pieniądzu, np. dostawa towaru, wykonanie usługi, nieprowadzenie działalności konkurencyjnej.

Kara umowna może ulec zmniejszeniu, gdy dłużnik tylko częściowo ponosi odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania.

Dobrym przykładem w tym miejscu może być opóźnienie w pracach budowlanych, powstałe na skutek tego, że inwestor po zawarciu umowy nie dotrzymał terminu przekazania placu budowy. Wykonawca powinien się wówczas bronić, że przekroczenie terminu wybudowania obiektu nie było od niego zależne, lecz winę za to ponosi także inwestor. Jeżeli zatem każda ze stron po części ponosi odpowiedzialność za taki stan, zastrzeżona na ten wypadek kara umowna powinna zostać w odpowiednim stosunku zredukowana.

Problem z konsumentami

Jeżeli jesteśmy przedsiębiorcą i zawieramy umowę z konsumentem, w której zamierzamy wpisać karę umowną to musimy pamiętać, że nie może ona być rażąco wygórowana. Zbyt wysokie kary umowne zastrzegane przeciwko słabszym uczestnikom rynku jakim są konsumenci uznaje się bowiem za niedozwolone postanowienia umowne, które uważa się za nieobowiązujące klientów danego przedsiębiorcy. Należy zatem ostrożnie „dobierać” wysokość kary umownej, bo inaczej grozi nam postępowanie przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który może nakładać wysokie kary finansowe za takie nieuczciwe postępowanie.

Zadatek czy zaliczka - pułapka pojęciowa

Wed, 01 Jun 2011 00:00:00 +0200

Nierzadko zdarza się, że przy zawarciu jakiejkolwiek umowy pojawia się konieczność wpłacenia określonej kwoty pieniężnej. Bez względu na to czy chcemy kupić mieszkanie, działkę czy też samochód sprzedawca może od nas zażądać już na wstępie konkretnych pieniędzy. W praktyce pojawia się przeważnie kwota 10% ceny zakupu – choć nie jest to regułą.

Jest to pewnego rodzaju gwarancja dla sprzedawcy, w przypadku bowiem kiedy kupujący sie rozmyśli, pieniądze są jak wiadomo najlepszym dla sprzedawcy zabezpieczeniem.

Dlatego przed podpisaniem umowy trzeba ją dokładnie przeczytać, zwłaszcza jeżeli jest ona “podsuwana” do podpisu bezpośrednio przy jej zawarciu. Jeśli w umowie nie pojawia się słowo “zadatek” wówczas wpłaona kwota jest zaliczką. Gdy w umowie natomiast pada słowo “zadatek” przepisy kodeksu cywilnego dokładnie określają jego znaczenie. W przypadku zaliczki niestety tak nie jest.

Wpłacając daną kwotę już przy zawarciu umowy musimy być zatem pewni, że chcemy daną rzecz kupić. Wpłacając bowiem daną kwotę np. na poczet zakupu mieszkania, uiszczona zaliczka czy zadatek ta nie będą małe. np. od wartości mieszkania 300 000 zł przeważnie musimy już z góry zapłacić kwotę 30 000 zł.

W przypadku umowy sprzedaży mieszkania czy działki, niemal w każdym przypadku sprzedawca w umowie zażada od nas zadatku, a nie zaliczki. Warto zatem poznać jakie skutki prawne wywołuje wręczenie zadataku, a jakie są konsekwencje zaliczki.

Często strony zawierający umowy traktują te pojęcia zamiennie, nie zdając sobie sprawy, że nie są to pojęcia tożsame. Bardzo często dochodzi zatem do nieporozumień. Pamiętać należy przede wszystkim, iż wpłaconą kwotę będziemy mogli nazwać zadatkiem tylko wtedy jeżeli zostanie ona wręczona przy zawarciu umowy. Kupując zatem np. samochód i wpłacając pieniądze wcześniej niż przy zawarciu umowy lub później (np. po wydaniu samochodu) kwota zapłacona nie moży być zadatkiem. Należy to tym pamiętać, bo jeśli dojdzie do sporu sądowego trudno będzie nam udowodnić, żę wpisano w umowie zadatek, choć tak naprawdę zgodnie z wolą naszą i sprzedawcy miała to być zaliczka albo odwrotnie. Zabdać powinniśmy więc sami o to, aby w umowie zapisaono faktycznie to co ustaliliśmy ze sprzedawcą. Unikać trzeba więc podpisywania gotowych formularzy przygotowanych przez sprzedawcę, gdzie w umowie jest tylko miejsce na podpis. Pozbawiamy się bowiem praktycznie tym samym szans na ewentualne udowodnienie swoich racji w sądzie.

Pieniądze co do zasady są takie same, jednakże pamiętać należy, iż skutki wręczenia zadatku bądź zaliczki są różne.

Skutki zadatku

Strony mogą w umowie ustalić co stanie się z zadatkiem w przypadku nie dojścia umowy do skutku. W przeciwnym wypadku będziemy musieli zastosować art. 394 kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią:

1)jeśli umowa została wykonana prawidłowo, zadatek zostaje zaliczony np. na poczet ceny zakupu mieszkania, np. wpłaciliśmy zadatek 30 000 zł na mieszkanie warte 300 000 zł – po dojści umowy do skutku wpłacamy tylko brakującą część, czyli 270 000 zł,
2)jeśli umowa zostaje rozwiązana za zgodą obu stron, to sprzedawca obowiązany jest zwrócić nam wpłacony zadatek,
3)w przypadku niewykonania przez nas umowy – jeśli daliśmy zadatek – przepada ona na rzecz sprzedawcy, np. kupujemy samochód i wpłaciliśmy sprzedawcy zadatek 1000 zł na poczet ceny zakupu, jednakże następnie rozmyśliliśmy się i samochodu nie chcemy kupić – sprzedawca ma prawo zachować 1000 zł,
4)w przypadku niewykonania umowy przez sprzedawcę – jeśli daliśmy zadatek – możemy od umowy odstąpić bez wyznaczania terminu dodatkowego oraz żądać od sprzedawcy zwrotu sumy dwukrotnie wyższej, np. wpłaciliśmy sprzedawcy zadatek 1000 zł na poczet ceny zakupu, sprzedawca nastęnie z umowy się wycofał – ma prawo żądać od sprzedawcy kwotę 2 000 zł.

Skutki zaliczki

W przypadku zaliczki także możemy w umowie dowolnie (oczywiście zgodnie z prawem) uregulować jej wysokości oraz zasady postępowania z pieniędzmi w razie rezygnacji z umowy. Jeśłi nic innego nie ustalimy to:

1)po należytym wykonaniu umowy zaliczka zostaje zaliczona na poczet wynagrodzenia – identycznie jak przy zadatku
2)jeśli umowa zostaje rozwiązana za zgodą obu stron, to tak jak w przypadku zadatku, zaliczka wraca do osoby, która ją wręczyła,
3)w przypadku niewykonania umowy przez stronę która dała zaliczkę, przepada ona na rzecz drugiej strony,
4)w przypadku niewykonania umowy przez stronę która otrzymała zaliczkę – jest ona obowiązana do jej zwrotu.

Widać więc wyraźnie iż określenie kwoty wręczanej przez jedną ze stron umowy jako zadatek jest zdecydowanie bardziej korzystne. Zadatek służy bowiem wzmocnieniu znaczenia umowy i zabezpieczeniu jej wykonania. Nie mamy takiej gwarancji w przypadku zaliczki, dlatego zawierając umowę powinniśmy dążyć do tego, aby kwotę wręczaną przy zawarciu umowy określić mianem zadatku.

Zniesienie współwłasności

Thu, 02 Jun 2011 00:00:00 +0200

Na czym polega współwłasność?

Współwłasność występuje, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom i każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem (np. sprzedać, podarować, zamienić, itp.) bez zgody pozostałych. Domniemuje się, że udziały współwłaścicieli są równe. Każdy z nich jest uprawniony do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej w taki sam sposób jak pozostali.

Współwłasność może mieć postać współwłasności łącznej (występuje rzadziej - np. ustawowa wspólność małżeńska) lub współwłasności w częściach ułamkowych (zdecydowana większość przypadków). Wszystkie dalsze uwagi odnoszą się do współwłasności w częściach ułamkowych.

Czy można znieść współwłasność?

Ważnym uprawnieniem każdego ze współwłaścicieli jest prawo żądania zniesienia współwłasności. Prawa tego nie można wyłączyć na stałe i nie ulega ono przedawnieniu. Dopuszczalne jest jedynie zawieszenie możliwości skorzystania z niego w drodze czynności prawnej (zwykle umowy) między współwłaścicielami, na okres nie dłuższy niż 5 lat (chyba że wszyscy współwłaściciele wyrażą zgodę na przedłużenie czasu tego zawieszenia o kolejne pięć lat i dalsze takie okresy).

Zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze porozumienia między zainteresowanymi albo na mocy orzeczenia sądowego.

Sąd może dokonać zniesienia współwłasności w drodze:
-podziału w naturze,
-przyznania rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych
-sprzedaży rzeczy.

Każdy ze współwłaścicieli może domagać się zniesienia współwłasności w drodze podziału rzeczy w naturze.

Podział rzeczy w naturze jest niedopuszczalny, gdyby miał powodować znaczne zmniejszenie wartości rzeczy, pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy (np. gdyby współwłaściciele rozebrali świeżo zbudowany dom lub kosztowny samochód). Nie można także podzielić rzeczy, gdyby było to sprzeczne z zasadniczym jej przeznaczeniem lub niezgodne z ustawą. W razie podziału rzeczy przez sąd może on zadecydować o wzajemnych dopłatach współwłaścicieli dla wyrównania wartości udziałów.

Gdy rzecz nie może być podzielona ze względów podanych wyżej albo gdy podział w naturze jest utrudniony, sąd może przyznać rzecz wspólną jednemu ze współwłaścicieli wraz z obowiązkiem dokonania spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli. Określa też termin dokonania i wysokość spłat, rozkładając je w uzasadnionych przypadkach na raty.

W sytuacji gdy żaden ze współwłaścicieli nie wyraża zgody na przyznanie jemu rzeczy będącej przedmiotem współwłasności albo w razie niemożności porozumienia uczestników postępowania, sąd zarządza sprzedaż rzeczy, a wpływy z tej transakcji dzieli między współwłaścicieli stosownie do wartości ich udziałów.

Inne zasady podziału obowiązują w postępowaniu o zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego.

Jakie kroki należy podjąć w celu zniesienia współwłasności?

Jeżeli próby porozumienia z pozostałymi współwłaścicielami nie przyniosły spodziewanych rezultatów, pozostaje jedynie droga sądowa.

Wniosek o zniesienie współwłasności należy złożyć w sądzie właściwym dla miejsca położenia rzeczy. Należy w nim dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności.

Sąd rozpoznaje sprawę w trybie nieprocesowym. W postępowaniu tym sąd rozstrzyga również spory dotyczące prawa własności, prawa żądania zniesienia współwłasności, a także wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału, wskazując im sposoby, które mogą do tego doprowadzić.

Pamiętaj, że:

-Gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, o ile projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych;
-Projektowany sposób podziału powinien być zaznaczony na planie prowadzonym dla potrzeb ksiąg wieczystych;

Po uprawomocnieniu się postanowienia o zniesieniu współwłasności i podziale rzeczy nie można już występować z roszczeniami dotyczącymi byłego przedmiotu współwłasności, np. z roszczeniami wynikającymi z posiadania (np. o odszkodowanie za niemożność korzystania z rzeczy wspólnej);

Od umowy o zniesienie współwłasności należy uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych w części dotyczącej spłat lub dopłat. Podstawę obliczenia podatku stanowi wartość rynkowa rzeczy nabytej ponad udział we współwłasności. Podatek wynosi:
- przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym 2%,
- przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych 1%.

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami)

Jak walczyć ze spamerami?

Thu, 02 Jun 2011 00:00:00 +0200

Stale nasze skrzynki są zalewane niechcianą pocztą e-mailową. Warto więc wiedzieć, jakie środki prawne służą walce z tym procederem.

Jakie informacje są zakazanym spamem?

Zagadnienie spamu reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Przepisów tej ustawy nie stosuje się jednak do używania poczty elektronicznej lub innego równorzędnego środka komunikacji elektronicznej między osobami fizycznymi, w celach osobistych niezwiązanych z prowadzoną przez te osoby, chociażby ubocznie, działalnością zarobkową lub wykonywanym przez nie zawodem.

Natomiast na jej podstawie zakazane jest przesyłanie niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej (tj. spamming).

Przez informację handlową należy tu rozumieć każdą informację przeznaczoną bezpośrednio lub pośrednio do promowania towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorcy lub osoby wykonującej zawód, której prawo do wykonywania zawodu jest uzależnione od spełnienia wymagań określonych w odrębnych ustawach, z wyłączeniem informacji umożliwiającej porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej z określoną osobą oraz informacji o towarach i usługach niesłużącej osiągnięciu efektu handlowego pożądanego przez podmiot, który zleca jej rozpowszechnianie, w szczególności bez wynagrodzenia lub innych korzyści od producentów, sprzedawców i świadczących usługi.

Środkiem komunikacji elektronicznej jest np. poczta elektroniczna i SMS.

Informację handlową uważa się zaś za zamówioną, jeżeli odbiorca wyraził zgodę na otrzymywanie takiej informacji, w szczególności udostępnił w tym celu identyfikujący go adres elektroniczny. Zgoda ta nie może być domniemana lub dorozumiana z oświadczenia woli o innej treści oraz może być odwołana w każdym czasie. Należy też uznać, iż zgoda musi być wyrażona uprzednio i w sposób wyraźny. Usługodawca wykazuje uzyskanie zgody dla celów dowodowych.

Jaka kara grozi spamerowi?

Zgodnie z art. 24 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, kto przesyła za pomocą środków komunikacji elektronicznej niezamówione informacje handlowe, podlega karze grzywny (w wysokości od 20 do 5000 zł). Odpowiadać z tego tytułu może więc tylko usługodawca, tzn. osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową świadczy usługi drogą elektroniczną.

Ściganie tego wykroczenia następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Jakie jeszcze uprawnienia mają pokrzywdzeni spamem?

Przesyłanie niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej (tj. spamming) stanowi ponadto czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W razie zaś dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:
-zaniechania niedozwolonych działań,
-usunięcia skutków niedozwolonych działań,
-złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie,
-naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych (czyli według Kodeksu cywilnego),
-wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych,
-zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego - jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Sąd, na wniosek uprawnionego, może orzec również o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. W szczególności sąd może orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania. Przez wyroby, ich opakowanie, materiały reklamowe oraz inne przedmioty bezpośrednio związane z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji należy rozumieć przedmioty, którymi obrót bądź których występowanie na rynku oznaczałoby możliwość dokonywania dalszych czynów nieuczciwej konkurencji. Przedmiotami takimi nie są natomiast środki techniczne, za pomocą których dokonano czynu nieuczciwej konkurencji, jak np. komputer.

Ponadto art. 6 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny wymaga, żeby użycie poczty elektronicznej w celu złożenia propozycji handlowej sprzedaży na odległość z udziałem konsumentów odbywało się za uprzednią zgodą konsumenta. Zakres tego przepisu jest jednak ograniczony do korespondencji kierowanej do konsumentów przez przedsiębiorców, którzy zajmują się sprzedażą na odległość, co zawęża znacznie jego zastosowanie. Brak tu też wyraźnego określenia sankcji za zachowanie sprzeczne z brzmieniem przepisu. Stąd zastosowanie znajdą w takich przypadkach przepisy ogólne Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności deliktowej (trzeba by zatem wykazać przed sądem szkodę wynikłą z zachowania sprawcy, które jest sprzeczne z prawem, winę sprawcy i związek przyczynowy między zachowaniem sprawcy a szkodą).

Podstawa prawna:
-Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U.2002 r., Nr 144, poz. 1204, ze zm.);
-Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U.2000 r., Nr 22, poz. 271, ze zm.);
-Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.jedn.: Dz. U. 2003 r., Nr 153, poz. 1503, ze zm.)

Jak uzyskać dokument znajdujący się u przeciwnika procesowego

Mon, 06 Jun 2011 00:00:00 +0200

Czy można uzyskać dokument niezbędny z punktu widzenia procesu, który znajduje się u przeciwnika lub osoby trzeciej, którzy odmawiają jego wydania?

Postępowanie sądowe w sprawach gospodarczych nakłada na jego uczestników daleko idące wymogi formalne. W szczególności w pozwie i odpowiedzi na pozew strony postępowania sądowego muszą zgłosić wszelkie twierdzenia i dowody popierające ich stanowisko w procesie, pod rygorem utraty prawa do powoływania się na nie w toku postępowania (art. 47912, art. 47914 kodeksu postępowania cywilnego).

Może się jednak zdarzyć, że dokument niezbędny z punktu widzenia procesu (np. raport z audytu wewnętrznego, faktury, umowy strony przeciwnej z osobami trzecimi itp.) nie znajduje się w dyspozycji strony, która chce się nim posłużyć w postępowaniu, lecz u przeciwnika lub osoby trzeciej, którzy odmawiają jego wydania.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje dwie możliwości pozyskania takich dokumentów. Jeszcze przed wszczęciem postępowania możliwe jest złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodu w sądzie rejonowym właściwym do rozpoznania sprawy (art. 310 i nast. k.p.c.). We wniosku takim należy oznaczyć wnioskodawcę, jego przeciwnika i inne zainteresowane osoby, jeżeli są znane; wskazać fakty i dowody, a także przyczyny uzasadniające potrzebę zabezpieczenia dowodu. Sąd, uwzględniając wniosek, przeprowadza dowód, uzyskując uprzednio dostęp do określonego dokumentu. W ten sposób także wnioskodawca uzyskuje wiedzę na temat treści dokumentu i ma możliwość jego wykorzystania w postępowaniu sądowym.

W toku postępowania zaś strona może wnioskować do sądu, przed którym toczy się sprawa, o zobowiązanie strony przeciwnej lub osoby trzeciej do przedstawienia w określonym terminie i miejscu dokumentu znajdującego się w jej posiadaniu (art. 248 k.p.c.). Warunkiem wydania przez sąd takiego zarządzenia jest, aby dokument stanowił dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie zawierał tajemnicy państwowej. Wniosek o wydanie przez sąd takiego zarządzenia może się znaleźć już w pozwie, a także w odpowiedzi na pozew.

Jak przekształcić firmę jednoosobową w jednoosobową spółkę kapitałową

Tue, 07 Jun 2011 00:00:00 +0200

Czy po wejściu w życie nowej ustawy przedsiębiorca będzie mógł przekształcić się w spółkę kapitałową?

Ustawa z 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (ustawa) wejdzie w życie 1 lipca. Zmieni ona ponad 90 innych ustaw, wprowadzając m.in. możliwość składania przez obywateli w licznych postępowaniach administracyjnych oświadczeń zamiast zaświadczeń, których uzyskiwanie było czasochłonne i często kosztowne.

Ustawa wprowadzi też możliwość przekształcenia spółdzielni w spółkę kapitałową oraz przekształcenia przedsiębiorców – osób fizycznych prowadzących indywidualną działalność gospodarczą – w jednoosobowe spółki kapitałowe. Zgodnie z ustawą, która wprowadza w tym zakresie nowe przepisy do kodeksu spółek handlowych, przekształcenie będzie skuteczne w momencie wpisu przez sąd rejestrowy spółki do rejestru. Po wpisie odpowiedni organ rejestrowy – działając z urzędu – powinien wykreślić przedsiębiorcę z ewidencji gospodarczej.

Jedną z zalet przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę jest przejęcie przez nią – w ramach sukcesji uniwersalnej – praw i obowiązków przedsiębiorcy. Jest to istotne ułatwienie w porównaniu do alternatywnego rozwiązania, jakim jest wniesienie aportem przez przedsiębiorcę swojego przedsiębiorstwa do spółki. W przypadku aportu nie dochodzi do automatycznego przejęcia przez spółkę zobowiązań, w tym wynikających z umów zawartych w ramach przedsiębiorstwa. W takim przypadku konieczne jest uzyskiwanie osobnych zgód od każdego z kontrahentów przedsiębiorcy na przeniesienie umowy na spółkę, co w praktyce jest często procesem czasochłonnym. Zdarza się także, że kontrahenci uzależniają zgodę od wprowadzenia korzystnych dla nich zmian do przenoszonych umów.

Przejęcie umów w tym zobowiązań z nich wynikających na podstawie sukcesji uniwersalnej w ramach przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę pozwala uniknąć podobnych niedogodności. W ramach sukcesji na spółkę przechodzą także uprawnienia wynikające z zezwoleń lub koncesji posiadanych przez przedsiębiorcę.

Nie tylko listonosz przyniesie pismo z sądu

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

Do drzwi świadka, powoda czy pozwanego zapuka doręczyciel. Dostarczanie sądowej korespondencji ma być szybsze.

Od 31 maja 2011 obowiązuje rozporządzenie w sprawie warunków organizacji oraz struktury sądowej służby doręczeniowej.

Według dokumentu służba będzie mogła być utworzona z inicjatywy prezesa sądu, jeśli w budżecie danego sądu znajda się na to pieniądze. Utworzenie służby ma poprzedzić analiza ekonomiczna takiej formy doręczeń.

Nowe służby doręczeniowe będą częścią oddziałów administracyjnych sądów. W ich skald wejdą pracownicy zatrudnieni w tym celu lub inni pracownicy sądu, którzy na podstawie dodatkowej umowy cywilnoprawnej będą doręczać pisma sądowe poza godzinami urzędowania sądów.

Pisma sądowe będą mogły być dostarczane w systemie dwuzmianowym. Doręczyciele będą korzystać z publicznego transportu. Jedynie w uzasadnionych przypadkach skorzystają z pojazdu sądu lub prywatnego auta.

Nowe służby doręczeniowe mają wyręczyć w pewnym stopniu – zwłaszcza w większych miastach – Pocztę Polską. Według resortu sprawiedliwości będzie to receptą na przewlekłość postępowań. Teraz niejednokrotnie zdarza się, że potwierdzenie doręczenia pisma wraca do sądu nawet po dwóch miesiącach. W tym czasie sąd nie może wyznaczyć nowej rozprawy.

Jak rozpoznać sadowego doręczyciela?

Według rozporządzenia każdy z nich musi posiadać identyfikator wydany przez prezesa sądu. Znajdzie się na nim nazwa sądu, imię i nazwisko doręczyciela oraz jego zdjęcie. Adresat ma prawo zażądać od doręczyciela pokazania takiego identyfikatora.

PODSTAWA PRAWNA: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 maja 2011 r. w sprawie warunków organizacji oraz struktury sądowej służby doręczeniowej (Dz.U. z 2011 r. Nr 99 poz. 577).

Umowę dożywocia można zamienić na rentę

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

Ojciec zawarł ze swoim synem umowę dożywocia. W takim przypadku syn w zamian za przeniesienie własności nieruchomości musi zapewnić ojcu dożywotnie utrzymanie. Jeżeli ich stosunki ulegną pogorszeniu, dożywocie można zamienić na rentę.

W umowie o dożywocie należy wskazać, do jakich świadczeń w zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązuje się jej nabywca, np. do zapewnienia zbywcy nieruchomości (dożywotnikowi) środków utrzymania.

Skutki zawarcia umowy

Jeśli nie określono tego w umowie, nabywca nieruchomości powinien przyjąć dożywotnika jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Dożywotnikiem może być tylko osoba fizyczna, natomiast nabywcą może zostać również osoba prawna. W przypadku gdy nabywca nieruchomości w umowie zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w innych rzeczach, to prawa te należą do treści prawa dożywocia.

Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Ma to na celu zapewnienie dożywotnikowi odpowiedniego lokum, tak żeby nie musiał się obawiać, że nie będzie miał gdzie mieszkać, jeśli pozbędzie się swojej nieruchomości.

Jeżeli nieruchomość obciążona prawem dożywocia zostanie sprzedana innej osobie, to jej nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia, które są tym prawem objęte. Nie będzie ponosił takiej odpowiedzialności, jeśli świadczenia stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością. W przypadku gdy nieruchomość zostanie zbyta na rzecz kilku współwłaścicieli, ich odpowiedzialność będzie solidarna. Prawo dożywocia można także ustanowić na rzecz kilku osób. Jeśli jedna z nich umrze, dożywocie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu. Zgodnie z kodeksem cywilnym prawo dożywocia jest niezbywalne i wygasa z chwilą śmierci uprawnionego. Nie można zatem przenieść go na rzecz innej osoby.

Zamiana na rentę

W sytuacji gdy z jakichkolwiek powodów pomiędzy dożywotnikiem a zobowiązanym wytworzą się takie stosunki, że nie można wymagać od nich, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej styczności, można zmienić uprawnienia wynikające z zawartej umowy. W takim przypadku zarówno zobowiązany, jak i dożywotnik mogą wystąpić do sądu z żądaniem zmiany wszystkich lub niektórych uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości uprawnień. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika rozwiązać umowę o dożywocie. Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości jego prawa.

Bezskuteczność umowy

Jeśli dożywotnik jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych względem określonej osoby, to może ona żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny i nie może od niego uzyskać przysługujących jej alimentów. Uprawnienie takie przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy. Jednak uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie pięciu lat od daty jej zawarcia.

PRZYKŁAD

Czy dożywocie można zastrzec tylko na rzecz zbywcy (dożywotnika)

Właściciel nieruchomości chce w drodze umowy dożywocia przenieść jej własność na rzecz córki. Jednak chce zastrzec prawo dożywocia na rzecz swojej drugiej żony. Jest to możliwe, ponieważ zgodnie z kodeksem cywilnym dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Podstawa prawna: Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Jak dokonać podwyższenia kapitału zakładowego poprzez ustanowienie nowych udziałów

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

Jaki jest tryb przystąpienia nowego wspólnika do spółki w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością?

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o., jeśli nie następuje na mocy dotychczasowych postanowień umowy spółki przewidujących maksymalną wartość podwyższenia kapitału zakładowego i termin podwyższenia, może nastąpić jedynie poprzez zmianę umowy spółki (art. 257 par. 1 k.s.h.). Zmiany umowy spółki można uniknąć poprzez zamieszczenie w jej tekście odpowiednich postanowień już w chwili zakładania spółki.

W celu zmiany umowy spółki wspólnicy muszą powziąć odpowiednią uchwałę, która zostanie umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. Podwyższenie kapitału wymaga zgłoszenia do KRS i zaczyna obowiązywać z chwilą wpisania do rejestru.

Jeżeli spółka decyduje się na podwyższenie kapitału zakładowego poprzez ustanowienie nowych udziałów, może udostępnić je osobom spoza grona dotychczasowych wspólników. Należy pamiętać, że jeżeli umowa spółki lub uchwała o podwyższeniu kapitału nie stanowi inaczej, dotychczasowym wspólnikom przysługuje prawo pierwszeństwa objęcia nowych udziałów w stosunku do swoich dotychczasowych udziałów. Prawo pierwszeństwa należy wykonać w terminie miesiąca od dnia wezwania do jego wykonania (art. 258 par.1 k.s.h.). Ponieważ jest to prawo, a nie obowiązek wspólników, w sytuacji gdy wspólnicy nie skorzystają z niego, zarząd spółki może zaoferować objęcie udziałów osobom trzecim (wyrok SN z 2 czerwca 2004 r., IV CK 449/03).

Zarówno oświadczenie dotychczasowego wspólnika o objęciu nowych udziałów, jak i oświadczenie nowego wspólnika o przystąpieniu do spółki i objęciu udziałów o oznaczonej wartości nominalnej powinno mieć formę aktu notarialnego (art. 258 par. 2, art. 259 k.s.h.).

Zanim podwyższenie kapitału zakładowego oraz przystąpienie nowego wspólnika do spółki zostanie zarejestrowane, niezbędne jest, aby całość podwyższenia została pokryta wkładami pieniężnymi lub niepieniężnymi.

Jak utworzyć uprzywilejowane udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością istnieje możliwość uprzywilejowania udziałów. W jaki sposób można je utworzyć i o czym należy pamiętać przy ich tworzeniu?

Możliwość utworzenia uprzywilejowanych udziałów przewiduje art. 174 par. 2 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem umowa spółki musi określać szczególne uprawnienia związane z udziałami. Kodeks nie zawiera zamkniętej listy uprawnień, jakie mogą być związane z udziałami. Tytułem przykładu wspomniany przepis wskazuje, że uprzywilejowanie może dotyczyć w szczególności prawa głosu, prawa do dywidendy lub sposobu uczestniczenia w podziale majątku likwidacyjnego. Innym rodzajem uprzywilejowania może być prawo pierwszeństwa nabywania pozostałych udziałów lub obejmowania nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki. Można także przewidzieć, że określone czynności podejmowane przez zarząd spółki muszą uzyskać uprzednią akceptację posiadacza uprzywilejowanych udziałów, przy czym wskazane jest, aby zakres ta- kich czynności nie pokrywał się zakresem czynności, które wymagają zgody zgromadzenia wspólników, gdyż w takim przypadku może powstać wątpliwość, czy tego rodzaju uprzywilejowanie nie będzie sprzeczne z ograniczeniem, przewidzianym w art. 174 par. 4 kodeksu, który stanowi, że na jeden udział nie mogą przypadać więcej niż trzy głosy.

Wprowadzenie uprzywilejowanych udziałów oznacza umniejszenie praw udziałowych pozostałych wspólników. Przykładowo na skutek wprowadzenia udziałów uprzywilejowanych w zakresie dywidendy pozostali wspólnicy dysponujący zwykłymi udziałami będą w gorszej sytuacji i będą uprawnieni do mniejszej kwotowo dywidendy. Z tego powodu, tworząc uprzywilejowane udziały w trakcie istnienia spółki, należy pamiętać, że za uchwałą zmieniającą umowę spółki oraz wprowadzającą uprzywilejowane udziały powinni głosować wszyscy wspólnicy spółki. Wymóg ten wynika z postanowień art. 246 par. 3 kodeksu, zgodnie z którym zmiana umowy spółki uszczuplająca prawa udziałowe wspólników wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy.

Kiedy można zaskarżać uchwały wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

Postępowanie egzekucyjne może dotyczyć udziałów przysługujących dłużnikowi w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Czy na podstawie zajęcia udziałów wierzyciel będzie mógł zaskarżać uchwały wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki i ustanowieniu nowych udziałów?

Wierzycielowi, który dokonał skutecznego zajęcia udziałów, przysługują prawa majątkowe wynikające ze stosunku uczestnictwa dłużnika w spółce, gdyż są one niezbędne do zaspokojenia wierzyciela w drodze egzekucji (art. 9102 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego). Podwyższenie kapitału spółki po zajęciu udziałów w spółce ma taki skutek, że procentowy udział w kapitale spółki przysługujący dłużnikowi maleje. Nie uczestniczy on bowiem w podwyższeniu tego kapitału. Tym samym prawa majątkowe przysługujące po zajęciu udziału wierzycielowi, takie jak prawo do dywidendy czy prawo uczestnictwa w majątku likwidacyjnym, po podwyższeniu kapitału, w którym dłużnik nie uczestniczy, tracą na wartości. Uchwała o podwyższeniu kapitału wprost wpływa na realizację prawa wierzyciela do zaspokojenia się z zajętych udziałów. Nowo utworzone udziały mogą dodatkowo zostać uprzywilejowane co do dywidendy, co jeszcze bardziej pomniejsza wysokość dywidendy należnej egzekwującemu wierzycielowi.

Przepis art. 250 w związku z art. 252 par. 1 kodeksu spółek handlowych nie wymienia jednak egzekwującego wierzyciela jako podmiotu uprawnionego do wytaczania powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników. Sąd Najwyższy w wyroku z 30 stycznia 2009 r. (II CSK 355/08) stwierdził jednak, że jedynym skutecznym środkiem przeciwdziałania niebezpieczeństwu zniweczenia uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia się z zajętych udziałów, w sytuacji podjęcia przez zgromadzenie wspólników uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego i utworzeniu nowych udziałów, jest możliwość zaskarżenia tej uchwały powództwem o stwierdzenie jej nieważności. Prawo do zaskarżenia uchwały wspólników zostało przez Sąd Najwyższy uznane za prawo zachowawcze, o którym mowa w art. 9102 par. 1 in fine kodeksu postępowania cywilnego.

W jaki sposób można dokonać podwyższenia kapitału zakładowego spółki z o.o.

Wed, 08 Jun 2011 00:00:00 +0200

Jak podwyższyć kapitał zakładowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ze środków własnych?

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o. może nastąpić na mocy dotychczasowych postanowień umowy spółki lub wymagać jej zmiany (art. 257 k.s.h.). Uchwała dotycząca zmiany umowy spółki podejmowana jest większością 2/3 głosów (art. 246 k.s.h.), chyba że umowa spółki zaostrza ten wymóg. Protokół z przebiegu zgromadzenia wspólników podejmującego decyzję o zmianie umowy spółki musi być sporządzony przez notariusza.

Artykuł 260 k.s.h. wskazuje, iż na podniesienie kapitału zakładowego mogą być wykorzystane – w całości bądź części – środki z posiadanego przez spółkę kapitału zapasowego lub kapitałów (funduszy) rezerwowych utworzonych z zysku spółki (art. 260 par. 1 k.s.h.) Proces ten nie wpływa na zwiększenie majątku spółki, a jedynie na zmianę jego struktury (tzw. kapitalizacja rezerw).

Dopuszczalne są dwa sposoby podwyższenia kapitału zakładowego spółki – może ono nastąpić poprzez utworzenie nowych udziałów lub przez zwiększenie wartości nominalnej udziałów już istniejących (art. 257 par. 2 k.s.h.). O tym, który sposób zostanie w danej sytuacji zastosowany, decyduje treść powziętej w tej sprawie uchwały. Nowe udziały (podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych udziałów) przysługują wspólnikom w stosunku do ich dotychczasowych udziałów i nie wymagają objęcia (art. 260 par. 2 i 3 k.s.h.).

Podobnie jak w innych przypadkach, podwyższenie kapitału zakładowego z wykorzystaniem środków własnych wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego i ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Podwyższenie następuje z chwilą wpisania do rejestru (art. 262 par. 1 i 4 k.s.h.).

W terminie dwóch tygodni od zarejestrowania zmiany zarząd spółki musi również złożyć zgłoszenie aktualizacyjne informujące o zmianie umowy spółki we właściwym urzędzie skarbowym. Trzeba bowiem pamiętać, że podwyższenie kapitału zakładowego niesie ze sobą skutki podatkowe zarówno dla spółki, jak i jej wspólników.

Uprawnienia kontrolne wspólników spółki z o.o.

Thu, 16 Jun 2011 00:00:00 +0200

Uregulowane w kodeksie spółek handlowych prawo indywidualnej kontroli wspólników jest rozwiązaniem specyficznym dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w stosunku do spółki akcyjnej. Jest to prawo indywidualne, ale nie osobiste, przysługujące każdemu wspólnikowi niezależnie od ilości posiadanych udziałów w spółce. Prawo indywidualnej kontroli przysługuje z mocy ustawy przysługuje więc wspólnikom niezależnie czy zostało zastrzeżone w umowie spółki. Jest to prawo względne, w sytuacjach wskazanych w ustawie możliwe jest jego ograniczenie albo wyłączenie.

Z brzmienia art. 212 § 1 k.s.h. wynika, iż prawo kontroli przysługuje jedynie wspólnikowi spółki z o.o.
Możliwe jest jednak, iż w wyniku umowy, uprawnienie to przejdzie na zastawnika lub użytkownika udziału. Istotny przecież elementem umowy między wspólnikiem, jako osobą uprawnioną do indywidualnej kontroli z tytułu posiadania udziałów, a zastawnikiem, użytkownikiem czy dzierżawcą może być właśnie przejście uprawnienia do kontrolowania spółki. Z punktu widzenia spółki rozwiązanie taki może stanowić zagrożenie jej interesów poprzez dostęp do poufnych informacji osób trzecich. W takim wypadku, jako zabezpieczenie możliwe jest określenie w umowie spółki sposobu wykonywania prawa indywidualnej kontroli wykluczając korzystanie z prawa przez zastawnika, czy użytkownika.

Wykonując przysługujące mu prawo kontroli wspólnik, sam lub z upoważnioną przez siebie osobą, może w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. Wybór „osoby upoważnionej” należy do wspólnika, spółka w żaden sposób wyboru tego nie może ograniczać.. Z treści przepisu art. 212 § 1 k.s.h. wynika, iż osoba upoważniona przez wspólnika nie może wykonywać prawa kontroli, samodzielnie a jedynie przy udziale wspólnika. Kodeks nie normuje natomiast formy upoważnienia dla osoby trzeciej. Ze względu na interes spółki wskazane jest żądanie pisemnego upoważnienia i przechowywanie go w dokumentach spółki.

Ze względu na to. że kodeks nie precyzuje jakich ksiąg i dokumentów kontrola może dotyczyć, należy uznać że wspólnik ma wgląd we wszystkie dokumenty, nawet te opatrzone klauzulą poufności. Przeglądanie ww. powinno odbywać się w siedzibie spółki. Podczas wykonywania czynności kontrolnych wspólnik może sporządzać notatki i kserokopie. Dopuszczalne jest również żądanie sporządzenia kserokopii, czy odpisu dokumentu przez spółkę i wysłania ich na wskazany adres.

Z istoty bilansu wynika, iż musi on być sporządzony na piśmie. Należy jednak odróżnić bilans sporządzony przez wspólnika dla własnego użytku od bilansu sporządzonego przez zarząd i udostępnianego wspólnikom w związku z zwyczajnym zgromadzeniem wspólników. Bilans może być przedstawiany na zgromadzeniu wspólników niezależnie od zarządu. Może go opracować sam wspólnik lub upoważniona przez niego osoba posiadająca odpowiednie do tego kwalifikacje. Należy to zrobić w siedzibie spółki i nie ma przeszkód, aby był on wynoszony „na zewnątrz”.

Żądanie wyjaśnień od zarządu spółki może być zgłoszone pisemnie jak i ustnie. Ponieważ kodeks nie reguluje kwestii terminu, dlatego powinien on być zawarty np. w umowie spółki. W razie niezłożenia wyjaśnień w terminie wskazanym w umowie, przedłużające się milczenie zarządu należy traktować jako odmowę złożenia wyjaśnień. W takim przypadku wspólnik w trybie art. 212 § 3 k.s.h. może zwrócić się do pozostałych wspólników o zobowiązanie zarządu do ich udzielenia.

Prawo kontroli nie jest prawem bezwzględnym i nieograniczonym – na podstawie art. 212 § 2 k.s.h. zarząd ma prawo odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. Wskazany przepis nie odnosi się wprost do kwestii sporządzania przez wspólnika bilansu dla własnego użytku. Za oczywiste należy jednak uznać, że odmowa udostępnienia ksiąg i dokumentów faktycznie uniemożliwi wspólnikowi sporządzenia bilansu. Zarząd spółki może odmówić wspólnikowi realizacji uprawnień kontrolnych, jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że wykorzysta on informację w celach sprzecznych z interesami spółki i przez to wyrządzi jej szkodę. Musi między tymi przyczynami istnieć związek przyczynowy, polegający na tym, że to właśnie ujawnienie informacji o spółce danemu wspólnikowi może spowodować szkodę w jej majątku. Sformułowanie „uzasadniona obawa” oznacza, że powinna opierać się na informacji o zaistniałych okolicznościach świadczących o nielojalnym zachowaniu wspólnika. W tym zakresie wystarczające jest działanie jednego z członków zarządu świadczące, że wspólnikowi odmówiono wykonywania prawa kontroli.

W przypadku odmowy wglądu do ksiąg i dokumentów lub nie udzielenia wyjaśnień, można żądać rozstrzygnięcia sprawy w drodze uchwały wspólników. Podjąć ją mogą wspólnicy na zgromadzeniu, jak i poza nim w trybie określonym w art. 227 § 2 k.s.h. Stosowna uchwała musi być jednak podjęta w terminie miesiąca od dnia złożenia żądania rozstrzygnięcia sprawy. Uchwała powinna zapaść bezwzględna większością głosów, a w przypadku głosowania pisemnego – jednomyślnie. Głosowanie powinno się odbyć w trybie tajnym.

Wspólnik, któremu odmówiono prawa kontroli może również złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia wglądu ksiąg lub dokumentów. Z uprawnienia tego wspólnik może skorzystać dopiero po wyczerpaniu drogi „wewnątrzspółkowej”. Wynika to z treści art. 212 § 4 zd. 2.

Jeżeli w spółce ustanowiono radę nadzorczą lub komisję rewizyjna możliwe jest wyłączenie albo ograniczenia prawa indywidualnej kontroli. Nie następuje to automatycznie, wraz z powołaniem wskazanych organów spółki. Wyraźny zapis musi znaleźć się w umowie spółki. W przypadku konieczności dokonania tej zmiany odpowiednia uchwała wymagała będzie uzyskania zgody wszystkich wspólników. Nie jest dopuszczalne wyłączenie prawa kontroli tylko w odniesieniu do niektórych wspólników.

Komandytariusz, czyli pasywny wspólnik spółki komandytowej

Thu, 16 Jun 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z treścią przepisu art. 102 Kodeksu spółek handlowych, spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona.

Istotą spółki komandytowej jest powiązanie interesów wspólnika aktywnego z interesami wspólnika pasywnego. Wspólnik „aktywny” (komplementariusz), posiada pomysł na prowadzenie działalności, pewne umiejętności, jakiś wkład majątkowy, czas. Wspólnik ten dobiera sobie partnera „pasywnego” (komandytariusz), który posiada pewien kapitał i chce go korzystnie ulokować.

Komandytariusz, w odróżnieniu od komplementariusza, nie ma praw do zarządzania spółką, choć może być jej pełnomocnikiem, może też skorzystać z pewnych uprawnień nadzorczych w stosunku do komplementariusza, a w niektórych przypadkach komplementariusz będzie musiał zabiegać o jego zgodę na podjęcie ważniejszych dla firmy decyzji, tj. w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu sprawami spółki

Odpowiedzialność komplementariusza i komandytariusza w spółce komandytowej jest zróżnicowana.

W spółce komandytowej komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki komandytowej bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, przy czym wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku komplementariusza w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (art. 22 § 2 w zw. z art. 31 w zw. z art. 103 KSH). Ten rodzaj odpowiedzialności ustawodawca wprost nazwał subsydiarną odpowiedzialnością wspólnika (art. 31 § 1 KSH).

Odmiennie przedstawia się kwestia ponoszenia odpowiedzialności wobec wierzycieli spółki przez komandytariusza.

Komandytariusz odpowiada jedynie do wysokości tzw. sumy komandytowej. Suma komandytowa jest to ujawniona w umowie spółki oraz w rejestrze przedsiębiorców, wyrażona w walucie polskiej kwota pieniężna, określająca górną granicę osobistej odpowiedzialności komandytariusza za zobowiązania spółki. W przypadku wielości komandytariuszy, wysokość sumy komandytowej ustalana jest dla każdego z nich oddzielnie.

Zgodnie z art. 112 ksh, zakres odpowiedzialności komandytariusza wyznacza różnica między sumą komandytową a wartością wkładu wniesionego przez komandytariusza do spółki. W zależności od wielkości wniesionego wkładu następuje stosowne ograniczenie odpowiedzialności osobistej i bezpośredniej, aż do jej wyłączenia. Z punktu widzenia odpowiedzialności komandytariusza wobec wierzycieli decyduje jedynie wkład efektywnie wniesiony do spółki, a właściwie jego wartość, co wynika expressis verbis z art. 112 § 1. Jeżeli wartość wkładu wniesionego przez komandytariusza jest równa sumie komandytowej, bądź wyższa, wówczas wspólnik ten jest całkowicie wolny od odpowiedzialności wobec wierzycieli spółki. Pozycja komandytariusza jest w tej sytuacji porównywalna z pozycją wspólnika spółki z o.o. W obu przypadkach wspólnicy są – z punktu widzenia cywilistycznego – wolni od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, natomiast – z punktu widzenia ekonomicznego – ponoszą oni odpowiedzialność pośrednią z majątku. W sytuacji gdy wartość wkładu wniesionego przez komandytariusza do spółki jest niższa od sumy komandytowej – komandytariusz ponosi względem wierzycieli spółki odpowiedzialność w granicach różnicy pomiędzy wysokością sumy komandytowej a wartością wniesionego wkładu.

Suma komandytowa ma zatem charakter sumy gwarancyjnej, pełniącej funkcję szczególnego zabezpieczenia wypłacalności spółki. Komandytariusz in blanco na przyszłość, przez wskazanie sumy komandytowej, gwarantuje za długi spółki do wysokości tej sumy.

Abstrahując od powyższego, komandytariusz w wyjątkowych wypadkach musi liczyć się z tym, iż będzie ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki na takich samych zasadach jak komplementariusze.
Ustawodawca przewidział rozszerzoną odpowiedzialność komandytariuszy za zobowiązania spółki w następujących sytuacjach:

1) zamieszczenia w firmie spółki komandytowej nazwiska lub firmy (nazwy) komandytariusza (art. 104 § 4 KSH),
2) działania komandytariusza w imieniu spółki po jej zawiązaniu, a przed wpisem do rejestru (art. 109 § 2 KSH),
3) konstytutywnego nabycia członkostwa przez komandytariusza (art. 114 KSH),
4) uzyskania przez komandytariusza statusu komplementariusza (art. 115 KSH),
5) zawarcia umowy spółki komandytowej przez komandytariusza z przedsiębiorcą prowadzącym przedsiębiorstwo we własnym imieniu (art. 116 KSH),
6) niewłaściwego reprezentowania spółki komandytowej przez komandytariusza (art. 118 § 2 KSH),

W sytuacjach określonych w punktach 1-5 komandytariusz zakres odpowiedzialności komandytariusza rozciąga się na wszystkie zobowiązania spółki wobec jej wierzyciel, natomiast w sytuacji określonej w pkt 6. odpowiedzialność komandytariusza rozciąga się jedynie na zobowiązania powstałe w wyniku czynności prawnej komandytariusza dokonanej w imieniu spółki bez ujawnienia swojego umocowania a także czynności dokonanej bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakres.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Thu, 16 Jun 2011 00:00:00 +0200

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym od wspólników podmiotem prawnym, posiadającym osobowość prawną. Wspólnicy spółki nie odpowiadają za zobowiązania spółki, są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być zawiązana przez jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych. Jeśli spółkę zawiązują co najmniej dwie osoby, muszą one zawrzeć umowę spółki. Warto wspomnieć, że stosownie do przepisu art. 151 § 2 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zgodnie z art. 157 § 2 k.s.h., umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialności musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy szczególnej czynności prawnej, powoduje, że umowa taka jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych. Również każda zmiana umowy będzie wymagać zachowania formy aktu notarialnego.

Minimalna, a zarazem obligatoryjna treść umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określona jest w art. 157 § 1 k.s.h. W umowie spółki powinna być określona firma i siedziba spółki. Firma spółki może być obrana dowolnie, powinna jednak zawierać dodatkowe oznaczenie „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”. Siedziba spółki z o.o. to miejscowość, w której mieści się siedziba zarządu spółki. Nie jest wymagane wpisywanie do umowy pełnego adresu siedziby spółki; nie jest to również wskazane ze względów praktycznych, ponieważ przy każdej zmianie adresu konieczna byłaby zmiana całej umowy. Siedziba spółki z o.o. musi się mieścić na terenie Rzeczpospolitej Polskiej.
Umowa spółki z o.o. musi również określać przedmiot jej działalności. Może on być określony w sposób opisowy, w szczególności nie jest obligatoryjne wskazywanie w umowie przedmiotu działalności precyzyjnie według rodzajów, określonych według Polskiej Klasyfikacji Działalności. Ponadto, umowa spółki z o.o., powinna określać czas jej trwania, jeżeli jest czas określony.

Jednym z kluczowych elementów umowy spółki z o.o. jest określenie wysokości jej kapitału zakładowego. Obecnie, minimalna wysokość kapitału zakładowego w spółce z o.o. wynosi 5.000,- złotych. Ponadto, umowa spółki z o.o. musi określać, czy wspólnik może mieć jeden, czy więcej udziałów w kapitale zakładowym, a także liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Jeżeli wspólnicy mogą posiadać większą liczbę udziałów, udziały te muszą mieć jednakową wartość nominalną i są niepodzielne. Minimalna wartość takich udziałów wynosi obecnie 50,- złotych. Wkład wniesiony do spółki w celu pokrycia udziału może być wniesiony w formie pieniężnej bądź niepieniężnej (aport); w tym drugim przypadku umowa spółki powinna szczegółowo określać przedmiot tego wkładu oraz osobę wspólnika wnoszącego aport, jak również liczbę i wartość nominalną objętych za ten aport udziałów.

Poza wymienionymi elementami, od których zależy ważność zawartej umowy spółki z o.o., umowa spółki z o.o. może zawierać postanowienia dodatkowe, oparte na normach k.s.h. oraz postanowienia dodatkowe, nieprzewidziane w k.s.h., wprowadzone zgodnie z zasadą swobody umów, ograniczone jednak naturą stosunku prawnego spółki. Przepisy k.s.h. można podzielić co do zasady na takie, które są fakultatywne, a zatem tylko ich wprowadzenie do umowy będzie skutkowało uregulowaniem danej kwestii (np. w zakresie ograniczeń w obrocie udziałami); nadto, w tej grupie znajdują się takie przepisy, które w sytuacji ich zastosowania w konkretnej sytuacji, stają sią normami bezwzględnie obowiązującymi (np. obowiązek dopłat nie jest wprowadzony przepisem obligatoryjnym, nie mniej jednak, o ile wspólnicy w ogóle się na dopłaty zdecydują, ustawa wymaga, aby były one nakładane i uiszczane przez wspólników równomiernie w stosunku do ich udziałów). K.s.h. zawiera również szereg przepisów dyspozytywnych, które dają wspólnikom swobodę w zakresie modyfikacji podstawowych reguł, obejmujących określone kwestie (np. przepis dotyczący sposobu reprezentacji w spółce z o.o.). Różnica w stosunku do norm fakultatywnych polega na tym, że o ile wspólnicy w umowie nie postanowią inaczej, przepis dyspozytywny niejako automatycznie zapełni tę „lukę”, ogólną regułą w nim przewidzianą.

Warto podkreślić, że z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji. Powstanie bytu docelowego, czyli spółki z o.o., mającej osobowość prawną, wymaga dodatkowo spełnienia wymogu w postaci wniesienia przez wspólników wkładów na pokrycie kapitału zakładowego w pełnej wysokości oraz ustanowienia organów spółki, wreszcie złożenie wniosku o wpis spółki do rejestru przedsiębiorców KRS, prowadzonego przez odpowiednie wydziały sądów rejonowych. Dopiero z chwilą wpisania spółki do rejestru powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoba prawna (konstytutywny charakter wpisu).

Czy umowy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem zawierane przez Internet mają moc prawną?

Thu, 16 Jun 2011 00:00:00 +0200

W wielu firmach, Internet jest kluczowym narzędziem komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej, wpisując się niemal we wszystkie płaszczyzny ich funkcjonowania. Stosując jednak różnorodne środki komunikacji elektronicznej, należy zawsze rozważać, jakie niesie to za sobą konsekwencje.

Internet jako sposób zawarcia umowy z pracownikiem
Decydując się na wykorzystanie Internetu w celu zawarcia umowy z pracownikiem, pracodawca musi liczyć się z ryzykiem niedochowania formy zastrzeżonej dla danej czynności prawnej oraz tego skutkami (art. 73 – 81 k.c. ). W kodeksie pracy wiele czynności wymaga zachowania formy pisemnej, co oznacza że strony są zobowiązane do złożenia własnoręcznego podpisu pod dokumentem lub (jeśli jest to dokument przesyłany drogą elektroniczną) opatrzenia go bezpiecznym podpisem elektronicznym.

Umowa o pracę zawarta bez zachowania formy pisemnej, mimo że stanowi naruszenie art. 29 § 2 k. p., jest ważna i skuteczna, ponieważ kodeks pracy nie zastrzega w tym przypadku formy pisemnej pod rygorem nieważności czy bezskuteczności. Pracodawca musi jednak pamiętać, że jeśli nie potwierdzi na piśmie, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, wcześniejszych ustaleń co do stron umowy, jej rodzaju oraz warunków, popełni wykroczenie zagrożone karą grzywny do 30.000 złotych.

Oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę dokonane za pomocą środków komunikacji elektronicznej również będzie skuteczne i ważne. Niemniej jednak wykorzystanie takiej formy naruszy postanowienia art. 30 § 3 k.p. i tym samym da pracownikowi możliwość wystąpienia do sadu pracy z roszczeniami wobec pracodawcy.

Rygor nieważności umowy
Forma pisemna pod rygorem nieważności została zastrzeżona w kodeksie pracy w przypadku umowy o zakazie konkurencji zawartej na czas trwania stosunku pracy lub po jego ustaniu (1013k. p.). Taka umowa zawarta przez Internet, bez użycia podpisu elektronicznego, będzie nieważna z mocy prawa.

Bezskuteczne będzie również złożenie pracownikowi, bez dochowania formy pisemnej, oświadczenia o wypowiedzeniu warunków pracy i płacy (29 § 4 k.p.). Takie oświadczenie dostarczone drogą mailową bez wykorzystania podpisu elektronicznego nie wywoła pożądanych przez pracodawcę skutków prawnych.

Należy też pamiętać, że jeśli w umowie o pracę znalazło się zastrzeżenie, że jej zmiana lub uzupełnienie wymaga dla swej ważności lub skuteczności formy pisemnej, to niedochowanie formy pisemnej w tym przypadku również spowoduje nieważność lub bezskuteczność dokonywanych czynności.

Strony muszą zrozumieć wyrok sądowy

Tue, 21 Jun 2011 00:00:00 +0200

Po wydaniu wyroku sędzia musi za każdym razem zrozumiale wyjaśnić stronom, dlaczego wydał takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Jest to umiejętność trudna, gdyż język prawniczy jest hermetyczny.

Rozmawiamy z Aleksandrą Rutkowską, sędzią Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście

Jest pani jednym z tegorocznych laureatów konkursu na najlepsze uzasadnienie sędziowskie zorganizowanego przez polską sekcję Międzynarodowej Komisji Prawników. Czym powinien kierować się sędzia, uzasadniając swoje orzeczenie?

Na wstępie przypomnę jedynie, że konkurs o tytuł Honorowego Europejskiego Sędziego Roku 2010 r. organizowała sekcja polska Międzynarodowej Komisji Prawników. International Commission of Jurists (ICJ). Organizacja ta utworzona w 1952 roku w Berlinie Zachodnim skupia prawników wybieranych ze względu na wysokie kwalifikacje i postawę moralną, z kilkudziesięciu krajów. Przy ICJ afiliowane są organizacje prawników z ponad 60 państw.

Podstawowym obowiązkiem sędziego podczas pisania uzasadnień jest przestrzeganie zasad ujętych w kodeksie. Zasady te w zakresie procedury cywilnej ujęte są w art. 328 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego. W części wstępnej opisuje się, o co strony wnosiły i jak argumentowały swoje racje. Następnie opisuje się stan faktyczny sprawy ustalony na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Kolejna część uzasadnienia to ocena materiału dowodowego, sędzia musi uzasadnić, dlaczego jednym dowodom dał wiarę, drugim nie, a które uznał za nieistotne dla sprawy. Na koniec należy wskazać podstawy prawne rozstrzygnięcia, które mają zastosowanie do ustalonych w sprawie faktów i uzasadnić, dlaczego sąd podjął taką, a nie inną decyzję. Każdy sędzia, kierując się tymi ogólnymi zasadami, swą wiedzą i doświadczeniem życiowym, wypracowuje własny styl pisania uzasadnień. Ja osobiście staram się, aby treść uzasadnienia i jego przekaz były jasne i zrozumiałe dla stron postępowania, także dla stron niebędących prawnikami.

Czego dotyczyła rozpoznawana przez panią sprawa?

Sprawa dotyczyła przywrócenia do pracy wybitnego pracownika naukowego zwolnionego tylko ze względu na ukończenie przez niego 65. roku życia, co uprawniało go do przejścia na emeryturę. W oparciu o dowody przeprowadzone w sprawie sąd doszedł do przekonania, że postępowanie pracodawcy było dyskryminacją ze względu na wiek. Problem, jaki był rozstrzygany, dotyczy niewątpliwie dramatu wielu osób, mających duże doświadczenie zawodowe, chcących nadal aktywnie rozwijać się zawodowo, a które często zmuszane są do przejścia na emeryturę, mimo że stanowi to ich uprawnienie, a nie obowiązek. W uzasadnieniu oparłam się na przepisach prawa unijnego tj. traktatu lizbońskiego w zakresie dotyczącym podejmowania wszelkich środków przez państwa członkowskie niezbędnych do zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek, płeć, niepełnosprawność, stanowiącego podstawę, na mocy której mogło być uchwalone ustawodawstwo unijne. Ponadto oparłam się na przyjętej w 2000 r. Dyrektywie 2000/78/EC zakazującej wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek. Zasady te znalazły następnie odzwierciedlenie w orzeczeniu Sądu Najwyższego II PZP 13/08 z 21 stycznia 2009 r.

Często na sali sądowej jest jak w anegdocie – strona najpierw wysłuchała wyroku, a później podeszła do sędziego i zapytała, czy wygrała, czy przegrała. Jak powinna wyglądać komunikacja z obywatelami po zakończeniu sprawy?

Przyznam, że w mojej praktyce nigdy nie spotkałam się z taką reakcją strony. Należy jednak pamiętać, aby ustne podanie motywów rozstrzygnięcia było dla strony jasne. Sędzia w przystępny sposób musi wyjaśnić stronom, dlaczego zostało wydane takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Po ogłoszeniu wyroku komunikacja sędziego ze stronami ogranicza się do przedstawienia ustnych motywów uzasadnienia i pouczenia stron o środkach zaskarżenia. Ustne uzasadnienie orzeczenia i wytłumaczenie często skomplikowanych zagadnień prawnych jest dużym wyzwaniem, albowiem należy tu w jak najprostszy sposób wytłumaczyć stronom, dlaczego wygrały bądź przegrały. Niewątpliwie jest to trudna sztuka, do której powoli się dojrzewa przez lata pracy. Sama orzekam od 11 lat. Zdaję sobie sprawę z tej trudności i staram się za każdym razem czynić to lepiej.

Co może zrobić strona, w sytuacji gdy nie zrozumie wyroku albo jego uzasadnienia, które dostała na piśmie?

W takiej sytuacji strona powinna się zwrócić do profesjonalnego pełnomocnika, adwokata lub radcy prawnego. Trudno czasem zrozumieć, dlaczego strony nie zwracają się do profesjonalistów już na samym początku zaistnienia problemu prawnego, a czynią to często w trakcie postępowania sądowego lub po wydaniu przez sąd orzeczenia.

Czy sędziowie powinni posługiwać się hermetycznym językiem prawniczym albo kiedy jest to dopuszczalne?

Nie ma możliwości uniknięcia posługiwania się językiem prawniczym. Trudną sztuką jest przełożenie języka prawniczego na język potoczny. Jestem jednak przekonana, że sędziowie dobrze sobie z tym radzą. Dla mnie jako sędziego osobiście największym wyróżnieniem było stwierdzenie jednego z członków komisji, że sporządzone przez mnie uzasadnienie zawierające trudne wywody prawnicze było napisane w sposób klarowny i zrozumiały nawet dla osób niezwiązanych z zawodem prawniczym.

Umowa pożyczki-na czym polega?

Fri, 15 Jul 2011 00:00:00 +0200

Pożyczka jest umową, przez którą dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tą samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego rodzaju i tej samej jakości.

Jeśli więc dający pożyczkę spełni swoje świadczenie, biorący pożyczkę uzyska własność określonych przedmiotów majątkowych. Przedmioty te zasilają tylko przez pewien czas majątek biorącego pożyczkę, bowiem zobowiązany jest on do zwrotu tej samej ilości pieniędzy lub rzeczy tego samego gatunku. Ma jednak możliwość korzystania przez pewien czas z wartości majątkowych przekazanych mu przez dającego pożyczkę. Umowa ta może mieć charakter zarówno darmy (np. Kowalski pożycza Nowakowi 1000zł, który zobowiązuje się zwrócić w terminie miesiąca tą samą kwotę pieniędzy) jak i odpłatny, co jest w zasadzie regułą. Wynagrodzenie za możliwość korzystania z przedmiotów majątkowych przez biorącego pożyczkę dla dającego pożyczkę przybiera najczęściej postać odsetek (np. Kowalski pożycza Nowakowi 1000zł, który zobowiązuje się zwrócić w terminie roku 1000zł oraz odsetki w wysokości 5% w stosunku rocznym).

Jak zawrzeć umowę pożyczki?

Umowa pożyczki zostaje zawarta już w chwili zgodnego oświadczenia stron, do jej zawarcia nie jest potrzebne wydanie przedmiotu pożyczki. Umowa ta powinna być zawarta na piśmie, gdy dotyczy kwoty większej niż 500 zł. W przeciwnym razie umowa także będzie ważna, ale udowodnienie jej zawarcia przez powołanie dowodu ze świadków lub przesłuchania stron będzie możliwe tylko jeśli:

    -obie strony wyrażą na to zgodę (raczej rzadko),
    -jeżeli fakt zawarcia umowy będzie przynajmniej uprawdopodobniony za pomocą pisma,
    -jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą.

Przepisów o formie pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami (nie stosuje się zatem wyżej wymienionych ograniczeń dowodowych).

Jakie wypływają z umowy pożyczki obowiązki dla stron?

Dający pożyczkę zobowiązany jest do dokonania wszelkich czynności niezbędnych do przeniesienia na własność biorącego przedmiotu pożyczki. W szczególności zobowiązany jest do wydania znaków pieniężnych (gotówki) lub rzeczy oznaczonych co do gatunku. Powinien tego dokonać w terminie ustalonym w umowie, jeśli strony nie ustaliły takiego terminu niezwłocznie po wezwaniu biorącego pożyczkę do jej udzielenia.

Obowiązek dającego pożyczkę do wydania przedmiotu pożyczki ustaje w dwóch przypadkach:

    -jeśli dający pożyczkę odstępuje od umowy, gdy zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony (nie może jednak odstąpić jeśli w chwili zawierania umowy wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o złym stanie majątkowym biorącego pożyczkę),
   -jeśli roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki uległo przedawnieniu, co następuje z upływem sześciu miesięcy od chwili kiedy przedmiot pożyczki miał być wydany, a dający pożyczkę powołał się na upływ przedawnienia.

Jeśli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę jest też zobowiązany do naprawienia szkody, która wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Nie będzie jednak zobowiązany do naprawienia szkody jeśli biorący pożyczkę mógł te wady z łatwością zauważyć.

Biorący pożyczkę nie jest zobowiązany do odebrania przedmiotu pożyczki, przysługuje mu jednak roszczenie o jego wydanie. Jeśli już odebrał przedmiot pożyczki jest zobowiązany do zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego rodzaju i tej samej jakości. Powinien to uczynić w umówionym terminie, w razie jego nieoznaczenia - w terminie sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Jeśli natomiast biorący pożyczkę staje się niewypłacalny lub dochodzi do znacznego zmniejszeniem zabezpieczenia wierzytelności wskutek okoliczności, za które biorący pożyczkę ponosi odpowiedzialność to powstaje obowiązek wcześniejszego zwrotu pożyczki, bez względu na zastrzeżony termin.

Pamiętaj, że:

   Obowiązek płacenia odsetek (albo odpłaty w innej postaci), jako wynagrodzenia dla dającego pożyczkę, powstaje tylko w razie takiego zastrzeżenia w umowie.
    W razie opóźnienia ze zwrotem pożyczki, nawet w razie braku takiego postanowienia stron, naliczane są odsetki za opóźnienie,
    Odmienną od pożyczki jest umowa kredytu bankowego, w której bank zobowiązuje się oddać kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie określona kwotę pieniędzy, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, do zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w umownym terminie spłaty oraz do zapłaty prowizji od przyznanego kredytu,
    Szczególnie dogodnym instrumentem zabezpieczenia pożyczki jest weksel, ponieważ zobowiązania wynikające z weksla mogą być dochodzone w postępowaniu nakazowym, którego najważniejszą cechą jest przyspieszony i uproszczony charakter w stosunku do zwykłego postępowania,
    Przy zawieraniu umowy pożyczki należy pamiętać o uiszczeniu podatku od czynności cywilnoprawnych. Podstawą opodatkowania jest kwota pożyczki, natomiast sam podatek wynosi 2%. Zwolnione od podatku są pożyczki udzielane:

     -przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,
     -w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768) - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (9 637 zł), pod warunkiem złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności lub udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym,
   -na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,
    -na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w punkcie 2 i 3 , do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r.,
   -z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych, przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami),
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000 roku (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 101 poz. 649).

Podszywanie się pod innego przedsiębiorcę jest zabronione

Fri, 15 Jul 2011 00:00:00 +0200

Obowiązek odpowiedniego oznaczania przedsiębiorstwa

Zgodnie z art. 20 ustawy o Swobodzie działalności gospodarczej Przedsiębiorca wprowadzający towar do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany do zamieszczenia na towarze, jego opakowaniu, etykiecie lub instrukcji lub do dostarczenia w inny, zwyczajowo przyjęty sposób, pisemnych informacji w języku polskim:

1) określających firmę przedsiębiorcy i jego adres;
2) umożliwiających identyfikację towaru.

Art. 43(2) oraz 43(3) kodeksu cywilnego stwierdzają Przedsiębiorca działa pod firmą.

Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nakłada na przedsiębiorców obowiązek odpowiedniego oznaczenia swojego przedsiębiorstwa. Wynika to z uznania, że oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego (zgodnie z prawem) do oznaczenia innego przedsiębiorstwa, stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Na przedsiębiorcy spoczywa więc obowiązek takiego oznaczenia przedsiębiorstwa, by wątpliwości takie nie powstawały.

Zabronione jest zatem tzw. "podszywanie się" pod innego przedsiębiorcę w celu "korzystania z renomy", jaką ten przedsiębiorca wypracował sobie na rynku. "Podszywanie" zachodzi nie tylko wówczas, gdy przedsiębiorca używa nazwy (firmy) innego przedsiębiorcy, ale również wówczas, gdy przedsiębiorca oznacza swoje przedsiębiorstwo symbolem charakterystycznym dla innego przedsiębiorcy (np. supermarket spożywczy -biedronką).

Ustawa zawiera również środki, które mają wyeliminować takie czyny naruszające nieuczciwą konkurencję. Zgodnie więc z ustawą, jeżeli oznaczenie przedsiębiorstwa nazwiskiem przedsiębiorcy może wprowadzić klientów w błąd co do osoby przedsiębiorcy, ponieważ inne przedsiębiorstwo wcześniej używało podobnego oznaczenia, przedsiębiorca ten powinien podjąć środki mające na celu usunięcie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd osób trzecich.

Co można zrobić w sytuacji, gdy oznaczenie przedsiębiorcy wprowadza w błąd?

Jeśli przedsiębiorca nie podejmie zalecanych działań, mających na celu usunięcie zagrożenia wprowadzenia w błąd, zainteresowany może udać się po pomoc do sądu. Na żądanie zainteresowanego sąd wyda orzeczenie nakazujące przedsiębiorcy, który później zaczął używać tego oznaczenia, podjęcie stosownych środków zapobiegających wprowadzaniu w błąd, polegających w szczególności na:
    -wprowadzeniu zmian w oznaczeniu przedsiębiorstwa,
    -ograniczeniu zakresu terytorialnego używania oznaczenia,
    -używaniu oznaczenia w określony sposób.

Podział, przekształcenie lub likwidacja przedsiębiorstwa

Podobnie rzecz się ma w przypadku, gdy wskutek likwidacji, podziału lub przekształcenia przedsiębiorstwa powstanie wątpliwość, który z przedsiębiorców ma prawo używać oznaczenia przedsiębiorstwa zlikwidowanego, podzielonego lub przekształconego. Także wtedy obowiązkiem przedsiębiorcy jest ustalenie takiego oznaczenia, które nie będzie wprowadzać w błąd osób trzecich.

W razie sporu, na żądanie zainteresowanego przedsiębiorcy, także sąd ma prawo ustalić oznaczenia przedsiębiorstw, uwzględniając interesy stron oraz inne okoliczności sprawy.

Co grozi za niezgodne z prawem oznaczenie przedsiębiorstwa?

Obowiązek zapłaty odszkodowania i inne.

W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:
    -zaniechania niedozwolonych działań,
    -usunięcia skutków niedozwolonych działań,
    -złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (informującego o niezgodnym z prawem oznaczeniu swojego przedsiębiorstwa przez nieuczciwego przedsiębiorcę),
    -naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych,
    -wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych (z bezpodstawnie uzyskanymi korzyściami mamy do czynienia m. in. w sytuacji, gdy nieuczciwy przedsiębiorca pozyskał klientów tylko dlatego, że "podszył" się pod innego przedsiębiorcę),
    -zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego - jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Co więcej, roszczenia takie przysługują nie tylko pokrzywdzonemu w wyniku złamania zakazu konkurencji przedsiębiorcy, ale także krajowej lub regionalnej organizacji, której celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców, oraz Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji zagraża lub narusza interesy konsumentów.

Roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech.

Sankcje karne.
Ustawa zawiera także przepisy karne które stanowią, że kto dopuszcza się czynu nieuczciwej konkurencji, podlega karze aresztu lub grzywny.
Jak stanowi ustawa, ściganie wymienionych wykroczeń następuje na żądanie pokrzywdzonego, lecz w celu zapewnienia większej ochrony przedsiębiorcom, z wnioskiem takim mogą także wystąpić organizacje mające na celu ochronę konsumentów oraz Prezes UOKIK.

Pamiętaj, że:
    -na każdym przedsiębiorcy spoczywa obowiązek odpowiedniego oznaczenia swego przedsiębiorstwa (obowiązek taki wynika z art. 20 ustawy o Swobodzie działalności gospodarczej),
   -a dokonanie czynu nieuczciwej konkurencji grożą sankcje cywilne i karne,
    -Kodeks cywilny również chroni firmę (nazwę) przedsiębiorcy,
    -dokładne informacje na temat oznaczenia przedsiębiorcy można znaleźć w poradzie "Firma, czyli oznaczenie przedsiębiorcy".

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r., Nr 153, poz. 1503).

Przesłanki ogłoszenia upadłości

Thu, 21 Jul 2011 00:00:00 +0200

Pojęcie upadłości

Rozpoczynając analizę przesłanek ogłoszenia upadłości warto się zastanowić czym jest sama instytucja upadłości i kiedy ma ona zastosowanie. Z pewnością służy ona zabezpieczeniu interesów wierzycieli określonego podmiotu, w sytuacji, gdy nie są oni w stanie otrzymać zwrotu należnych im wierzytelności. Ponadto procedura ta wyznacza zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli w stosunku do niewypłacalnych dłużników.

Podstawowe przesłanki ogłoszenia upadłości

Zgodnie z art.10 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U z 2003 Nr 60 poz.535) upadłość zostaje ogłoszona w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jest to jedna z bezwzględnych przesłanek, która musi zaistnieć, aby można było mówić o ogłoszeniu upadłości. Pojawia się tutaj jednak zasadnicze pytanie, co należy rozumieć pod pojęciem niewypłacalności? Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 11 w/w ustawy w brzmieniu którego :

1)Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych ( art.11.1);
2)Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolość prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art.11.2).

Oddanie wniosku o ogłoszeniu upadłości przez sąd

Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie dwóch przesłanek:
1)jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązania nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika (art.12.1);
2)w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania ( art.13.2).

Warto tutaj pamiętać, że w obu omawianych sytuacjach Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, ale nie koniecznie musi to uczynić. Rozstrzygnięcie konkretnej sytuacji pozostawiane jest woli sądu.

Natomiast na analizę zasługuje także sytuacja w której koszty postępowania sądowego w postępowaniu o ogłoszenie upadłości przekraczają stan majątkowy niewypłacalnego dłużnika. W tym przypadku zgodnie z art. 13.1 ustawy sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości.

Ponadto warto zaznaczyć, iż nie stosuje się wyżej wskazanych artykułów w przypadku gdy zajdzie duże prawdopodobieństwo, iż obciążenia majątku dłużnika okażą się bezskuteczne a także w przypadku działania mającego na celu pokrzywdzenie wierzyciela.

Formy postępowania upadłościowego

Zasadniczo możemy wyróżnić dwie formy postępowania upadłościowego:
1)związane z zawarciem układu;
2)połączone z likwidacją majątku.

Pierwsza z wymienionych form zawierana jest wówczas, gdy wierzyciele są zainteresowani utrzymaniem swojego przedsiębiorstwa upadłego, którego funkcjonowanie stwarza jakiekolwiek podstawy aby sądzić o możliwości zaspokojenia choćby części ich wierzytelności. Istotne jest to, iż układ stanowi umowę dłużnika z wierzycielem a także orzeczenie sądu. Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z wierzycielami możliwe jest jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobnione, że wierzyciele w drodze układu zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż zostaliby zaspokojeni podczas przeprowadzenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidacje majątku upadłego.

Natomiast w przypadku gdy brak jest podstaw do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, ogłasza się upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika. W tym przypadku sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, które charakteryzuje się likwidacją upadłego majątku a także wyznaczeniem sędziego komisarza i syndyka.

Reasumując przesłanką kluczową jest wskazanie niewypłacalnego dłużnika, który nie wykonuje swoich zobowiązań. Natomiast naczelną zasadą jest prowadzenie postępowania upadłościowego w taki sposób aby roszczenia wierzyciela mogły być zaspokojone w jak najwyższym stopniu.

PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz.U z 2003 Nr 60 poz.535)

Odwołanie poziome-nowa miniprocedura w sądach cywilnych

Tue, 02 Aug 2011 00:00:00 +0200

W sądach cywilnych rusza nowa miniprocedura.Chodzi o odwołanie poziome, które polega na tym, że zażalenie rozpatruje nie sąd wyższej instancji, co jest zasadą, ale inny skład tego samego sądu.

Będzie ona wykorzystana do wydawanych w sądzie II instancji postanowień, aby nie angażować w szczególności Sądu Najwyższego. Wypowiedzenie się przez SN będzie wymagane tylko w niektórych tzw. sprawach wpadkowych: o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego, w sprawie skazania na grzywnę: świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz innego uczestnika rozprawy, od zarządzenia przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz odmowy zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia.

Do tej pory, gdy takie postanowienia zapadły w sądzie II instancji, nie było możliwości odwołania ze względu na zawężony katalog zażaleń do Sądu Najwyższego. To ograniczenie wytknął Trybunał Konstytucyjny (SK 38/09), a Sejm usunął w brak procedury cywilnej takim oryginalnym rozwiązaniem.

Podstawa prawna: ustawa z 28 kwietnia o zmianie ustawy K.p.c. (DzU nr 138, poz. 806)

Czy można podejmować uchwały zarządu spółki przez internet

Mon, 08 Aug 2011 00:00:00 +0200

Kodeks spółek handlowych nie reguluje wprost sprawy podejmowania uchwał za pośrednictwem internetu przez członków zarządów spółek. W wielu spółkach zarządy już od jakiegoś czasu komunikują się za pośrednictwem telefonu, faksu, poczty elektronicznej, Internetu. Opinie ekspertów, czy zarząd może podejmować uchwały przez internet, są podzielone.

Jednak wszyscy postulują to samo – wprowadzenie wyraźnej jednoznacznej regulacji prawnej, tak aby dostosowywać przepisy prawa do rozwoju rynku. Obecnie prowadzenie spraw spółki wymaga od członków tego organu nieustannego podróżowania i prowadzenie działalności gospdarczej w wielu krajach. Często niezwykle trudne okazuje się zebranie wszystkich osób w jednym miejscu. Dlatego wprowadzenie w kodeksie spółek handlowych jednoznacznie brzmiącego przepisu o możliwości podejmowania uchwał przez zarząd na odległość znacznie usprawniłoby pracę i kierowanie dużymi firmami.

Spółka akcyjna

Regulacje kodeksu spółek handlowych dotyczące spółek akcyjnych już dopuszczają w art. 371 k.s.h. możliwość udziału w walnych zgromadzeniach i wykonywania prawa głosu za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Aby akcjonariusze mogli z niej skorzystać, musi być taka możliwość jednoznacznie przewidziana i uregulowana w statucie.

Zdaniem ekspertów w przypadku spółki akcyjnej nie ma przeszkód, aby ustalić, że w pewnych sytuacjach głosowanie będzie odbywać się w trybie pisemnym, czy za pomocą środków bezpośredniego komunikowania się na odległość. Zarządy wielu dużych spółek funkcjonują już od dawna w ten sposób, pomimo braku wyraźnych uregulowań prawnych.

– Z uwagi na to, że art. 371 k.s.h. ma charakter dość ogólny, sposób i tryb podejmowania uchwał zarządu w praktyce bardzo często precyzowany jest w treści regulaminu działania tego organu, który uchwalają rada nadzorcza, walne zgromadzenie lub sam zarząd – wyjaśnia adwokat Anna Kozanecka-Żarnecka z departamentu prawa korporacyjnego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna.

Podobnego zdania jest Paweł Izdebski, specjalista z zakresu prawa spółek z Kancelarii Prawnej Chojnicki, Sokołowska i Wspólnicy. Prawnik uważa, że należy przyjąć, że skoro walnemu zgromadzeniu, które ma szersze kompetencje, przysługuje możliwość podejmowania uchwał za pośrednictwem internetu, to stosując regułę wnioskowania z większego na mniejsze takie uprawnienie analogicznie powinno przysługiwać zarządowi.

Część specjalistów ma natomiast inny pogląd. Ich zdaniem podejmowanie uchwał przez zarząd przez internet w świetle obecnie obowiązujących przepisów jest niemożliwe.

– W przypadku spółki akcyjnej musimy oprzeć się na artykule 376 k.s.h. dotyczącym kwestii protokołów ze zgromadzeń zarządu. Otóż przepisy te mówią, że wszystkie uchwały zarządu są protokołowane i wymagają obecności członków zarządu na posiedzeniu potwierdzonej ich własnoręcznym podpisem. Dlatego w przypadku spółki akcyjnej podejmowanie decyzji przez internet nie byłoby dopuszczalne – wyjaśnia adwokat Mariusz Witkowski, partner kancelarii Chmielniak, Witkowski, Kubisa, Hayder Spółka Partnerska Adwokatów i Radców Prawnych z Katowic.

Potrzebne zmiany

Mecenas Witkowski dodaje, że aby coś takiego było możliwe, konieczna byłaby interwencja ustawodawcy i zmiana przepisu artykułu 376 k.s.h. czy też wprost dopuszczenie podejmowania przez zarząd uchwał za pośrednictwem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Tak jak to przewidziano w odniesieniu do uchwał rady nadzorczej w spółce akcyjnej. Zmiana tych przepisów jest jak najbardziej pożądana.

Podobny pogląd ma prawnik Tymoteusz Cieślicki, który uważa, że skoro zarząd w przeciwieństwie do rady nadzorczej jest organem odpowiedzialnym za bieżące funkcjonowanie spółki, brak wyraźnej możliwości podejmowania przez niego uchwał na odległość jest rozwiązaniem nienowoczesnym i nieprzystającym do potrzeb obrotu gospodarczego. Dopuszczenie tej możliwości ułatwiłoby działanie wielu zarządom spółek akcyjnych, których członkowie na bieżąco przebywają w różnych miejscowościach.

Spółka z o.o.

Inaczej jest w przypadku spółek z o.o. Adwokat Mariusz Witkowski wyjaśnia, że zarząd takiej spółki nie ma nawet formalnego obowiązku pisemnego protokołowania uchwał.

– W związku z tym można pokusić się o tezę, że jeśli w umowie spółki jej wspólnicy pozwolili na podejmowanie uchwał za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, czyli przykładowo przez komunikatory internetowe, to byłoby to dozwolone. Oczywiście pożądane będzie, aby w umowie spółki czy też w regulaminie zarządu w miarę precyzyjnie określono procedurę z tym związaną – wyjaśnia adwokat Mariusz Witkowski.

Kiedy wspólnik ma prawo zakwestionować pozbawienie go członkostwa w spółce z o.o.

Mon, 08 Aug 2011 00:00:00 +0200

Kiedy można dokonać przymusowego umorzenia udziałów w spółce z o.o.? Czy wykluczony wspólnik może się od decyzji odwołać?

Przesłanki i tryb umorzenia udziałów w spółce z o.o. określa umowa spółki. Wynika to z art. 199 par. 1 k.s.h. Umorzenie udziałów wymaga uchwały wspólników, która powinna precyzować w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział, a w przypadku umorzenia przymusowego – zawierać również jego uzasadnienie (art. 199 par. 2 k.s.h). Niedopełnienie ustawowego obowiązku określenia przesłanek przymusowego umorzenia skutkować będzie nieważnością uchwały, ponieważ nie można akceptować wyłączenia wspólnika ze spółki tylko ze względu na wolę większościowych wspólników (wyrok SN z 9 września 2010 r., I CSK 530/09).

Art. 250 par. 2 k.s.h. określa, jakie wymogi musi spełnić wspólnik biorący udział w zgromadzeniu wspólników, aby móc skutecznie dochodzić uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały. Bez względu na przedmiot uchwały, prawo to przysługuje wspólnikowi, który głosował przeciwko niej, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu.

W tym miejscu pojawia się wątpliwość, czy wspólnik, który z chwilą powzięcia uchwały o przymusowym umorzeniu jego udziałów traci swój status w spółce, jest jeszcze uprawniony w dalszej części zgromadzenia wspólników do żądania zaprotokołowania sprzeciwu. Należy przyjąć, że spełnienie warunków przewidzianych w art. 250 pkt 2 k.s.h. uprawnia wspólnika do zaskarżenia do sądu każdej uchwały, a zatem także uchwały w przedmiocie umorzenia jego wszystkich udziałów, której konsekwencją jest utrata praw spółkowych. W wyroku SN z 12 maja 2005 r. wskazano, że przyjęcie poglądu odmiennego, przewidującego utratę legitymacji przez wspólnika, którego wszystkie udziały zostały umorzone do zaskarżenia uchwał podjętych w przedmiocie umorzenia, pozbawiałoby go jakiejkolwiek ochrony praw korporacyjnych (CK 562/04). Nie można zatem zaakceptować sytuacji, w której wspólnik nie ma możliwości zakwestionować pozbawienia go członkostwa w spółce.

Skutki działań prezesa zarządu spółki kapitałowej po wygaśnięciu madnatu

Fri, 05 Aug 2011 00:00:00 +0200

Jakie są skutki działań prezesa zarządu spółki kapitałowej, którego mandat już wygasł? Czy można potwierdzić czynność prezesa zarządu spółki kapitałowej, którego mandat wygasł?

Prezes zarządu spółki kapitałowej ma kompetencję do jej reprezentowania w czasie trwania swojego mandatu.

W sytuacji, gdy mandat wygaśnie, np. wskutek odwołania lub upływu czasu, prezes zarządu przestaje być organem spółki i traci to uprawnienie.

Jeżeli więc po wygaśnięciu mandatu podejmie działania zmierzające do reprezentacji, np. zawrze umowę z kontrahentem, to uznać należy, że za spółkę działała osoba nieuprawniona.

Skutki działania za osobę prawną podmiotu, który organem nie jest, czyli tzw. rzekomego (fałszywego) organu, określają art. 38 i 39 k.c. Do niedawna przeważał pogląd, że czynność prawna dokonana w imieniu spółki przez rzekomy organ jest nieważna na podstawie art. 38 k.c. w zw. z art. 58 par. 1 k.c., a dodatkowo osoba, która dokonała nieskutecznego aktu reprezentacji, jest obowiązana do zwrotu świadczeń i wyrównania tzw. ujemnego interesu umownego na podstawie art. 39 k.c.

Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach wypowiedział się przeciw możliwości stosowania w takim przypadku analogii z art. 103 par. 1 i 2 k.c., a więc odrzucił możliwość potwierdzenia czynności rzekomego organu przez osobę prawną reprezentowaną przez prawidłowo umocowany organ (por. wyrok SN z 26 czerwca 1997 r., I CKN 130/97; wyrok SN z 12 grudnia 1996 r., I CKN 22/96; wyrok SN z 16 grudnia 2004 r., V CK 674/03).

Zmianę w zakresie sankcji czynności nienależycie umocowanego organu wprowadza jednak uchwała składu siedmiu sędziów SN z 14 września 2007 r., (III CZP 31/07, OSNC 2008, nr 2, poz. 14). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że do umowy zawartej przez zarząd spółdzielni bez wymaganej dla jej ważności uchwały zgromadzenia, należy stosować w drodze analogii art. 103 par. 1 i 2 k.c. Tym samym stworzył podstawy do uznania, że czynność dokonana przez organ działający bez należytego umocowania dotknięta jest bezskutecznością zawieszoną i może być potwierdzona.

Błędy przy odwołaniu zarządu szkodzą spółce

Mon, 08 Aug 2011 00:00:00 +0200

Popełnienie błędów przy odwołaniu członka zarządu może narazić spółkę na długotrwałe spory sądowe, a w przypadku przegranego procesu – również na poważne straty finansowe z odszkodowaniami.

Problemy związane z odwołaniem członka zarządu w spółkach powstają w praktyce najczęściej na skutek popełnienia błędów formalnych.

Najczęstsze błędy

– Wspólnicy spółki, którzy są zainteresowani odwołaniem konkretnej osoby z zarządu, powinni dopilnować, żeby odpowiedni punkt znalazł się w porządku obrad najbliższego zgromadzenia wspólników – wyjaśnia radca prawny Krzysztof Bramorski, wspólnik zarządzający kancelarii Bramorski i Wspólnicy z Wrocławia.

Zwraca uwagę, że zaproszenia na zgromadzenie wspólników i porządek obrad przygotowuje i wysyła zarząd, który w sytuacji konfliktowej nie jest zainteresowany ułatwianiem własnego odwołania. W takiej sytuacji wspólnikowi, który reprezentuje co najmniej 10 proc. kapitału zakładowego, przysługuje prawo żądania zwołania zgromadzenia wspólników bądź też zamieszczenia w porządku dziennym najbliższego zgromadzenia wspólników takiego punktu. Natomiast zarząd musi takie żądanie spełnić – mówi Krzysztof Bramorski. W przeciwnym wypadku wspólnik może dochodzić zrealizowania swojego prawa przed sądem, który – uznając żądanie za zasadne – upoważni go do bezpośredniego zwołania zgromadzenia.

Zasady głosowań

Podczas zgromadzenia przede wszystkim należy przestrzegać zasad głosowania w sprawach personalnych. Każde takie głosowanie – a więc również nad odwołaniem członka zarządu – musi być tajne. Trzeba też wyraźnie informować, że przeprowadzane jest głosowanie nad odwołaniem członka zarządu – nigdy zaś jego całego składu. Zarządzenie tzw. głosowania blokowego może stać się podstawą jego kwestionowania.

Warto podkreślić, że odwołania można dokonać również wtedy, gdy jeszcze nie upłynęła kadencja zarządu.

– Co do zasady członek zarządu może być odwołany w każdym czasie uchwałą wspólników. Oznacza to, że nawet wtedy, gdy do powoływania członka zarządu uprawniony jest inny podmiot (np. określony wspólnik), wspólnicy mogą skutecznie go odwołać, podejmując uchwałę. Oczywiście należy respektować przy tym ewentualne ograniczenia, które mogą wynikać z umowy konkretnej spółki – wyjaśnia Krzysztof Bramorski.

Kontrakty menedżerskie-umowy cywilnoprawne czy o pracę?

Tue, 09 Aug 2011 00:00:00 +0200

W praktyce obrotu gospodarczego nie do końca słusznie, przyjęło się stosować określenie kontrakt menedżerski do umów zawieranych z kadrą zarządzającą przedsiębiorstwem, bez względu na to czy z prawnego punktu widzenia jest to umowa cywilnoprawna, czy umowa o pracę. Tymczasem kontraktem menadżerskim w pełnym tego słowa znaczeniu jest zawierana z menedżerem umowa cywilnoprawna, a nie umowa o pracę.

Czym zatem tak naprawdę jest kontrakt menedżerski? Kontrakt menadżerski to umowa na podstawie, której osoba przyjmująca zlecenie, czyli menedżer, zobowiązuje się do odpłatnego i stałego zarządzania przedsiębiorstwem zleceniodawcy w jego imieniu i na jego rzecz. Jest to powszechnie przyjęta definicja kontraktu menedżerskiego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo dającego zlecenie, przy czym nie stanowi ono elementu koniecznego do zawarcia tejże umowy. Innymi słowy, gdy przedsiębiorca zechce oddać menedżerowi w zarządzanie np. konkretny dział albo projekt realizowany w ramach jego przedsiębiorstwa, wtedy również możemy mówić o kontrakcie menedżerskim. Zatem jest to umowa o zarządzanie, dwustronnie zobowiązująca i wzajemna, która dochodzi do skutku na mocy porozumienia stron.

Konstruując kontrakt menedżerski należy jednoznacznie określić, czy będzie on mieć charakter umowy cywilnoprawnej, czy umowy o pracę. W przypadku wyboru cywilnoprawnego kontraktu menedżerskiego należy unikać postanowień charakterystycznych dla umowy o pracę. W późniejszym czasie nie powstaną przez to wątpliwości co do charakteru prawnego samego kontraktu, jak również stosunku prawnego łączącego menedżera z przedsiębiorcą.

Cywilnoprawny kontrakt menedżerski
Kontrakt menedżerski sensu stricto pozwala na ukształtowanie relacji pomiędzy menedżerem, a przedsiębiorcą w sposób bardziej elastyczny. Zważywszy, że jest to umowa nienazwana (nie została unormowana przez ustawodawcę jako odrębna umowa), wyznacznikiem praw i obowiązków stron kontaktu menedżerskiego jest jej treść. W świetle Kodeksu cywilnego do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Warto zauważyć, że autonomia stron w kształtowaniu treści kontraktu menedżerskiego jest praktycznie nieskrępowana. Strony muszą jednak uważać, aby treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku prawnego, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Kontrakt menedżerski powinien mieć formę pisemną. Co do zasady, jest umową starannego działania, co oznacza, że menedżer zobowiązany jest do wykonywania swoich obowiązków umownych z należytą starannością, nie jest natomiast zobowiązany do osiągnięcia określonego rezultatu. Przedmiotem kontraktu jest świadczenie przez menadżera usług polegających na zarządzaniu przedsiębiorstwem. Taki kontrakt cywilnoprawny może uzyskać postać umowy mieszanej. Dzieje się tak w przypadku, gdy oprócz elementów charakterystycznych dla umowy zlecenia wprowadzi się postanowienia obligujące menedżera od osiągnięcia określonego rezultatu, np. określonych wyników sprzedaży, czy zysku.

Cywilnoprawny kontrakt menedżerski pozbawiony jest regulacji dotyczących nadzoru nad menedżerem, co pozwala mu na swobodny dobór metod zarządzania. Menedżer nie jest również zobowiązany do wypełnia poleceń przedsiębiorcy. Kontrakt tego typu zapewnia jednak mniejszą ochronę, niż jego odpowiednik skonstruowany w oparciu o umowę o pracę. Nie znajdą do niego zastosowania przepisy kodeksy pracy, w szczególności dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych, płatnego urlopu wypoczynkowego, czy wreszcie ograniczonej odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Dlatego też menadżer musi pamiętać o szczegółowym uregulowaniu wszelkich kwestii dotyczących zarządzania, ponieważ to umowa jest źródłem jego praw i obowiązków. Menedżer nie jest skrępowany postanowieniami kodeksu pracy, a więc może uregulować swój czas pracy, urlopy czy okres wypowiedzenia w sposób najlepiej odpowiadający jego interesom. W typowym kontrakcie menedżerskim zawarte są postanowienia dotyczące w szczególności obowiązków zarządzającego, obowiązków przedsiębiorcy, zasad oceny wyników zarządzania, sposobu ustalania i wysokości wynagrodzenia zarządzającego, świadczeń dodatkowych, tzw. złotego parasola (odprawy w przypadku wygaśnięcia kontraktu), obowiązku przestrzegania tajemnicy przedsiębiorstwa, zakazu działalności konkurencyjnej, odszkodowań, ubezpieczenia OC menedżera, warunków rozwiązania umowy, zabezpieczenie roszczeń wobec menedżera.

Zasadniczą materią, którą należy uregulować w kontrakcie jest wynagrodzenie. Najczęściej spotykane w praktyce jest wynagrodzenie ryczałtowe, wynagrodzenie zależne od wyników przedsiębiorstwa (np. procent od zysku przedsiębiorstwa, czy określony procent wartości zawartych przez przedsiębiorstwo umów). Niekiedy jako element motywujący wynagrodzenia wprowadza się do kontraktów menedżerskich tzw. opcje na akcje/udziały w zależności, czy przedsiębiorca jest spółką akcyjną, czy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

Strony mogą ustalić kwestie wynagrodzenia w jeszcze inny sposób, który najpełniej będzie odpowiadał ich interesom, nie wyłączając przy tym terminu wypłaty wynagrodzenia. Cywilnoprawny kontrakt menedżerski może przewidywać wypłatę wynagrodzenia np. raz na kwartał, z kolei pracowniczy kontrakt menedżerski z uwagi na przepisy kodeksu pracy, zakłada wypłatę wynagrodzenia za pracę co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.

Bardzo często w cywilnoprawnych kontraktach menedżerskich można spotkać klauzulę o zakazie konkurencji obowiązującą zarówno w czasie umowy, jak i w określonym terminie po jej wygaśnięciu. Jest to powszechnie stosowane zabezpieczenie przed czerpaniem zysków przez menedżerów, w ramach własnej działalności, czy współpracy z konkurencyjnym przedsiębiorcą. Korzystając bowiem z know-how oraz kontaktów biznesowych zdobytych w trakcie zarządzania danym przedsiębiorstwem, przedsiębiorca mógłby przyczynić się do obniżenia jego dochodów.

W kontraktach menedżerskich pojawiają się postanowienia dotyczące odprawy dla menedżera, tzw. złoty spadochron albo złoty parasol. W praktyce przyjmowane są różne modele złotego spadochronu uwzględniające specyfikę przedsiębiorstwa, wyniki menedżera, okres sprawowanego zarządu. W tym wypadku szczególnie istotne jest precyzyjne określenie warunków od jakich uzależniona będzie wypłata wynagrodzenia, co pozwoli uniknąć konieczności wypłaty odprawy, gdy do rozwiązania kontraktu doszło z winy menedżera.

Kontrakt menedżerski oparty o umowę zlecenia nie powinien zawierać postanowień typowych dla umów o pracę. Nie zostanie on wówczas zakwalifikowany jako umowa pracę ze wszelkimi wypływającymi z tego faktu negatywnymi konsekwencjami. Ocena charakteru prawnego umowy dokonywana jest na podstawie jej cech przeważających. Jeśli zatem w kontrakcie menedżerskim występują zarówno postanowienia typowe dla umowy o pracę, jak i umowy zlecenie, wtedy przy kwalifikacji kontraktu należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że niektóre postanowienia umowne np. obowiązek zarządzania przez menedżera przedsiębiorstwem pod kierownictwem zleceniodawcy, co jest typowe dla stosunku pracy, jednoznacznie wskazują z jakim typem umowy mamy do czynienia.

Pracowniczy kontrakt menadżerski
Kontrakt menedżerski może przewidywać, że menedżer zobowiązuje się do zarządzania na rzecz przedsiębiorcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Z kolei przedsiębiorca do zatrudniania menedżera za wynagrodzeniem. W tej sytuacji mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, wobec czego kwestia zatrudnienia regulowana będzie nie tylko postanowieniami zawartego kontraktu menedżerskiego, ale również przepisami kodeksu pracy (teks. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.), przepisami innych ustaw i aktów wykonawczych określających prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Należy pamiętać, że strony mają ograniczoną swobodę w regulowaniu swoich praw i obowiązków. Oprócz tego menedżer musi brać pod uwagę, że będzie pozostawał pod kierownictwem przedsiębiorcy. Stanowi to istotne ograniczenie jego swobody zarządzania przedsiębiorstwem. Menedżer nie tylko będzie zobowiązany stosować się do poleceń przedsiębiorcy, ale będzie również podlegał jego nadzorowi. Oznacza to, że jego rola jako podmiotu wyznaczającego metody zarządzania może ulec znacznemu ograniczeniu. Z drugiej strony przedsiębiorca uprawniony będzie do korzystania ze wszystkich przywilejów pracowniczych.

Kontrakt menedżerski powinien być sformułowany na piśmie. Będąc de facto umową o pracę musi również zawierać wszystkie określone prawem pracy postanowienia odnośnie świadczenia pracy przez menedżera. Na treść normatywną takiego kontraktu menedżerskiego składają się w szczególności postanowienia dotyczące:
- rodzaju pracy,
- miejsca wykonywania pracy,
- wynagrodzenia za pracę, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
- wymiaru czasu pracy,
- terminu rozpoczęcia pracy.
Kodeks pracy pozwala jedynie w niewielkim zakresie uwzględnić specyfikę kontraktów menedżerskich i uregulować wyżej wymienione kwestie w sposób odpowiadający świadczeniu pracy polegającej na zarządzaniu przedsiębiorstwem. Toteż w ramach kontraktów menedżerskich można wprowadzić bardziej elastyczny zadaniowy czas pracy oraz ustalić, że wynagrodzenie składać się będzie z stawki podstawowej oraz dodatkowego składnika wynagrodzenia w postaci prowizji od osiąganych wyników.

Nie jest wyłączona swoboda kształtowania pozostałej treści umowy. Dodatkowe postanowienia przesądzają de facto o odmienności kontraktu menedżerskiego od pozostałych umów o pracę. Te szczególne postanowienia mogą odnosić się do dodatkowych elementów, które mają dla stron kontraktu menedżerskiego szczególne znaczenie.

Należy pamiętać, że menedżer zatrudniony w oparciu o kontrakt menedżerski o charakterze umowy o pracę z punktu widzenia regulacji dotyczącej ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych traktowany jest jak pracownik.

Kontrakt menedżerski członka zarządu spółki kapitałowej
Dokonując oceny, który z kontraktów menedżerskich jest bardziej odpowiedni dla członków zarządu spółki kapitałowej, należy odpowiedzieć się za kontraktem cywilnoprawnym. Przemawia za tym szereg argumentów, z których najważniejszym jest możliwość dostosowania takiego kontraktu menedżerskiego do warunków pełnienia funkcji członka zarządu w danej spółce. Możliwość dopasowania treści kontraktu do instytucji kodeksu spółek handlowych powoduje, że nie powstają problemy, w obliczu, których stanąć może menedżer zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę. Problem związany jest z tym, że menedżer występuje w spółce kapitałowej na dwóch płaszczyznach. Pierwsza – menedżer występuje jako członek zarządu. Jest to płaszczyzna wewnątrzorganizacyjna. Istnieje jeszcze druga płaszczyzna regulowana umową, na podstawie której menedżer świadczy swoje usługi. Może być regulowana cywilnoprawnym kontraktem menedżerskim, bądź kontraktem menedżerskim opartym o umowę o pracę. W przypadku wyboru drugiego z kontraktów menedżerskich powstaje szereg problemów związanych z brakiem spójności przepisów kodeksu spółek handlowych i kodeksu pracy. Należy zwrócić uwagę w szczególności na kwestię odwoływania menedżera z zarządu spółki kapitałowej. W świetle kodeksy spółek handlowych członka zarządu można odwołać w każdym czasie. Nie jest to jednak możliwe zgodnie z kodeksem pracy, ponieważ pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu, lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

W praktyce zdarza się jeszcze, że menedżer odwołany zostanie z zarządu spółki kapitałowej, a pracowniczy kontrakt menedżerski pozostanie w mocy. Powstaje tutaj problem wynagrodzenia należnego menedżerowi w okresie wypowiedzenia, który nierzadko może być bardzo długi. W miejsce odwołanego członka zarządu, może być konieczne powołanie nowego menedżera, co może prowadzić do sytuacji, gdzie wynagrodzenie otrzymywać będzie oprócz powołanego nowego pracownika, również ten odwołany. Problem ten nie powstaje w przypadku cywilnoprawnego kontraktu menedżerskiego, który może zawierać postanowienia przewidujące automatyczne wygaśnięcie kontraktu w razie odwołania menedżera z funkcji członka zarządu.

Ubezpieczenie menedżera od odpowiedzialności cywilnej
W celu uniknięcia negatywnych skutków majątkowych w przypadku wyrządzenia przedsiębiorcy szkody, w praktyce stosuje się ubezpieczenie menedżerów od odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania działalności zarządczej. Wykupienie polisy OC zapewnia mu ochronę ubezpieczeniową wobec przedsiębiorcy oraz osób trzecich. Należy pamiętać, że towarzystwo ubezpieczeniowe wypłaci odszkodowanie do wysokości poniesionej przykładowo przez przedsiębiorcę szkody, która obejmuje zarówno uszczerbek majątkowy jak i utracone korzyści.

Kwestie podatkowe
W świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się także przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej. Co za tym idzie przychody te będą opodatkowane według progresywnej skali podatkowej, co może oznaczać nawet konieczność zapłaty 32% podatku dochodowego.

Podsumowanie
Zasadniczo kontrakt menedżerski oparty na umowie o pracę nie jest tożsamy z charakterem kontraktu menedżerskiego oraz wykonywanych na jego podstawie czynności zarządczych. Stosunek pracy obejmuje zawsze podleganie kierownictwu pracodawcy – przedsiębiorcy oraz szereg innych instytucji wynikających z prawa pracy, których celem jest ochrona pracownika, a które w przypadku kadry zarządzającej są zbyteczne. Dlatego też zdecydowanie trafniejszym rozwiązaniem wydaje się cywilnoprawny kontrakt menedżerski. Umożliwia on ukształtowanie umowy w sposób odpowiadający zarówno menedżerowi jako i przedsiębiorcy. Co za tym idzie właściwie przygotowany cywilnoprawny kontrakt menedżerki potrafi lepiej chronić oraz być korzystniejszy dla menedżera oraz przedsiębiorcy od jego pracowniczego odpowiednika.

Działanie na szkodę spółki-zmiany w przepisach

Tue, 09 Aug 2011 00:00:00 +0200

Z dniem 1 lipca br. zmieniła się treść art. 585 Kodeksu spółek handlowych, który penalizuje przestępstwo tradycyjnie określane mianem działania na szkodę spółki. Przepis ten w dotychczasowym brzmieniu od dawna budził wiele dyskusji, gdyż pozwalał na zbyt dużą swobodę w ocenie legalności ryzyka gospodarczego podejmowanego przez zarządy spółek.
Przepisy karne dotyczące odpowiedzialności za działanie na szkodę spółki umiejscowione w rozdziale V Kodeksu spółek handlowych uzupełniają odpowiedzialność o charakterze cywilnoprawnym, uregulowaną w przepisach art. 292-294 k.s.h. (spółka z o.o.) oraz art. 480-485 k.s.h. (spółka akcyjna). Omawiany przepis w dotychczasowej redakcji (§ 1. Kto, biorąc udział w tworzeniu spółki handlowej lub będąc członkiem jej zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej albo likwidatorem, działa na jej szkodę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywnie. § 2. Tej samej karze podlega, kto osobę wymienioną w § 1 nakłania do działania na szkodę spółki lub udziela jej pomocy do popełnienia tego przestępstwa”) był szeroko krytykowany i stawiano mu m.in. następujące zarzuty:

- ryzyko instrumentalnego wykorzystania przepisu poprzez możliwość prowadzenia postępowania karnego nawet w sytuacji, gdy spółka nie poniosła faktycznej szkody,
- możliwość zaliczenia praktycznie każdej - powodującej stratę – decyzji organów spółki jako działania na szkodę spółki bez uwzględnienia dopuszczanego ryzyka biznesowego,
– krzyżowanie się przepisu z regulacją przewidzianą w art. 296 k.k.

Kilkakrotnie powstawały projekty zmian w brzmieniu kontrowersyjnej regulacji, w tym przesunięcia przepisu do Kodeksu karnego, jednakże w ostateczności zachowując miejsce omawianego przepisu w strukturze Kodeksu spółek handlowych postanowiono o zmianie jego treści, co spotkało się z radością większości środowisk biznesowych.

Nowe brzmienie art. 585 k.s.h.
Pierwszą istotną zmianą jest wprowadzenie znamienia narażenia przez sprawcę spółki na bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody majątkowej. Odpowiedzialność karna uzależniona jest zatem od oceny, czy działanie sprawcy prowadzi już do powstania stanu bezpośredniego zagrożenia szkodą kondycji finansowej spółki czy ryzyko to jest bardziej odległe.

Odpowiedzialność karną uzależniono także od oszacowania grożącej szkody i uznania, czy nosi ona cechy znacznej szkody w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego czy też nie (znaczna szkoda to szkoda, która w chwili popełnienia czynu zabronionego przekracza 200-krotną wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia). Pozwala to wydzielenie ze spektrum prawnokarnego zainteresowania działań stwarzających dla spółki ryzyko relatywnie mniejszych strat finansowych.

Postanowiono także doprecyzować znamię szkodzącego zachowania opisując je jako podjęte w wyniku nadużycia uprawnień lub niedopełnienia ciążącego na sprawcy obowiązku. Do grona potencjalnych sprawców przestępstwa dołączono osobę faktycznie prowadzącą sprawy spółki. Rozszerzenie kręgu podmiotów mogących popełnić przestępstwo z art. 585 k.s.h. stanowi odpowiedź na postulat ujednoliconego traktowania na gruncie prawa karnego osób sprawujących podobne funkcje. W dotychczasowej redakcji przepis ten nie obejmował bowiem przykładowo prokurentów, pełnomocników, wspólników spółek osobowych z prawem prowadzenia spraw spółki czy reprezentacji, mimo że zakres uprawnień tych osób nie odbiega zasadniczo od uprawnień podmiotów dotychczas zagrożonych karą. Wbrew intencjom ustawodawcy zmierzającego do rozszerzenia odpowiedzialności karnej na podmioty działające w imieniu spółki, zastrzeżenia można mieć do samego sformułowania przepisu, bowiem prowadzenie spraw spółki literalnie odnosi się do stosunków wewnętrznych, a nie do reprezentowania spółki, co wydaje się być pewną nieścisłością w zakreśleniu kręgu potencjalnych sprawców.
Zwrócić należy uwagę także na złagodzenie ustawowego zagrożenia karą poprzez wyeliminowanie grzywny i obniżenie górnej granicy kary pozbawienia wolności do 3 lat.

Bardzo istotna zmiana została dodana w § 2, który stanowi, iż ściganie przestępstwa z art. 585 k.s.h. następuje z oskarżenia prywatnego, co teoretycznie prowadzi do wyłączenia z kompetencji organów ścigania prowadzenia postępowań w tym zakresie. Rolę tę jednak wypełniać będą prywatne akty oskarżenia wnoszone przez pokrzywdzonych, podlegające weryfikacji sądu (bez wstępnej weryfikacji w toku postępowania przygotowawczego przez prokuratora).

Nowelizacja art. 585 z Kodeksu spółek handlowych nie wyeliminuje skutecznie możliwość instrumentalnego wykorzystywania prawa karnego w zakresie odpowiedzialności organów spółek, jednakże z pewnością ograniczy pewne przejawy wskazanego, instrumentalnego wykorzystywania norm prawnokarnych. Zwrócić należy uwagę, iż zawężenie i doprecyzowanie przesłanek odpowiedzialności karnej spowoduje, że tylko część działań osób zarządzających spółkami podlegać będzie prawnokarnej ocenie. W dalszym ciągu jednak utrzymano penalizację działań niewywołujących żadnej realnej szkody dla spółki, co należy traktować krytycznie i co powoduje, że nowelizacja stanowi jedynie połowiczne rozwiązanie dotychczas zgłaszanych zastrzeżeń, co przede wszystkim sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wobec braku szkody odpowiednim i wystarczającym środkiem byłoby ograniczenie się do poddania zarządzającego odpowiedzialności wyłącznie korporacyjnej. Tylko częściowym remedium może okazać się przesunięcie postępowania w tych sprawach do trybu prywatnoskargowego, w którym musi występować osoba mająca status pokrzywdzonego, zatem wbrew woli samej spółki czy innych podmiotów pokrzywdzonych nie będzie już możliwe pociąganie menedżerów do odpowiedzialności karnej. Nie należy jednak pomijać tego, że może okazać się, iż wobec innego trybu inicjowania takich postępowań, spraw tego typu będzie więcej, ocena jednak w tym zakresie zostanie przesunięta na etap postępowania przed sądem powszechnym.

Kto może wnioskować o wszczęciu postępowania karnego?
O możliwości inicjowania postępowania karnego w sprawach prywatnoskargowych decyduje posiadanie statusu pokrzywdzonego. Pokrzywdzonym, zgodnie z art. 49 par.1 k.p.k. jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Zatem nie sposób odgórnie określić podmiotów pokrzywdzonych przez przestępcze działanie zarządzającego, a w każdym przypadku oceniać należy związek czynem a naruszeniem lub zagrożeniem dóbr innego podmiotu, co do zasady będzie to jednak sama spółka, skoro już z definicji przepisu wynika, że zachowanie sprawcze ma co najmniej narażać sytuację finansową spółki. Wierzyciel spółki może posiadać status pokrzywdzonego. Będzie tak przykładowo w sytuacji, gdy w wyniku działań zarządzających spółką wierzyciel został pozbawiony możliwości wyegzekwowania swoich wierzytelności, a zatem jego dobra majątkowe zostały naruszone, będzie tak również w sytuacji, gdy dobra wierzyciela są jedynie narażone na szkodę w wyniku przestępczego działania zarządzających narażających spółkę na znaczną szkodę, pod warunkiem oczywiście, że związek ten zostanie odpowiednio dowiedziony.

Na koniec warto postawić jeszcze jedno pytanie: Czy rozszerzenie odpowiedzialności karnej na wspólników spółki osobowej jest zasadne w świetle ich osobistej odpowiedzialności za zobowiązania spółki?
Pytanie o zasadność utrzymywania reakcji karnej na działania wspólników spółek osobowych stanowi emanację szerszego problemu utrzymywania sankcji karnej w ogóle wobec osób zarządzających, bez ograniczenia się jedynie do możliwych sankcji cywilnych czy korporacyjnych. Zakładając jednak, że sankcją tą objęci są członkowie organów i reprezentanci spółek kapitałowych, nie ma zasadnych argumentów za wyłączeniem spod niej uczestników spółek osobowych, w których również może dojść do działań szkodzących spółce.

Spółka cywilna między małżonkami

Tue, 09 Aug 2011 00:00:00 +0200

Spółka cywilna jest spółką działającą na podstawie przepisów prawa cywilnego. Powstanie spółki cywilnej reguluje art. 860 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym poprzez umowę spółki cywilnej wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony.

Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej. Jest stosunkiem obligacyjnym łączącym wspólników, z których każdy jest samodzielnym przedsiębiorcą. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem, przy czym chodzi tu jedynie o formę pisemną zastrzeżoną do celów dowodowych (ad probationem ).

Majątek w spółce cywilnej
Wkłady wniesione do spółki w następstwie zawartej umowy oraz ich pożytki i surogaty – nie wyłączając wkładów w postaci świadczenia usług oraz roszczeń o ich wniesienie – jak też inne składniki majątkowe nabyte (wytworzone) w czasie obowiązywania spółki stanowią, z pominięciem długów, wspólny majątek wspólników. Majątek spółki jest odrębny od majątku osobistego każdego ze wspólników i ma charakter wspólności łącznej. Wspólność łączna oznacza niepodzielność majątku oraz brak określenia wysokości udziałów przysługujących poszczególnym wspólnikom. Każdy wspólnik jest zatem współwłaścicielem majątku jako całości, jak też każdej rzeczy i prawa tworzących tę całość.

Stosunki majątkowe w małżeństwie
Zgodnie z aktualnie obowiązującym kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, stosunki majątkowe małżeńskie mogą przedstawiać się następująco: wspólność ustawowa, czyli powstająca z mocy prawa; wspólność umowna, która stanowiła modyfikację ustroju ustawowego polegającą na rozszerzeniu lub ograniczeniu wspólności majątkowej w stosunku do wspólności ustawowej; rozdzielność majątkowa powstająca z mocy prawa (np. w razie ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków) lub w wyniku orzeczenia sądu (ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej oraz, w późniejszym okresie, orzeczenia separacji) oraz rozdzielność majątkowa umowna powstająca na skutek zawartej umowy.
Wspólność ustawowa jest współwłasnością łączną, powstaje w chwili zawarcia małżeństwa i obejmuje w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę, dochody z majątku wspólnego jak i osobistego każdego z małżonków oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Stosunki majątkowe a spółka cywilna
W przypadku spółki cywilnej której wspólnikami są małżonkowie miedzy którymi istnieje ustrój wspólności majątkowej kwestią problematyczną jest kwalifikacja prawna jednej wspólności łącznej obok innej wspólności łącznej ( małżeńskiej wspólności ustawowej), albowiem obok wspólnego majątku wspólników funkcjonują równocześnie trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków, majątek osobisty żony oraz majątek osobisty męża.

Stosownie do art. 33 pkt 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej nie będącej małżeńską wspólnością majątkową przynależą do majątku osobistego jednego z małżonków, niezależnie od tego, czy zostały one nabyte w zamian za składniki majątku wspólnego małżonków, czy w zamian za składniki majątku osobistego jednego z małżonków, czy też w zamian za wniesienie przez małżonka-wspólnika wkładu polegającego na świadczeniu usług. Należą one do majątku osobistego tego z małżonków, z którego uczestnictwem w spółce są związane.
W świetle powyższej regulacji w spółce cywilnej do majątku osobistego małżonka należą wszystkie jego prawa majątkowe wynikające z uczestniczenia w spółce, a więc zarówno prawa organizacyjno-majątkowe (uprawnienia korporacyjne), jak i prawa czysto majątkowe (uprawnienia obligacyjne), na które składają się ogólne prawa, które wspólnicy uzyskują w zamian za wniesienie wkładu, oraz prawa stanowiące wymagalne już wierzytelności (np. wierzytelność o wypłatę konkretnej sumy z tytułu zysku oraz udziału w majątku wspólnym pozostałym po rozwiązaniu spółki)

Do majątków osobistych wchodzą również wierzytelności z tytułu działalności spółki (art. 33 pkt 7 KRO), natomiast pobrany już dochód będzie należał do majątku wspólnego małżonków (art. 31 § 2 pkt 1 KRO), jako dochód z działalności zarobkowej.

Jak już zostało nadmienione, obok ustawowej wspólności majątkowej, która powstaje między małżonkami z mocy prawa, w polskim prawie funkcjonują również umowne ustroje majątkowe. wspólność majątkowa rozdzielność majątkowa oraz rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków.

Poprzez umowę zawartą w formie aktu notarialnego małżonkowie mogą decydować o kształcie wspólności ustawowej, tj. mogą ją ograniczyć bądź rozszerzyć; wspólność ustawowa nie może jednak zostać rozszerzona na prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom. „Udział” w spółce cywilnej należał więc będzie również w przypadku zawarcia umowy pomiędzy małżonkami, na mocy której rozszerzają oni wspólność majątkową, do majątku osobistego małżonka – wspólnika.

Jeżeli małżonkowie zdecydują się natomiast na rozdzielność majątkową, czyli zrezygnują z posiadania majątku wspólnego, to każdy z nich zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty w późniejszym okresie. Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem. Prawa i obowiązki wynikające z udziału w spółce cywilnej wejdą więc w tym wypadku również do majątku prywatnego małżonka – wspólnika.

Prokura w spółkach prawa handlowego

Tue, 09 Aug 2011 00:00:00 +0200

Prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, które może zostać udzielone wyłącznie osobie fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, jedynie przez przedsiębiorcę wpisanego do rejestru.
Wyjątek w tym zakresie stanowi spółka kapitałowa w organizacji jak również spółka handlowa w likwidacji, które nie mogą udzielić prokury.

Prokura upoważnia do dokonywania wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, z wyjątkiem zbywania bądź obciążania przedsiębiorstwa i nieruchomości, do czego niezbędne jest pełnomocnictwo szczególne.

Prokura podobnie jak pełnomocnictwo jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym. W obu przypadkach mamy do czynienia ze stosunkiem prawnym opartym o szczególnego rodzaju więź zaufania między mocodawcą a umocowanym (prokurentem).

Ostatecznie jednak między prokurą a pełnomocnictwem występuje szereg różnic, do których można zaliczyć w szczególności:
- ścisłe związanie prokury z prowadzeniem przedsiębiorstwa mocodawcy;
- możliwość udzielenia prokury wyłącznie przez przedsiębiorcę wpisanego do rejestru wyłącznie osobie fizycznej posiadającej pełna zdolność do czynności prawnych
- nie możność skutecznego ograniczenia przez mocodawcę zakresu umocowania prokurenta w stosunku do osób trzecich
- prokura jest nieprzenaszalna, a zatem prokurent nie ma prawa ustanowić dla mocodawcy dalszych prokurentów
- prokura wymaga ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców
- prokura wymaga dla swojej ważności formy pisemnej pod rygorem nieważności;
- śmierć mocodawcy lub utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie wywołuje skutku w postaci wygaśnięcia prokury.

Prokura może być udzielona jednej lub kilku osobom; jeżeli jest udzielona jednej osobie mówimy o prokurze samoistnej, w przypadku umocowania kilku osób – każda z nich może działać samodzielnie o ile mocodawca nie upoważni ich do łącznego działania.

Prokura wygasa wskutek jej odwołania, śmierci prokurenta, utraty przez prokurenta zdolności do czynności prawnych oraz wykreślenia mocodawcy z rejestru przedsiębiorców.

Udzielenie i odwołanie prokury w spółkach osobowych na przykładzie spółki jawnej
Decyzja o ustanowieniu prokury wymaga zgody wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki. Zgoda ta musi być wyrażona pozytywnie (nie wystarczy milczenie któregoś ze wspólników, rozumiane jako brak jego sprzeciwu). Nie jest jednakże konieczne, aby decyzja, o której mowa, zapadała w obecności wszystkich wspólników (wspólnik może wyrazić swoją zgodę np. telefonicznie, korespondencyjnie). Nie jest również wymagane, aby zgoda została przez wszystkich wyrażona w tym samym czasie (podjęcie decyzji o ustanowieniu prokury dochodzi do skutku z chwilą wyrażenia na to zgody przez ostatniego wspólnika).
W przypadkach gdy więcej niż jedna osoba jest uprawniona do prowadzenia spraw spółki, decyzja o ustanowieniu prokury wymaga – jako decyzja wewnętrzna – jej wykonania w drodze złożenia mającemu być ustanowionym prokurentowi stosownego pisemnego oświadczenia woli. Oświadczenie to może złożyć każdy wspólnik uprawniony do reprezentacji, przy czym mają tu ewentualnie zastosowanie zasady dotyczące tzw. reprezentacji łącznej.
Przepis art. 41 ksh regulujący powyższą kwestię nie jest jednak przepisem bezwzględnie obowiązującym, w związku z czym wspólnicy mogą w umowie we własnym zakresie ustalić zasady ustanawiania prokury. W szczególności możliwe jest zastrzeżenie umowne powierzające prawo do ustanowienia prokury jednemu ze wspólników albo kilku określonym wspólnikom. Ogólnie rzecz ujmując, zasady ustanawiania prokury nie muszą pokrywać się z zasadami prowadzenia spraw spółki w pozostałym zakresie.

Prokura może być odwołana przez każdego ze wspólników mającego prawo prowadzenia spraw spółki samodzielnie, tzn. bez konieczności uzyskania zgody innych wspólników. Jeżeli wspólnik chcący odwołać prokurę ma (co jest regułą) prawo do reprezentowania spółki, wówczas odwołanie prokury sprowadza się do złożenia prokurentowi stosownego oświadczenia w dowolnej formie.

Analogicznie kwestia udzielenia i odwołania prokury w spółce partnerskiej w której nie został powołany zarząd, spółce komandytowej oraz komandytowo – akcyjnej. W spółce komandytowej do udzielenia/odwołania prokury nie jest wymagana zgoda komandytariusza, podobnie jak w przypadku spółki komandytowo – akcyjnej nie ma wymogu uzyskania zgody akcjonariusza.

Zasady udzielania oraz odwoływania prokury w spółkach kapitałowych

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, natomiast odwołać prokurenta może każdy członek zarządu samodzielnie. Umowa spółki może jednak odmiennie uregulować te zagadnienia, gdyż normy prawne zawarte w art. 208 § 2-8 ksh są dyspozytywne.

Na udzielenie prokury przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością składają się dwa akty. Pierwszy akt, mający postać zgody członków zarządu, stanowi decyzję w stosunkach wewnętrznych (forum internum) i nie powoduje skutków prawnych na zewnątrz (forum externum). W tym celu konieczny jest drugi akt polegający na dokonaniu jednostronnej czynności prawnej – złożeniu przez spółkę oświadczenia woli stanowiącego źródło umocowania prokurenta (art. 96 k.c.) zgodnie z regułami reprezentacji. Konieczność formalnego wyodrębniania obu aktów nie zachodzi wówczas, gdy ta sama osoba jest uprawniona do podjęcia decyzji w sprawie ustanowienia prokury i złożenia oświadczenia woli o jej udzieleniu. Taka sytuacja występuje wtedy, gdy umowa daje tylko jednemu zarządcy albo każdemu z nich uprawnienie do powołania prokurenta, przy jednoczesnym obowiązywaniu w spółce jednoosobowej reprezentacji wszystkich albo niektórych członków zarządu.

W doktrynie zdecydowanie przeważa stanowisko, zgodnie z którym zgoda wszystkich członków zarządu na powołanie prokury stanowi jedynie akt wewnętrzny, który nie jest równoznaczny z udzieleniem prokury, wymagającym złożenia oświadczenia woli przez spółkę zgodnie z zasadami reprezentacji.

Prokurę w spółce z o.o., stosownie do art. 208 § 7,może odwołać każdy członek zarządu. Przepis ma jednak charakter iuris dispositivi (art. 208 § 1). Możliwe są klauzule umowne przyznające uprawnienie do odwołania prokury większej liczbie zarządców (np. „odwołanie prokury wymaga zgody przynajmniej dwóch z nich”). Z punktu widzenia komentowanego przepisu nie ma znaczenia to, czy członek zarządu odwołujący prokurę ma prawo jednoosobowej reprezentacji spółki. Odwołanie (cofnięcie) prokury w stosunkach zewnętrznych wymaga jednak złożenia przez spółkę oświadczenia woli zgodnie z zasadami reprezentacji.

Te same zasady powoływania i odwoływana prokury odnoszą się do spółki partnerskiej w której został powołany zarząd.

Spółka Akcyjna
W spółce akcyjnej, podobnie jak w spółce z o.o. powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, zaś odwołać go może każdy z członków zarządu.

Warunkiem powołania prokury jest uchwała zarządu podjęta na jego posiedzeniu jednomyślnie, chyba że regulamin dopuszcza podejmowanie uchwał w inny sposób, np. przez podpisanie uchwały przez wszystkich członków zarządu. Taką uchwałę zarządu należy traktować jako przesłankę ważności oświadczenia woli o ustanowieniu prokury. Zgoda wszystkich członków zarządu poprzedza analogicznie jak w spółce z o.o. oświadczenie woli o ustanowieniu prokury.

Analogicznie jak w przypadku spółki z o.o. ustawa dopuszcza możliwość odmiennego uregulowania w statucie spółki zagadnień związanych z udzielaniem i odwoływaniem prokury.

Istota prokury łącznej

Tue, 09 Aug 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przedsiębiorca może udzielić prokury więcej niż jednemu prokurentowi. Prawo takie wynika z przepisu art. 1094 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że: ,,Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie”. Powyższy przepis przewiduje dwie możliwości: (i) udzielenie prokury oddzielnie każdemu z prokurentów (prokura oddzielna, samodzielna, samoistna, jednoosobowa), albo (ii) udzielenie prokury kilku prokurentom łącznie (prokura łączna).

Istota prokury łącznej przejawia się w tym, że co najmniej dwaj prokurenci są umocowani do reprezentowania przedsiębiorcy. Prokura łączna jest więc wyrazem reprezentacji łącznej, która jest wymagana dla składania oświadczeń woli w imieniu przedsiębiorcy. Oznacza to, że żaden z prokurentów nie może swego prawa dokonywania czynności w imieniu mocodawcy realizować samodzielnie, lecz zobowiązany jest do współdziałania z innym prokurentem (prokurentami). Udzielenie prokury łącznej podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców. Zauważyć jednak należy, że wpisowi podlega nie tylko fakt udzielenia takiej prokury oraz osoby prokurenta, lecz również sposób jej wykonywania.

Sposób wykonywania prokury łącznej określa przedsiębiorca (mocodawca), wskazując, w których sytuacjach i ilu prokurentów powinno działać łącznie w celu skutecznego jego reprezentowania. Możliwe są różne modele łącznej reprezentacji prokurentów, przykładowo dopuszczalne są następujące warianty łącznego działania: (i) wszystkich prokurentów łącznych razem, (ii) niektórych prokurentów łącznych w określonych zespołach, (iii) którychkolwiek z prokurentów łącznych, ale przynajmniej dwóch, (iv) ponadto możliwe jest wskazanie jednego lub więcej prokurentów, których udział w reprezentowaniu przedsiębiorcy jest zawsze obowiązkowy. Niemniej, poszczególne oświadczenia woli prokurentów łącznych nie muszą być składane jednocześnie.

Kolejno istotne jest również to, że w sytuacji wygaśnięcia prokury jednego z prokurentów łącznych, wówczas nie jest możliwe samodzielne wykonywanie prokury przez pozostałego prokurenta łącznego (pozostałych prokurentów).
W ocenie doktryny, sposób wykonywania prokury może być również sklasyfikowany w następujący sposób:
a) prokura łączna połowiczna – jeden prokurent ma prokurę samodzielną, a inny tylko łączną, co oznacza, że prokurent łączny jest jedynie zobowiązany do współdziałania,
b) prokura łączna grupowa – kilku prokurentów jest łącznych, musi występować z określonymi wskazanymi prokurentami,
c) prokura całkowita – prokurent musi występować z innym prokurentem, który jest również prokurentem łącznym.
(tak: Kidyba Andrzej, Komentarz bieżący do art. 205 kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2010). Sposób wykonywania prokury łącznej może być co do zasady ukształtowany dowolnie, jeśli tylko jest oparty na współdziałaniu prokurentów.
Sąd Najwyższy uznał również za dopuszczalne udzielenie prokury jednej osobie z zastrzeżeniem obowiązku łącznego działania z członkiem zarządu lub wspólnikiem (uchwała SN z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CZP 6/01). Tego rodzaju prokurę określano mianem prokury łącznej nieprawidłowej. Zauważyć jednak należy, że takie ukształtowanie sposobu wykonywania prokury budzi jednak wątpliwości w doktrynie.
Fakt udzielenia prokury łącznej nie ma wpływu na reprezentację bierną – może ona być wykonywana jednoosobowo. Oznacza to, że kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z osób, którym udzielono prokury łącznie.

Osoby uprawnione do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy

Wed, 10 Aug 2011 00:00:00 +0200

Przez najem lokalu mieszkalnego należy rozumieć stosunek prawny, w ramach którego jedna ze stron (wynajmujący) zobowiązuje się do oddania lokalu mieszkalnego do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a druga strona (najemca) zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Zasadą jest, iż najem powstaje w wyniku zawarcia przez strony umowy, która nie musi być sporządzona w jakiejś szczególnej formie. Umowa najmu może być zawarta także w formie ustnej, a nawet w sposób dorozumiany. Jednkaże umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nie oznaczony.

Kiedy najem powstaje z mocy prawa?

W pewnych wypadkach najem powstaje z mocy prawa (ustawy), bez konieczności dokonywania przez strony jakichkolwiek czynności prawnych, jak również niezależnie od woli wynajmującego i najemcy.

Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy w stosunku do spółdzielni mieszkaniowej prowadzone jest postępowanie likwidacyjne albo upadłościowe. Z chwilą wykreślenia tej spółdzielni z rejestru po zakończeniu jej likwidacji albo postępowania upadłościowego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przekształca się w prawo najmu, chyba że następcą prawnym zlikwidowanej albo upadłej spółdzielni jest inna spółdzielnia mieszkaniowa.
O podobnych skutkach w postaci powstania z mocy ustawy najmu lokalu mieszkalnego możemy mówić w stosunku do osób, które zajmowały ten lokal bez tytułu prawnego przez okres co najmniej 10 lat przed dniem 10 lipca 2001 r. Takie osoby wstąpiły w najem z mocy prawa, jeżeli do dnia 10 lipca 2002 roku właściciel lokalu nie wniósł powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu.

Jednakże najczęściej z wstąpieniem w najem z mocy prawa mamy do czynienia w przypadku śmierci najemcy. Wówczas osoby bliskie najemcy, których katalog został szczegółowo wyliczony w przepisach prawa uznane zostają za nowych najemców. Jedyny warunek jaki musi zostać spełniony w takiej sytuacji stanowi fakt stałego zamieszkiwania tych osób ze zmarłym najemcą w chwili jego śmierci.

Kto zalicza się do osób bliskich najemcy?

Do kręgu osób bliskich zmarłego najemcy, które wstępują w jego miejsce w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, zaliczane są: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała z najemcą we wspólnym pożyciu.

Małżonkowie są współnajemcami lokalu mieszkalnego, jeżeli stosunek najmu powstał w czasie trwania ich małżeństwa w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny - i to niezależnie od sposobu, w jaki małżonkowie uregulowali swoje sprawy majątkowe (podpisali intercyzę - umowę majątkową małżeńską). W sytuacji, gdy jeden z małżonków przed ślubem zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego, do którego później wprowadził się drugi współmałżonek, najemcą jest tylko jeden z nich - ten, z którym umowę zawarł wynajmujący.

Uprawnionymi do wstąpienia w najem po śmierci najemcy są dzieci najemcy i jego współmałżonka. Nie muszą to być ich wspólne dzieci. Tak więc uprawnienie to przysługiwać będzie również dzieciom najemcy, jego współmałżonka pochodzącym z innych formalnych lub nieformalnych związków, jak również dzieciom przysposobionym przez jednego z nich.

Osobami, wobec których najemca może być obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, są jego krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności zstępnych (dzieci, wnuki itd.). W drugiej kolejności ciąży na wstępnych (rodzice, dziadkowie itd.), a w dalszej - na rodzeństwie. Pamiętać należy, iż obowiązek dalszych krewnych nie powstaje dopóki istnieje choćby jeden z krewnych bliższych stopniem zdolny do wypełniania swojego obowiązku.

Przez osobę pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą rozumieć należy taką osobę, która pozostawała ze zmarłym we wspólnocie domowej, duchowej, gospodarczej i fizycznej. Przesłanka współżycia fizycznej nie jest warunkiem obligatoryjnym. Dyskusyjna jest nadal kwestia, czy do kręgu tych osób zaliczyć można obok konkubiny i konkubenta ze związku heteroseksualnego partnerów w związkach homoseksualnych. Dominuje pogląd wyłączający taką możliwość na tle obowiązujących obecnie przepisów.

Co jest warunkiem koniecznym wstąpienia w najem?

Warunkiem wstąpienia w stosunek najmu z mocy prawa, a więc niezależnie od woli wynajmującego, przez osoby wskazane powyżej jest stałe zamieszkiwanie z najemcą w chwili jego śmierci. Ustalając, czy dana osoba stale zamieszkiwała ze zmarłym najemcą, bierze się pod uwagę, czy lokal ten stanowił jest „centrum życiowe”. Nie będzie więc takim lokalem mieszkanie, w którym osoba bywa sporadycznie, czasami nocuje, czy też w którym student pozostający na utrzymaniu rodziców zamieszkuje w okresie zajęć na uczelni znajdującej się poza miejscem zamieszkania rodziców. W tym lokalu mieszkalnym musi się skupiać życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Stan faktyczny polegający na zogniskowaniu całej działalności życiowej osoby bliskiej najemcy w lokalu najemcy musi trwać do chwili śmierci najemcy.

Nie należy zapominać również o okoliczności, iż w przedmiotowym lokalu mieszkalnym osoba bliska najemcy ma zamieszkiwać razem z najemcą. Nie będzie mowy o wstąpieniu w stosunek najmu z mocy ustawy, jeżeli lokal przysługujący najemcy do dnia jego śmierci zajmowany był przez osobę mu bliską, ale sam najemca przebywał w tym czasie w zupełnie innym miejscu (pod opieką krewnych, w domu opieki społecznej).

Fakt zameldowania osoby bliskiej najemcy w zajmowanym przez niego lokalu nie jest sam w sobie przesłanką decydującą o spełnieniu warunku wspólnego zamieszkiwania z najemcą. Okoliczność ta może być traktowana tylko posiłkowo przy ustalaniu, kto w rzeczywistości zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym najemcy.

Pamiętaj, że:
    - oceny, czy dana osoba wstąpiła w najem lokalu mieszkalnego dokonuje się na podstawie przepisów obowiązujących w chwili śmierci najemcy;
    - przepisów dotyczących wstąpienia osób bliskich najemcy nie stosuje się, w razie gdy mamy do czynienia ze śmiercią jednego ze współnajemców. A więc niedopuszczalne jest wstąpienie w stosunek najmu lokalu osób bliskich najemcy w sytuacji, gdy umiera jeden z małżonków będących współnajemcami;
    - jeżeli po śmierci najemcy pozostaje po nim kilka osób bliskich, które wspólnie z nim zamieszkiwały, wówczas każda z nich wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu;
    - żądanie ustalenia wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nie ulega przedawnieniu;
    - jeżeli w chwili śmierci najemcy brak jest osób bliskich, które razem z nim zamieszkiwały, to stosunek najmu wygasa. Najem nie wchodzi do spadku.

Podstaw prawna:
    - Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zm.);
    - Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2001 r., Nr 71, poz.733, ze zm.);
    - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz.1116, ze zm.)

Jaka odprawa po zwolnieniu pracownika?

Thu, 11 Aug 2011 00:00:00 +0200

Przepisy Kodeksu pracy przewidują dwa rodzaje odpraw pieniężnych. W art. 921 przewidziana została odprawa emerytalna i rentowa. Pracownik, który spełnia warunki do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy lub uzyskania emerytury, a także którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, uzyskuje prawo do odprawy w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Zgodnie art. 93 Kodeksu Pracy w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie pracownika przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna. Jej wysokość uzależniona jest od długości okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy.

Kwestię odprawy w związku z rozwiązaniem stosunku pracy reguluje ustawa o zwolnieniach grupowych. Prawo do odprawy nabywa pracownik, którego stosunek pracy uległ rozwiązaniu. Może to nastąpić zarówno na mocy porozumienia stron jak i w wyniku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Zgodnie z ustawą warunkiem uzyskania prawa do odprawy jest zwolnienie pracownika z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Nie uzyska zatem prawa do odprawy pracownik, który został zwolniony dyscyplinarnie, na podstawie art. 52 Kodeksu Pracy.
Wysokość przysługującej pracownikowi odprawy zależy od długości okresu zatrudnienia oraz od wysokości wynagrodzenia. Art. 8 ustawy przewiduje, że pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
- jednomiesięcznego wynagrodzenia, przy zatrudnieniu poniżej dwóch lat,
- dwumiesięcznego wynagrodzenia, przy zatrudnieniu od dwóch do ośmiu lat,
- trzymiesięcznego wynagrodzenia, przy zatrudnieniu powyżej ośmiu lat.
Okres zatrudnienia jest to tzw. staż zakładowy, który liczony jest od momentu nawiązania stosunku pracy u danego pracodawcy, aż do jego zakończenia w wyniku rozwiązania umowy. Oznacza on zatem okres faktycznego wykonywania pracy na rzecz pracodawcy, ale również okresy przerw w świadczeniu pracy, takie jak np. urlop macierzyński, wychowawczy, czy pozostawanie na zwolnieniu chorobowym.

Nie wlicza się natomiast do stażu zakładowego okresów pobierania zasiłku dla bezrobotnych, czy okresów nauki, które wystąpiły przed podjęciem pracy. Pamiętać należy jednak, że przepisy tej ustawy stosuje się wyłącznie do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników.

Prawo do uzyskania odprawy może być również przewidziane w regulaminie wynagrodzenia obowiązującego u danego pracodawcy. Jedynym ograniczeniem wynikającym z art. 18 Kodeksu pracy jest, że przepisy wynikające z takiego regulaminu nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Oznacza to, że regulamin może przewidywać np. wyższą odprawę niż wynika to z przepisów ustaw o zwolnieniach grupowych lub przyznawać prawo do odprawy pracownikom zatrudnionym u pracodawcy, który zatrudnia mniej niż 20 pracowników.

Jeżeli co innego nie wynika z regulaminu, obliczając staż zakładowy, od którego zależy prawo do odprawy, należy wliczać wszystkie okresy zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych mają znaczenie dla uzyskania uprawnień emerytalnych, a okresy pobierania nauki wlicza się do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu. Okresy te nie mają jednak znaczenia dla uzyskania prawa do odprawy pieniężnej.

Sądy na telefon

Thu, 11 Aug 2011 00:00:00 +0200

Według nowego projektu Ministerstwa Sprawiedliwości, zmieni się organizacja pracy w polskich sądach. Interesanci będą mogli uzyskać informacje o terminach i przebiegu spraw przez telefon i Internet. Zdaniem ekspertów, to dobry projekt, ale jego wdrożenie przez ministerstwo na własną rękę może być bardzo trudne i czasochłonne. Biznes proponuje wsparcie outsourcingowe dla resortu sprawiedliwości.

Z badań1 wynika, że aż 57% zapytań wysyłanych do sądów drogą mailową pozostaje bez odpowiedzi. Zdarza się również, że dodzwonienie się do konkretnej jednostki następuje dopiero po kilkunastu, czasem kilkudziesięciu próbach. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości wprowadzający telefoniczne powiadamianie o terminach i przebiegu spraw oraz werdyktach sędziów, w założeniu ma poprawić organizację pracy, uprościć procedury informacyjne, skrócić czas rozpatrywania spraw, a przede wszystkim podnieść jakość obsługi interesantów. Zdaniem Krzysztofa Chylińskiego, Członka Zarządu i Dyrektora Technologii Holicon, stworzenie takich infolinii to dobry pomysł, ale jednocześnie duże wyzwanie dla administracji. Aby skutecznie, efektywnie i szybko realizować zadania, konieczne jest wdrożenie odpowiednich technologii, narzędzi, telefonicznych systemów wsparcia, jak i przeszkolenie kadr.

- Już w tym momencie dodzwonienie się do sądów nastręcza wielu trudności. Często zdarza się, że uzyskujemy interesujące nas informacje dopiero po kilku próbach połączeń i serii przekierowań od jednej osoby do drugiej – mówi Krzysztof Chyliński. – Dobrym rozwiązaniem jest utworzenie zewnętrznego call/contact center, stanowiącego tzw. pierwszy kontakt z interesantem. Połączenia kierowane są do zewnętrznych specjalistów, którzy po weryfikacji tożsamości i zapoznaniu się ze sprawą kierują nas do konkretnych osób decyzyjnych w sądzie – dodaje.

Zlecenie obsługi infolinii zewnętrznemu dostawcy może okazać się bardziej wydajne i efektywne niż utrzymywanie infolinii wewnątrz jednostek administracyjnych. Powierzenie obsługi stanowisk telefonicznych wyspecjalizowanej firmie to przede wszystkim oszczędności, sięgające nawet 30%, a także dostęp do innowacyjnych narzędzi i technologii oraz odpowiednio przeszkolonych konsultantów. Jak wynika z analiz, wdrożenie modelu call center przy pomocy firmy outsourcingowej zajmuje również znacznie mniej czasu.

- Z własnego doświadczenia wiemy, że call center na 200 stanowisk tworzy się około 2 miesięcy, łącznie z adaptacją pomieszczeń, rekrutacją i szkoleniem pracowników. Uruchomienie analogicznej jednostki wewnętrznie przez urzędy to proces trwający nawet 9 miesięcy, koszt rzędu 2 milionów złotych i wiele formalności przetargowych do wypełnienia. W grę wchodzi tu ustawa o zamówieniach publicznych – mówi Krzysztof Chyliński.

Sam projekt wpisuje się w szerszy program informatyzacji wymiaru sprawiedliwości, zakładający wdrażanie rozwiązań teleinformatycznych wspierających pracę sądów. W ostatnich miesiącach wprowadzono już, w ramach e-sądu, m.in. elektroniczny dostęp do ksiąg wieczystych oraz elektroniczne postępowanie upominawcze. Od niedawna obowiązują również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego umożliwiające nagrywanie posiedzeń, a tym samym zastąpienie tradycyjnego protokołu jego elektronicznym odpowiednikiem uzupełnionym skróconą wersją pisemną.

- Choć e-sąd działa stosunkowo niedługo, wydaje się spełniać swoją rolę. Postępowanie przed nim jest szybsze, prostsze, mniej sformalizowane i łatwiej dostępne, a w rezultacie również tańsze – wyjaśnia Mecenas Jakub Ruiz z międzynarodowej kancelarii prawnej Bird & Bird. – Należy przy tym jednak pamiętać, że wraz z przyspieszaniem i upraszczaniem postępowań sądowych, w tym nadawaniem im formy elektronicznej, nie powinna ucierpieć jakość orzekania i pewność obrotu prawnego. Postępowanie elektroniczne może więc dotyczyć, jak się wydaje, jedynie bardzo prostych sporów – dodaje.

Zdaniem ekspertów, wykorzystanie nowych technologii w pracy sądów znacznie przyspieszy i zwiększy efektywność wymiaru sprawiedliwości w Polsce, nawet jeśli dotyczyłoby jedynie prostszych spraw. Jednak, jak przekonują prawnicy, na takie ułatwienia jak nagrywanie rozpraw i transkrypcja ich przebiegu, dostęp do akt w zdigitalizowanej formie czy wymiana pism poprzez pocztę elektroniczną, polskie sądy nie mają na razie wystarczających środków finansowych ani wystarczającego doświadczenia w pracy z nowymi technologiami. Dlatego skorzystanie ze wsparcia partnerów zewnętrznych może skrócić drogę informatyzacji polskich sądów i przybliżyć je do standardów europejskich.

Urzędy na telefon popularne w Europie
Tworzenie dedykowanych infolinii dla jednostek administracji centralnej to praktyka stosowana z powodzeniem w krajach Europy Zachodniej. Przykładowo, w Wielkiej Brytanii informacje Inland Revenue (odpowiedniki polskich urzędów skarbowych), dotyczące m.in. podatków, dystrybuowane są poprzez sieć contact centers. Takim rozwiązaniem objęto już około 30 milionów osób. Wdrożenie podobnego modelu obsługi interesantów w polskich urzędach, np. Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych czy Urzędach Skarbowych jest możliwe przy współpracy z firmami outsourcingowymi, działającymi na polskim rynku. Przykładowo, aby efektywnie zarządzać zapytaniami napływającymi do Urzędów Skarbowych, należałoby zatrudnić dodatkowo co najmniej 10 tys. osób do obsługi kilkunastu milionów podatników. W takiej sytuacji pomoc zewnętrznego dostawcy, czyli skorzystanie z dostępnych już narzędzi, infrastruktury i wyszkolonych kadr, pozwoli działać sprawniej i nieporównywalnie taniej.

Model call centers w Wielkiej Brytanii obejmuje nie tylko urzędy skarbowe, ale również jednostki lokalnej administracji - wyszkoleni specjaliści odpowiadają telefonicznie na zapytania mieszkańców, udzielają porad i konsultują bieżące sprawy administracyjne. Konsultanci obsługują również osoby poszukujące zatrudnienia. Brytyjskie urzędy pośrednictwa pracy – Jobcentres Plus, korzystają z rozwiniętej, własnej sieci 37 call centers w całym kraju, zatrudniającej tysiące wyszkolonych specjalistów. Sektor publiczny w Wielkiej Brytanii współpracuje z firmami outsourcingowymi na coraz większą skalę. W kwietniu policja Lincolnshire ogłosiła przetarg nie tylko na sprzątanie, catering czy szkolenia, ale również na obsługę linii alarmowej 999. Wybrana w trakcie przetargu prywatna firma zawrze z jednostką 10 – letnią umowę na świadczenie tego typu usług.

Polska administracja w tyle
Polskie jednostki administracji centralnej z rezerwą podchodzą do pomysłów korzystania z usług zewnętrznych dostawców usług. Według raportu Capgemini dotyczącego funkcjonowania e-administracji w państwach europejskich2, Polska została sklasyfikowana na 20 miejscu, osiągając wyniki poniżej średniej dla UE, jeśli chodzi o dostęp online do usług dla przedsiębiorców i obywateli. Jak wynika z raportu „E-sądy po polsku”3, mimo że polskie sądy mają bardziej profesjonalne strony internetowe niż jeszcze kilka lat temu, to nadal brakuje na nich publikacji do orzecznictwa danej jednostki, informacji dotyczącej kosztów sądowych czy pomocy prawnej z urzędu. Poprawia się strona techniczna – nawigacja, układ, pozycjonowanie, podczas gdy część merytoryczna nadal nie jest dopracowana, a zakres informacji, jakie powinny się na niej znajdować, zależy od koncepcji danego urzędu, a nie od potrzeb interesantów. Nowy projekt Ministerstwa Sprawiedliwości ma szansę to zmienić i przyspieszyć proces informatyzacji polskiej administracji. Na razie jednak nie jest znany oficjalny termin wejścia zmian w życie.

Wymagania dotyczące przechowywania pracowniczych akt osobowych

Thu, 11 Aug 2011 00:00:00 +0200

Ze względu na obszerność zagadnienia wymogów dotyczących przechowywania akt osobowych, odpowiedź ograniczona jest do wskazania rygorów odnoszących się do najpowszechniej występujących akt osobowych, tj. pracowniczych akt osobowych zawierających dane osobowe pracowników.

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi zagadnienie przechowywania pracowniczych akt osobowych są: ustawa o ochronie danych osobowych (u.o.d.o.) oraz kodeks pracy (k.p.). Zgodnie z art. 7 pkt 2 u.o.d.o. wszelkie operacje na danych osobowych, w szczególności zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, udostępnienie i usuwanie należy uznać za przetwarzanie danych osobowych. Przechowywanie pracowniczych akt osobowych zawierających dane osobowe pracowników będzie więc przetwarzaniem danych osobowych w rozumieniu u.o.d.o. i jako takie podlegać będzie przepisom tej ustawy.

Przetwarzanie danych osobowych, z którym mamy do czynienia w przypadku przechowywania akt pracowniczych, dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacjach wymienionych w art. 23 u.o.d.o. Art. 23 § 1 pkt 2 u.o.d.o. stanowi, że przetwarzanie dopuszczalne jest, gdy jest to niezbędne dla spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kodeks pracy stanowi natomiast, że jednym z obowiązków pracodawcy jest przechowywanie dokumentacji pracowniczej i akt osobowych pracowników. W związku z powyższym należy wskazać, że pracodawcy uprawnieni są do przechowywania pracowniczych akt osobowych zawierających dane osobowe pracowników po spełnieniu przesłanek dopuszczalności przetwarzania, o których mowa powyżej.

Pracodawca przechowujący pracownicze akta osobowe jest obowiązany zastosować środki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przetwarzanych danych. Przede wszystkim zobowiązany jest zabezpieczyć dane przed ich udostępnieniem osobom nieupoważnionym, zabraniem przez osobę nieuprawnioną, przetwarzaniem z naruszeniem ustawy oraz zmianą, utratą, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Dotyczy to zarówno pracodawców przechowujących dane w formie papierowej, jak i w formie zbioru danych w systemie informatycznym.

Ustawodawca nie określił konkretnych technicznych środków zabezpieczenia akt osobowych przechowywanych w formie papierowej. Pracodawca musi zastosować takie środki techniczne i organizacyjne, aby zabezpieczyć akta, może więc korzystać z wszelkich rozwiązań zapewniających wykonanie tego zadania.

Teczki zawierające akta osobowe powinny być przechowywane w zamykanych szafach, do których dostęp będą mieć tylko wyznaczeni pracownicy. Szafy z aktami mogą znajdować się w osobnych pomieszczeniach. Dostęp zarówno do pomieszczeń i szaf można zabezpieczyć odpowiednimi zamkami, również elektronicznymi, wymagającymi np. kodów dostępu, czy kart chipowych. Dopuszczalne są wszelkiego rodzaju systemy alarmowe, systemy monitoringu i służby ochrony. Wybierając konkretne środki zabezpieczenia akt pracodawca powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim: koszty zastosowanych zabezpieczeń, charakter chronionych danych oraz szkodę jaka mogłaby wystąpić w przypadku nieuprawnionego dostępu do akt.

Należy pamiętać, że naruszenie obowiązków zabezpieczenia danych osobowych prowadzić może do odpowiedzialności karnej Pracodawca, który przechowywane dane osobowe udostępni lub umożliwi do nich dostęp osobom nieupoważnionym podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Analogiczna kara przewidziana jest dla przypadku, gdy pracodawca, choćby nieumyślnie, narusza obowiązek zabezpieczenia danych osobowych przed zabraniem przez osobę nieuprawnioną, uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Sprzedaż na raty

Thu, 11 Aug 2011 00:00:00 +0200

Kodeks cywilny reguluje umowę sprzedaży niejednolicie, a konkretnie przewiduje kilka szczególnych rodzajów umowy sprzedaży. Jednym z nich jest sprzedaż na raty.

Jakie cechy są charakterystyczne dla sprzedaży na raty?

Kodeks cywilny wskazuje na kilka warunków, od spełnienia których zależne jest, czy daną sprzedaż można zakwalifikować jako sprzedaż na raty. Są one następujące:
    - sprzedawcą musi być profesjonalista, kupującym - osoba fizyczna,
    - profesjonalista musi zawrzeć tę umowę w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa (czynność handlowa),
    - przedmiotem sprzedaży może być wyłącznie rzecz ruchoma,
    - cena jest płatna w ratach,
   -wydanie rzeczy przez sprzedawcę powinno być spełnione przed całkowitym spełnieniem świadczenia wzajemnego.

Jednak należy pamiętać, że nawet jeżeli powyższe warunki zostaną spełnione, ale umowa taka zostanie zawarta pomiędzy profesjonalistami lub między nieprofesjonalistami, to nie mamy wtedy do czynienia z umową sprzedaży na raty.
Podobnie jest w przypadku, gdy zostanie zawarta umowa z zastrzeżeniem wydania rzeczy dopiero po całkowitej zapłacie ceny, bądź, gdy umowa sprzedaży dotyczy nieruchomości.
Nie ma z punktu widzenia prawa przeszkód do tego by takie umowy zawierać, ale zgodnie z postanowieniami kodeksu cywilnego, nie jest to wtedy kodeksowa sprzedaż.

Jaki charakter prawny mają raty?

Przyjęte jest, iż każdą z rat traktuje się jako osobne świadczenie. Skutek tego jest taki, iż wobec każdej raty termin przedawnienia biegnie oddzielnie, od dnia wymagalności tej konkretnej raty.

Jaki jest termin spłacania rat?

Strony umowy sprzedaży w samej umowie określają termin płatności poszczególnych rat, składających się na cenę przedmiotu sprzedaży. Obowiązkiem kupującego jest oczywiście terminowe uiszczanie kwoty raty. Jednak kupujący może także płacić raty przed terminem płatności. Płacąc raty przedterminowo, kupujący chroni się tym samym częściowo przed koniecznością pokrywania odsetek. Ponieważ kodeks cywilny stanowi, że w razie przedterminowej zapłaty kupujący może odliczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredytów Narodowego Banku Polskiego.

Czy sprzedawca może się jakoś dodatkowo zabezpieczyć na wypadek nieterminowego wpłacania rat przez kupującego?

Możliwe jest dokonanie w umowie sprzedaży na raty zastrzeżenia natychmiastowej wymagalności nie uiszczonej ceny na wypadek uchybienia terminom poszczególnych rat. Takie zastrzeżenie jest jednak skuteczne tylko wtedy, gdy zostało dokonane na piśmie przy zawarciu umowy. Musi być ono wprowadzone do umowy najpóźniej w chwili jej zawarcia.
Dodatkowym warunkiem skorzystania z powyższego zastrzeżenia przez sprzedawcę jest to, by kupujący był w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat (wcale nie muszą to być dwie kolejne raty), a łączna suma zaległych rat była większa niż jedna piąta część umówionej ceny.

Czy sprzedawca może odstąpić od umowy sprzedaży na raty?

Tak. Jest to rzeczywiście możliwe w przypadku niezapłacenia ceny jednak tylko wtedy, gdy kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, a łączna suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W wypadku takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy sprzedawcą a kupującym byłaby mnie korzystna niż wyżej opisana, to nie stosuje się jej postanowień, ale regulacje kodeksowe, które mają na celu zapewnić konsumentowi pewne minimum ochrony.

Pamiętaj, że:
    - Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty może być przez umowę wyłączona lub ograniczona tylko w wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne;
    - Regulacji kodeksu cywilnego dotyczących sprzedaży na raty nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, tzn. jeżeli umowa dla kupującego stanowi czynność handlową;
    - Sprzedaż na raty zaliczyć trzeba do umów konsumenckich;
    - Przepisy kodeksu cywilnego mają zastosowanie w razie, gdy zamiast zwykłej sprzedaży ratalnej dochodzi do sytuacji, gdy kupujący konsument zawiera umowę sprzedaży z profesjonalnym sprzedawcą oraz umowę pożyczki z bankiem, a następnie reguluje w całości należność z umowy sprzedaży (cenę) przy użyciu środków uzyskanych od banku-pożyczkodawcy, które musi w określonym terminie zwrócić bankowi w ratach. Zakupiony towar sprzedawca wydaje mu w normalnym trybie, tj. przy uzyskaniu wpłaty pełnej ceny, jednakże następuje to oczywiście przed całkowitą spłatą pożyczki, co nadaje temu stosunkowi z punktu widzenia kupującego charakter sprzedaży kredytowej czy raczej - zakupu na kredyt. Dla zabezpieczenia roszczeń banku ustanowione zostało na jego rzecz ustawowe prawo zastawu na sprzedanym towarze, który znajduje się u kupującego i dopóki u niego się znajduje.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami)

Wyrok sądu poznamy przez telefon

Thu, 11 Aug 2011 00:00:00 +0200

O wydanie dokumentów sądowych będzie można wnioskować e-mailem. Strony sporu uzyskają przez telefon więcej informacji o toczącej się sprawie. Zadania sądowych punktów informacyjnych chcą przejąć prywatne firmy.

Strony będą w prosty i szybki sposób uzyskiwać informacje o sprawach sądowych. Pod tym kątem nowelizowany jest regulamin urzędowania sądów powszechnych.

– Projekt poszerza zakres informacji, jakie można uzyskać od sądu przez telefon – mówi Wioletta Olszewska z resortu sprawiedliwości.

Już niedługo dzwoniąc do sądu, będzie można dowiedzieć się nie tylko, kiedy zapadło dane rozstrzygnięcie, ale także, jaka jest jego treść. Ułatwieniem ma być także możliwość zgłaszania drogą elektroniczną próśb o wydanie określonych dokumentów.

Termin wejścia w życie nowego regulaminu nie jest jeszcze znany.

Życiowa konieczność

Jak informuje resort sprawiedliwości, już dziś można w sądach uzyskać pewne informacje przez telefon, np. o sygnaturze akt. Jednak zdaniem ekspertów za dużo jest ograniczeń w tym zakresie.

– Udzielanie przez sądy informacji telefonicznej albo możliwość uzyskania takich informacji na stronie internetowej to życiowa konieczność – mówi Andrzej Michałowski, adwokat, członek Naczelnej Rady Adwokackiej.

Sędziowie także zdają sobie sprawę z tego, że wiele musi się tutaj zmienić.

– Choć już dziś w wielu sądach funkcjonuje telefoniczna informacja ogólna, to sądy będą musiały całkowicie przebudować system informacji dla stron – mówi Waldemar Żurek, sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie.

Potwierdzają to statystyki. Z badań Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka wynika, że aż 57 proc. zapytań wysyłanych do sądów drogą e-mailową pozostaje bez odpowiedzi. Podobnie jest z kontaktem telefonicznym – zdarza się, że dopiero po kilkunastu próbach udaje się dodzwonić do sądu.

Prywatna infolinia

Dlatego pojawiły się głosy, że sądom potrzebna jest pomoc firm komercyjnych, specjalizujących się w obsłudze interesantów przez telefon (tzw. call center).

– Dobrym rozwiązaniem jest utworzenie zewnętrznego call/contact center stanowiącego tzw. pierwszy kontakt z interesantem – mówi Krzysztof Chyliński, dyrektor Technologii Holicon, firmy prowadzącej profesjonalne biura obsługi.

Jego zdaniem zlecenie obsługi infolinii zewnętrznemu dostawcy może okazać się bardziej wydajne i efektywne niż utrzymywanie infolinii wewnątrz sądów.

– Powierzenie obsługi stanowisk telefonicznych wyspecjalizowanej firmie to przede wszystkim oszczędności sięgające nawet 30 proc., a także dostęp do innowacyjnych narzędzi i technologii oraz odpowiednio przeszkolonych konsultantów – przekonuje Krzysztof Chyliński.

Resort sprawiedliwości patrzy na ten pomysł nieprzychylnym okiem.

– Nie jest brane pod uwagę przekazanie zadań w zakresie udzielania informacji firmom zewnętrznym. Ze względu na specyfikę funkcjonowania sądów, jak i samych informacji o toczących się sprawach mogłoby to bardziej zdezorganizować pracę sądów, niż ją ułatwić – mówi Wioletta Olszewska.

Resortu nie przekonuje argument zmniejszenia kosztów.

– Uzyskiwanie informacji przez telefon bądź internet, nie wiąże się z żadnymi kosztami. Nie przewiduje się też zatrudnienia z tego powodu dodatkowych pracowników – twierdzi Wioletta Olszewska.
Zdaniem prawników

Pomysł prywatyzacji tego fragmentu pracy sądów budzi ożywioną dyskusję w środowisku prawniczym.

– Nie chcę, aby sąd posługiwał się prywatnymi firmami kurierskimi, prywatnymi sędziami, a więc i zewnętrznymi call centers. Nie każdą działalność da się outsoursingować – mówi Andrzej Michałowski.

Podobnego zdania są sędziowie.

– Sceptycznie patrzę na propozycję korzystania przez sądy z pomocy firm komercyjnych, które miałyby przejąć ten segment pracy sądu – mówi Waldemar Żurek.

Zaznacza jednak, że widzi możliwość współpracy z firmami prywatnymi w zakresie stworzenia nowej jakości tej pracy: monitorowania przepustowości skrzynek czy łączy telefonicznych, nadzoru nad jakością pracy, szkoleniami pracowników sądów, ich rekrutacją.

Inaczej koncepcję przekazania infolinii sądowych prywatnym firmom ocenia Jakub Ruiz, adwokat z kancelarii Bird & Bird.

– Dobrze, że taki pomysł powstał. Wiele rzeczy dzieje się teraz właśnie w przestrzeni cyfrowej – twierdzi Jakub Ruiz.

Podkreśla on, że kancelarie opierają swoje działania na szybkiej, łatwo dostępnej informacji, a klienci są do tego przyzwyczajeni.

– Kiedy ich sprawy utykają w sądzie na pół roku, pojawia się potrzeba przyśpieszenia – mówi Jakub Ruiz.

Obawy o dane

Część prawników twierdzi, że dane stron nie będą odpowiednio zabezpieczone, jeżeli przekaże się obsługę interesantów zewnętrznej firmie.

– Składając pozew do sądu, godzimy się na to, że informacje o postępowaniu, o naszych ważnych życiowo sprawach, powierzamy godnej zaufania instytucji publicznej – mówi Andrzej Michałowski.

I ostrzega, że gdyby informacje miały być przekazywane przez call centers, wówczas taka zewnętrzna spółka miałaby dostęp do wszystkich danych zgromadzonych w sądzie, także danych osób, które nie będą chciały korzystać z prywatnych usług.

W taki sam sposób ocenia tę kwestię Waldemar Żurek.

– W sądzie prawie na każdym kroku są dane wrażliwe, opinie lekarskie, dane osobowe, tajemnica służbowa, państwowa, szczegóły z życia intymnego. Niezwykle trudno byłoby poszeregować te sfery – mówi sędzia.

I dodaje, że pracownicy sądów są przeszkoleni, wiedzą co mogą mówić, a czego nie. Mają stały dostęp do repertoriów i akt, wiąże ich tajemnica służbowa.

Są jednak prawnicy, którzy widzą sposób na rozwiązanie tego problemu.

– Można to rozwiązać w dwojaki sposób. Pierwsze rozwiązanie polegałoby na tym, że dane do systemu informatycznego wprowadzaliby nadal pracownicy sądów. Natomiast pracownicy prywatnej firmy odpowiedzialni za ich udostępnianie interesantom otrzymaliby do niego tylko podłączenie – proponuje Jakub Ruiz.

Drugi pomysł jest taki, aby system ten tworzyła prywatna firma własnymi siłami kadrowymi. Wówczas jednak jej pracownicy musieliby uzyskać dostępu do akt sądowych. A to wymagałoby odpowiednich zmian w prawie. Obecnie kodeks postępowania cywilnego stanowi, że przeglądać akta mogą strony i uczestnicy postępowania.

Jakub Ruiz wskazuje, że możliwe jest jeszcze inne rozwiązanie. Strony mogłyby zawierać z sądem stosowne umowy. Zezwalałyby w nich na udostępnienie akt w ich sprawach pracownikom zewnętrznych firm.

– Może to jednak nastręczać wiele praktycznych problemów – ocenia Jakub Ruiz.

Poza tym, jak wskazuje Andrzej Michałowski, trzeba by było ustawowo rozszerzyć uprawnienia do przetwarzania danych osobowych na firmy call center.

– Tylko po co – pyta retorycznie adwokat. Jego zdaniem sądy muszą obsłużyć wszystko, co się wiąże z postępowaniami sądowymi, i jeżeli wymaga to zwiększonych środków, to należy je zainwestować, aby nie utracić wartości podstawowej – zaufania do sądu jako instytucji państwa.

Polubowne rozwiązywanie sporów pomiędzy uczestnikami obrotu gospodarczego

Fri, 12 Aug 2011 00:00:00 +0200

Podstawowymi stosunkami cywilnoprawnymi łączącymi uczestników obrotu gospodarczego są zobowiązania (łac.obligatio), w których występuje wierzyciel jako strona uprawniona i dłużnik – strona zobowiązana. Zgodnie z przepisem art. 353 § 1 k.c. wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Uprawnienia i obowiązki wynikające z powołanego stosunku prawnego mogą być podstawą konfliktu oraz sporu pomiędzy jego stronami.

Konflikt w znaczeniu gospodarczym stanowi zantagonizowaną sprzeczność lub różnicę zdań pomiędzy uczestnikami obrotu gospodarczego, którzy niejednokrotnie prowadzą ożywioną polemikę lub dyskusję. Nierozwiązany konflikt przekształca się w spór. Mimo że teoretycy stosują rozróżnienie pomiędzy konfliktem a sporem, w języku potocznym pojęcia te używane są często zamiennie.

Zdarzenia powodujące konflikty i spory to zjawiska typowe w obrocie gospodarczym. Mając tego świadomość, strony zainteresowane są formułowaniem treści umów – w tym umów inwestycyjnych – w taki sposób, aby ograniczyć występowanie takich zdarzeń i jednocześnie przyjąć procedurę, która ułatwi zamknięcie konfliktu albo rozstrzygnięcie sporu w pokojowy sposób. Ze względu na długi czas trwania postępowania sadowego w Polsce oraz relatywnie wysokie jego koszty – w myśl zasady „czas to pieniądz” – coraz większą popularnością cieszą się polubowne (pozasądowe) metody rozwiązywania sporów. Zalicza się do nich w szczególności negocjacje, mediacje, i arbitraż. Oczywiście nie ma gotowej recepty na uniknięcie sporu albo na jego niezwłoczne rozstrzygnięcie, to jednak kierując się kryteriami stopnia sformalizowania procedur, ilością osób zaangażowanych w konflikt (strony i osoby trzecie), oraz siłą uprawnień władczych osób trzecich, możemy wyróżnić następujące podstawowe metody polubownego rozwiązywania sporów.

Pierwszy z takich sposobów to bezpośrednie negocjacje, w których biorą udział jedynie strony bezpośrednio zaangażowane w spór lub ich reprezentanci. Jest to proces, w którym zwaśnione strony komunikują swoje odmienności poprzez rozmowy, dyskusje i zawieranie kompromisów w celu rozwiązania konfliktu.

Przed przystąpieniem do negocjacji każda ze stron powinna przygotować listę swoich interesów, która pozwoli określić potrzeby oraz satysfakcjonujący stopień ich zaspokojenia. Kolejnym krokiem jest określenie wspólnych celów, co pozwoli na sprecyzowanie płaszczyzny współpracy. Poza kwestiami merytorycznymi, ważne jest również wybranie stylu negocjacji i technik kształtowania sytuacji. Po rozważeniu powyższych kwestii można przystąpić do dyskusji, w której następuje kontakt stron w celu wypracowania rozwiązania.

Warte podkreślenie jest to, że przystąpienie do negocjacji zależy tylko od woli stron, dlatego deklarację woli podejmowania prób rozwiązywania sporów w tym trybie można umieścić już we właściwym kontrakcie poprzez wskazanie, że w przypadku sporu dotyczącego realizacji lub interpretacji postanowień umowy, strony zobowiązują się dążyć do jego rozstrzygnięcia w drodze negocjacji. W przypadku bezskutecznego upływu określonego terminu na ich przeprowadzenie, strona może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego, chyba że zastrzeżono dodatkowe rozwiązanie jakim jest klauzula arbitrażowa, o której mowa niżej.

Możliwe jest również przyjęcie przez strony trybu mediacyjno–koncyliacyjnego, w którym strony wybierają bezstronnego, ale jednocześnie doświadczonego mediatora. Decyzje mediatora nie są dla stron wiążące (nie ma on żadnych uprawnień władczych), a jego rola ogranicza się do doradzania stronom i pomocy w ociągnięciu porozumienia. Podobnie, jak w przypadku trybu kontraktowego forma i procedury negocjacji pozostają w gestii stron.

Z kolei w trybie arbitrażowym spór toczy się przed sądem polubownym, który może być stałym sądem albo powołanym w umowie przez strony do rozstrzygnięcia konkretnego sporu (tzw. sądy ad hoc). W tym drugim przypadku strony wskazują arbitrów, superarbitra i zakres ich działania albo podają liczbę sędziów i sposób ich powoływania. Zapis na sąd polubowny powinien obligatoryjnie określać przedmiot sporu albo stosunek prawny, z którego spór może wyniknąć. Ustawodawca zastrzega, że postanowienia umowy przyznające jednej ze stron więcej uprawnień przy powołaniu sądu polubownego są bezskuteczne.
Rozstrzyganie sporów w formie sądu polubownego to najbardziej zinstytucjonalizowany i sformalizowany model, któremu w dużej mierze odpowiada proces sądowy.

Zauważą się, że coraz powszechniejszym rozwiązaniem wykorzystywanym przez podmioty gospodarcze jest umieszczanie w kontraktach zapisów poddających rozstrzyganie ewentualnych sporów majątkowych lub sporów o prawa niemajątkowe wynikających z tych umów właśnie sądom polubownym. Decydując się na poddanie ewentualnych sporów rozstrzygnięciu takich instytucji strony powinny wziąć pod uwagę czy sąd polubowny, któremu zamierzają poddać rozstrzygnięcie sporu jest tzw. sądem branżowym, a więc specjalizującym się w rozstrzyganiu sporów z danej dziedziny. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż istnieją różne sądy polubowne, które specjalizują się w rozstrzyganiu sporów z pewnych obszarów działalności gospodarczej. Jeśli zatem nasz spór wynikający z danego stosunku prawnego dotyczy konkretnej dziedziny działalności gospodarczej np. budownictwa to wskazane jest, jeżeli już decydujemy się na taką formę rozstrzygania ewentualnych sporów, poddanie go „branżowemu” sądowi polubownemu. Korzystanie z pomocy arbitrów posiadających nie tylko przygotowanie teoretyczne, ale również odpowiednią wiedzę praktyczną z danej dziedziny przyczyni się do szybszego i bardziej wszechstronnego rozstrzygnięcia sporu. Specjalistyczna wiedza ma niejednokrotnie istotne znaczenie dla sprawnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sporu. Przyjmując zatem zapis na sąd polubowny, strony dokonują dobrowolnego samoograniczenia swojego konstytucyjnego prawa do sądu. W pewnych szczególnych przypadkach uznać nawet można, że sąd polubowny może nie być związany przepisami prawa materialnego, z uwagi na charakter sprawy (tak np. w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt I ACa 177/09, ).

Sądy arbitrażowe działające pod auspicjami bądź w ramach określonej instytucji arbitrażowej posiadają własny regulamin, zawierający regulacje dotyczące samego postępowania, wyboru arbitrów, wyrokowania, listę arbitrów oraz taryfikator, który musi zostać zaakceptowany przez strony. Należy pamiętać, że aby wyrok sądu polubownego oraz ugoda przed nim zawarta miały moc prawną na równi z wyrokiem sądu powszechnego, konieczne jest uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku przez sąd powszechny. W szczególnych przypadkach istnieje również możliwość uchylenia wyroku sądu polubownego przez sąd powszechny.

Na zakończenie, warto podkreślić podstawowe korzyści przemawiające na rzecz pozasądowych metod rozstrzygania sporów. Naczelną zasadą i niewątpliwie istotną zaletą takich postępowań dla uczestników obrotu gospodarczego jest z zasady sprawność takich postępowań. Strony oczywiście posiadają równe prawa w tym postępowaniu w tym prawo do wysłuchania oraz sposobność przedstawiania twierdzeń i dowodów na ich poparcie. Ważną rolę odgrywa również poufność tego typu postępowań, które może zostać dodatkowo potwierdzone w zawartej przez strony umowie. Oszczędność czasu i środków przemawia za upowszechnianiem pozasądowych metod polubownego rozstrzygania sporów.

Urlop wypoczynkowy–prawo i obowiązek pracownika

Wed, 17 Aug 2011 00:00:00 +0200

Urlop wypoczynkowy (art. 152 § 1 k.p.) jest świadczeniem majątkowym, które polega na zwolnieniu pracownika z obowiązku wykonywania pracy w celu wypoczynku przy jednoczesnym zapewnieniu mu za ten czas wynagrodzenia urlopowego. Jest to prawo podmiotowe o charakterze osobistym co oznacza, że pracownik nie może się go zrzec.

Urlop wypoczynkowy powinien być nieprzerwany (o jego podział może wystąpić tylko pracownik), płatny i udzielany co roku. Istotą urlopu wypoczynkowego jest również to, że przysługuje pracownikowi w wymiarze ściśle określonym przez kodeks pracy oraz czasie ustalonym przez pracodawcę.

Pracodawca jest zobligowany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał on do niego prawo. Kodeks pracy w art. 163 stanowi, iż urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów ustalanym przez pracodawcę, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się tzw. urlopu na żądanie. Kwestia tego czy plan urlopów ma charakter wiążący była przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego. W uchwale z dnia 6 marca 1980 r. (sygn. akt V PZP 7/79) Sąd Najwyższy, stwierdził, że nie jest konieczne oddzielne zawiadomienie pracownika o terminie urlopu wypoczynkowego, jeżeli plan urlopu został podany do wiadomości pracownika w sposób przyjęty w zakładzie pracy co najmniej na miesiąc przed rozpoczęciem urlopu. Tym samym Sąd Najwyższy opowiedział się za wiążącym charakterem planu urlopu. Oznacza to, że zmiana terminu przewidzianego w planie urlopu jest możliwa tylko z ważnych przyczyn leżących po stronie pracownika lub z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy. Należy uznać, że mogą to być jedynie ważne przyczyny lub szczególne potrzeby nie znane stronom w dniu ustalenia planu urlopów.

Pracodawca może nie ustalać planu urlopów, jeżeli nie działa u niego zakładowa organizacja związkowa lub gdy zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem.

Urlopem zaległym jest urlop wypoczynkowy, który udzielany jest pracownikowi w późniejszym terminie aniżeli rok kalendarzowy, w którym pracownik nabył do niego prawo. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy urlop niewykorzystany w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 k.p. powinien zostać udzielony pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego.

Nieudzielanie pracownikowi przysługującego mu urlopu jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika polegającym karze grzywny (art. 282 §1 k.p.). Sankcje dotyczą wyłącznie pracodawcy, niezależnie po czyjej stronie leżały przyczyny niedopełnienia tego obowiązku.

W orzeczeniach Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że pracodawca może przymusowo wysłać pracownika na zaległy urlop, chociaż udzielenie takiego urlopu powinno raczej odbywać się po konsultacji z pracownikiem. Jeżeli jednak pracownik odmawia wykorzystania zaległego urlopu, pracodawca postępując zgodnie ze wspomnianym już wcześniej art. 168 k.p., może udzielić tegoż urlopu nawet bez jego zgody (sygn. akt I PK 124/05). Zgoda pracownika nie jest również wymagana w sytuacji, gdy pracownik jest w okresie wypowiedzenia umowy o pracę (sygn. akt I PK 403/02). Uchylanie się przez pracownika od złożenia oświadczenia co do terminu wykorzystania przysługującego mu zaległego urlopu, oraz brak współdziałania z pracodawcą w tym zakresie, może zostać uznane za naruszenie przez ustalonej organizacji i porządku pracy.

Jeżeli natomiast wina leży po stronie pracodawcy, to pracownik, który nie miał szansy wykorzystać urlopu wypoczynkowego w przewidzianym przepisami terminie (do końca pierwszego kwartału) to może dochodzić swoich praw sądownie. Okres przedawnienia tego typu roszczeń wynosi trzy lata. Bieg przedawnienia roszczenia pracownika o urlop wypoczynkowy rozpoczyna się ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym pracownik uzyskał prawo do urlopu, chyba że szczególne przepisy kodeksu pracy stanowią inaczej (w tym przypadku art. 168 k.p. przesuwa ten termin na ostatni dzień pierwszego kwartału roku następnego).

Jeżeli wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w całości lub części stało się niemożliwe, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny, którego wypłacenie jest możliwe tylko w ściśle określonych w Kodeksie pracy przypadkach (art. 171 § 1), tj. rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Bieg terminu przedawnienia roszczenia o ekwiwalent urlopowy rozpoczyna się z dniem następującym po rozwiązaniu stosunku pracy, ponieważ tego dnia prawo pracownika do urlopu wypoczynkowego w naturze przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (sygn. akt I PKN 336/00).

Zasady obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy określone są w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r.w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.(Dz.U.97.2.14).

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - przesłanki,charakter i zakres

Thu, 18 Aug 2011 00:00:00 +0200

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością została uregulowana w artykule 299 Kodeksu Spółek Handlowych, zgodnie z którym w przypadku, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Uregulowania tej odpowiedzialności znaleźć także możemy w innych przepisach kodeksu cywilnego oraz kodeksu spółek handlowych a także w ustawach prawo upadłościowe i naprawcze.

Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponoszą wyłącznie członkowie zarządu. Zachodzi ona w sytuacji gdy egzekucja przeprowadzona przez wierzycieli przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Przesłanką powstania odpowiedzialności w tym przypadku jest bezskuteczna egzekucja, która przeprowadzona jest w stosunku co do całego majątku. W tym przypadku ważne jest, iż na wierzycielu ciąży dowód wykazania bezskutecznej egzekucji. Ustalenie tej przesłanki może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela. Zgodnie z orzeczeniem SN wierzyciel spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który dochodzi swego roszczenia przeciwko członkom jej zarządu, nie musi wykazać, iż wyczerpał wszystkie możliwe sposoby egzekucji, wystarczy jeżeli jeden ze sposobów egzekucji okazał się bezskuteczny. Kolejną wartą uwagi kwestią, jest to iż członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Odpowiedzialność członków zarządu ma charakter subsydiarny. Podkreślić tutaj należy, że odpowiedzialności nie ponoszą pełnomocnicy zarządu, zgromadzenia wspólników a także inne osoby, które zastępowały zarząd. W judykaturze wyraża się pogląd, że odpowiedzialność dotyczy wyłącznie członków zarządu ustanowionych prawidłowo i wpisanych do rejestru handlowego, nie zaś osób faktycznie tylko spełniających pewne czynności z zakresu zarządu spółką. Podkreślić również należy iż zarządca spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może powoływać się na fakt, że uprzednio przestał być faktycznie zarządcą spółki, w przypadku gdy jego nazwisko nie zostało wykreślone z rejestru handlowego spółki. W przypadku gdy odwołanie członka zarządu spółki zostało nieujawnione w rejestrze handlowym, nie zwalnia się go z odpowiedzialności, aczkolwiek osoba taka może jednak wyłączyć swoją odpowiedzialność, wskazując okoliczności wymienione w art. 298 § 2 KH. Odpowiedzialność z art. 298 KH ponoszą członkowie z chwilą powołania uchwałą wspólników. Zbycie udziałów przez wspólników, będących członkami zarządu nie zwalnia ich od wypełnienia nadal obowiązków członków zarządu.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. Zgodnie z art. 299 KSH zależy od spełnienia dwóch przesłanek:
1)istnienia ważnego zobowiązania spółki
2)bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce
Obie te przesłanki muszą zaistnieć jednocześnie i są bezwzględnym warunkiem, bez którego nie możemy mówić o odpowiedzialności członków zarządu. Istnienie ważnego zobowiązania spółki polega na tym iż wierzyciel może domagać się od członka zarządu spółki zapłaty długu zaciągniętego przez spółkę, w przypadku gdy dług taki istnieje oraz nie został dotychczas zaspokojony. Natomiast druga z wymienionych przesłanek oznacza, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela.

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki w przypadku, gdy wskaże istnienie przynajmniej jednej z wymienionych przesłanek:
1)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowego ( wyjaśnić tutaj należy, że „ czas właściwy” do zgłoszenia upadłości uregulowany został w art. 298 § 2 KH i jest to czas, w jakim zarząd spółki niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, a by w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości mogą liczyć na równomierne zaspokojenie)
2)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy
3)pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody

Charakter i zakres odpowiedzialności

Charakter prawny odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może przybrać dwa stanowiska. Pierwszy z nich wskazuje na charakter gwarancyjny, drugi natomiast ma charakter odszkodowawczy.

Odpowiedzialność członków zarządu za niezgłoszenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości

Odpowiedzialność odszkodowawcza
Wierzyciele mogą dochodzić roszczeń w stosunku do członków zarządu na podstawie artykułu 299 KSH. W przypadku gdy członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie złożą wniosku o ogłoszenie upadłości w ciągu dwóch tygodni, od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, wówczas ponoszą oni odpowiedzialność za szkodą, która wynikła wskutek niezgłoszenia tego wniosku. Odpowiedzialność ta ma charakter deliktowy i zachodzi w przypadku, gdy szkoda została wyrządzona z winy osób zobowiązanych do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
W przypadku gdy szkoda zostanie wyrządzona przez kilku członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez niezłożenie wniosku w wyznaczonym terminie, ponoszą oni solidarnie odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym. Odpowiedzialność ta znajduje swoje uregulowanie w dyspozycji przepisy art.21 ust.1 i 2PrUPN a także w art.44 § 1 KC.

Odpowiedzialność o charakterze represyjno-prewnencyjnym

Sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy, będąc do tego z mocy ustawa, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości, wniosku o ogłoszenie upadłości. Konstrukcja ta oparta jest na zasadzie winy. Przy orzekaniu tego zakazu sąd bierze pod uwagę stopień winy oraz skutki podejmowanych działań. Powyższa regulacja prawna zastosowanie znajduje w art. 373 ust.1 pkt 1 PrUpN

Odpowiedzialność członków zarządu za niezgłoszenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości znajduje uregulowanie w artykule 299 KSH. Na zainteresowanie zasługują tu następujące orzeczenia:

1.„ Czas właściwy” do zgłoszenia upadłości, o jakim mowa w art. 298paragraf 2 KH, to czas, w jakim zarząd spółki niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości mogą liczyć na równomiernie zaspokojenie. Orzeczenie to poparte zostało w: wyr. SA w w Warszawie z 18.12.2000r., I Aca 620/00, Pr. Gosp.2002, Nr 4 s.49. Podobne stanowisko zaprezentowane jest również w: wyr. SN z 7,5.1997r. II CKN 117/97 niepubl. oraz wyr. SN z 11.10.200r., III CKN 252/00 niepubl.

2.Obowiązek zgłoszenia upadłości lub podjęcia czynności układowych przez członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy do aktów staranności mających wpływ na zakres i sposób zaspokojenia wierzycieli z majątku spółki. Orzeczenie to poparte zostało w: wyr. SN z 2.10.1997 r., III CKN 182/97, niepubl.

3.Członkowie zarządu spółki z o.o., którzy doprowadzili do jej bankructwa nie mogą skutecznie bronić się w procesie z powództwa wierzycieli spółki, że ogłoszenie upadłości nie uchroniłoby ich od szkody. ( Wyr. SN z 15.9.1999r., III CKN 340/98, niepubl.)

Odpowiedzialność karna

Odpowiedzialność karna członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za niezgłoszenie upadłości została uregulowana w artykule 586KSH. Przepis ten wprowadza typ przestępstwa abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Sankcje karne przewidziane są w każdym przypadku niezłożenia wniosku o upadłość spółki handlowej, pomimo iż wystąpiły przesłanki uzasadniające upadłość spółki. Odpowiedzialność członków zarządu następuje w dwóch następujących sytuacjach:
1.gdy nie wystąpili oni w ogóle z wnioskiem o upadłość, mimo zaistnienia obiektywnych przesłanek złożenia takiego wniosku
2.gdy wniosek został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu
Odpowiedzialność karna uregulowana w artykule 586KSH nawiązuje także do odpowiedzialności cywilnej.

Skuteczne zabezpieczenia wykonania umowy

Sat, 20 Aug 2011 00:00:00 +0200

Weryfikacja kontrahenta przed podpisaniem umowy handlowej nie gwarantuje jej wykonania i otrzymania pieniędzy na wykonaną usługę lub dostarczony towar. Istnieje kilka sposobów na zabezpieczenie swoich interesów, dzięki którym w prosty sposób zwiększamy szansę na otrzymanie pieniędzy. W niniejszym artykule zostało opisane kilka tanich i szybkich sposobów za zabezpieczenie wykonania umowy.

Kluczowym problemem dla wielu przedsiębiorców jest uzgodnienie ze swoim partnerem takiego zabezpieczenia oraz dobór odpowiedniego zabezpieczenia. Zupełnie inne zabezpieczenie wybierzemy do małej, codziennie zawieranej umowy, a inne do dużego kontraktu, który będzie podstawą do podjęcia przez nas nowy inwestycji.

Jednym z popularnych sposobów zabezpieczenia roszczeń jest weksel. Jego popularność wynika z prostego sposobu wystawienia, gdyż wystarczy, że dłużnik złoży podpis na wekslu, co nie rodzi nowego roszczenia między stronami. Weksel jest najczęściej przechowywany przez wierzyciela w bezpiecznym miejscu do momentu powstania komplikacji przy wykonaniu umowy.

Dodatkowym czynnikiem wpływającym na popularność weksla jest jego wpływ na ewentualne postępowanie sądowe. Posługiwanie się wekslem w trakcie postępowania sądowego znacząco przyspiesza postępowanie i zmniejsza formalności związane z pozwem. Należy jednak pamiętać, iż do pozwu należy obowiązkowo dołączyć oryginał, prawidłowo wypełnionego weksla.

Warto również pamiętać, iż weksel może być przekazany osobie trzeciej, która będzie mogła żądać spełnienia roszczenia od dłużnika.Pozwala to wierzycielowi na szybkie uzyskanie pieniędzy, nawet przed terminem płatności, do którego dłużnik jest zobowiązany. Odsprzedany weksel może być przedmiotem dalszej odsprzedaży tworząc swoisty łańcuszek powiązań. Dłużnik może ograniczyć prawo do zbywania weksla wystawiając weksel z określeniem „nie na zlecenie”.

Weksel może zostać wystawiony również przez osobę trzecią i jest wtedy nazywany wekslem trasowanym.

Dodatkowym środkiem zabezpieczenia, może być poręczenie. Poręczenie jest swoistą umową, w której osoba trzecia zobowiązuje się do wykonania zobowiązania, w przypadku gdy dłużnik się z niego nie wywiązał. Należy pamiętać, iż umowa poręczenia wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Poręczenie może przyjąć również postać gwarancji bankowej, jednakże w tym wypadku osobą trzecią zobowiązującą się do wykonania zobowiązania musi być bank.

Kolejnym sposobem na proste i tanie zabezpieczenie jest zastaw rejestrowy. Zgodnie z przepisami, zastawnik (ten komu przysługuje prawo) może dzięki zastawowi wydobyć pieniądze z rzeczy obciążonej zastawem z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami. Znacząco zwiększa to skuteczność egzekucji, w przypadku, gdy egzekucję prowadzi kilku wierzycieli jednocześnie.

Do ustanowienia zastawu należy podpisać umowę zastawniczą oraz zgłosić ją do rejestru sądowego. W tym celu należy skorzystać z urzędowych formularzy, które można uzyskać w siedzibie sądu lub na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (http://bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/rejestr-zastawow/formularze-wnioskow-w-postepowaniu-sadowym-o-wpis-do-rejestru-zastawow/ ).

Do wniosku o wpis zastawu rejestrowego do rejestru zastawów należy dołączyć potwierdzenie dokonania opłaty sądowej w wysokości 200,00 zł.

Opłaty sądowe

Sat, 20 Aug 2011 00:00:00 +0200

Składając w sądzie pozew sądowy należy pamiętać o uiszczeniu odpowiedniej opłaty sądowej. Opłata ta jest elementem obowiązkowym w celu rozpatrzenia złożonego w sądzie powództwa.

Opłacie sądowej podlegają pisma procesowe i z reguły ponoszą ją osoby kierujące takie pismo do sądu. Opłaty dzielimy na 3 rodzaje: stosunkową, stałą i podstawową. W wyjątkowych sytuacjach wyróżnia się również opłatę tymczasową, w sytuacji gdy nie można określić wartości przedmiotu sporu. W takiej sytuacji, dokonuje się opłaty tymczasowej, a sąd wydający wyrok ustala wartość opłaty na końcu postępowania.

Stała opłata sądowa jest stałą wartością przypisaną do odpowiedniego rodzaju pisma procesowego i wynika z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Opłata stosunkowa wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Obliczając wysokość opłaty należy ustalić najpierw wartość przedmiotu sporu, do której nie dolicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego. Z otrzymanej wartości przedmiotu sporu obliczamy 5% jej wartości, by otrzymać wartość opłaty sądowej. Opłata stosunkowa nie może wynosić mniej niż 30,00 zł i nie więcej niż 100.000,00 zł.

Opłata podstawowa pobierana jest, gdy przepisy nie przewidują opłaty stałej lub stosunkowej i wynosi ona 30 zł.

Opłatę sądową można uiścić na kilka sposobów w zależności od możliwości i wygody osoby wnoszącej pismo procesowe do sądu. Najwygodniejszym sposobem jest dokonanie przelewu na rachunek bankowy właściwego sądu. Płatności można również dokonać gotówką w kasie sądu lub za pomocą znaków opłaty sądowej. Maksymalna wysokość opłaty sądowej, jaką można uiścić przy pomocy znaków opłaty sądowej, wynosi 1.500,00 zł. Istnieje projekt zmian w ustawie, który ma zlikwidować możliwość uiszczania opłaty za pomocą znaków opłaty sądowej.

Opłacenie pisma procesowego w formie gotówkowej lub bezgotówkowej (przelew bankowy) wymaga dołączenia do pisma potwierdzenia dokonania wpłaty (kwitek z kasy lub potwierdzenie z banku). W przypadku znaków opłaty skarbowej należy nakleić je na wnoszone pisma na pierwszej lub ostatniej stronie w linii poziomej lub pionowej obok siebie w miarę możliwości bez odstępów w miejscu, gdzie nie ma tekstu (by nie zaklejać treści pisma procesowego).

Osoby, których możliwości finansowe nie pozwalają na opłacenie pisma, mogą starać się o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym celu należy złożyć oświadczenie, iż nie zdoła się ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Zwolnienie od opłaty sądowej przysługuje również innym podmiotom niż osoby fizyczne.

Terminy przedawnienia roszczeń majątkowych

Sat, 20 Aug 2011 00:00:00 +0200

Przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych mają na celu stabilizację stosunków prawnych i gwarantują ich pewność, gdyż nie dopuszczają możliwości dochodzenia roszczeń po upływie kilkudziesięciu lat, co wiązałoby się z pozostawaniem przez strony stosunku prawnego w niepewności dotyczącej ich sytuacji prawnej.

Przedawnieniu ulegają jedynie cywilnoprawne roszczenia majątkowe, zgodnie z art. 117 Kodeksu cywilnego. Kodeks w art. 118 przewiduje dwa ogólne terminy przedawnienia, które obejmują:

-okres trzyletni dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,
-okres dziesięcioletni dla wszystkich innych roszczeń majątkowych.

Bez względu na powyższe okresy, jeżeli roszczenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, który jest władny do rozpoznawania spraw danego rodzaju lub orzeczeniem sądu polubownego, termin przedawnienia roszczenia wynosi 10 lat. Taki sam okres przedawnienia wynosi w przypadku zawarcia ugody przed sądem powszechnym lub polubownym albo zawarcia ugody przed mediatorem, która została zatwierdzona następnie przez sąd.

Przepisy szczególne przewidują jednakże pewne wyjątki od powyższych zasad. Wyjątki te uwzględnione są w:

-art. 390 §3 Kodeksu cywilnego – roszczenie z umowy przedwstępnej przedawnia się po upływie roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała zostać zawarta,
-art. 554 Kodeksu cywilnego – po upływie dwóch lat przedawniają się roszczenia powstałe w wyniku sprzedaży związane z działalnością przedsiębiorstwa sprzedawcy,
-art. 646 Kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dzieło przedawniają się w terminie dwóch lat od dnia oddania dzieła lub w przypadku, gdy dzieło nie zostało oddane od dnia, w którym miało zostać oddane zgodnie z treścią umowy,
-art. 848 Kodeksu cywilnego – roszczenie związane z utrata lub uszkodzeniem rzeczy wniesionej do hotelu przedawnia się po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie, lecz nie później niż w terminie roku od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług oferowanych przez hotel,
-art. 8599 Kodeksu cywilnego, związane z umową składu przedawniają się po upływie roku.

Należy zwrócić uwagę, iż terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez jakąkolwiek czynność prawną, a jakiekolwiek indywidualne ustalenia między stronami są bezwzględnie nieważne.

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenia stało się wymagalne, zgodnie z ogólną zasadą opisaną w art. 120 Kodeksu cywilnego. Poprzez pojęcie wymagalności, rozumie się stan, w którym wierzyciel ma prawo żądania zaspokojenia swojej wierzytelności. W niektórych przypadkach, wymagalność roszczenia związana jest w podjęciem przez wierzyciela dodatkowych czynności, do których można zaliczyć wezwanie dłużnika do spełnienia świadczenia.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji

Tue, 23 Aug 2011 00:00:00 +0200

Podpisując umowę spółki, wspólnicy zobowiązują się dążyć do wspólnego celu poprzez wniesienie wkładów oraz współdziałanie w inny, określony w umowie, sposób. Z chwilą jej zawarcia (ewentualnie podpisania aktu założycielskiego jednoosobowej spółki z o.o.) powstaje spółka w organizacji, czyli spółka kapitałowa w swojej pierwszej, tymczasowej formie ustrojowej.

Umowa spółki, nazywana aktem założycielskim, powinna być zawarta w formie aktu notarialnego i zawierać m.in. dokładnie określone szczególne korzyści, przyznane poszczególnym wspólnikom oraz nałożone na nich obowiązki. Dodatkowo umowa spółki powinna określać firmę i siedzibę spółki, przedmiot jej działalności, wysokość kapitału zakładowego, okoliczność, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników, czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Spółka w organizacji działa w obrocie pod własną firmą, która w chwili rejestracji staje się firmą właściwej spółki z o.o. Firma spółki w organizacji powinna jednak zawierać dodatkowe oznaczenie: „w organizacji”. Kwestię podmiotowości prawnej spółki w organizacji rozstrzyga art. 11 § 1 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem spółki kapitałowe w organizacji, o których mowa w art. 161 k.s.h. (spółka z o.o.) i art. 323 k.s.h. (spółka akcyjna), mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane. Spółki te mogą podjąć działalność gospodarczą przed uzyskaniem wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Zgodnie z art. 163 pkt 2 k.s.h., dla powstania spółki z o.o. konieczne jest wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki (tzw. agio emisyjne). Należy pokreślić, iż co do zasady wymagane jest bezwarunkowe przeniesienie na spółkę w organizacji tytułu prawnego do przedmiotu wkładu, jak i rzeczywiste ich wydanie osobom uprawnionym do jej reprezentowania.

Wspólnicy spółki w organizacji obowiązani są powołać także pierwszy zarząd przed zgłoszeniem spółki do sądu rejestrowego (art. 163 pkt 3 k.s.h.). Spółka z o.o. w organizacji reprezentowana jest bowiem przez zarząd albo pełnomocnika powołanego jednomyślną uchwałą wspólników. Potrzeba powołania pełnomocnika powstanie w okresie pomiędzy chwilą zawiązania spółki do momentu wyboru członków pierwszego zarządu. Od chwili powołania pierwszego zarządu, wyłącznie on jest uprawniony do prowadzenia spraw spółki z o.o. w organizacji.

Zadaniem pierwszego zarządu jest przyjęcie wkładów na pokrycie kapitału zakładowego, zgłoszenie spółki do rejestru i złożenie wymaganych oświadczeń (tj. stosownie do treści art. art. 167 § 1 pkt 2 k.s.h., oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione). Powołanie członków organów nadzorczych spółki z o.o., tj. rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej również powinno nastąpić przed zgłoszeniem spółki do rejestru. Okoliczność ta znajduje uzasadnienie w treści art. 166 § 1 pkt 6 k.s.h., zgodnie z którym zgłoszenie spółki do rejestru powinno zawierać imiona i nazwiska członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli ustawa lub umowa wymaga ustanowienia tych organów. Organy spółki w organizacji funkcjonują w oparciu zarówno o odpowiednie przepisy, jak i postanowienia umowy spółki.

Po spełnieniu wszystkich wymogów określonych w art. 163 pkt 1 – 4 k.s.h. spółka powinna zostać zgłoszona w sądzie rejestrowym w celu wpisania jej do rejestru przedsiębiorców. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wniosek składa się na urzędowym formularzu, odrębnym dla każdego typu spółki kapitałowej. W przypadku wniosku o rejestrację spółki z o.o., formularzem właściwym będzie formularz KRS-W3.

Wniosek powinien zostać podpisany przez wszystkich członków zarządu, natomiast samo zgłoszenie podlega regułom reprezentacji spółki ustalonym w umowie, ewentualnie regułom określonym w ustawie (art. 205 § 1 zd. 2 k.s.h.). Do wniosku należy dołączyć wymagane przepisami prawa załączniki, m.in. zapewnienia wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. W razie stwierdzenia w zgłoszeniu braku usuwalnego, sąd rejestrowy wyznaczy spółce w organizacji stosowny termin do jego usunięcia pod rygorem odmowy wpisu do rejestru. W przypadku natomiast błędnego wypełnienia formularza zgłoszenia (wniosku nie złożono na urzędowym formularzu, wniosek wypełniono w sposób nieprawidłowy, opłacono go nienależycie, bądź nie dołączono do zgłoszenia dokumentów wymaganych w ustawie), sąd rejestrowy dokona zwrotu wniosku. W razie zwrócenia wniosku przy pierwszym wpisie do rejestru, może on być ponownie złożony w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o zwrocie. Jeżeli poprawiony wniosek nie jest dotknięty brakami, wywołuje skutek od daty pierwotnego zgłoszenia.

Zgłoszenie spółki do rejestru powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki z o.o. Wpis spółki do rejestru zamyka proces tworzenia spółki kapitałowej. Jeżeli zgłoszenia w tym czasie nie dokonano albo, jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu.
Z chwilą wpisu spółki do Krajowego Rejestru Sądowego w dziale „rejestr przedsiębiorców”, istniejąca spółka kapitałowa w organizacji uzyskuje osobowość prawną i funkcjonuje od tego momentu w swojej docelowej formie ustrojowej. Wpis nie powoduje powstania nowego, odrębnego od wspólników podmiotu, lecz jedynie uzyskanie przez już istniejący przymiotu osobowości prawnej. Spółka w organizacji oraz spółka po rejestracji, stanowią zatem różne postaci tego samego podmiotu na kolejnych etapach swego bytu prawnego. W treści art. 12 k.s.h. ustawodawca położył nacisk na tożsamość podmiotową spółki w organizacji i spółki zarejestrowanej. Wskazał, że spółka z o.o. w organizacji staje się spółką z o.o., a zarejestrowana spółka staje się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji.

Prawo upadłościowe i naprawcze–przekleństwo czy wybawienie dla przedsiębiorców

Tue, 23 Aug 2011 00:00:00 +0200

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535) weszła w życie w dniu 1 października 2003 r., natomiast przepisy o postępowaniu naprawczym weszły w życie 23 kwietnia 2003 r. Ostatnie zmiany do tej Ustawy (tekst jednolity (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, z późn. zm.) wprowadzone zostały Ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r (Dz. U. z dnia 5 lipca 2011) o zmianie ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze.

Ustawa precyzuje, iż prawo upadłościowe i naprawcze odnosi się do wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników. Oznacza to, iż postępowanie upadłościowe, jak i naprawcze może być prowadzone jedynie na rzecz wielu wierzycieli i powinno być ukierunkowane na uzyskanie korzyści dla ich ogółu, zatem nadrzędnym interesem w tym postępowaniu powinien być zobiektywizowany interes większości wierzycieli. Przepisy prawa upadłościowego służą również realizacji drugiego celu polegającego na zaspokojeniu wierzycieli w najwyższym stopniu, przy jednoczesnej próbie zachowania dotychczasowego przedsiębiorstwa dłużnika.

Przepisy prawa upadłościowego i naprawczego stosuje się do dłużników będących przedsiębiorcami oraz osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od nich okoliczności.

Zgodnie z brzmieniem art. 431 kodeksu cywilnego przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osoba prawną, której została przyznana przez przepisy ustawy zdolność prawna (art. 331 kc), prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Powyższe ujęcie pojęcia przedsiębiorcy zostało oparte na 2 kryteriach – podmiotowym (określającym jakie podmioty można uznać za przedsiębiorcę) oraz funkcjonalnym (które wskazuje cechy jakimi powinien wykazywać się przedsiębiorca, a dotyczące działalności przez niego prowadzonej). Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż w kodeksie cywilnym brak jest definicji zarówno działalności gospodarczej, jaki i zawodowej.

W świetle art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 155, poz. 1095) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, a także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Cechą wyróżniającą przedsiębiorcę spośród podmiotów stosunków prawnych jest prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. Nie można zatem mówić o przedsiębiorcy w oderwaniu od prowadzonej przez niego działalności. W świetle art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, z tym zastrzeżeniem, że do działalności gospodarczej: budowlanej, handlowej i usługowej, oraz działalności zawodowej polegającej na świadczeniu usług stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaznaczyć trzeba, że wyliczenie rodzajów działalności ma charakter jedynie przykładowy, gdyż w ich obrębie możliwe jest dokonywanie dalszych, wewnętrznych podziałów.

Za upadłego mogą być uznane również następujące podmioty:
1) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej,
2) wspólnicy osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem,
3) wspólnicy spółki partnerskiej,
4) oddziały banków zagranicznych w rozumieniu prawa bankowego.

Do wspólników osobowych spółek handlowych, odpowiadających za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem bez ograniczenia należą: wspólnicy spółki jawnej, wspólnicy spółki partnerskiej, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki w przypadku przewidzianym w art. 95 § 2 Kodeksu spółek handlowych, komplementariusze spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej. W ustawie w oddzielnym podpunkcie zostali wymienieni wspólnicy spółki partnerskiej w celu zabezpieczenia wierzycieli przed sytuacją, w której żaden z partnerów nie byłby odpowiedzialny za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem.

Ustawa daje również możliwość żądania ogłoszenia upadłości osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą, lecz zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Możliwość ta obwarowana została warunkiem, by od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok.
Ponadto można żądać ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nawet wówczas, gdy faktycznie prowadziła ona działalność gospodarczą, lecz nie dopełniła obowiązku jej zgłoszenia we właściwym rejestrze.

Upadłym może zostać również zmarły przedsiębiorca. Warunkiem ogłoszenia upadłości takiego przedsiębiorcy jest złożenie stosownego wniosku w terminie jednego roku od dnia jego śmierci. W stosunku do starej regulacji w nowym prawie upadłościowym poszerzony został krąg osób mogących złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w stosunku do zmarłego przedsiębiorcy. Są nimi obecnie:
1) wierzyciel,
2) spadkobierca,
3) małżonek, chociażby nie dziedziczył po zmarłym,
4) każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po zmarłym. Do tej pory prócz wierzyciela, ogłoszenia upadłości zmarłego przedsiębiorcy mógł żądać jedynie każdy ze spadkobierców dłużnika.

W Ustawie wchodzącej dnia 1 października 2003 r. regulacji zakazu ogłaszania upadłości następujących podmiotów:
1) przedsiębiorstwa państwowego „Porty Lotnicze”,
2) państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej „Poczta Polska”,
3) państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej „Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych”,
4) Mennicy Państwowej,
5) Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych,
6) Polskich Kolei Państwowych Spółki Akcyjnej oraz
7) innych przedsiębiorców określonych w odrębnych przepisach, jeżeli właściwy organ uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa lub gminy zgłosi sprzeciw i złoży oświadczenie o przejęciu zobowiązań dłużnika.
W prawie upadłościowym istnieje zakaz uznania za upadłego Skarbu Państwa. Ponadto nie można ogłosić upadłości:
1) publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej,
2) instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą,
3) osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne,
4) uczelni.

Podstawy ogłoszenia upadłości
Za upadłego można uznać tego, kto jest niewypłacalny. Ustawa precyzuje również znaczenie słowa „niewypłacalny” określając, iż jest nim dłużnik, który nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Oznacza to, iż na gruncie tej regulacji można ogłosić upadłość również dłużnika, który nie wywiązuje się ze swych niepieniężnych zobowiązań, chociaż spłacałby swe długi pieniężne. Jedynym warunkiem odnoszącym się do charakteru zobowiązań jest ich wymagalność.

Odrębny zapis określający dodatkową przyczynę ogłoszenia upadłości dotyczy dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której inna ustawa przyznaje zdolność prawną. Można ogłosić upadłość tych podmiotów także wówczas, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wtedy, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Prawo upadłościowe uściśla pojęcie krótkotrwałości. Opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nieprzekraczające trzech miesięcy, jeżeli suma wykonywanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika może stanowić przesłankę oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zaznaczono jednak, że wymieniona powyżej podstawa wyłączenia możliwości ogłoszenia upadłości nie ma zastosowania, gdy niewykonywanie zobowiązań ma charakter trwały albo gdy oddalenie wniosku może spowodować pokrzywdzenie wierzycieli.

Sąd obligatoryjnie oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.
Możliwa, lecz nie obligatoryjna jest natomiast decyzja sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości w razie, gdy majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

To, czy upadłość będzie dla dłużnika przekleństwem, czy wybawieniem zleży od samego dłużnika i działań przez niego podejmowanych. Jeśli Dłużnik nie dotrzyma obowiązkowego terminu złożenia wniosku o upadłość (art. 21.1 prawa upadłościowego i naprawczego nakłada obowiązek w terminie 2 tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości) – ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożeni w/w wniosku we wskazanym terminie.

Art. 373 prawa upadłościowego i naprawczego daje możliwość sądowi do wydania orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy
a) będąc do tego zobowiązana na mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od daty powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o ogłoszenie upadłości
b) po ogłoszeniu upadłości nie wydała lub wskazała majątku, ksiąg handlowych i korespondencji lub innych dokumentów upadłego, doktórach wydania lub wskazania była zobowiązana z mocy ustawy
c) po ogłoszeniu upadłości ukrywała, niszczyła lub obciążała majątek wchodzący w skład masy upadłości
d) jako upadły w toku postępowania upadłościowego nie wykonała obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądu albo sędziego-komisarza bądź w inny sposób utrudniała postępowanie.
Od uczciwości i poszanowania prawa zależy, jak dłużnik wykorzysta zapisy przedmiotowej ustawy.

Istnieją dwa zasadnicze rodzaje postępowań: 1) postępowanie upadłościowe, 2) postępowanie naprawcze.

Pozwu bez tłumaczenia można nie przyjąć

Tue, 23 Aug 2011 00:00:00 +0200

Żeby doręczyć pozew przeciwko osobie zamieszkałej w innym państwie Unii Europejskiej lub firmie z siedzibą na terenie innego państwa członkowskiego, należy przekazać go do polskiej jednostki przekazującej, którą są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy.

Każdy przedsiębiorca powinien wiedzieć, do czego jest uprawniony w momencie otrzymania listu z sądu lub jak powinny zostać dostarczone dokumenty sądowe z innego państwa członkowskiego. Sprawy te reguluje szczegółowo Rozporządzenie nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 listopada 2007 r., które obejmuje procedury doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

Nieznany adresat

Rozporządzenie to obowiązuje bezpośrednio, co oznacza, że wraz z wejściem w życie stało się ono automatycznie częścią polskiego porządku prawnego. Jego przepisy obowiązują we wszystkich państwach Unii Europejskiej, w tym także Danii, która wdrożyła jego postanowienia.

Jego przepisy nie mają jednak zastosowania, w przypadku gdy nie jest znany adres osoby lub przedsiębiorcy, do których należy doręczyć dokument.

Rozporządzenie przewiduje kilka sposobów doręczeń:

-z udziałem jednostki przyjmującej i przekazującej,
-za pośrednictwem przedstawicieli dyplomatycznych lub konsularnych,
-za pomocą poczty oraz
-doręczenie bezpośrednie.

Polska nie dopuściła doręczania dokumentów za pośrednictwem przedstawicieli dyplomatycznych lub konsularnych na jej terytorium. Wyjątek stanowią tutaj sytuacje, w których dokument ma być doręczony obywatelowi państwa członkowskiego przekazującego. W Polsce nie jest dopuszczalne również doręczenie bezpośrednie, tj. bezpośrednio przez urzędników sądowych.

Sąd jako pośrednik

Doręczenie za pomocą jednostek przekazujących i przyjmujących jest podstawowym sposobem doręczania dokumentów. Jednostki przekazujące są odpowiedzialne za przesyłanie dokumentów sądowych i pozasądowych, które mają zostać doręczone w innym państwie członkowskim. Jednostki przyjmujące są odpowiedzialne za odbieranie dokumentów sądowych i pozasądowych z innego państwa członkowskiego.

Aby więc doręczyć pozew przeciwko osobie zamieszkałej w innym państwie Unii Europejskiej lub firmie z siedzibą na terenie innego państwa członkowskiego, należy przekazać go do polskiej jednostki przekazującej, którą są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy.

Na terenie Polski jednostkami przyjmującymi są sądy rejonowe, właściwe miejscowo dla adresata pism i tylko one mogą dokonywać doręczenia pism z innych państw Unii Europejskiej.

Przykładowo w Niemczech jednostkami przyjmującymi są sądy rejonowe (Amtsgerichte), w których to okręgu ma zostać doręczone pismo.

Przekazywane dokumenty nie wymagają uwierzytelnienia oraz innych równoznacznych formalności. Jednostka przekazująca ma obowiązek przesłać dokument wraz z odpowiednim formularzem jednostce przyjmującej w ciągu 7 dni (licząc od dnia otrzymania go od wnioskującego o przekazanie). Formularze i dokumenty przesłane następnie do adresata w danym kraju członkowskim muszą być sporządzone w jednym z języków urzędowych państwa docelowego lub w języku, który adresat rozumie.

Kryterium rozumienia języka nie jest jednoznaczne, ponieważ rozporządzenie nie zawiera definicji określającej stopień znajomości języka. Samo doręczenie dokumentu właściwemu odbiorcy powinno nastąpić w terminie miesiąca od momentu, gdy wpłynął on do jednostki przyjmującej. Dodatkowo jednostka przyjmująca jest zobowiązana poinformować adresata na stosownym formularzu o jego prawie do odmowy przyjęcia doręczanego dokumentu, jeśli nie został on sporządzony w odpowiednim języku. W przypadku niespełnienia powyższych kryteriów (tj. z powodu braku właściwego tłumaczenia lub stosownego pouczenia), adresat ma prawo nie przyjąć pisma w momencie doręczenia lub przyjąć je, a następnie zwrócić w ciągu tygodnia jednostce przyjmującej. Wynikiem nieprzyjęcia pisma jest nieskuteczność doręczenia, co oznacza niemożność wywołania przez nie skutków prawnych wobec jego adresata.

Nadawca może ponownie przesłać dokument z odpowiednim tłumaczeniem. W takiej sytuacji datą doręczenia jest data doręczenia dokumentu wraz z jego tłumaczeniem.

Prawo do odmowy

Należy pamiętać, iż możliwość nieprzyjęcia dokumentów przysługuje adresatowi również w przypadku kolejnych doręczeń. Prawo do odmowy przyjęcia dokumentu nie przysługuje mu jednak, w momencie gdy jedynie załączniki nie są sporządzone w odpowiednim języku. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, rozstrzygając w sprawie C-14/07, podkreślił, iż załączniki nie są niezbędne dla zrozumienia przedmiotu i podstawy powództwa, lecz pełnią jedynie funkcję dowodową. „Do sądu krajowego należy zbadanie, czy treść dokumentu wszczynającego postępowanie jest wystarczająca, aby umożliwić pozwanemu wykonanie jego praw, czy też nadawca powinien usunąć uchybienie w postaci braku tłumaczenia niezbędnego załącznika”.

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki

Wed, 24 Aug 2011 00:00:00 +0200

Pojęcie spółki jawnej

Rozpoczynając analizę odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zobowiązania, warto wyjaśnić czym jest sama spółka jawna. Definicję odnajdujemy w artykule 22 KSH zgodnie z którym: „Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest spółką handlową”. Warto również zwrócić uwagę, że jest to spółka osobowa. Oznacza to, że może pozywać i być pozwaną, a także nabywać prawa i rozporządzać nimi. Wspólnikami spółki jawnej mogą być zarówno osoby prawne jak i fizyczne. Natomiast majątkiem spółki jest mienie wniesione jako wkład oraz nabyte już w trakcie działalności przedsiębiorstwa.

Odpowiedzialność wspólników

Podstawą prawną odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki jest artykuł 22 §2 KSH, zgodnie z którym: „Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki jawnej bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31 KSH”. W tym przypadku solidarność zachodzi pomiędzy spółką i wszystkimi jej wspólnikami.

Sposób prowadzenia egzekucji z majątku wspólnika określony jest w art.31 KSH, zgodnie z którym wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika, w przypadku gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na fakt, iż egzekucja jest bezskuteczna w przypadku, gdy z majątku spółki nie zostaną zaspokojeni wszyscy wierzyciele i wszystkie należności. Powyższy przepis kodeksu spółek handlowych kształtuje odpowiedzialność wspólników na zasadzie subsydiarności. Podkreślić tutaj należy, iż zasada subsydiarnej odpowiedzialność wspólników nie obowiązuje w stosunku do zobowiązań, które powstały przed rejestracją spółki w rejestrze sądowym. Regułą jest, iż wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe w czasie gdy byli jej wspólnikami.

Przesłanka odpowiedzialności wspólników

Bezskuteczna egzekucja stanowi podstawową, a zarazem zasadniczą przesłankę odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Za zobowiązania spółki jawnej odpowiada przede wszystkim sama spółka, lecz do odpowiedzialności mogą być także pociągnięci wspólnicy. W takim przypadku ich odpowiedzialność ma charakter osobisty oraz nieograniczony. Oznacza to, że wspólnicy odpowiadają całym swym majątkiem, zarówno tym już posiadanym jak i przyszłym. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki dotyczy zarówno zobowiązań prywatnoprawnych jak i publicznoprawnych.

Tytuł wykonawczy

Koniecznym warunkiem pociągnięcia do odpowiedzialności wspólników spółki jest uzyskanie na nich tytułu wykonawczego. Na podstawie wyroku wydanego przeciwko spółce jawnej możliwe jest uzyskanie klauzuli wykonalności również przeciwko jej wspólnikowi, o ile egzekucja w stosunku do spółki okaże się bezskuteczna, a także w przypadku gdy oczywistym staje się fakt że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Istotne jest również, że można wytoczyć jednocześnie powództwo przeciwko spółce oraz jej wspólnikom. Zbieg ten jest korzystny, gdyż pozwala uzyskać zabezpieczenie roszczenia także na majątku osobistym wspólnika.

Zarzuty przysługujące wspólnikowi

Wspólnikowi jawnemu pozwanemu z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania spółki przysługują przeciwko wierzycielowi zarzuty przysługujące spółce wobec wierzyciela. Wspólnik w celu negacji istnienia zobowiązania po stronie spółki może użyć wszelkich zarzutów przysługujących spółce w stosunku do wierzyciela. Wyróżnić tutaj możemy m.in. zarzut spełnienia świadczenia, potrącenie między spółką a wierzycielem a także niespełnienie się warunku odstąpienia od umowy. Może to być także przedstawiony zarzut zawarcia umowy pod wpływem wady oświadczenia woli lub zarzut, że wierzytelność powstała w czasie, gdy ustał stosunek wspólnik-spółka.
Wspólnikowi służą również zarzuty wynikające z wzajemnych stosunków z wierzycielem. W tym przypadku wysunięty może zostać zarzut potrącenia między wierzycielem a dłużnikiem.

Sąd pracy może uznać ugodę za niedopuszczalną

Wed, 24 Aug 2011 00:00:00 +0200

Zawierając ugodę strony w sposób swobodny kształtują jej treść. Sąd pracy może jednak odmówić jej zaakceptowania, jeżeli np. ugoda jest sprzeczna z prawem lub ma na celu obejście przepisów.

Ugoda polega na tym, iż strony czynią sobie wzajemne ustępstwa. Dlatego wynik ich negocjacji decyduje o ostatecznym kształcie ugody. Sąd pracy może jednak uznać, że jej zawarcie jest niedopuszczalne, gdy z okoliczności sprawy wynika, że jest ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Sprzeczność z prawem

Za ugodę sprzeczną z prawem uznać można taką, która naruszałaby bezwzględnie obowiązujące normy prawa pracy. Jako przykład można wskazać porozumienie, na mocy którego, aby szybciej otrzymać przynajmniej część zaległego wynagrodzenia, pracownik zrzeka się jego części, chociaż nie ma wątpliwości, iż wynagrodzenie to mu przysługiwało.

Inaczej sprawa przedstawia się, gdy prawo do danego składnika wynagrodzenia jest sporne pomiędzy stronami.

W takiej sytuacji pozytywne zakończenie sporu sądowego jest dla podwładnego niepewne, więc zawarcie ugody, w której firma zgodzi się zapłacić kwotę niższą niż ta, której żądał, nie powinno być uznane za sprzeczne z prawem.

Sąd może uznać za sprzeczną z prawem także taką ugodę, w której pracownik zrzekłby się urlopu wypoczynkowego.

Niedopuszczalność ugody ze względu na próbę obejścia prawa może nastąpić, gdy sąd dojdzie do przekonania, że proces ma charakter fikcyjny, bądź ugoda zawierana jest wyłącznie w celu posłużenia się nią w innym procesie, np. karnym.

Słuszny interes pracownika

Za ugodę sprzeczną z zasadami współżycia społecznego uznać można taką, w której pracodawca zgodziłby się spełnić na rzecz pracownika należne mu świadczenie, ale np. w ratach rozłożonych na wiele lat.

W sprawach pracowniczych sąd może uznać ugodę za niedopuszczalną także wówczas gdy naruszony jest słuszny interes pracownika. W tej sytuacji ocena dopuszczalności ugody może być dokonana przez porównanie treści ugody z przysługującymi pracownikowi roszczeniami wynikającymi z przytoczonych przez niego okoliczności faktycznych (post. SN z 21 lipca 2000 r., I PKN 451/00, OSNP z 2002 r. nr 5, poz. 116).

Ochrona interesu pracownika nie idzie jednak tak daleko, by niedopuszczalna była każda ugoda, która przyznaje pracownikowi nawet nieznacznie tylko mniejsze korzyści, niż te, które otrzymałby wyrokiem. Mogą bowiem zaistnieć wyjątkowe sytuacje, gdy natychmiastowe spełnienie żądania kosztem rezygnacji z nieznacznej części zgłoszonego roszczenia będzie zaspokajało słuszny interes pracownika (uchwała SN z 20 grudnia 1969 r. (III PZP 43/69, OSNC z 1970 r. nr 3, poz. 40).

Słuszny interes pracownika nie musi być zatem utożsamiany z uzyskaniem należnego świadczenia w pełnej wysokości (post. SN z 20 czerwca 2000 r., I PKN 313/00, OSNP z 2002 r. nr 1, poz. 17). W opinii Sądu Najwyższego kompetencja sądów pracy do uznania ugody za niedopuszczalną nie obejmuje dbałości o słuszne interesy pracodawcy.
Zawierając ugodę strony w sposób swobodny kształtują jej treść. Sąd pracy może jednak odmówić jej zaakceptowania, jeżeli np. ugoda jest sprzeczna z prawem lub ma na celu obejście przepisów.

Odmowa uznania ugody

Jeżeli sąd nie wyrazi zgody na zawarcie ugody, jego sprzeciw nie może być odrębnie zaskarżony. Oznacza to dalsze prowadzenie postępowania i wydanie wyroku. Sąd ma natomiast obowiązek zamieszczania w protokole wniosków stron i orzeczeń sądu dotyczących tych wniosków. Stanowisko sądu wyrażające sprzeciw powinno być zamieszczone w protokole.

Jego uzasadnienie nawiązujące do projektu ugody powinno się znaleźć w motywach orzeczenia rozstrzygającego spór. Pozwoli to stronom na podniesienie tej kwestii w apelacji.

PRZYKŁAD

Pracownik może podnieść zarzut, że ugoda jest sprzeczna z prawem

Pełnomocnik pracownika zawarł przed sądem z firmą ugodę, w której zsrzekł się niektórych dochodzonych składników wynagrodzenia. W zamian za to pracodawca zgodził się w terminie siedmiu dni wypłacić inne sporne kwoty. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, iż pracownik zrzeka się pozostałych roszczeń wobec firmy. Jeśli podwładny uważa, że ugoda jest sprzeczna z prawem, może wskazać to w zażaleniu na postanowienie o umorzeniu postępowania skierowanym do sądu okręgowego.

14 dni od zakończenia postępowania przed komisją pojednawczą ma pracownik na przekazanie sprawy do sądu pracy

Podstawa prawna: Art. 469, 203, 223 355 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 69, poz. 593 z późn. zm.).

Propozycji ugody nie można uznać za ofertę (Sygn. akt VACa 422/10)

Wed, 24 Aug 2011 00:00:00 +0200

Przedsiębiorca, który nie otrzymał odpowiedzi na propozycję zawarcia ugody, milczenia drugiej strony nie może odbierać jako zgody na jej zawarcie.

Sąd Apelacyjny w Katowicach orzekł, że propozycja zawarcia ugody co do zapłaty kary umownej nie stanowi oferty w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Tak więc składający propozycję nie ma prawa uznać, że brak niezwłocznej odpowiedzi oznacza jej milczące przyjęcie przez drugą stronę.

Art. 682 k.c., na który powołał się powód, stanowi, że jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, to brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty. Jest to tzw. milczące przyjęcie oferty. Sąd jednak uznał, że nie można tego artykułu zastosować do sytuacji, w której przedsiębiorca proponuje drugiemu przedsiębiorcy zawarcie ugody. I nie ma tu znaczenia fakt, że pozostają oni w stałych stosunkach gospodarczych.

Sędziowie wskazali, że przywołany przepis dotyczy umów zawieranych w ramach prowadzonej przez firmy działalności. Tak więc przedmiotem oferty musi być zawarcie umowy mieszczącej się w zakresie działalności gospodarczej składającego ofertę. Tych kryteriów z całą pewnością nie spełnia więc propozycja ugody.

Co więcej do ugody mają zastosowanie przepisy ogólne dotyczące sposobów zawarcia umowy, formy czynności prawnych czy wad oświadczenia woli. Nie jest więc możliwe odwoływanie się do szczególnego sposobu zawierania umów między przedsiębiorcami określonego w art. 6822 k.c. w zakresie prowadzonej przez nich działalności.

Sygn. akt VACa 422/10

Postawa prawna: Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Umowa darowizny samochodu

Wed, 24 Aug 2011 00:00:00 +0200

Darowizna to chyba najczęściej stosowana umowa w stosunkach rodzinnych. Obowiązki z nią związane mogą nieco się różnić w zależności od przedmiotu darowizny. W niniejszej poradzie zajmiemy się wszystkimi niezbędnymi formalnościami związanymi z darowizną samochodu. Porada zajmuje się także zagadnieniami związanymi z kupnem samochodu, gdyż formalności jakich należy dopełnić po zakupie są takie same, jak w przypadku darowizny.

W jakiej formie darowizna?

Co do zasady, oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w odpowiedniej formie, czyli w formie aktu notarialnego. Niezachowanie przez darczyńcę przy składaniu oświadczenia o zobowiązaniu się do przysporzenia obdarowanemu korzyści majątkowej formy aktu notarialnego pociąga w zasadzie nieważność umowy, jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego dla oświadczenia darczyńcy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (czyli w praktyce, kiedy nasz przykładowy samochód został już wydany obdarowanemu).

Umowa sprzedaży samochodu powinna zostać zawarta w formie pisemnej. Nie dlatego, że przepisy tego wymagają wprost, ale z tej przyczyny, iż w kolejnych czynnościach, których trzeba będzie dokonać przed różnymi organami, konieczne będzie przedstawienie dowodu własności samochodu, czyli w tym wypadku umowy sprzedaży samochodu, tzn. nabywca musi takowy posiadać przy rejestrowaniu pojazdu.

Jaki i ile podatku?

Jeżeli nabyłeś samochód na podstawie umowy sprzedaży, Ty jako nabywca masz obowiązek uiścić odpowiedni podatek od czynności cywilnoprawnych. Czynności tej powinieneś dokonać w swoim Urzędzie Skarbowym, czyli we właściwym miejscowo ze względu na swoje miejsce zamieszkania. Musisz w pierwszej kolejności wypełnić odpowiedni formularz oraz w kasie swojego US opłacić podatek. Podatek obliczasz samodzielnie, pamiętając, iż powinien on wynosić 2% kwoty, za jaką kupiłeś samochód. Pamiętaj jednak, że kwota ta powinna być co najmniej zbliżona do rynkowej. Lepiej więc nie zaniżać kwoty zakupu, a sam podatek obliczyć według tzw. cen rynkowych, bądź tych, jakie przyjmuje urząd skarbowy. W US możesz skorzystać z wykazu cen samochodów.

Kiedy dostałeś samochód w darowiźnie, także masz obowiązek jako obdarowany uiścić podatek. Tym razem ma to być podatek od darowizny. Według jakich stawek, o tym przeczytasz w naszym serwisie.

Skoro jesteś już jego właścicielem, czas na wykonanie obowiązków. W pierwszej kolejności należy dokonać przerejestrowania samochodu.

Aktualny dowód rejestracyjny samochodu jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu. Dopuszczenie do ruchu natomiast możliwe jest wtedy, gdy samochód jest zarejestrowany i zaopatrzony w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Bardzo istotne jest to, iż właściciel pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.
interaktywnie.com

Gdzie dokonać rejestracji?

Rejestracja zostanie dokonana tylko na Twój wniosek. Oznacza to, że jako nowy właściciel musisz udać się do urzędu miejskiego (do wydziału komunikacji) i tam dokonać wszelkich formalności. Oczywiście formalności tych należy dokonywać w urzędzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania (w przypadku przedsiębiorcy siedzibę), gdyż do rejestracji pojazdu właściwy jest starosta.
Rejestracji pojazdu, którego właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne, może dokonać starosta właściwy ze względu na siedzibę zakładu lub jednostki, na wniosek kierownika zakładu lub wydzielonej jednostki organizacyjnej upoważnionego przez właściciela.

Jakie dokumenty są potrzebne do dokonania rejestracji?

Udając się do urzędu gminy w celu zarejestrowania (właściwie przerejestrowania) samochodu konieczne jest przedstawienie kilku dokumentów:
-dowodu własności samochodu (gdy otrzymałeś go w darowiźnie – umowa darowizny, gdy samochód kupiłeś – umowa kupna),
-kartę pojazdu, jeżeli pojazd ją posiadał,
-zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane,
-dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (a w sytuacji, gdy go otrzymałeś w darowiźnie lub kupiłeś od innego właściciela musiał być),
-dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa trzeciego i jest rejestrowany po raz pierwszy,
-dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE i jest rejestrowany po raz pierwszy oraz zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub brak takiego obowiązku, jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy.

Pamiętaj, że skoro własność pojazdu została na Ciebie przeniesiona (czy to w formie darowizny, czy też na podstawie umowy sprzedaży) poprzedni właściciel (darczyńca lub sprzedający) ma obowiązek przekazać nowemu właścicielowi (czyli Tobie) dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana. Jako nowy właściciel masz obowiązek w terminie 30 dni od nabycia samochodu zawiadomić starostę o nabyciu samochodu.

Karta pojazdu

Kartę pojazdu ma obowiązek wydać producent lub importer. Chodzi tu jednak tylko o nowe pojazdy, które zostały wprowadzone do obrotu handlowego na terytorium RP. Karta pojazdu jest bowiem przekazywana właścicielowi pojazdu.
Rejestracja kosztuje. Opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego zostały określone w Rozporządzeniu Ministra infrastruktury. I tak za wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu wraz z kompletem nalepek legalizacyjnych i nalepką kontrolną organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 85 zł na którą składa się opłata za:
-dowód rejestracyjny - 54,00 zł;
-komplet nalepek legalizacyjnych - 12,50 zł;
-nalepkę kontrolną - 18,50 zł.

Kosztuje także wydanie tablic rejestracyjnych, za co organ rejestrujący pobiera opłaty, w przypadku:
1) wydania tablic samochodowych - 80,00 zł;
2) wydania tablic motocyklowych - 40,00 zł;
3) wydania tablic motorowerowych - 30,00 zł;
4) wydania tablic indywidualnych - 1 000,00 zł;
5) wydania zabytkowych tablic samochodowych - 100,00 zł;
6) wydania zabytkowych tablic motocyklowych - 50,00 zł.

Za wydanie tablic tymczasowych organ rejestrujący pobiera opłaty, w przypadku:

1) wydania tymczasowych tablic samochodowych - 30,00 zł;
2) wydania tymczasowych tablic motocyklowych - 12,00 zł;
3) wydania tymczasowych tablic motorowerowych - 12,00 zł.

Czy ubezpieczenie OC samochodu przechodzi na nabywcę?

O tym, że każdy posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu nie trzeba przypominać. Umowa ta zawierana jest na 12 miesięcy.

I tu zaczynają się bardzo istotne przepisy dla tych, którzy nabyli samochód czy to w drodze sprzedaży, czy też w drodze darowizny. Tak czy inaczej każdy z nich to nabywca. Wraz z nabyciem pojazdu przechodzą na niego prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy OC.

W praktyce nabywca nie musi więc zawierać ponownie umowy OC, gdyż obowiązuje go ta zawarta przez poprzednika. Umowa ubezpieczenia OC uległaby rozwiązaniu tylko wtedy, gdyby nabywca wypowiedział ją przed upływem 30 dni od dnia nabycia pojazdu mechanicznego. W przypadku wypowiedzenia umowy, rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego.

Jeżeli natomiast Ty jako nabywca (czy to obdarowany, czy tez kupujący) nie dokonasz wypowiedzenia tej umowy ubezpieczenia OC, zakład ubezpieczeń dokonuje ponownej kalkulacji należnej składki z tytułu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, poczynając od dnia zbycia pojazdu, z uwzględnieniem zniżek przysługujących nabywcy oraz zwyżek go obciążających, w ramach obowiązującej taryfy składek. Ubezpieczyciel nazywa to zazwyczaj rekalkulacją składek. Gdybyś jednak zdecydował się wypowiedzieć umowę ubezpieczenia, to pamiętaj, że masz obowiązek zawarcia nowej umowy ubezpieczenia OC pojazdu w ostatnim dniu przed rozwiązaniem się umowy wypowiedzianej.

Pamiętaj, że W przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji.

Podstawa prawna:
-Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zmianami),
-Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 101 poz. 649 ze zmianami),
-Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 93 poz. 768 ze zmianami),
-Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych pojazdów,
-Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2003 r., Nr 124, poz. 1152 ze zmianami).

Umowa najmu lokalu-jak może skończyć się stosunek najmu

Wed, 24 Aug 2011 00:00:00 +0200

Skutkiem zawarcia umowy jest powstanie względnie trwałego stosunku pomiędzy stronami. Istotą najmu jest czasowość korzystania przez najemcę z przedmiotu najmu w powiązaniu z ekwiwalentnym świadczeniem czynszu. Okres ten może być wyznaczony w sposób ścisły przez podanie konkretnej daty lub bez ścisłego oznaczenia tego okresu. Jeżeli termin nie jest wyznaczony, każda ze stron może wypowiedzieć umowę najmu na zasadach ustalonych przez strony lub zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Tak więc zakończenie stosunku najmu następuje odmiennie w stosunku do umów zawartych na czas oznaczony i nieoznaczony.

Najem zawarty na czas oznaczony

Przy umowie najmu zawartej na czas oznaczony zasadnicze znaczenie ma określenie terminu końcowego w taki sposób, aby nie było co do niego żadnych wątpliwości, tj. podanie wyraźnie w umowie daty ustania najmu albo okresu, z upływem którego najem wygasa.

Termin końcowy umowy zawartej na czas określony może stanowić określone w niej zdarzenie, jednakże tylko takie zdarzenie można traktować jako termin ustania stosunku najmu, którego zajście w przyszłości jest - ramach rozsądnych ludzkich oczekiwań - oczywiście pewne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30.08.1990 roku, IV RC 236/90, OSNC 1991/10-12), np. uzyskanie pełnoletniości, śmierć człowieka.

Wystąpienie zdarzenia powodującego rozwiązanie umowy najmu powoduje, iż ulega on rozwiązaniu z mocy prawa.

Maksymalny termin zawarcia umowy na czas oznaczony wynosi 10 lat - po upływie tego okresu najem uważa się za zawarty na czas nieoznaczony. W stosunkach między przedsiębiorcami termin ten wynosi 30 lat.

Istotą umowy najmu zawartej na czas oznaczony jest trwałość stosunku prawnego aż do momentu umownego rozwiązania umowy.

Strony mają zatem bardzo ograniczone możliwości rozwiązania takiej umowy przedwcześnie, bez zgody drugiej strony. Zgodnie z § 3 art. 673 Kodeksu cywilnego, zarówno wynajmujący jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie. Przepis ten nie precyzuje, jak ma wyglądać określenie „wypadków". Przyjmuje się jednak, że chodzi tu o wskazanie sytuacji w których może wystąpić wypowiedzenie. Z punktu widzenia językowego, „zdarzenie" to wydarzenie, fakt, a zatem postanowienia umowy ograniczające się jedynie do stwierdzenia, że dopuszczalne jest wypowiedzenie umowy najmu zawartej na czas określony, byłoby niezgodne z przepisami. Nie jest dopuszczalne wypowiedzenie umowy, jeżeli nie wymieniono w niej wyraźnie przyczyn uzasadniających takie wypowiedzenie (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.01.2006 roku, I Aca 833/05, Lex nr 186539).

Należy zaznaczyć, że uzależnienie prawa do wypowiedzenia od „różnych powodów" nie pozwala stronom na pełną swobodę w decydowaniu o wcześniejszym zakończeniu stosunku prawnego. Pomimo tego, iż nie jest to pojęcie ścisłe, przyczyny wypowiedzenia muszą być na tyle konkretne i sprecyzowane w umowie, aby możliwa była kontrola zasadności i legalności wypowiedzenia.

Przykład:

Jako powody uzasadniające wcześniejsze zakończenie najmu wskazać można np.:
-zaleganie przez najemcę z zapłatą czynszu za dwa pełne okresy płatności,
-używanie rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub przeznaczeniem rzeczy,
-oddanie rzeczy w podnajem albo do bezpłatnego używania osobie trzeciej bez zgody wynajmującego.

Najem zawarty na czas nieoznaczony

Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący jak i najemca mogą wypowiedzieć najem za zachowaniem terminów umownych, a w ich braku terminów ustawowych.

Wypowiedzenie umowy jest czynnością prawną jednostronną przysługującą każdej ze stron i powoduje wygaśnięcie stosunku najmu. Dla oświadczenia o wypowiedzeniu najmu nie została przewidziana forma szczególna, chyba że sama umowa zawiera w tym zakresie uregulowania, np. gdy umowa przewiduje formę pisemną, tylko wypowiedzenie w tej formie będzie skuteczne i wiążące. Wobec braku uregulowania umownego, wypowiedzenie może być dokonane w każdej formie, również przez czynność procesową - np. wniesienie pozwu o eksmisję.

Strony w umowie mogą określić także termin wypowiedzenia. Gdy tego nie uregulują, obowiązują terminy ustawowe. W takiej sytuacji wypowiedzenie najmu w krótszym terminie niż ustawowy nie powoduje nieważności samego wypowiedzenia, ma zaś ten skutek, że najem wygaśnie z upływem terminu ustawowego.

Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu uzależnione są od częstotliwości zapłaty czynszu i są następujące:
-gdy czynsz jest płatny w odstępach czasu dłuższych niż miesiąc - najem można wypowiedzieć najpóźniej na 3 miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego,
-gdy czynsz jest płatny miesięcznie - najem można wypowiedzieć na koniec miesiąca kalendarzowego,
-gdy czynsz jest płatny w krótszych odstępach czas - najem można wypowiedzieć na trzy dni naprzód,
-gdy czynsz jest dzienny - najem można wypowiedzieć na jeden dzień naprzód.

O ile w umowie strony mogą ustalić terminy wypowiedzenia odmiennie dla obydwu stron, terminy ustawowe są jednakowe dla wynajmującego i najemcy.

Wypowiedzenie najmu nie musi zawierać w swojej treści uzasadnienia dla wypowiedzenia, np. poprzez wskazanie przyczyny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.09.1997 roku, II CKN 320/91, niepublikowany).

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami)

Ile czasu spędza polski przedsiębiorca przed sądem gospodarczym?

Fri, 26 Aug 2011 00:00:00 +0200

Gdy polski przedsiębiorca chce dochodzić roszczeń przed sądem gospodarczym, musi uzbroić się w cierpliwość – według Banku Światowego średni czas trwania sprawy w Polsce to 830 dni.

Gorzej od nas pod tym względem wypadają wyłącznie Włochy i Słowenia. Lepiej m.in. Bułgaria, Słowacja, Mołdawia i Rwanda. W tym afrykańskim kraju w 2008 roku wprowadzono przepisy, które nakazują wydawanie wyroków w ciągu maksymalnie trzech miesięcy. W Polsce tyle trwa kompletowanie dokumentów i wypełnienie 38 obowiązkowych procedur. Dopiero po 90 dniach sąd zabiera się do pracy – ślęczy nad dowodami, wysłuchuje stron i zagłębia się w sprawę przeciętnie przez 580 dni. Razem daje to 670 dni. Pozostałe 160, czyli pięć miesięcy, zajmuje sama egzekucja wyroku.

I to nie chodzi o skomplikowane sprawy, gdzie w grę wchodzą przestępstwa gospodarcze. To sprawa najprostsza z możliwych – kupujący zamówił towar i za niego nie zapłacił, więc producent zaczął dochodzić roszczeń na drodze sądowej. Bardziej złożone sprawy toczą się nawet 5 – 6 lat. A im dłuższy proces, tym bardziej kosztowny. Przedsiębiorca przez parę lat nie może odzyskać pieniędzy, za to na koszty sądowe wydaje średnio 12 proc. wartości roszczenia.

Zdaniem specjalistów najprostsze sprawy powinny trwać maksymalnie kilkadziesiąt dni. – Domagamy się takiego samego prawa, jakie zagwarantowali sobie politycy – do szybkiego procesu. Powinien trwać dzień po dniu, aż do wydania wyroku – uważa Cezary Kaźmierczak, prezes Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.

Problemem nie jest mała liczba sędziów, bo w przeliczeniu na obywateli mamy ich więcej, niż wynosi europejska średnia. Kłopot tkwi w biurokracji i procedurach. – Często sędzia musi pracować za sekretarkę, zamiast wymierzać sprawiedliwość. I wystarczy, że na rozprawie nie zjawi się świadek, a przekłada się ją o kolejne trzy miesiące, bo tak nakazują przepisy. Do tego dochodzą sterty dokumentów, które firmy muszą dostarczyć w formie oryginalnej, wydrukowanej i ostemplowanej. A już na żart zakrawa fakt, że w XXI w. poszkodowany, pozwany i wymiar sprawiedliwości porozumiewają się między sobą za pośrednictwem listów poleconych. To nie tylko strata czasu, ale i pieniędzy, co udowodnili dwa lata temu Austriacy. Wprowadzili możliwość przesyłania wszelkiej dokumentacji i pism dotyczących sporów gospodarczych drogą e-mailową. Dzięki temu tamtejszy wymiar sprawiedliwości oszczędza rocznie 12 mln złotych na samych usługach pocztowych.

Opłata sądowa: Przelew i gotówka zastąpią znaki sądowe

Wed, 31 Aug 2011 00:00:00 +0200

Opłaty sądowe w sprawach cywilnych od 2013 roku będzie można wnosić za pośrednictwem przelewów i gotówki.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by opłaty były uiszczane tylko gotówką w kasie sądu lub bezgotówkowo na konto. Takie zmiany przewidują projekt nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i projekt rozporządzenia w sprawie sposobów uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych. Zakładają one, że strony sporu będą wnosić opłaty za pomocą platformy elektronicznych płatności (PEP).

– Będzie to rozwiązanie oparte na zasadach obowiązujących w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Płatności będzie można dokonać przelewem lub kartą płatniczą – tłumaczy Piotr Kluz, wiceminister sprawiedliwości.

Platforma zostanie umieszczona na stronie internetowej, za którą będzie odpowiadać resort sprawiedliwości. Osoba, która będzie chciała opłacić pismo sądowe za pośrednictwem PEP, skorzysta z systemu klienta dostępnego na stronach MS (www.ms.gov.pl).

Procedura nie będzie skomplikowana. Po wpisaniu nazwy sądu, do którego strona wnosi pismo podlegające opłacie, system wygeneruje identyfikator pełniący rolę znaku opłaty sądowej. Aplikacja poprosi następnie o wybór formy płatności. Jeżeli zainteresowany zdecyduje, że nie chce skorzystać z systemów bankowych dostępnych na PEP, będzie mogł zażądać wygenerowania druku opłaty. Z takim dokumentem może udać się na pocztę lub do kasy sądu i uiścić wskazaną na wydruku kwotę.

Plany resortu sprawiedliwości chwalą adwokaci.

– Płacenie przelewami internetowymi jest wygodne i tanie. W przypadku znaków dochodzą przecież koszty ich drukowania, transportu i dystrybucji – mówi Andrzej Zwara, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.

Nie zgadzają się z nim przedstwiciele innych środowisk prawniczych. Przeciwko wyeliminowaniu znaków sądowych protestują Krajowa Rada Radców Prawnych i Krajowa Rada Notarialna. Otrzegają one, że osoby, które nie będą mogły zapłacić gotówką w kasie sądu, będą musiały skorzystać z banku lub placówki pocztowej. A to oznacza dla nich dodatkowe koszty, czyli prowizje za przelewy i usługi pocztowe.

Znaki sądowe znikną do końca 2012 r.

Wed, 31 Aug 2011 00:00:00 +0200

Jeszcze tylko do końca 2012 r. będzie można wnosić opłaty sądowe w formie znaków. Po tym terminie opłaty uiścimy już tylko gotówką lub bezgotówkowo przelewem na konto sądu.

Koniec ze znakami sądowymi – jedną z najstarszych form wnoszenia opłat sądowych w sprawach cywilnych. Takiej zmiany chce resort sprawiedliwości, który zaproponował projekt nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Opłaty będzie można wnosić tylko gotówką w kasie sądu lub bezgotówkowo przelewem na konto sądu. Nowością ma być umożliwienie wnoszenia opłat za pomocą platformy elektronicznych płatności. Projekt trafił do uzgodnień międzyresortowych.

Dziś znakami sądowymi można wnosić opłatę do wysokość 1500 zł. Znaki opłaty sądowej kasują sędzia lub pracownik upoważniony do przyjmowania pism lub do wydawania dokumentów.

Pomysł resortu ma wielu wrogów. Negatywne stanowisko wobec proponowanych zmian zajęła Krajowa Rada Radców Prawnych, Naczelna Rada Adwokacka i Krajowa Rada Notarialna. Chodzi o to, że jeśli ktoś nie będzie w stanie wnieść opłaty gotówką, to będzie musiał skorzystać z banku lub placówki pocztowej. To natomiast oznacza dodatkowe koszty – prowizje za przelewy i usługi pocztowe. Znaki opłaty sądowej są popularne przy drobnych opłatach sądowych i kancelaryjnych (za odpis orzeczenia, kserokopię z akt). W takich przypadkach przelew bankowy może się okazać droższy od samej opłaty.

NRA podkreśla, że zmiana będzie niekorzystna, zarówno dla pełnomocników procesowych, jak i dla stron bezpośrednio występujących przed sądami. Wskazuje, że likwidacja znaków sądowych obciąży adwokatów i strony dodatkowymi kosztami w postaci opłat bankowych, często w wysokości porównywalnej z wysokością przelewanej kwoty. Utrudni również regulowanie drobnych opłat za kserokopię protokołów rozpraw, odbieranie akt spraw itp., które obecnie są opłacane znakami bezpośrednio w sekretariacie sądu lub biurze obsługi interesantów.

Adwokaci uważają, że nowe rozwiązanie jest niekonstytucyjne, bo narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

W odpowiedzi na te zarzutu ministerstwo przypomina, że będzie można wnosić opłaty bez dodatkowych kosztów w kasie sądu. Ponadto taka możliwość będzie przewidziana także przy wnoszeniu opłat przez platformę elektronicznych płatności.

Związanie orzeczeniami Sądu Najwyższego

Thu, 01 Sep 2011 00:00:00 +0200

Niezwykle często strony postępowania oraz ich pełnomocnicy powołują się na orzeczenia Sądu Najwyższego, które mają uzasadniać przedstawioną przez nich koncepcję lub obalić argumentację przeciwnika procesowego. Również sądy powszechne opierają swoje opinie na orzeczeniach Sądu Najwyższego. Zdarza się, że nawet wprost cytują ich treść w uzasadnieniach wydawanych rozstrzygnięć. Czy zatem stanowisko Sądu Najwyższego jest wiążące dla innych sądów?

W świetle art. 175 Konstytucji RP, w Polsce wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Choć w powołanym przepisie Sąd Najwyższy został zaszeregowany na równi z sądami powszechnymi, to na podstawie art. 183 Konstytucji RP, sprawuje on nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania i wykonuje także inne czynności określone w Konstytucji i ustawach.

W tym celu ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym wyposażyła ten sąd m.in. w kompetencję do podejmowania uchwał wyjaśniających przepisy prawne budzące wątpliwości w praktyce orzeczniczej lub uchwał zawierających rozstrzygnięcia kwestii prawnych budzących wątpliwości w konkretnej sprawie.

Niezwykle istotnym jest przy tym treść przepisu art. 61 § 6 powołanej ustawy, zgodnie z którym uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego, składu połączonych izb oraz składu całej izby z chwilą ich podjęcia uzyskują moc zasad prawnych. Uchwała podjęta w składzie siedmiu sędziów nie nabiera mocy zasady prawnej, chyba skład orzekający postanowi inaczej.
Nadanie uchwale mocy zasady prawnej oznacza, że zwykły skład Sądu Najwyższego nie może odstąpić od interpretacji przedstawionej we wcześniejszej uchwale, która posiada moc zasady prawnej. Zgodnie z art. 62 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, jeżeli jakikolwiek skład Sądu Najwyższego zamierza odstąpić od zasady prawnej, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby.

Ponadto każdy sąd rozpatrujący apelację może zwrócić się do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie kwestii prawnej budzącej wątpliwości w konkretnej sprawie. W tym wypadku sąd powszechny, orzekający w danej sprawie po podjęciu przez Sąd Najwyższy uchwały rozstrzygającej przedstawioną wątpliwość, jest związany wykładnią w nią przedstawioną niezależnie od faktu, czy uchwała Sądu Najwyższego posiada charakter mocy zasady prawnej czy też nie.
Podsumowując można stwierdzić, że interpretacja prawa dokonana przez Sąd Najwyższy, w ujęciu formalnym, wiążę tylko ten sąd. Wyjątkowo, sądy powszechne są związane wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy, ale tylko w sprawie, w której bezpośrednio swój pogląd przedstawił Sąd Najwyższy.
Należy jednak mieć na uwadze dodatkowe wymogi, jakie wiążą się z odstąpieniem przez Sąd Najwyższy od poglądu przyjętego w uchwale mającej moc zasady prawnej. Wydaje się, iż jest to jeden z podstawowych czynników ugruntowujących praktyczne znaczenie interpretacji prawa dokonywanej przez Sąd Najwyższy.

Nadanie klauzuli wykonalności na następcę prawnego z uwzględnieniem orzeczenia wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym

Thu, 01 Sep 2011 00:00:00 +0200

Niektóre wydarzenia powodują, że zarówno w trakcie postępowania sądowego, jak i egzekucyjnego dochodzi do zmiany po stronie powoda, pozwanego, wierzyciela czy dłużnika. Taka zmiana ma miejsce, gdy np. spółka przekształca się w inną spółkę, jedna ze stron umiera, a w jej miejsce wstępują spadkobiercy, wierzyciel przenosi wierzytelność na osobę trzecią, a także, gdy osoba trzecia wstępuje na miejsce dłużnika.

Kwestię nadania klauzuli wykonalności w wypadku zmiany podmiotowej reguluje art. 788 k.p.c. Umożliwia on nadanie przez sąd klauzuli wykonalności, jeżeli uprawnienie lub obowiązek przeszły na inną osobę już po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub jeszcze w toku sprawy. Zmiana taka jednak wymaga potwierdzenia dokumentem urzędowym – w przypadku przekształcenia spółki np. odpisem z KRS, lub dokumentem prywatnym, ale z podpisem urzędowo poświadczonym. Jeżeli uprawnienie lub obowiązek przeszły na inną osobę przed rozpoczęciem sprawy, sąd nie ma podstaw do zastosowania art. 788 k.p.c. i nie nada zatem owej klauzuli na następcę prawnego.

Wnioskodawca, powinien zatem pamiętać o przygotowaniu odpowiednich dokumentów, stwierdzających nastąpienie zmiany podmiotowej w trakcie trwania sprawy bądź po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Złożenie wniosku wiąże się również z koniecznością uiszczenia opłaty stałej, która wynosi 50 zł. Wówczas sąd jest zobligowany do nadania klauzuli wykonalności na rzecz lub przeciwko danej osobie fizycznej, prawnej (np. spółce), a także jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną.

Od początku zeszłego roku ustawodawca dał możliwość korzystania z elektronicznego postępowania upominawczego w przypadku nieskomplikowanych spraw. Konieczne stało się zatem uregulowanie kwestii nadania klauzuli wykonalności na następcę prawnego tytułowi egzekucyjnemu, który sąd wydał właśnie w tym postępowaniu.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w takiej sytuacji sądem, który nada klauzulę jest sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 12 k.p.c.). Wniosek powinien więc zostać skierowany w formie pisemnej, a nie jak jest to przyjęte w elektronicznym postępowaniu upominawczym, drogą elektroniczną. Należy do niego dołączyć dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego. Na jego podstawie sędzia, bądź referendarz sądowy, dokonują weryfikacji istnienia i treści tytułu wykonawczego w systemie teleinformatycznym jeszcze przed rozpoznaniem wniosku. Oczywiście oprócz wspomnianego dokumentu, należy pamiętać o załączeniu dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym, z którego będzie wynikało przejście uprawnienia bądź obowiązku na inną osobę, a także o dokonaniu opłaty stałej od wniosku.

Przejście uprawnienia bądź obowiązku na następcę prawnego po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu powoduje, że podmiot, który chce skutecznie przeprowadzić egzekucję, powinien najpierw wystąpić do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na jego rzecz bądź przeciwko następcy prawnemu dłużnika.

Odpowiedź na pozew trzeba złożyć w sądzie w ciągu 2 tygodni

Sun, 04 Sep 2011 00:00:00 +0200

Znowelizowane przepisy Kodeksu podstępowania cywilnego nie wymieniają spraw, w których przewodniczący zobowiąże pozwanego do wniesienia odpowiedzi. Zdaniem adwokat Marii Urbańskiej oznacza to, że sąd będzie miał prawo zrobić to w każdej sprawie i wyznaczyć termin na złożenie pisma, nie krótszy niż dwa tygodnie.

Znowelizowane 19 sierpnia 2011 r. przepisy kodeksu postępowania cywilnego zobowiązują sąd do przejawiania większej aktywności podczas rozprawy. Zamiast jedynie ustalić, które z istotnych okoliczności sprawy są sporne, i dążyć do ich wyjaśnienia, będzie miał obowiązek zadawania stronom pytań.

Większe wymagania

W ten sposób będzie wymagał od stron, aby przytoczyły i uzupełniły twierdzenia lub dowody na ich poparcie oraz udzieliły wyjaśnień koniecznych do zgodnego z prawdą ustalenia podstawy faktycznej dochodzonych praw lub roszczeń, także istotnych okoliczności sprawy, które są sporne.

W każdej sprawie sąd może zwrócić uwagę, stronie, aby powierzyła prowadzenie jej pełnomocnikowi procesowemu.

– Do tej pory sąd miał taki obowiązek tylko w sprawach o alimenty i naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym – tłumaczy adwokat Maria Urbańska z Kancelarii Kosiński i Wspólnicy.

Zmieniły się też zasady wnoszenia odpowiedzi na pozew. Teraz obowiązek wnoszenia takiego pisma procesowego ciąży jedynie na przedsiębiorcach procesujących się przed sądem gospodarczym. Natomiast w innych sprawach o wniesieniu odpowiedzi decyduje sam pozwany, a sąd może zarządzić wniesienie jej tylko w prawach zawiłych i rozrachunkowych.

Termin na odpowiedź

Natomiast znowelizowane przepisy nie wymieniają spraw, w których przewodniczący zobowiąże pozwanego do wniesienia odpowiedzi. Zdaniem adwokat Marii Urbańskiej oznacza to, że sąd będzie miał prawo zrobić to w każdej sprawie i wyznaczyć termin na złożenie pisma, nie krótszy niż dwa tygodnie. Powinien wówczas pouczyć stronę, że w razie niezgłoszenia twierdzeń i dowodów zostaną one pominięte. Wyjątek będzie miał miejsce wówczas, gdy strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w odpowiedzi na pozew nie ze swojej winy, lub gdy uwzględnienie tych spóźnionych wniosków i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy, albo że wystąpiły inne wyjątkowe okoliczności. Natomiast sąd zwróci pozwanemu odpowiedź na pozew wniesioną po wyznaczonym terminie.

Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks podstępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła te zmiany, została przekazana do Senatu

Prawa konsumenta: Firma zapłaci za demontaż wadliwego towaru

Sun, 04 Sep 2011 00:00:00 +0200

Konsumenci w państwach Unii powinni mieć prawo domagania się od sprzedawcy wymiany towaru, który został zamontowany w domu kupującego.

Sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za każdą wadę, która różni kupiony towar od tego, na który opiewała umowa. Tak stanowi Dyrektywa 1999/ 44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 25 maja 1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji.

Pokrzywdzeni kupujący

Kiedy więc Jürgen Wittmer kupił polerowane płytki, a te okazały się po położeniu na podłodze i ścianach porysowane, zażądał od sprzedawcy zapłaty za ich skucie i wymianę. Kiedy ten odmówił, poszkodowany kupujący wystąpił do sądu. Również Ingrid Putz uznała, że sprzedawca zepsutej zmywarki, którą zdążyła już zamontować, musi dostarczyć jej nowy sprzęt i podłączyć go zamiast wadliwego. Gdy sprzedawca odmówił – pozwała go.

Sądy niemieckie, przed którymi zawisły obie sprawy, zwróciły się do luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości. Zapytały, czy prawo Unii nakłada na sprzedawcę obowiązek wymontowania lub rozebrania towaru niezgodnego z umową, a także wstawienia na jego miejsce nowego, niewadliwego towaru. Jednocześnie niemieckie sądy krajowe chciały się dowiedzieć, czy sprzedawca musi w takich sytuacjach ponieść koszty kompletnej wymiany towaru, jeżeli sam jej nie dokonuje. Prawo niemieckie nie przewiduje bowiem tego rodzaju obowiązku, o ile sprzedawca nie ponosi winy za wady sprzedanych rzeczy.

Racja konsumenta

Trybunał orzekł, że gdyby konsument nie mógł żądać od sprzedawcy demontażu wadliwego towaru (np. kafelków czy zmywarki), to byłoby to wobec niego niesprawiedliwe. Skoro bowiem sprzedawca nie dostarczył towaru bez wad, to znaczy, że to on nie wykonał należycie swego zobowiązania. Musi zatem ponieść konsekwencje. Dzieje się tak dlatego, że – zdaniem TS – nie można przenosić na kupującego negatywnych skutków zamontowania w dobrej wierze kupionego towaru, który dopiero w domu konsumenta okazał się wadliwy.

I nawet wtedy, kiedy żadna ze stron nie ponosi winy za powstałą sytuację, uzasadnione jest, by to sprzedawca poniósł koszty demontażu towaru niezgodnego z umową. On też powinien zapłacić za zamontowanie nowego, zastępczego. Jest to oczywista konsekwencja tego, że gdyby sprzedana rzecz od razu była wolna od wad, to problemu by w ogóle nie było. Co więcej, obowiązek unijnego sprzedawcy związany z koniecznością pokrycia tych kosztów nie zależy od tego, czy z umowy sprzedaży wynikał jego obowiązek zamontowania pierwotnie dostarczonego towaru.

Trzeba przy tym pamiętać, że przyznane konsumentom przez dyrektywę uprawnienia nie stawiają ich w korzystniejszej sytuacji niż ta, która wynika z umowy sprzedaży. W ten sposób zostają oni jedynie postawieni w takiej sytuacji, w jakiej byliby, gdyby sprzedawca od razu dostarczył im towar zgodny z umową. Trybunał orzekł też, co ma pierwszorzędne znaczenie dla wszystkich państw UE, że dyrektywa nie pozwala na to, by ustawodawstwo krajowe tolerowało możliwość odmówienia przez sprzedawcę wymiany towaru niezgodnego z umową.

Nie ma nierówności

Dzieje się tak, nawet gdyby sprzedawca musiał przy tym ponieść nieproporcjonalne do rodzaju uszkodzenia koszty. Dyrektywa pozwala też konsumentowi żądać – według jego wyboru – zwrotu kosztów demontażu wadliwego towaru i zamontowania nowego. Liczy się wtedy wartość, jaką miałaby kupiona rzecz, gdyby była zgodna z umową. I gdyby ustawodawstwo krajowe ograniczało roszczenia o zwrot kosztów demontażu i wymiany, konsument powinien mieć możliwość domagania się zamiast wymiany towaru niezgodnego z umową stosownej obniżki ceny lub odstąpienia od umowy.

Podstawa

Wyrok luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach połączonych C-65/09 i C-87/09 – Gebr. Weber GmbH przeciwko Jürgenowi Wittmerowi, Ingrid Putz przeciwko Medianess Electronics GmbH.

Kredyt inwestycyjny dla przedsiębiorców – co zrobić gdy bank odmówi?

Sun, 04 Sep 2011 00:00:00 +0200

Kredyt jest postrzegany przez przedsiębiorców jako podstawowy sposób finansowania inwestycji. Tymczasem banki stawiają wymagania, które dla małych i średnich firm bywają „nie do przeskoczenia”. Są jednak metody, aby temu zaradzić.

Główną alternatywę dla pożyczek bankowych stanowi faktoring. W odróżnieniu od kredytu, w ten sposób dużo łatwiej uzyskać środki na bieżące funkcjonowanie, realizację planów inwestycyjnych, a nawet spłatę zalegających zobowiązań. Podstawową różnicą między kredytem, a faktoringiem jest sposób dysponowania pozyskanymi środkami. Poprzez kredyt można sfinansować jedynie te działania, które z punktu widzenia banku są uzasadnione. Zatem analiza przedsiębiorcy jest dokonywana na podstawie jego przeszłości, z uwzględnieniem stanu jego aktualnych dóbr (np. nieruchomości, floty czy sprzętów). Natomiast w przypadku faktoringu – cel, na jaki zostaną przeznaczone środki, zależy wyłącznie od firmy – a nie od udzielającego finansowania. Ponadto warunki uzyskania środków w ramach faktoringu są dla przedsiębiorstwa mało kłopotliwe (wówczas zabezpieczeniem mogą być nawet świeżo podpisane umowy).

Co jest tańsze?
Przed wyborem sposobu finansowania działalności firmy warto uwzględnić własne możliwości, jak również całą usługę udzielenia wsparcia finansowego. Z jednej strony przedsiębiorstwo powinno ocenić, czy jego aktualne i przewidywane zasoby spełniają rygorystyczne wymogi banków. Z drugiej zaś czy oferta kredytowa w odpowiednim stopniu zaspokaja jego potrzeby. Uwzględniając jedynie parametr oprocentowania i prowizji to kredyt bankowy jest zazwyczaj nieco tańszy od faktoringu. Jeśli jednak analiza zysków i kosztów zostanie poszerzona o kryteria takie jak: elastyczność podczas wykorzystywania środków oraz funkcjonalność w zakresie zabezpieczenia przed niezapłaconymi w terminie należnościami, wtedy decyzja nie jest tak oczywista.

Faktoring pomoże uzyskać kredyt?
Rzadko dostrzeganą zaletą faktoringu jest rozwiązanie typu off ballance, pozwalające „wyrzucić” poza bilans należności. Banki są bardziej przychylne przedsiębiorstwom, które posiadają niski stan należności i szybki cykl ich rotacji oraz przejrzyste wskaźniki i starannie administrowany portfel należności. Dzięki temu rozwiązaniu kapitał pozyskany od Faktora nie jest wykazywany jako zobowiązanie, nie obniża więc zdolności kredytowej.

Różnica tkwi w szczegółach
Faktor w przeciwieństwie do banku przekazuje gotówkę, ale bierze również odpowiedzialność (ostateczną tylko w ramach faktoringu pełnego) za sfinansowane należności. Faktoring różni się od kredytu przede wszystkim dostępnością. Faktorzy patrzą na możliwości rozwojowe, czyli na przyszłość firmy. Natomiast dla banków ważna jest jej historia. Tymczasem, dynamicznie rozwijające się przedsiębiorstwa mają kłopoty z finansowaniem swoich potrzeb. U nich zapotrzebowanie na kapitał obrotowy rośnie wraz z szybko zwiększającą się sprzedażą.

Opłaty sądowe w postępowaniu uproszczonym

Wed, 07 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z artykułem 28 u.k.s.c w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym pobierana jest od pozwu opłata stała.

Dla przypomnienia: pozew w postępowaniu to pozew wniesiony tylko i wyłącznie na urzędowym formularzu, dostępny w biurach podawczych sądów, w urzędach gmin albo na stronie internetowej-www.ms.gov.pl, w przypadku wydruku ze strony internetowej nie jest istotny sposób wydruku-jednostronnie czy dwustronnie.

Na wysokość pobieranej oprany wpływ ma wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu umowy.

-do 2 000,00 zł – opłata 30,00 zł
-ponad 2 000,00 zł do 5 000.00 zł – opłata 100,00 zł
-ponad 5 000,00 zł do 7 500,00 zł – opłata 250,00 zł
-ponad 7 500,00 zł – oplata 300,00 zł

Opłatę należy uiścić przy wniesieniu pozwu do sądu.

Formy uiszczenia opłaty: na rachunek bankowy sadu – lista rachunków dostępna jest na stronie www.ms.gov.pl, gotówką w kasie sądu poprzez naklejenie na piśmie znaków opłaty sądowej.

Jeżeli opłata nie zostanie uiszczona sąd wezwie stronę, pod rygorem zwrotu pozwu, do jej opłacenia w terminie tygodniowym.

Postępowanie uproszczone-cechy charakterystyczne

Wed, 07 Sep 2011 00:00:00 +0200

Decydując się na windykację sądową możemy poprowadzenie postępowanie zlecić profesjonaliście (firmie windykacyjnej lub kancelarii prawnej) lub zrobić to sami. Jeżeli wybierzemy tą drugą opcję musimy znać kilka podstawowych zasad dotyczących postępowania sądowego aby nie popełnić błędów, które mogą oddalić w czasie odzyskanie należności i niepotrzebnie spowolnić postępowanie.

W tym artykule zajmiemy się kwestią postępowania uproszczonego, czyli kiedy pozew powinien być złożony na formularzu. Formularze dostępne są na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości (http://bip.ms.gov.pl/pl/formularze/formularze-pism-procesowych-w-postepowaniu-cywilnym/).

Przyjrzyjmy się roszczeniom, których dochodzenie objęte jest obowiązkiem użycia formularza. Są to:

-roszczenia wynikające z umowy jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza kwoty 10.000 zł
-roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości, niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza kwoty 10.000zł
-o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę a także opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Nie ma znaczenia przy tym czy mamy do czynienia z postępowaniem gospodarczym czy też zwykłym, postępowaniem nakazowym lub upominawczym. Ważne jest to, że roszczenie wynika z umowy i nie jest większe niż 10.000 zł, chyba że dotyczy roszczeń wymienionych w pkt. 3.

Jeżeli nie sporządzimy pozwu na formularzu, sąd wezwie nas do usunięcia braków formalnych pisma procesowego w postaci przedłożenia prawidłowo wypełnionego formularza „P” (pozew) i „WD” (wnioski dowodowe). Przedłuży to niepotrzebnie postępowanie o mniej więcej 3 tygodnie.

Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych rad dotyczących wypełniania formularzy:

-należy pamiętać, żeby nie zostawić żadnych pól niewypełnionych lub niezakreślonych.
-formularz można edytować, ale nie wolno dokonać takich zmian, które spowodowałyby zwiększenie ilości stron, zmiany pól szarych, reorganizację pól.
-jeżeli brakuje miejsca na uzasadnienie należy dołączyć zwykłą kartkę z pozostałą częścią, która nie zmieściła się na formularzu.
-jeżeli dowodów jest więcej niż miejsc na formularzu „P” należy dołączyć tyle formularzy „WD” ile jest potrzebnych żeby wymienić wszystkie dowody (to samo dotyczy innych formularzy).

Postępowanie uproszczone ma, jak sama nazwa sugeruje, uprościć postępowanie i doprowadzić do szybkiego jego zakończenia. Z tego powodu postępowanie to różni się w pewnych zakresach w stosunku do postępowania w trybie zwykłym. Omówimy poniżej podstawowe różnice.

Jednym pozwem można dochodzić jednego roszczenia

Zobrazujmy tą zasadę na praktycznym przykładzie.

„X” Sp. jawną łączą ze spółką „Y” Sp. z o.o. dwie umowy. Spółka „X” wynajmuje od spółki „Y” lokal na działalność usługową oraz kupuje od niej materiały budowlane. Spółka X z powodu kłopotów finansowych przestaje regulować należności z umowy najmu. Nie zapłaciła również spółce „Y” za z kupiony towar. Jeżeli spółka „Y” będzie chciała wytoczyć powództwo dłużnikowi (spółce „X”) będzie musiała wytoczyć dwa powództwa właśnie, z uwagi na zasadę niekumulowania roszczeń.

Jedno powództwo będzie z powodu niewykonania zobowiązania przez spółkę „X” a wynikające z umowy najmu (brak zapłaty) i drugie z powodu nie wykonania umowy sprzedaży (brak zapłaty) przez spółkę „X”.

Zakaz zmian przedmiotowych i podmiotowych

W postępowaniu uproszczonym :

-nie możemy zmieniać powództwa (art. 193 k.p.c.). W praktyce będzie głównie chodzić o rozszerzenie powództwa (np. zwiększenie kwoty której żądamy) lub o zmianę roszczenia (np. zamiast zapłaty żądamy określonego działania od strony pozwanej);
-nie ma zastosowania instytucja interwenienta ubocznego i interwenienta głównego,
-nie można dopozywać i przypozywać, gdy okaże się, że po stronie pozwanych bądź powodów nie występują osoby, które powinny występować w procesie jako strony.

Czy pozwany może złożyć powództwo wzajemne?

Tryb uproszczony zezwala na taką czynność procesową pod warunkiem, że roszczenia podniesione w pozwie wzajemnym mogą być dochodzone w postępowaniu uproszczonym.

Jeżeli pozwany złoży powództwo wzajemne, ale nie będzie ono nadawało się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym sąd przekaże to powództwo do rozpoznania w odrębnym postępowaniu.

Czy pozwany może zgłosić zarzut potrącenia?

Odpowiedź na to pytanie również jest twierdząca. Możliwość taka jest jednak warunkowana tym, aby roszczenia zgłoszone do potrącenia nadawały się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, gdyby pozwany chciał wytoczyć powództwo.

Prekluzja

Postępowanie uproszczone nakładana strony obowiązek koncentracji materiału dowodowego. Dlatego, okoliczności faktyczne, wnioski dowodowe znajome stronie i uzasadniające jej stanowisko, jeżeli nie zostały zgłoszone w pozwie lub w odpowiedzi na pozew odpowiedzi na pozew muszą być zgłoszone najpóźniej na pierwszym posiedzeniu przeznaczonym na rozprawę lub w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Możliwość późniejszego ich powołania istnieje, jeżeli potrzeba ich zgłoszenia w postępowaniu wynikła później lub nie było takiej potrzeby wcześniej.

Przyjrzyjmy się kolejnym cechom charakterystycznym postępowania uproszczonego:

Zakaz rozdrabniania roszczeń

Generalnie w postępowaniu uproszczonym obowiązuje zakaz rozdrabniania roszczeń. Oznacza to, że nie możemy dochodzić części świadczenia, którego ogólna wartość przekracza właściwość trybu postępowania uproszczonego ( np. wierzyciel nie może żądać zapłaty 2 000 zł tytułem zwrotu pożyczki, jeżeli z tego tytułu dłużnik jest zobowiązany do zapłaty 20 000 zł- kwota ta sprawia, ze nie możemy kierować pozwu do postępowania uproszczonego).

Dochodzenie części świadczenia w tym trybie jest możliwe tylko pod warunkiem, że postępowanie uproszczone jest właściwe dla całego świadczenia ( np. wierzyciel może żądać zapłaty 2 000 zł tytułem zwrotu pożyczki, jeżeli z tego tytułu dłużnik jest zobowiązany do zapłaty 10 000 zł).

Kwestie dowodowe

Sąd może dokonywać wezwań stron, świadków i innych osób w sposób, który uzna za najbardziej celowy, nawet z pominięciem sposobów przewidzianych przez przepisy ogólne, jeżeli uzna to za niezbędne dla przyspieszenia rozpoznania sprawy ( np. telefonicznie).

Dowód z opinii biegłego

W celu zminimalizowania kosztów postępowania uproszczonego wyłączona została możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, ma to również wpłynąć na przyspieszenie postępowania.

Dyskrecjonalność sądu

Jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, może według swojej oceny, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, zasądzić w wyroku odpowiednia sumę. Jeśli sąd uzna, że sprawa jest szczególnie zawiła lub jej rozstrzygniecie wymaga wiadomości specjalnych, rozpoznaje ja w dalszym ciągu w zwykłym trybie procesowym.

Jak prawidłowo oznaczyć pozwanego (stronę pozwaną) w pozwie?

Fri, 09 Sep 2011 00:00:00 +0200

Prawidłowe oznaczenie stron postępowania sądowego to jedna z podstawowych i zarazem bardzo ważnych rzeczy jaką należy zrobić formułując pozew. Mylne oznaczenie stron spowoduje w najlepszym razie wezwanie przez sąd do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego, w najgorszym razie wydanie nakazu zapłaty bądź wyroku z mylnie oznaczoną stroną, czyli w rzeczywistości stroną nieistniejącą w danych stosunku prawnym. O ile w pierwszym przypadku mamy możliwość wyprostowania sytuacji, o tyle drugi przypadek nam takiej możliwości nie daje, gdy orzeczenie już zapadło.Co więcej może sprawić, że późniejsza windykacja należności okaże się praktycznie niemożliwa. Jak komornik ma egzekwować dług wobec nieistniejącego podmiotu?

W praktyce największy problem sprawia prawidłowe oznaczenie jednoosobowego przedsiębiorcy i spółki cywilnej.

W przypadku indywidualnego przedsiębiorcy musimy pamiętać, że pozwanym nie jest np.”PPHU MAX”. Pozwanym jest Jan Kowal prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PPHU MAX Jan Kowal. Jako adres pozwanego oprócz adresu prowadzenia działalności gospodarczej musimy też podać adres zamieszkania pozwanego, ponieważ adres zamieszkania jest adresem przedsiębiorcy. Jeżeli adresy te pokrywają się – podajemy jeden z zaznaczeniem, że jest to zarówno adres zamieszkania jak i prowadzenia działalności.

W przypadku spółki cywilnej pamiętać trzeba, że spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą i jaki taka nie jest podmiotem praw i obowiązków. To wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami i prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej będąc solidarnie odpowiedzialnymi wobec osób trzecich za zobowiązania zaciągnięte w tej formie. Dłużnikiem i co za tym idzie pozwanym nie będzie nigdy spółka cywilna, ale każdy ze wspólników. Dlatego w pozwie jako oznaczenia stron należy wymienić wszystkich wspólników z oznaczeniem ich adresów zamieszkania oraz żądając od nich zapłaty solidarnie. Przykładowo: Marek Kot zam. [tutaj adres zamieszkania pozwanego] prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej [tutaj nazwa spółki] w …. [tutaj adres spółki], Wojtek Pies, zam. [tutaj adres zamieszkania pozwanego] prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej [tutaj nazwa spółki] s.c. w [tutaj adres spółki]. Nieprawidłowe oznaczenie pozwanego: MAX M.Kot, W.Pies S.C.

Należy również zwrócić uwagę, aby wszelkie nazwy firm nie zawierały literówek i były pełnymi nazwami podmiotów. Spółka „Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe MAX Sp. z o.o.” z prawnego punktu widzenia to nie jest ta sama spółka do „Przedsiębiorstwo MAX Sp. z o.o.”, nawet jeżeli spółka ta czasem takiej nazwy używa nieformalnie. Co innego, gdy w Krajowym Rejestrze Sądowym jest ujawniona nazwa pełna i skrócona i obie są spółce przypisane – wtedy można użyć jednej albo drugiej.

Po otrzymaniu nakazu zapłaty bądź wyroku sprawdź, czy pomimo tego, że poprawnie oznaczyłeś strony postępowania sąd nie popełnił błędu. Jeżeli sąd błędnie oznaczył strony, należy do sądu napisać wniosek o sprostowanie wyroku bądź nakazu. Wniosek taki jest bezpłatny.

Postępowanie gospodarcze – przewodnik dla przedsiębiorcy

Thu, 08 Sep 2011 00:00:00 +0200

Wprowadzenie postępowania gospodarczego do kodeksu postępowania cywilnego miało na celu przyspieszenie i usprawnienie postępowań pomiędzy przedsiębiorcami. W dalszej perspektywie miało też na celu przyspieszenie procesu windykacji należności. Tymczasem zasady tego postępowania bardzo wysoko ustawiły poprzeczkę dla przedsiębiorcy, praktycznie wymagając od niego, żeby musiał korzystać z usług radcy prawnego bądź adwokata, jeżeli nie chce narazić się na przegraną. Poniżej przedstawimy kilka porad praktycznych, które mogą być pomocne dla przedsiębiorcy nie korzystającego z usług profesjonalisty.

Sporządzenie pozwu: z uwagi na zasadę prekluzji dowodowej czyli nałożony obowiązek powołania wszystkich faktów i dowodów wiadomych stronie w pozwie lub w odpowiedzi na pozew, powód powinien w pozwie przytoczyć wszystkie wiadome mu fakty i dowody na poparcie swoich twierdzeń; bezpieczniej jest powołać korespondencję, wszelkie dokumenty potwierdzające istnienie roszczenia, zawarcie umowy oraz jej wykonanie przez powoda; bardzo ważnym jest to, żeby w pozwie udowodnić to, że powód spełnił roszczenie wzajemne. Co to oznacza? Gdy np. sprzedaliśmy naszemu kontrahentowi materiały budowlane, to potwierdzeniem tego, że my towar kupującemu (pozwanemu) wydaliśmy będzie dokument WZ bądź jakikolwiek inny dokument, potwierdzający odebranie wydanie i odebranie towaru przez pozwanego np. list przewozowy bądź zwykłe oświadczenie dłużnika, że towar odebrał. Często spotykany pogląd, że faktura jest potwierdzeniem wykonania umowy ze strony powoda jest błędny. W przypadku, gdy z innych dokumentów przedstawionych przez nas nie będzie wynikać, że świadczenie wzajemne z naszej strony wykonaliśmy sprawny pełnomocnik pozwanego będzie wiedział jak to wykorzystać;W sytuacji kiedy fakty bądź dokumenty były nam znane w momencie kiedy pozew składaliśmy a nie powołaliśmy ich w pozwie sąd może uznać, że zachodzi prekluzja dowodowa i odmówić ich przyjęcia, co oznacza, że nie będą one przez sąd w ogóle brane pod uwagę.Rozsądnie jest więc powołać również zeznania świadków, nawet gdy pozew składamy w trybie nakazowym.

Dokumenty, które trzeba załączyć do pozwu:

-wezwanie pozwanego do dobrowolnego spełnienia świadczenia wraz z dowodem doręczenia tego wezwania pozwanemu bądź dowód nadania takiego wezwania listem poleconym
-jeżeli była złożona reklamacja – należy ją załączyć wraz z korespondencją dotyczącą danej sprawy
-dokumenty potwierdzające, że obie strony postępowania są przedsiębiorcami czyli wyciągi z ewidencji działalności gospodarczej bądź KRS

Uwaga praktyczna: w niektórych sądach nie są wymagane odpisy z EDG bądź KRS; jeżeli nie mamy wyciągu z rejestru przedsiębiorców pozwanego i nie chcemy zwiększać kosztów postępowania możemy ich do pozwu nie załączać bądź spróbować załączyć wydruk ze strony urzędu miasta gdzie dłużnik ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, jeżeli dany urząd posiada taki rejestr internetowy bądź wydruk potwierdzający istnienie spółki w KRS – wydruk ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości; sąd zdecyduje czy mu to wystarczy;jeżeli nie to wezwie nas do uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez nadesłanie odpowiedniego wyciągu z EDG; zawsze natomiast warto załączyć swój dokument zaświadczający, że jest się przedsiębiorcą.

Jeżeli pozwanego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa) to strona ta jest zobowiązana doręczać odpisy pism procesowych z załącznikami bezpośrednio stronie przeciwnej z wyłączeniem pozwu wzajemnego, apelacji,skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciwu od nakazu zapłaty, zarzutów od nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie roszczenia i skargi o wznowienie postępowania.

uwaga praktyczna: w praktyce będzie to odpowiedź na pozew i inne pisma procesowe w trakcie postępowania np. przygotowujące do rozprawy, i jeżeli druga strona nie dochowa zasady o której mowa wyżej możemy podnieść zarzut niedochowania wymogu z art. 479 ze zn. 9 k.p.c. -podniesione w takim piśmie zarzuty i twierdzenia winny być prekludowane czyli nie być brane przez Sąd pod uwagę; Sąd oczywiście powinien sam pozostawić takie pisma bez rozpoznania, ale gdyby tak się nie stało ,a z praktyki sądowej wynika, że tak się dzieje – powód może podnieść zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Termin na zgłoszenie nowych wniosków dowodowych, jeżeli potrzeba ich powołania wynikła później bądź strona o nich nie wiedziała wynosi 2 tygodnie od dnia w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

W przypadku gdy sąd nie wydał w postępowaniu gospodarczym nakazu zapłaty i rozpatruje pozew w trybie zwykłym pozwany jest zobowiązany do wniesienia odpowiedzi na pozew w terminie 2 tygodni od otrzymania pozwu. Jeżeli pozwany nie złożył odpowiedzi sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sąd nie będzie wyznaczał rozprawy, a wydany w ten sposób wyrok sąd doręczy z urzędu stronom (pozwanemu i powodowi).

Instrukcyjny termin dla Sądu do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu gospodarczym wynosi 3 miesiące od daty złożenia pozwu. Instrukcyjność terminu oznacza, że niedochowanie tego terminu nie wiąże się z żadnymi sankcjami dla sądu.

W przypadku wydania wyroku przez sąd w postępowaniu gospodarczym, w sprawach o roszczenia pieniężne albo świadczenia innych rzeczy zamiennych wyrok sądu pierwszej instancji z chwilą jego wydania, czyli jeszcze nieprawomocny, stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Mamy więc taką samą sytuację jak w przypadku nieprawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Możemy z nieprawomocnym wyrokiem udać się do komornika celem dokonania zabezpieczenia naszych należności.

Informatyzacja postępowania cywilnego - sądowa rozprawa przez internet

Thu, 08 Sep 2011 00:00:00 +0200

Już wkrótce zaoszczędzimy czas i pieniądze. Na proces nie będziemy wzywani do innych miast.

Rząd planuje kolejny etap informatyzacji postępowań cywilnych. – Wcześniej wprowadzono elektroniczne postępowanie upominawcze oraz tzw. elektroniczny protokół – przypomina resort sprawiedliwości.

Teraz zapowiadane są rozprawy na odległość, elektroniczny bankowy tytułu egzekucyjny, zinformatyzowanie procedury zajęcia rachunku bankowego przez komornika oraz tworzenie internetowych baz pełnomocników.

Takie nowości zapowiedziano w nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego. Dokument został przekazany do uzgodnień międzyresortowych.

Posiedzenie on-line, ale pod warunkiem…

Proponowana zmiana wprowadza możliwość przeprowadzenia posiedzenia jawnego, w tym rozprawy, za pomocą wideokonferencji. O tym, czy postępowanie zostanie przeprowadzone na odległość, ma decydować przewodniczący składu orzekającego.

- Wymaga się jednak, aby wszystkie osoby uczestniczące w posiedzeniu jawnym znajdowały się zawsze w budynkach sądów – zastrzega resort sprawiedliwości.

- Zatem, jeżeli sąd prowadzący postępowanie umożliwi udział w posiedzeniu jawnym osobom przebywającym w innym mieście, to osoby te muszą udać się do tamtejszego sądu – wyjaśniono w uzasadnieniu projektu.

W konsekwencji oszczędzimy nie tylko pieniądze na dojazdach, lecz również czas. Zdarza się bowiem, że przesłuchanie w danej sprawie wyznaczono na godziny popołudniowe lub sprawa się przeciąga. Wtedy jesteśmy zmuszeni nocować w innym mieście.

Komputer na sali przyspieszy rozprawę

Sędzia będzie mógł bowiem szybko sprawdzić, czy występujący w charakterze pełnomocnika strony ma do tego uprawnienia. Pomóc ma stworzenie rzetelnej bazy danych, która ma zawierać listę takich osób.

Teraz podobne bazy są prowadzone przez korporacje zawodowe. Mimo, że często są one udostępniane w internecie, to nie odgrywają większej roli w postępowaniu sądowym. Dlaczego? Ponieważ nie ma gwarancji ich wiarygodności i tego, że są one na bieżąco aktualizowane.

Zmienią to dopiero projektowane przepisy. W takich bazach znajdą się również dane aplikantów radcowskich i adwokackich. Dzięki temu sędzia będzie mógł szybko zweryfikować, czy np. osoba zastępująca radcę w ogóle jest aplikantem, a jeśli tak, to na którym roku.

Bazy będą wykorzystywane nie tylko w sprawach, które wszczęto droga elektroniczną. – Również w tradycyjnym postępowaniu będą mogły odegrać istotną rolę, zastępując pisemne lub telefoniczne kontakty z korporacją zawodową w celu zasięgnięcia informacji o konkretnym pełnomocniku – zaznacza resort.

Elektroniczna egzekucja jeszcze prostsza

Obecnie wierzyciel, który wygrał sprawę przed e-sądem, może przesłać komornikowi wniosek o wszczęcie egzekucji przez internet. Projektowana nowela ma pozwolić na to również tym osobom, które posiadają inny tytuł egzekucyjny niż nakaz zapłaty uzyskany w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Ponadto obecnie wierzyciele mogą złożyć w postaci elektronicznej tylko sam wniosek o wszczęcie egzekucji. Resort chce, by mogli oni przesyłać w ten sposób również wszelkie wnioski i oświadczenia. Jeżeli ktoś zdecyduje się na taką formę komunikowania się z komornikiem, to nie będzie mógł jednak składać pism drogą tradycyjną, czyli listownie.

Komornicy zyskają natomiast prawo do elektronicznego zajęcia rachunku bankowego. Ważną zmianą jest również wprowadzenie zasady, zgodnie z którą wnioski o nadanie klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym będzie rozpatrywał e-sąd. Będzie to jedyna droga uzyskiwania klauzuli przez banki.

- Zmiany te będą korzystne dla wszystkich, przyczyniając się do znacznego przyspieszenia rozpoznawania spraw przez sądy – twierdzi ministerstwo.

Informatyzacja pomoże sędziom w pracy

Przygotowane projekt ma ulżyć również sądom, które rozpatrują sprawy w postępowaniach tradycyjnych.

Resort przypomina, że w 2010 roku do e-sądu wpłynęło blisko 700 tysięcy spraw, z czego rozpoznano ponad 635 tysięcy. W tym okresie w 198 sądach rejonowych zmniejszył się wpływ spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu upominawczym i nakazowym. W przypadku 132 sądów spadek liczby tych spraw był wyraźny i wynosił od 10 proc. do 30 proc. w stosunku do ich liczby w 2009 roku.

Na nowe przepisy jeszcze poczekamy

Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego znajduje się obecnie na etapie uzgodnień międzyresortowych. Zapisano w niej, że zmiany zaczną obowiązywać po 9 miesiącach od publikacji w Dzienniku Ustaw. Jeśli prace nad projektem będą przebiegały po wyborach bez opóźnień, to doczekamy się ich pod koniec przyszłego roku.

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o.

Thu, 08 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zasadniczo, z punktu widzenia konieczności zmiany umowy spółki dopuszczalne są dwa sposobny podwyższenia kapitału zakładowego spółki z o. o.: ze zmianą umowy spółki oraz bez zmiany umowy spółki.

Kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie spółki podwyższenia kapitału zakładowego. Zastrzeżenie możliwości podwyższenia musi określać maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego oraz termin podwyższenia. Jeżeli więc podwyższenie kapitału nastąpi na podstawie takich dotychczasowych zapisów w umowie spółki, podwyższenie nie wymaga zmiany jej (umowy) postanowień. Każde inne podwyższenie dokonane nie na podstawie dotychczasowych postanowień spółki określających maksymalną wysokość podwyższenia oraz termin podwyższenia, może nastąpić tylko na podstawie zmiany umowy spółki.

Kto decyduje o podwyższeniu kapitału zakładowego?

Decyzje w tej sprawie podejmuje zgromadzenie wspólników w drodze uchwały. Jeżeli podwyższenie kapitału zakładowego zostało już przewidziane w umowie spółki, uchwała określa tylko sposób podwyższenia (tj. czy następuje poprzez ustanowienie nowych udziałów czy też poprzez podwyższenie wartości udziałów dotychczasowych) oraz środki, z którego podwyższenie ma być finansowane (czy będą to środki zewnętrze czy też środki z kapitałów zapasowych lub rezerwowych spółki). Uchwała podwyższająca kapitał zakładowy bez dokonania zmiany umowy spółki co do zasady podejmowana jest bezwzględną większością głosów (chyba że wyłącza prawo pierwszeństwa - o czym dalej).

Jeżeli natomiast w umowie brak postanowień dotyczących maksymalnej wysokości oraz terminu podwyższenia kapitału zakładowego, podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. może nastąpić tylko i wyłącznie na podstawie zmiany umowy spółki. Uchwała taka musi więc być podjęta większością dwóch trzecich (2/3) głosów.

Sposób podwyższenia.

Kodeks spółek handlowych przewiduje ponadto dwie możliwości podwyższenia kapitału zakładowego spółki z o.o.: poprzez podwyższenie wartości dotychczasowych udziałów lub poprzez ustanowienie nowych udziałów. Nie jest wykluczone podwyższenie kapitału zakładowego poprzez połączenie tych metod - jednoczesne podwyższenie wartości dotychczasowych udziałów i ustanowienie nowych.

Nowe udziały i prawo pierwszeństwa.

Ustanowienie nowych udziałów wymaga ich objęcia. W sytuacji ustanowienia nowych udziałów dotychczasowi wspólnicy mają ustawowe prawo pierwszeństwa w ich objęciu. Prawo pierwszeństwa może być wykonane poprzez zgłoszenie chęci skorzystania z tego prawa zarządowi, w odpowiedzi na wezwanie zarządu do wykonania swego prawa pierwszeństwa. Zgłoszenie korzystania z tego prawa powinno nastąpić w ciągu 1 miesiąca od wezwania zarządu. Podwyższenie kapitału zakładowego bez wezwania zarządu, a więc z pominięciem prawa pierwszeństwa będzie nieważne. Prawo to może zostać wyłączone na podstawie umowy spółki albo na podstawie uchwały wspólników podwyższeniu kapitału. W przypadku wyłączenia prawa pierwszeństwa mocą uchwały, uchwała ta musi zostać podjęta jednomyślnie, albowiem uszczupla ona prawa udziałowe wszystkich dotychczasowych wspólników spółki (art. 246 § 3 k.s.h.).

Wyłączając prawo pierwszeństwa wspólnicy dopuszczają możliwość przyjęcia do swego grona nowych wspólników. Jeżeli nowy udział obejmuje nowy wspólnik, musi on przedstawić oświadczenie o przystąpieniu do spółki oraz o objęciu udziału lub udziałów o oznaczonej wartości nominalnej. Oświadczenie takie musi mieć formę aktu notarialnego.

Jeżeli natomiast nowe udziały lub udział obejmuje dotychczasowy wspólnik, wymagane jest tylko złożenie przez niego oświadczenia o objęciu tego udziału lub udziałów dokonane w formie aktu notarialnego.

Natomiast w przypadku, gdy podwyższenie kapitału zakładowego następuje na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki (jeśli więc podwyższenie kapitału zakładowego nie wymaga zmiany tej umowy), oświadczenia dotychczasowych wspólników o objęciu nowych udziałów wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Podwyższenie wartości dotychczasowych udziałów.

Poprzez podwyższenie wartości udziałów dotychczasowych nie dopuszcza się do spółki nowych wspólników (jeżeli jest to wyłączny sposób podwyższenia kapitału). Nic nie stoi na przeszkodzie, by połączyć podwyższenie wartości dotychczasowych udziałów z ustanowieniem nowych. Podwyższenie wartości istniejącego udziału lub udziałów również wymaga objęcia, a oświadczenie wspólnika o objęciu tego podwyższenia także wymaga formy aktu notarialnego.

Finansowanie podwyższenia.

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. może nastąpić albo ze środków zewnętrznych albo ze środków własnych spółki.

Finansowanie ze środków zewnętrznych.

Jest ono korzystne dla spółki, gdyż nie absorbuje jej aktywów, co oznacza, że mogą one być przeznaczone na inne cele - np. na inwestycje. Z drugiej strony, jeżeli podwyższenie finansowanie jest ze środków osób trzecich, które nie są wspólnikami - takie podwyższenie wymagać będzie dopuszczenia tych osób do spółki.

Finansowanie ze środków własnych spółki.

Dopuszczalne jest przeznaczenie środków z kapitału zapasowego oraz z kapitałów rezerwowych, utworzonych z zysku spółki, na podwyższenie kapitału zakładowego. Ponieważ to podwyższenie nie absorbuje środków zewnętrznych, nowe udziały przysługujące dotychczasowych wspólnikom nie wymagają objęcia. Analogicznie, nie wymagają objęcia udziały, których wartość nominalna została podwyższona.

Obowiązki rejestracyjne.

Podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą wpisu do rejestru sądowego. W tym celu zarząd zobowiązany jest zgłosić do rejestru sądowego fakt powzięcia uchwały o podwyższeniu kapitału. Zgłoszenie to powinno zawierać:
-uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego,
-oświadczenia o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym (złożone w formie aktów notarialnych lub w formie pisemnej, jeśli podwyższenie kapitału zakładowego nie powoduje zmiany umowy spółki),
-oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione.

Oczywiście w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków spółki dwa ostatnie oświadczenia nie są wymagane.

Pamiętaj, że:
-podwyższenie kapitału zakładowego może nastąpić albo poprzez zmianę umowy spółki albo na mocy dotychczasowych postanowień umowy spółki,
-oświadczenie o objęciu udziałów nie jest wymagane, gdy podwyższenie następuje ze środków własnych spółki,
-podwyższenie ze środków własnych może nastąpić z kapitału zapasowego oraz z kapitałów rezerwowych utworzonych z zysku spółki,
-zarząd odpowiedzialny jest za wniesienie wkładów na podwyższony kapitał zakładowy
-wyłączenie prawa pierwszeństwa może nastąpić jedynie w umowie spółki albo w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego,
-zmiana umowy spółki wymaga zawiadomienia urzędu skarbowego,
-podwyższenie kapitału zakładowego jest objęte obowiązkiem podatkowym na podstawie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
-podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą wpisania go do rejestru.

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000, Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.)

Łączenie spółek kapitałowych jako sposób na rozwój biznesu

Fri, 09 Sep 2011 00:00:00 +0200

Istnieje wiele sposobów na rozwój działalności lub zaradzenie trudnej sytuacji przedsiębiorstwa prowadzonego w formie spółki kapitałowej. Jednym z nich jest połączenie spółki z inną spółką kapitałową. O przeprowadzeniu tego procesu może zadecydować zarząd mający poparcie organów właścicielskich, np. w trakcie prowadzonej restrukturyzacji. U podstaw decyzji o połączeniu może leżeć założenie redukcji kosztów prowadzonej działalności lub „świeżego startu” w oparciu o nową strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa.

Połączenie spółek może być także skutkiem przeprowadzonego przejęcia. Proces ten niejednokrotnie prowadzi, po stronie spółki przejmującej, do uzyskania wymiernych korzyści finansowych. Wskutek połączenia, spółka przejmująca staje się właścicielem aktywów innej spółki i wypracowanego przez nią know-how. Może w ten sposób np. zwiększyć lub zróżnicować produkcję, osiągając przewagę konkurencyjną na rynku.

Łączenie się spółek kapitałowych może polegać na przeniesieniu całego majątku spółki przejmowanej na przejmującą. Wspólnicy (akcjonariusze) „likwidowanej” spółki otrzymują w zamian udziały albo akcje spółki przejmującej. Ten rodzaj omawianego procesu nazywany jest łączeniem przez przejęcie. W jego rezultacie przedsiębiorstwo przejmowane przestaje istnieć.
Drugi sposób przejęcia polega na zawiązaniu nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek. Akcjonariusze lub wspólnicy spółek uczestniczących w tego typu fuzji, zwanej łączeniem się przez zawiązanie nowej spółki, uzyskują udziały lub akcje nowej spółki.

Przykład:
W ramach grupy kapitałowej działają spółki kapitałowe zajmując się wytwarzaniem określonego dobra, przy czym każda ze spółek działa na pewnym wydzielonym etapie łańcucha produkcji. W ramach reorganizacji produkcji i w związku z faktem, że działalność spółek w ramach grupy przynosi straty, można podjąć decyzję o scaleniu procesu produkcji w ramach działalności jednej, nowo zawiązanej spółki kapitałowej.

Procedurę łączenia się spółek reguluje szczegółowo kodeks spółek handlowych. Można ją podzielić na trzy etapy: czynności przygotowawcze, podjęcie uchwały w sprawie połączenia oraz rejestracja i ogłoszenie połączenia.

W ramach pierwszego z wymienionych etapów przedsiębiorcy muszą pamiętać o opracowaniu planu połączenia. Plan ten wymaga pisemnego uzgodnienia szczegółów pomiędzy spółkami. W dokumencie musi się znaleźć koniecznie treść określona w kodeksie spółek handlowych. Nie wolno zapominać o przygotowaniu koniecznych załączników oraz o wspólnym wniosku o wyznaczenie biegłego Plan połączenia spółek należy zgłosić do sądu rejestrowego łączących się spółek oraz ogłosić w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Plan ten podlega co do zasady badaniu przez biegłego rewidenta, który następnie opracowuje stosowaną opinię. Zarząd każdej z łączących się spółek ma obowiązek przygotować w formie pisemnej sprawozdania, w którym znajdzie się uzasadnienie procesu połączenia, ze wskazaniem jego podstaw prawych oraz ekonomicznych, jak również wyjaśnienie na temat stosunku wymiany udziałów albo akcji. Ten etap postępowania wieńczy przekazanie wspólnikom spółek zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia połączenia.

Kolejnym etapem jest podjęcie uchwały o połączeniu przez zgromadzenia wspólników albo walne zgromadzenie każdej z łączących się spółek, z zachowaniem wymogów prawnych.

Ostatnim krokiem pozostaje rejestracja uchwały o podwyższeniu w sądzie rejestrowym oraz ogłoszenie o połączeniu. Kodeks spółek handlowych przewiduje dodatkowo trzy sposoby uproszczone tego procesu. Przedsiębiorstwa mogą z nich skorzystać, jeśli spełnią warunki określone dla danego trybu uproszczonego.

Łączenie się spółek przynosi wymierne korzyści ekonomiczne. Pozwala na efektywniejsze prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o nową strukturę organizacyjną, co ma ogromne znaczenie w perspektywie stale rozszerzającego się grona konkurentów na rynku. Niejednokrotnie celem przejęcia jest możliwość pozyskania m. in. know-how innego przedsiębiorstwa. Pozwolić to może np. na udoskonalenie świadczonych przez spółkę usług, poszerzenie wachlarza oferowanych produktów, czy polepszenie procesu produkcyjnego.

Jakie są skutki upadłości przedsiębiorcy dla jego małżonki

Mon, 12 Sep 2011 00:00:00 +0200

Majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości.Z dniem ogłoszenia upadłości ustaje między małżonkami wspólność majątkowa małżeńska, a dotychczasowy majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i zostaje przeznaczony na zaspokojenie jego wierzycieli. Między małżonkami powstaje wspólność majątkowa, w której każdy posiada określone udziały wynikające np. z nakładów dokonanych na majątek wspólny z majątku odrębnego, a małżonek upadłego uzyskuje status wierzyciela w postępowaniu upadłościowym. Istnieje domniemanie, że majątek wspólny powstały w okresie prowadzenia przedsiębiorstwa przez upadłego został nabyty ze środków pochodzących z dochodów tego przedsiębiorstwa.

Stąd na małżonku dochodzącym swego udziału ciąży obowiązek wykazania, iż majątek wspólny pochodził z innych źródeł niż dochody przedsiębiorstwa. W celu przeciwdziałania uszczupleniu majątku tuż przed niewypłacalnością prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje nieważność albo bezskuteczność wobec wierzycieli upadłego małżonka zdarzeń i czynności prawnych mających na celu uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli, np. próba zniesienia bądź ograniczenia wspólności majątkowej małżeńskiej umową majątkową w okresie poniżej dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia upadłości należą do majątku upadłego. Stąd w przypadku istnienia umowy majątku odrębnego każdego z małżonków może wystąpić konieczność złożenia wniosku o wyłączenie mienia należącego do majątku małżonka upadłego przedsiębiorcy z masy upadłości.

Skutki zawarcia kilku umów o pracę na czas określony? Jakie zasady obowiązują w firmach stosujących pakiet antykryzysowy?

Mon, 12 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z art. 25[1] § 1 kodeksu pracy (k.p.), zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej
a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca.

Zasada ta została jednak czasowo zawieszona ustawą z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. nr 125, poz. 1035 ze zm.), czyli tzw. pakietem antykryzysowym. Ustawa ta wprowadziła 24-miesięczny okres terminowego zatrudniania, niezależnie od liczby zawartych w tym czasie umów na czas określony. Regulacja ta dotyczy umów zawartych po 22 sierpnia 2009 r., czyli po wejściu ustawy w życie oraz umów zawartych przed tą datą, jeżeli termin ich rozwiązania przypada przed 1 stycznia 2012 r.

Innymi słowy, w okresie obowiązywania pakietu antykryzysowego – do 31 grudnia 2011 r. – nie obowiązuje wspomniana wyżej zasada, zawarta w art. 25[1] § 1 k.p., iż trzecia umowa na czas określony przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony.

Ograniczenia czasu trwania umów na czas określony zawarte w ustawie antykryzysowej obowiązują wszystkich przedsiębiorców niezależnie od tego, czy znajdują się w przejściowych trudnościach finansowych, czy też ich sytuacja ekonomiczna jest dobra. Jedynie pracodawcy, którzy nie są przedsiębiorcami, w dalszym ciągu stosują zasadę określoną w art. 25 [1] k.p.

Pod rządami pakietu antykryzysowego pracodawca nie jest w żaden sposób ograniczony ilością zawieranych z pracownikiem umów na czas określony, istotne jest jedynie, by w sumie okres terminowego zatrudnienia nie przekroczył 24 miesięcy. Dla umów na czas określony zawartych 22 sierpnia 2009 r. termin ten upływa 22 sierpnia 2011 r. Po tym terminie pracownik będzie uprawniony do złożenia do sądu pracy pozwu o ustalenie istnienia stosunku pracy na czas nieokreślony.
Aby uniknąć przekroczenia 24-miesięcznego limitu zatrudnienia, pracodawca powinien rozwiązać umowę na czas określony z zachowaniem 2-tygodniowego wypowiedzenia (oczywiście, tylko wtedy, jeżeli umowa przewidywała taką możliwość jej rozwiązania), a następnie zachować 3-miesięczną przerwę zatrudnienia.

Zamknięcie firmy transportowej nie powstrzyma kontroli

Wed, 14 Sep 2011 00:00:00 +0200

Inspekcja Transportu Drogowego skontroluje przedsiębiorcę, nawet jeśli ten już nie będzie wykonywał przewozów.

Zamknięcie firmy lub zaprzestanie wykonywania działalności transportowej nie będzie przeszkodą dla kontroli w przedsiębiorstwie. Wynika to stąd, że właściciel przedsiębiorstwa, które zajmowało się transportem drogowym, będzie musiał przez rok przechowywać dokumentację związaną z taką działalnością. Obowiązek taki wprowadzi nowelizacja ustawy o transporcie drogowym, którą zajmą się senatorowie na rozpoczynającym się dzisiaj posiedzeniu Izby Wyższej. Senacka komisja gospodarki narodowej zgłosiła jedynie redakcyjne poprawki do noweli.

Nieunikniona kontrola

Nowelizacja ustawy określa, że właściciel firmy będzie musiał nie tylko przechowywać dokumentację przez rok od zamknięcia przedsiębiorstwa lub zaprzestania wykonywania działalności przewozowej. Ma ją też okazywać inspektorom transportu drogowego w razie kontroli. Rozwiązanie to jest batem na firmy, którym obecnie udaje się umknąć przed wykryciem nieprawidłowości, zanim do drzwi zapuka inspekcja. Chodzi o to, że nieuczciwe firmy powiadomione o kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa zaprzestają działalności. Unikają wysokich kar, a po pewnym czasie firmę otwiera np. rodzina przedsiębiorcy.

Nowela zmienia także wysokość kar dla firm transportowych. Dziś przy jednej kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa inspektor może nałożyć karę wynoszącą nawet 30 tys. zł.

Nowe kary

W noweli zaproponowano jednak, by mniejsze firmy były łagodniej traktowane. I tak jeżeli firma zatrudnia do 10 kierowców, to suma kar przy jednej kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie przekroczy 15 tys. zł. Te, w których pracuje od 11 do 50 kierowców, maksymalnie zapłacą 20 tys. zł. Firmy zatrudniające do 250 kierowców zapłacą nie więcej niż 25 tys. zł. Natomiast 30 tys. zł wyniosą kary dla firm, w których jest ponad 250 kierowców. Wyższe kary zapłacą np. spedytorzy – do 40 tys. zł.

Zgodnie z nowelą nie tylko firmy transportowe i spedytorzy narażą się na kary. Po zmianie przepisów ITD ukarze również nadawcę przesyłki, odbiorcę, firmę zajmującą się załadunkiem, jeżeli okaże się, że wina za naruszenie przepisów leży po ich stronie.

Nowelizacja ustawy ustanawia także odznakę Złoty Kierowca. Na jej miano zasłużą zawodowi kierowcy, którzy wykażą się szczególnymi osiągnięciami w pracy i wieloletnią bezwypadkową jazdą. Odznakę będzie nadawał minister właściwy do spraw transportu.

Czy można zatrudnić pracownika przebywającego na zwolnieniu chorobowym?

Wed, 14 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z ustawą o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa pracownik, w przypadku którego lekarz orzekł niezdolność do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, otrzymuje z ubezpieczenia społecznego zasiłek chorobowy.

Pracownik, który stał się niezdolny do pracy i przebywa na zwolnieniu lekarskim, powinien wykorzystywać to zwolnienie zgodnie z zaleceniami lekarza, co w efekcie doprowadzić ma do jak najszybszego odzyskania przez niego zdolności do pracy. Osiągnięciu ponownej zdolności do pracy może stanąć na przeszkodzie zarówno wykonywanie w trakcie tego zwolnienia pracy zarobkowej, jak i podejmowanie innych czynności, które wpływać mogą hamująco na proces leczenia.

Zasadniczym celem zwolnienia lekarskiego jest zatem jak najszybszy powrót pracownika do zdrowia i odzyskanie pełnej zdolności do pracy. Celem natomiast zasiłku chorobowego jest rekompensata utraconego przez pracownika dochodu. Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie wykonuje bowiem pracy, za którą w normalnych okolicznościach otrzymywałby wynagrodzenie. Zasiłek chorobowy przyznawany jest co do zasady w wysokości 80% wynagrodzenia. Celem zasiłku chorobowego jest zatem utrzymanie płynności finansowej pracownika niezdolnego do pracy.

Jak stanowi Sąd Najwyższy przejawem troski niezdolnego do pracy pracownika o dobro pracodawcy powinno być stosowanie się do wskazań lekarskich i niepodejmowanie czynności, które mogłyby niezdolność do pracy przedłużyć [wyrok z dnia 16 listopada 2000r. I PKN 44/00]. W art. 211 Kodeks pracy przewiduje, że do podstawowych obowiązków pracowniczych należy m. in. poddawanie się badaniom kontrolnym i stosowanie się do wskazań lekarskich.

Zwolnienie dyscyplinarne
Biorąc pod uwagę linię orzeczniczą Sądu Najwyższego stwierdzić należy, że podjęcie pracy w trakcie zwolnienia lekarskiego może zostać uznane w konkretnych przypadkach, przy spełnieniu jeszcze dodatkowych przesłanek, za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych i stanowić nawet przyczynę zwolnienia dyscyplinarnego z art. 52 Kodeksu pracy [wyrok z dnia 1 lipca 1999r. I PKN 136/99]. Wynika to przede wszystkim z tego, że pracownik podejmujący czynności, które wpływają na przedłużenie się jego niezdolności do pracy działa ze szkodą dla pracodawcy i narusza szereg swoich obowiązków, m. in. obowiązek lojalności wobec pracodawcy.

Utrata prawa do zasiłku
Ustawodawca sankcjonuje podejmowanie pracy zarobkowej w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy poprzez utratę prawa do zasiłku. W art. 17 ustawy wskazane zostały dwie, niezależne od siebie przesłanki utraty prawa do zasiłku: wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy oraz wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem. Niezależnie od długości podjętej pracy, pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, w trakcie którego praca była świadczona.

Podejmowanie pracy w czasie zwolnienia lekarskiego
Pojęcie „pracy” jest w tym przypadku bardzo szerokie. Obejmuje wszelką ludzką aktywność zmierzającą do osiągnięcia korzyści majątkowej. W trakcie zwolnienia lekarskiego sankcjonowane utratą prawa do zasiłku jest zarówno podejmowanie pracy w ramach stosunku pracy, ale również na podstawie umów cywilnoprawnych oraz samozatrudnienia.

Zgodnie z art. 68 ustawy, zarówno pracodawca jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych uprawnieni są do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania przez pracownika zwolnienia, a także do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Ponadto Sąd Najwyższy orzekł, że pracodawca ma prawo żądać od pracownika wyjaśnień, czy w okresie zwolnienia przeprowadził on zaleconą przez lekarza kurację czy też wykorzystywał zwolnienie w innym celu [wyrok z dnia 19 kwietnia 2001r. I PKN 376/00].

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.10.77.512 ze zm.)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.98.21.94 ze zm.)

Umowa spółki jawnej - forma, rygor oraz treść

Tue, 20 Sep 2011 00:00:00 +0200

Czym jest spółka jawna?

Definicję spółki jawnej odnajdujemy w artykule 22 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym: „Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest spółką handlową.” Spółka ta nie posiada osobowości prawej. Jest spółką osobową, co oznacza, iż może być utworzona zarówno przez osoby fizyczne jak i prawne. Majątkiem spółki jest mienie wniesione jako wkład oraz nabyte już w trakcie działalności przedsiębiorstwa. W przypadku omawianej spółki charakterystyczną cechą jest subsydiarna odpowiedzialność wspólników oraz obowiązek ujawnienia w nazwie co najmniej jednego nazwiska wspólnika. Forma ta pozwala min. odróżnić spółkę jawną od spółki cywilnej. Spółka jawna jest przedsiębiorcą i podlega ona obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z przyznania spółce jawnej podmiotowości prawnej i zaliczenia jej do ułomnych osób prawnych za zobowiązania spółki jawnej odpowiada przede wszystkim sama spółka. Warto jednak zwrócić uwagę, iż za rozwiązanie spółki odpowiadają także wspólnicy. Odpowiedzialność ich ma charakter nieograniczony oraz osobisty. Oznacza to, że wspólnik odpowiada za zobowiązania całym posiadanym przez siebie majątkiem. Ponadto podkreślić należy, że odpowiedzialność wspólników jest solidarna, a solidarność ta zachodzi pomiędzy spółka i wszystkimi jest wspólnikami.

Forma i rygor umowy spółki

W brzmieniu artykułu 23 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Warto jednak zwrócić uwagę, iż w przypadku wniesienia wkładu w postaci nieruchomości należy ją wówczas zawrzeć w formie aktu notarialnego. Forma ta jest wymaga, gdyż przez taki akt zmienia się osoba właściciela. Natomiast, w sytuacji gdy do spółki jawnej, składającej się wyłącznie z dwóch wspólników obaj wnoszą nieruchomość stanowiącą ich wspólną własność wystarczy tylko zachowanie formy pisemnej. Jednak musi tutaj zostać spełniony warunek- wzajemny stosunek udziału każdego ze wspólników jest taki sam, jak stosunek ich współwłasności w nieruchomości, ponieważ w przypadku tym nie ma przejścia własności.

Na uwagę tutaj zasługuje także fakt, iż spółka jawna powstaje z momentem wpisu do rejestru przedsiębiorców, a nie z momentem zawarcia umowy spółki.

Treść umowy spółki

Zgodnie z art. 25 umowa spółki jawnej powinna zawierać:
1)firmę i siedzibę spółki,
2)określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość,
3)przedmiot działalności spółki,
4)czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony

Do składników przedmiotowo istotnych umowy spółki jawnej zaliczyć należy określenie:
1.celu, do którego dążą wspólnicy
2.zasad współdziałania pomiędzy wspólnikami, które muszą obejmować co najmniej zobowiązanie każdego wspólnika do wniesienia wkładów do spółki

Poza kategorią elementów przedmiotowo istotnych umowy wyróżnia się także kategorie minimalnych elementów czynności prawnych, które muszą być przez podmioty dokonujące czynności prawnej uregulowane. Nieuzgodnienie przez wspólników w umowie, choćby jednego z wymienionych elementów w art.2 KSH powinno spowodować przede wszystkim oddalenie wniosku o rejestrację spółki

Firma

Firma spółki jawnej a także posługiwanie się nią powinno być zgodne z przepisami Kodeksu cywilnego. Istotnym elementem jest zawarcie w nazwie co najmniej jednego nazwiska ze wspólników albo firmę ( nazwę) jednego ze wspólników. Pojawić się tutaj mogą również nazwiska wszystkich lub kilku wspólników. Dodatkiem obligatoryjnym jest dodatek wskazujący na formę organizacyjną- spółka jawa. Zgodnie z art. 24 §2 KSH dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „ sp.j.”. W firmie spółki jawnej mogą pojawić się także dodatki o charakterze fakultatywnym, które będą wskazywać np. rodzaj wykonywanej działalności, miejsce jej prowadzenia lub też związki rodzinne zachodzące pomiędzy wspólnikami.

Siedziba

Zgodnie z przepisami, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma organ zarządzający. Natomiast z brzmienia art. 41 KC wyprowadza się zasadę swobody wyboru siedziby. Zgodnie z tym w umowie, wspólnicy mogą dowolnie określić siedzibę spółki, która ma decydujące znaczenie dla miejsca wykonywania umowy a także dla właściwości sądu.

Wkład

Umowa spółki powinna także zawierać określenie wkładów każdego ze wspólników oraz ich wartości. W przypadku wkładów niepieniężnych wspólnika wycenione są one przez samych wspólników. Wkład może być zarówno o charakterze kapitałowym lub może przybierać postać prawa majątkowego, a także może to być własna praca świadczona na rzecz spółki.

Warto także pamiętać, że poza elementami obligatoryjnym przewidzianym w art. 25 KSH umowa może zawierać dodatkowe postanowienia, regulujące stosunki w ramach spółki.

Zgłoszenie do rejestru

Zgłoszenie spółki jawnej do sądu rejonowego powinno zawierać:
1)firmę, siedzibę i adres spółki,
2)przedmiot działalności spółki,
3)nazwiska i imiona albo firmy ( nazwy) wspólników oraz adresy wspólników albo ich adresy do doręczeń
4)nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki i sposób reprezentacji

Wyżej wymienione elementy uregulowane są w artykule 26 KSH, który jednoznacznie wyznacza treść zgłoszenia spółki do rejestru. Warto tutaj jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z artykułem 9 rozporządzenia MS z 21.12.200 r. sąd bada merytoryczną zgodność przedmiotu działalności. Wniosek o wpis ma prawo a zarazem obowiązek zgłosić każdy ze wspólników. Wniosek do KRS składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce siedziby spółki. Zgodnie z przepisami wniosek ten powinien zostać złożony w przeciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy spółki jawnej oraz powinien on być na urzędowym formularzu. Ponadto do takiego wniosku dołączyć należy umowę spółki jawnej, wykaz wspólników wraz z ich adresami a także wzory podpisów wspólników uprawnionych do reprezentacji spółki. Istotny tutaj jest fakt, iż wniosek o wpis do rejestru podlega opłacie sądowej, która wynosi 1000 zł. Wpis ten jest obowiązkowo ogłaszany w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, za który również pobiera się opłatę w wysokości 500 zł. Wniosek który zawiera braki lub błędy podlega zwróceniu, bez wezwania do uzupełnienia braków. W przypadku takim, jeżeli wnioskodawca uzupełni nieprawidłowości w terminie 7 dni od dnia wydania zarządzenia o zwrocie wniosku, to wywołuje on skutek od daty pierwotnego wniesienia. Jednak w razie kolejnego zwrotu, skutek ten nie następuje. W przypadku zmiany danych wskazanych w artykule 26 paragraf 1 podlegają zgłoszeniu do sądu rejonowego. Zmiany te powinny być dokonane niezwłocznie, w terminie do 7 dni od zaistnienia zdarzenia, które spowodowało taką zmianę.

Kara umowna w umowach z deweloperem

Thu, 22 Sep 2011 00:00:00 +0200

Ze względu na częsty brak skutecznej sankcji prawnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, w obrocie cywilnoprawnym częste zastosowanie znajduje kara umowna. Powszechnie jest, że zastrzegana jest ona także w umowach zawieranych pomiędzy deweloperami i ich klientami.

Czym jest kara umowna, kiedy można dochodzić jej zapłaty i jaka jest jej wysokość? Odpowiedzi na te pytania w dużej mierze zależą od sformułowania konkretnych postanowień umownych. Istnieją jednak ogólne reguły dotyczące kar umownych, których stronom zmodyfikować nie wolno.

Kara umowna to zobowiązanie jednej ze stron, że w przypadku, gdy nie wykona ona swego zobowiązania niepieniężnego (np. deweloper nie wybuduje budynku i nie przeniesie własności mieszkania, odstąpi od umowy) lub wykona swoje zobowiązanie niepieniężne nienależycie (np. mieszkanie zostanie oddane do użytku po terminie, deweloper opóźni się z rozpoczęciem robót budowlanych), zapłaci ona na rzecz drugiej strony określoną sumę pieniędzy. Kary umownej nie można zastrzec na wypadek niewykonania albo nienależytego wykonania zobowiązania pieniężnego. Oznacza to, że jeśli świadczenie klienta polega na zapłacie ceny za mieszkanie, to deweloper nie może zastrzec sobie kary umownej na wypadek opóźnienia w zapłacie.

Kodeks cywilny nie wskazuje kazuistycznie, w jakich wypadkach można żądać zapłaty kary umownej, dlatego strony powinny określić to w umowie. Deweloper, chcąc zabezpieczyć swoje interesy musi zadbać, aby poszczególne jej postanowienia były na tyle precyzyjne, aby jednoznacznie można było stwierdzić, w jakim terminie, za jakie naruszenie, w jakiej wysokości i komu klient ma zapłacić karę.

Przykład: „Jeżeli nabywca odstąpi od niniejszej umowy z przyczyn leżących po jego stronie, wówczas zobowiązany będzie do zapłaty na rzecz dewelopera kary umownej w wysokości 3% ceny całkowitej mieszkania. Zapłata kary nastąpi w terminie 14 dni od dnia doręczenia deweloperowi oświadczenia o odstąpieniu, na następujący rachunek bankowy […]”.
Aby nie stwarzać klientom możliwości uchylenia się od obowiązku zapłaty kary umownej, racjonalny deweloper powinien tak konstruować postanowienia umowy z klientami, aby ograniczyć im możliwość powołania się na tzw. niedozwolone klauzule umowne. Są to postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie. Nie są one wiążące dla konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 3851 oraz art. 3853 k.c.). Oznacza to, że jeśli obowiązek zapłaty kary umownej rażąco narusza interes naszego klienta, to może on uznać, że z mocy prawa nie jest on nim związany i w konsekwencji może uchylić się od obowiązku zapłaty kary.

Przykład: „Rozwiązanie umowy przez inwestora, z przyczyn leżących po stronie kupującego, skutkować będzie zwróceniem przez inwestora wpłat kupującego, pomniejszonych o wpłacony zadatek oraz karę umowną w wysokości odsetek za opóźnienie, naliczonych przez inwestora od kwot niewpłaconych w terminie określonym umową.”

Jeśli w umowie zastrzeżemy karę umowną w przesadzonej wysokości, nasz klient może także skorzystać z narzędzia, które zapewnia mu Kodeks cywilny, tj. miarkowania kary umownej. Miarkowanie ma na celu zmniejszenie jej wysokości do poziomu zgodnego z szeroko rozumianym poczuciem sprawiedliwości. Kompetencje do dokonania miarkowania posiada jedynie sąd.

Karę umowną można zmiarkować w dwóch przypadkach: jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Chcąc miarkować karę umowną z powołaniem się na wykonanie znacznej części zobowiązania, trzeba wziąć po uwagę, że zwrot „wykonanie w znacznej części” odnosi się do konkretnego wypadku, na który została zastrzeżona kara, a nie do całości zobowiązania wynikającego z umowy.

Przykład: Jeżeli karę umowną zastrzeżono na wypadek niewybudowania w terminie domu, to deweloper będzie mógł co do zasady żądać zmiarkowania kary, jeżeli prace budowlane zostały w znacznej mierze wykonane. Jeśli natomiast kara umowna została zastrzeżona na wypadek nieuzyskania przez dewelopera pozwolenia na użytkowanie, wówczas w braku jego uzyskania nie można żądać zmiarkowania kary umownej powołując się na okoliczność, że budowa domu została już w znacznej mierze zrealizowana.

Warto pamiętać, że dokonując oceny zasadności żądania zmiarkowania kary na ww. podstawie, sąd będzie brał pod uwagę okoliczność czy częściowe wykonanie ma jakiekolwiek znaczenie dla wierzyciela. Jeśli dojdzie do wniosku, że niezrealizowanie przez dewelopera części budowy w terminie powoduje, że interes jego klienta będzie mimo wszystko w jakimś stopniu zaspokojony, wówczas obniży wysokość kary umownej na rzecz klienta.

Karę umowną można miarkować także z powołaniem się na jej rażące wygórowanie. W praktyce sądy stosunkowo często korzystają z tej możliwości. Rażąco wygórowana kara umowna to taka, która już na pierwszy rzut oka sprawia wrażenie krzywdzącej. Aby ułatwić dokonanie oceny czy w konkretnym wypadku kara jest rażąco wygórowana, należy odnieść wysokość kary do wartości świadczenia, które ma spełnić zobowiązany do zapłaty kary umownej, a także ewentualnie do wysokości szkody jaką poniósł uprawniony do żądania zapłaty kary.

Przykład: Deweloper zobowiązał się do zapłaty kary umownej w wysokości 50.000 zł za każdy dzień opóźnienia w zakończeniu budowy małego domku jednorodzinnego, którego wartość wnosiła 120.000 zł. Deweloper spóźnił się z zakończeniem prac o trzy dni. W tym wypadku zobowiązany byłby więc do zapłaty na rzecz swego klienta kary umownej przewyższającej wartość przedmiotu umowy. Co za tym idzie, żądanie zmniejszenia kary umownej powinno zostać przez sąd uwzględnione.

W każdym wypadku przy ocenie czy żądanie zmniejszenia wysokości kary umownej może zostać uznane za uzasadnione, można posłużyć się regułą wyrażoną w jednym z wyroków „Kara umowna, podobnie jak odszkodowanie, którego jest surogatem nie może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia uprawnionego” (tak: wyrok SA w Katowicach, V ACa 483/08).

Wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej

Thu, 22 Sep 2011 00:00:00 +0200

Skutek taki nie musi jednak nastąpić, gdy wspólnicy w odpowiednim terminie postanowią o kontynuacji działalności. Wyłączenie wspólnika ze spółki na mocy orzeczenia sądowego nie jest natomiast przyczyną rozwiązania spółki. Wyłączenie wspólnika następuje wskutek orzeczenia sądowego wydanego na żądanie pozostałych wspólników, gdy po stronie tego wspólnika zachodzą „ważne powody”, które skłoniły go do wniesienia pozwu o rozwiązanie spółki przez sąd. (O zasadach rozwiązania spółki patrz porada „Rozwiązanie spółki jawnej”).

Wystąpienie wspólnika ze spółki powoduje konieczność dokonania zwrotu wartości jego udziału kapitałowego w majątku spółki. Zwrotu tego dokonuje się, jeżeli pomimo powstania przyczyn rozwiązania spółki, wspólnicy zadecydują o dalszym kontynuowaniu działalności gospodarczej w tej formie.

Obliczenie wartości udziału.

Wartość udziału kapitałowego przysługującego ustępującego ze spółki wspólnikowi oblicza się na podstawie osobnego bilansu spółki. Bilans ten nie jest tożsamy z bilansem sporządzanym na koniec każdego roku obrotowego. Kodeks wyraźnie stanowi, że ma to być osobny bilans, sporządzony w celu obliczenia wartości udziału. Bilans ten powinien uwzględniać wartość zbywczą całego majątku spółki.Sporządza się go na tak zwany dzień bilansu, który jest różny w zależności od przyczyny wystąpienia wspólnika ze spółki.

Dzień bilansowy

Jako dzień, na który należy obliczyć wartość udziału wypłacanego wspólnikowi należy przyjąćw

-przypadku wypowiedzenia umowy spółki - ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia.

Wypowiedzenie to może zostać dokonane przez wspólnika na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. Umowa spółki może przewidywać także krótszy okres wypowiedzenia. Nie zmienia to jednak zasady, że w tym przypadku dniem bilansowym jest ostatni dzień roku obrotowego, w którym minął termin wypowiedzenia. Podobna zasada dotyczy wypowiedzenia umowy spółki przez wierzyciela wspólnika, który może to uczynić w ściśle określonym przypadku.

-dzień śmierci albo dzień ogłoszenia upadłości - w przypadku wystąpienia wspólnika wskutek jego śmierci albo ogłoszenia jego upadłości.

Jeżeli wystąpienie wspólnika było spowodowane jego śmiercią, wartość jego udziału należy wypłacić jego spadkobiercom.

-dzień wniesienia pozwu - w przypadku wyłączenia wspólnika ze spółki na mocy prawomocnego orzeczenia sądu.

Możliwość sądowego wyłączenia wspólnika ze spółki powstaje w sytuacji, w której wspólnik wnosi do sądu pozew o rozwiązanie spółki przez sąd z ważnych powodów. Jeżeli jednak powody te istnieją tylko po stronie jednego ze wspólników, pozostali wspólnicy, działając łącznie, mogą zażądać wyłączenia tego wspólnika ze spółki. Dniem bilansowym w takim przypadku będzie dzień wniesienia pozwu o rozwiązanie spółki przez sąd.

Bilans należy sporządzić w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. Obowiązek ten wynika z ustawy o rachunkowości, a przepisy kodeksu spółek handlowych nie przewidują w tym względzie regulacji odmiennych.

Roszczenie wspólnika o wypłatę

Obliczony na podstawie prawidłowo sporządzonego bilansu udział kapitałowy powinien być wspólnikom wypłacony w pieniądzu. Tylko wniesione przez wspólnika do spółki rzeczy „do używania” zwraca się wspólnikowi w naturze.

Wypłata powinna nastąpić w miejscu zamieszkania lub siedziby występującego wspólnika (albo jego spadkobiercy), gdyż jest to dług pieniężny - czyli oddawczy. Tylko zwrot rzeczy wniesionych przez wspólnika do spółki „do używania” powinien nastąpić w siedzibie spółki.

Kodeks spółek handlowych nie ustanawia terminu, w którym powinna nastąpić wypłata wartości udziału. W związku z tym dłużnik - jakim w tym przypadku będzie spółka powinna wypłacić wspólnikowi należność niezwłocznie po dokonanym przez wspólnika wezwaniu do wypłaty.

Jeżeli jednak obliczony na podstawie bilansu udział kapitałowy wspólnika wykaże wartość ujemną, wspólnik będzie zobowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość.

Czy występujący wspólnik ma wpływ na działalność spółki?

W momencie wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej nie jest on już osobą uprawnioną do jej reprezentowania ani do prowadzenia jej spraw. Czy zatem występujący wspólnik ma jakieś korzyści wynikające ze swej dotychczasowej działalności ze spółki? Czy jest odpowiedzialny za jej zobowiązania?

Zgodnie z art. 65 par. 5 k.s.h., wspólnik występujący (albo jego spadkobierca) uczestniczą w zysku i w stracie ze spraw jeszcze nie zakończonych. Oznacza to, że wspólnik taki (albo jego spadkobierca) może uzyskać dodatkowe korzyści wynikające z rozpoczętych za jego uczestnictwa w spółce interesach. Może także zdarzyć się sytuacja, w której wspólnik zobowiązany będzie do uczestniczenia w stratach spółki, wynikających z rozpoczętych interesów.

W tych sprawach (tj. dotyczących interesów rozpoczętych za czasu uczestnictwa wspólnika w spółce) wspólnik nie może oczywiście reprezentować spółki ani prowadzić jej spraw. Nie ma więc na nie bezpośredniego wpływu. Wspólnik taki zachowuje jednak prawo do składania mu wyjaśnień i rachunków.

Pamiętaj, że:
-występującemu wspólnikowi należy się wartość przypadającego na niego udziału;
-wartość udziału powinna być obliczona na podstawie osobno sporządzonego bilansu;
-jeżeli udział wykazuje wartość ujemną, wspólnik zobowiązany jest do wniesienia brakującej wartości do spółki;
-wspólnik może otrzymać dodatkowe środki z tytułu interesów rozpoczętych za jego uczestnictwa w spółce, może też ponosić z tego tytułu straty.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handl

Umowa spółki partnerskiej – definicja, treść, forma, rygor, partnerzy

Fri, 23 Sep 2011 00:00:00 +0200

Definicja spółki partnerskiej
Umowa spółki partnerskiej została uregulowana w kodeksie spółek handlowych w artykule 86. Zgodnie z którym, jest to spółka osobowa, utworzona przez wspólników w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. W przypadku tej spółki elementami przedmiotowo istotnymi jest to, iż partnerzy zobowiązują się do wykonywania w ramach działalności konkretnego wolnego zawodu w ewentualności kilku wolnych zawodów. Spółka partnerska jest odrębnym typem spółki handlowej i nie możemy jej traktować jako pewien podtyp spółki jawnej, gdyż wyraźnie się od niej różni. Co prawda spółka partnerska jak i spółka jawna prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, to już cel spółki partnerskiej jest wyraźnie zawężony w porównaniu do innych spółek osobowych. W przypadku spółki partnerskiej ważny jest również fakt, iż każdy z partnerów ma prawo reprezentować spółkę samodzielnie, oczywiście pod warunkiem, że umowa spółki nie stanowi inaczej. Kolejną ważną cechą tej spółki jest to, iż pierwotnie musi się składać z co najmniej dwóch wspólników. Natomiast w przypadku gdy pozostaje tylko jeden partner lub gdy tylko jeden partner posiada uprawienia do wykonywania wolnego zawodu, spółka ulega rozwiązaniu najpóźniej z upływem roku od dnia zaistnienia któregokolwiek z tych zdarzeń.

Partnerzy i ich odpowiedzialność
W przypadku omawiania zagadnienia partnerów spółki partnerskiej warto zwrócić uwagę, iż jako jedyna z istniejącego katalogu spółek zawiera pewne ograniczenie dotyczące podmiotów, które mogą uzyskać status wspólnika. Zgodnie z artykułem 87 partnerami w spółce mogą być wyłącznie osoby fizyczne uprawnione do wykonywania wolnych zawodów. Pamiętać należy, że w spółce tej partnerami nie mogę być ani osoby prawne ani jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.
Podkreślić tutaj również należy, że ustawodawca tworząc przepisy dotyczące spółki partnerskiej, zrezygnował z formułowania definicji wolnego zawodu lecz ograniczył się tylko do wskazania konkretnych wolnych zawodów. Zgodnie z artykułem 88 KSH są nimi następujące zawody: adwokat, aptekarz, architekt, inżynier budownictwa, biegły rewident, broker ubezpieczeniowy, doradca podatkowy, makler papierów wartościowych, doradca inwestycyjny, księgowy, lekarz, lekarz dentysta, lekarz weterynarii, notariusz, pielęgniarka, położna, radca prawny, rzecznik patentowy, rzeczoznawca majątkowy oraz tłumacz przysięgły. Jednocześnie ustawodawca przewiduje możliwość rozszerzenia listy wolnych zawodów poprzez stosowny zapis w odrębnej ustawie.
Specyfika spółki partnerskiej polega przede wszystkim na szczególnym uregulowaniu odpowiedzialności partnerów za zobowiązania spółki. Zgodnie z artykułem 95 KSH „ Partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki”. Warto jednak pamiętać, że za zobowiązania, które nie są związane z wykonywaniem wolnego zawodu w spółce, partnerzy ponoszą odpowiedzialność tak, jak wspólnicy w spółkach jawnych, a mianowicie osobiście, solidarnie oraz w sposób nieograniczony, ale subsydiarny. Natomiast za zobowiązania powstałe w związku z wykonywaniem wolnego zawodu w spółce ponosi odpowiedzialność partner, w ewentualności partnerzy, których działania czy też zaniechania związane z wykonywaniem wolnego zawodu spowodowały powstanie roszczeń osób trzecich.

Forma i rygor umowy oraz wpis
Umowa spółki partnerskiej powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Natomiast wpis spółki do rejestru sądowego ma charakter konstytutywny, co oznacza, że spółka powstaje jako podmiot prawa z momentem wpisu.

Firma
Spółka partnerska jest spółką osobową i prowadzi przedsiębiorstwo pod firmą. Podstawowym elementem jest zawarcie w nazwie co najmniej jednego nazwiska z partnerów. Warto podkreślić, że kodeks spółek handlowych nie wymaga, aby w firmie ujawnione zostały imiona partnerów. Jednak w przypadku gdy użycie samego nazwiska w firmie mogłoby naruszyć określone zasady, może okazać się koniecznie jej uzupełnienie o imię partnera lub partnerów. Dodatek obligatoryjny, który wskazuję formę prawną może być wyrażony w jeden z trzech następujących sposobów :
1.„ spółka partnerska”
2.„ i partner”
3.„ i partnerzy”
W firmie spółki partnerskiej znaleźć się powinien drugi obligatoryjny dodatek, który będzie określał wolny zawód wykonywany w spółce. Poza tymi dodatkami, wyróżnić możemy jeszcze dodatki o charakterze fakultatywnym, do których zaliczamy min. informacje wskazujące pokrewieństwo pomiędzy partnerami lub też wskazania wykonywanej w spółce działalności.
Zgodnie z brzmieniem artykułu 90 § 2 KSH dopuszczalne jest używanie skrótu „ sp.p.” Podkreślić jednak należy, że w umowie firma spółki powinna być podana w pełnym brzmieniu, natomiast skrót może być tylko używany w obrocie.

Treść umowy
Umowa spółki partnerskiej powinna zawierać:
1.określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki,
2.przedmiot działalności spółki,
3.nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w przypadku przewidzianym w art. 95§2,
4.w przypadku gdy spółkę reprezentują tylko niektórzy partnerzy, nazwiska i imiona tych partnerów,
5.firmę i siedzibą spółki,
6.czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony,
7.określenie wkładów wnoszonych przez każdego partnera i ich wartość

Warto pamiętać, że spółka partnerska działa na podstawie umowy spółki. W każdej umowie tej spółki muszą się znaleźć postanowienia dotyczące:
1.określenie wolnego zawodu lub zawodów
2.przedmiotu działalności spółki
3.firmy i siedziby
4.wkładów wnoszonych przez każdego ze wspólników.
Natomiast pozostałe elementy wskazane w artykule 91 KSH mogą znaleźć się w umowie, tylko w przypadku, gdy wspólnicy tak zdecydują.

Zgłoszenie do rejestru
Koniecznym elementem dla powstania spółki partnerskiej jest zgłoszenie jej do rejestru przedsiębiorców. Niezbędne dane, które podlegają zgłoszeniu zawarte zostały w art. 93§1 KSH, są nimi:
1)firma, siedziba, adres spółki, nazwiska i imiona partnerów oraz ich adresu lub także adresy do doręczeń,
2)określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki,
3)przedmiot działalności spółki
4)nazwiska i imiona partnerów, którzy są uprawnieni do reprezentowania spółki
5)nazwiska i imiona prokurentów lub osób powołanych w skład zarządu
6)nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki

Wniosek o wpis do rejestru przedsiębiorców spółki powinien zostać zgłoszony na formularzu urzędowym. Do takiego wniosku powinny zostać dołączone także dowody poniesienia odpowiednich opłat. W tym przypadku są to: opłata sądowa w wysokości 1000 zł oraz kwota 500 zł za ogłoszenie w MSiG. Zgłoszenie to powinno nastąpić w ciągu siedmiu dni od zawarcia umowy spółki. Kompetencję do zgłoszenia spółki ma każdy z partnerów. Istotne jest również, iż do takiego wniosku powinna zostać dołączona umowa spółki partnerskiej, wykaz partnerów wraz z ich adresami a także wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentacji. Kolejnym szczególnym a wręcz koniecznym wymogiem, który wynika bezpośrednio z istoty spółki partnerskiej jest obowiązek dołączenie dokumentów potwierdzających uprawnienia każdego z partnerów do wykonywania wolnego zawodu oznaczonego w umowie spółki.

Publikacja w sieci utworu bez zgody autora – konsekwencje podatkowe

Thu, 29 Sep 2011 00:00:00 +0200

Powszechnym zjawiskiem w sieci stało się publikowanie na stronach internetowych utworów, np. artykułów, skopiowanych z innych stron czy innych źródeł. Niestety, często tego rodzaju działanie odbywa się bez zgody autora bądź innej osoby, której przysługują majątkowe prawa autorskie do tego utworu. W odróżnieniu od osobistych praw autorskich, autorskie prawa majątkowe mogą przysługiwać innej osobie niż autor – jednak tutaj dla uproszczenia załóżmy, że dysponentem praw majątkowych do utworu jest sam autor. Jakie konsekwencje podatkowe dla niego powoduje wspomniana sytuacja?

Wykorzystanie utworu bez zgody autora samo w sobie nie powoduje dla niego żadnych bezpośrednich konsekwencji podatkowych. Na gruncie podatków dochodowych autor nie osiąga automatycznie żadnego przychodu w postaci otrzymanych pieniędzy, wartości pieniężnych bądź innej formy przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT bądź art. 12 ust 1 ustawy o CIT . Również w przypadku, gdy utwór powstał w związku z działalnością gospodarczą autora nie można tu mówić o „przychodzie należnym” z tytułu działalności w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy o PIT bądź art. 12 ust. 3 ustawy o CIT.

Natomiast na gruncie VAT sytuacja taka nie stanowi podstawy do opodatkowania – nie może ona bowiem zostać zakwalifikowana jako usługa, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Pojęcie świadczenia usług
Sytuacja autora, którego utwór jest publikowany bez jego zgody nie stanowi z jego strony „świadczenia”. Pojęcie świadczenia powiązane jest bowiem z wolą świadczeniodawcy (wyrażoną choćby w sposób dorozumiany) do wykonania danego świadczenia -w tym również rozumianego jako znoszenie, czyli tolerowanie danej sytuacji. Tym samym sytuacja sprzeczna z wolą danej osoby, nie może być traktowana jako „świadczenie”. A dopiero świadczenie ze strony autora można byłoby kwalifikować jako zdarzenie mogące powodować skutki w postaci przychodu na gruncie podatków dochodowych oraz jako usługę podlegającą opodatkowaniu na gruncie przepisów o VAT.

Oczywiście sytuacja publikacji utworu bez zgody autora powinna znaleźć swoje rozwiązanie, w szczególności w sferze finansowej. I właśnie od tego rozwiązania zależeć będą konsekwencje podatkowe.

Zasadniczo autorowi w sferze ekonomicznej przysługiwać będą wobec osoby naruszającej jego prawa, roszczenia przewidziane w art. 79 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z tymi przepisami uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone może się domagać od osoby, która naruszyła to prawo:
- naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku zawinionego naruszenia – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu,
- wydania uzyskanych korzyści.

Biorąc pod uwagę charakter powyższych roszczeń, zapłata tych należności nie będzie obciążona podatkiem VAT. Również w odniesieniu do tych kwot należy stwierdzić, że nie stanowią one wynagrodzenia za usługę, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a zatem brak będzie podstaw, aby podlegały one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Natomiast na gruncie podatków dochodowych otrzymane przez autora należności stanowić będą podatkowy przychód, w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT i art. 12 ust i ustawy o CIT. Na gruncie PIT kolejną kwestią pozostaje przyporządkowanie tego przychodu do odpowiedniego źródła, w szczególności określenie, czy otrzymana przez autora kwota stanowić będzie przychód z praw majątkowych, o którym mowa w art. 18 tej ustawy, czy też będzie to przychód „z innych źródeł”, o których mowa w art. 21 ust 1 ustawy. Tutaj ocena zależeć będzie od konkretnych okoliczności danej sprawy, jednak zasadniczo otrzymane przez autora odszkodowanie należeć będzie do przychodów z innych źródeł, przy czym w przypadku odszkodowania uzyskanego na podstawie wyroku sądowego lub ugody sądowej w grę może wchodzić zwolnienie z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.

Ostatecznie można też wykluczyć, że na mocy odrębnych porozumień strony (autor, którego prawa zostały naruszone i osoba publikująca utwór na swojej stronie WWW) postanowią inaczej rozwiązać zaistniałą sytuację. W takim wypadku konsekwencje podatkowe zależeć będą od indywidualnych okoliczności danej sprawy i treści porozumienia pomiędzy stronami.

Do e-sądu można składać powództwa z całej Polski

Thu, 29 Sep 2011 00:00:00 +0200

E-sąd w Lublinie rozpoznaje sprawy osób zamieszkałych w całej Polsce. Do pozwu składanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym powód nie dołącza żadnych dowodów na potwierdzenie swoich roszczeń.

Czytelniczka mieszka w Łodzi. Chce odzyskać 1 tys. zł, które pożyczyła sąsiadce. Czy może wnieść sprawę przez internet do e-sądu, który ma siedzibę w Lublinie?

Tak. E-sąd w Lublinie rozpoznaje sprawy osób zamieszkałych w całej Polsce. Nie ma więc żadnych ograniczeń co do jego właściwości miejscowej. Jest on właściwy również bez względu na wartość przedmiotu sporu, jaki toczy się między stronami. Dlatego czytelniczka może wnieść sprawę do rozpoznania przez e-sąd w postępowaniu upominawczym bez względu na to, jaką kwotę pożyczyła sąsiadce.

Aktywne konto

Aby uzyskać nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, trzeba dopełnić wszystkich czynności przez internet. Pozew może złożyć powód albo inna osoba, która działa w jego imieniu, np. adwokat, radca prawny, przedstawiciel ustawowy, który ma w systemie teleinformatycznym e-sądu aktywne konto użytkownika oraz ma uprawnienia do opatrzenia pozwu podpisem elektronicznym.

Dokładna procedura zakładania konta opisana jest na stronie internetowej e-sądu www.e-sąd.gov.pl. Aby je założyć, należy podać imię, nazwisko, numer PESEL (jeżeli zakładający konto go ma), numer dokumentu tożsamości oraz miejsce urodzenia, adres poczty elektronicznej i adres do korespondencji. Trzeba też wskazać nazwę użytkownika oraz hasło do konta, którymi będzie posługiwał się wnioskodawca.

Użytkownik uzyska dostęp do konta dopiero wówczas, gdy dokona uwierzytelnienia. Może to zrobić, posługując się kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podając nazwę użytkownika.

Do pozwu składanego w ramach elektronicznego postępowania upominawczego powód nie musi dołączać żadnych dowodów na potwierdzenie swoich roszczeń, nawet sporządzonych w formie elektronicznej. Wystarczy, że je wskaże w pozwie.

Pozew trzeba opłacić i wnosi się go razem z opłatą sądową. Wyjątkiem są przypadki, w których powód zwolniony jest od kosztów z mocy prawa. Nieopłacony pozew nie wywołuje skutków prawnych. Opłatę uiszcza się w formie bezgotówkowej.

Doręczenia elektroniczne

Po wniesieniu pozwu do e-sądu powód przez cały czas koresponduje z sądem za pośrednictwem internetu. Sąd dokonuje dla niego doręczeń, korzystając z systemu teleinformatycznego, który obsługuje elektroniczne postępowanie upominawcze.

Natomiast pozwany może wybrać, w jaki sposób będzie się porozumiewał z sądem: drogą elektroniczną czy w formie papierowej.

Pouczenie sądu

Wystarczy, że tylko jeden raz wniesie on do sądu pismo drogą elektroniczną, to wówczas w tej firmie musi składać je do końca postępowania. Złożone w inny sposób nie będą wywoływały skutków prawnych, o czym sąd powinien pozwanego pouczyć.

Doręczane pisma oraz tzw. odbiór korespondencji zamieszczane są w elektronicznych aktach sprawy. Za odbiór korespondencji uważa się pierwsze uwierzytelnienie użytkownika, do którego pismo jest kierowane. Ma to miejsce po zamieszczeniu doręczanego pisma w aktach sprawy.

– Po dopełnieniu tej procedury przyjmuje się, że użytkownik zapoznał się z pismem, mimo że nie poznał jego treści, bo nie sprawdził, że nadeszła do niego jakaś korespondencja w formie elektronicznej – mówi Jacek Stanisławski, prawnik z kancelarii Olczyk & Kubicki.

Aby uniknąć takiej niekorzystnej sytuacji dla użytkownika, ekspert radzi, aby ustalił on z sądem, w jaki sposób będzie do niego wysyłane powiadomienie o zamieszczeniu pisma w systemie informatycznym.

Przepisy stanowią, że odbiór nie nastąpi tylko wówczas, gdy zapoznanie się z treścią pisma nie będzie możliwe np. z powodu awarii systemu teleinformatycznego lub innych przyczyn związanych bezpośrednio z funkcjonowaniem systemu teleinformatycznego. W innych przypadkach, nawet jeśli odbiór pisma nie zostanie potwierdzony, przyjmuje się, że doręczenie jest skuteczne po upływie 14 dni od zamieszczenia go w systemie teleinformatycznym.

Pozwany ma prawo wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty

Pozwany w ciągu 2 tygodni ma prawo wnieść sprzeciw do sądu od wydanego nakazu zapłaty. Wtedy nakaz traci moc w całości, a e-sąd przekazuje sprawę do zwykłego sądu według właściwości ogólnej. Do sprzeciwu nie dołącza się dowodów, ale należy zawrzeć w nim zarzuty.

Podstawa prawna: Art. 50528 – 50536 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Przedawnienie odsetek-kiedy następuje?

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z przeważającym w piśmiennictwie i orzecznictwie stanowiskiem odsetki, jako świadczenie o charakterze okresowym, przedawniają się po trzech latach od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, bez względu na to, czy ich źródło jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też nie (art. 118 oraz art. 120 Kodeksu cywilnego).

Podkreślenia wymaga jednak, że nie jest to pogląd oczywisty, bowiem zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie podnosi się, że roszczenie o odsetki podlega przedawnieniu nie po upływie trzech lat, lecz w takim samym terminie, co roszczenie główne, z którym związana jest płatność odsetkowa.

Przyjęcie takiego założenia oznaczałoby, że np. roszczenie odsetkowe związane z zapłatą ceny sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniałoby się po dwóch latach (tzn. w identycznym terminie jak roszczenie o zapłatę ceny sprzedaży), a nie po upływie trzech lat.

Roszczenia odsetkowe nie wygasają, mimo że wierzytelność główna uległa przedawnieniu lub została umorzona, jako że pod tym względem roszczenia o odsetki mają byt niezależny od roszczenia głównego.

Warto zauważyć, że w przypadku odsetek za opóźnienie bieg przedawnienia rozpoczyna się oddzielnie z każdym dniem trwającego stanu opóźnienia, w związku z czym roszczenie odsetkowe przedawnia się osobno za każdy dzień opóźnienia.

Obowiązek ponoszenia kosztów delegacji przez firmy transportowe

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Praktyka postępowania w firmach transportowych służyła unikaniu płacenia kosztów delegacji kierowcom wykonującym transport międzynarodowy. Stanowisko takie spotkało się jednak ze zdecydowanym sprzeciwem Państwowej Inspekcji Pracy i sądów powszechnych.

Firmy transportowe, w umowach o prace z kierowcami wykonującymi transport międzynarodowy, zastrzegały, że miejscem wykonywania pracy są kraje trzecie. Takie zapisy umowne, zdaniem firm transportowych, pozwalały na obejście przepisów kodeksu pracy dotyczących delegacji zagranicznych. Jasne stanowisko w tej sprawie zajął jednak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2008 r. (sygn. akt I PK 230/07). Mianowicie, Sąd Najwyższy twierdzi, że: „nie jest zasadne twierdzenie iż „samo określenie miejsca wykonywania pracy w umowie o pracę „transport międzynarodowy”, „kraje trzecie”, powoduje, że praca kierowcy w tych właśnie miejscach nie może być identyfikowana z odbywaniem zagranicznych podróży służbowych i takiemu kierowcy nie przysługują diety”. O tym co jest podróżą służbową rozstrzyga bowiem nie art. 29 § 1 pkt 2 k.p lecz art. 775 § 1 k.p.”

Zdaniem Sądu Najwyższego, pracownikowi wykonującymi na polecenie pracodawcy zadania służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Co tyczy się artykułu 29 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, SN zauważył, że w umowie o pracę powinno być określone miejsce wykonywania pracy. Nie można jednak go utożsamiać ze stałym miejscem pracy, o którym mowa jest w art. 77 5 § 1 KP. Należy przyjąć, że różnice w określeniach, jakimi posłużył się ustawodawca w art. 29 § 1 pkt 2 KP (“miejsce wykonywania pracy”) i w art. 775 § 1 KP (“stałe miejsce pracy”) nie są przypadkowe i nieprzemyślane.

Odnosząc się do umów o pracę i określeń, w których „miejscem wykonywania pracy” są „kraje trzecie” trudno nie oprzeć się wrażeniu, że takie sformułowanie znacznie odbiega od literalnego brzmienia „stałe miejsce pracy”. W przypadku transportu międzynarodowego raczej należy mówić o miejscu „ruchomym”, „zmieniającym się”, stosownie do okoliczności i potrzeby. Zdaniem Sądu Najwyższego, stałe miejsce pracy to zasadniczo miejsce ściśle określone, w jednej miejscowości, czy nawet w jednej placówce zatrudnienia, w której praca jest regularnie świadczona. Prowadzi to do wniosku, że kierowca w transporcie międzynarodowym nie ma “stałego miejsca pracy” i wobec tego punktem odniesienia dla oceny czy “wykonując transport międzynarodowy” czyni to będąc w podróży służbowej jest miejscowość, w której znajduje się siedziba jego pracodawcy.

Nietypowość podróży służbowej w przypadku kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym związana jest zatem z tym, że istnieją poważne trudności we wskazaniu stałego miejsca pracy. Nie oznacza to jednak, że pozostając często poza miejscem zamieszkania, nie powinni korzystać z kompensaty dodatkowych wydatków. Konsekwencją sprecyzowania miejsca wykonywania pracy jako szerszy teren, może być dla pracownika zobowiązanie go do stałego wykonywania pracy w tym terenie, jednak w żadnym wypadku nie może pozbawiać go należnych na podstawie art. 775 KP świadczeń, gdyż taki sposób wykładni powodowałby ewidentne niedozwolone obejście tego przepisu

Przedsiębiorca musi do 30 września uiścić opłatę za koncesję na sprzedaż alkoholu

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przedsiębiorca zobowiązany jest uiścić odpowiednią opłatę. Opłatę wnieść należy na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.

Jakiekolwiek, nawet najmniejsze, opóźnienie w zapłacie danej raty powoduje utratę koncesji na sprzedaż alkoholu bez możliwości ubiegania się o ponowne wydane zezwolenia wcześniej niż przed upływem 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia.

Powyższe potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 14/10), zgodnie z którym: „Terminy płatności wspomnianych opłat zostały określone przez ustawodawcę w sposób ścisły i jednoznaczny, bo poprzez kalendarzowe oznaczenie daty ich upływu. Przepisy te nie przewidują jakichkolwiek odstępstw w tym zakresie, a w szczególności związanych z sytuacją "przypadania" końca terminu w dzień wolny od pracy (jakim jest także niedziela).”

Zakładanie firmy w urzędzie skarbowym w świetle nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Z dniem 1 lipca 2011 r. weszły w życie zmiany ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Przede wszystkim wprowadzono długo oczekiwaną Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG), za pomocą której można złożyć elektroniczny wniosek o rejestrację w gminnym rejestrze przedsiębiorców. Oczywiście, aktualna pozostaje tradycyjna forma rejestracji (wniosek papierowy), jednakże w tym wypadku przedsiębiorcy będą mogą zdecydować czy w/w wniosek złożą w urzędzie gminy czy też w urzędzie skarbowym.

Zauważyć przy tym należy, iż zgłoszenie wniosku w urzędzie skarbowym pozwoli jednocześnie na wybór formy opodatkowania przedsiębiorcy, a także złożenie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R. Powyższe ma na celu uproszczenie i ułatwienie osobom fizycznym procedurę podejmowania działalności gospodarczej – wszystkie formalności załatwić będzie można podczas jednej wizyty w urzędzie.

Mimo wszystko, przedsiębiorcy reagują na nowe rozwiązania zmiany dość sceptycznie. Podnosi się, że nie ma sensu dublować kompetencji urzędów gminy oraz urzędów skarbowych, a nowe rozwiązania, zamiast ułatwić proces rejestracji firmy, spowodują sporo zamieszania. Podkreśla się ponadto, że CEIGD w pierwotnych założeniach miała realizować tzw. koncepcję jednego okienka, w efekcie natomiast część przedsiębiorców będzie rejestrować się za jej pomocą, część tradycyjnie w urzędzie gminy, część natomiast w urzędzie skarbowym. ień wolny od pracy (jakim jest także niedziela).”

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z regulacjami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej każdy niezatrudniający pracowników przedsiębiorca bez względu na to, w jakiej formie prawnej zorganizowane jest jego przedsiębiorstwo, może zawiesić swoją działalność na okres od 1 do 24 miesięcy. Stosowny wniosek może złożyć zatem zarówno osoba fizyczna wpisana do gminnej ewidencji działalności gospodarczej, jak i spółka, fundacja lub stowarzyszenie prowadzące działalność gospodarczą wpisane do rejestru przedsiębiorców będącego częścią Krajowego Rejestru Sądowego.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej przewiduje szczególny warunek w przypadku zawieszenia działalności spółki cywilnej. Mianowicie zgodnie z art. 14a ust. 2 ustawy wszyscy wspólnicy spółki cywilnej muszą zawiesić działalność. Powyższe wynika z faktu, iż spółka cywilna rodzajem umowy cywilnoprawnej, a przedsiębiorcami są jej wspólnicy.

Przedsiębiorca niezatrudniający to taki, który nie nawiązał żadnego stosunku pracy w rozumieniu kodeksu pracy, w szczególności nie zawarł z nikim umowy o pracę. Warunek powyższy nie obejmuje natomiast zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, a więc np. umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Wyjątkiem mogą być sytuacje, w których treść takich umów wykazuje cechy stosunku pracy. Wówczas zatrudnienie, bez względu na przywołaną podstawę prawną, trzeba traktować jako dokonane na podstawie umowy o pracę.

Zawieszenie działalności każdego przedsiębiorcy następuje na wniosek zainteresowanego i jest skuteczne od dnia złożenia odpowiednich dokumentów w urzędzie gminy, bądź sądzie rejestrowym.

Termin płatności odsetek za opóźnienie

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Termin płatności odsetek, podobnie jak i ich wysokość, jest określony przez źródło, z którego wywodzi się tytuł do ich pobierania (będzie to przede wszystkim postanowienie umowy łączącej dłużnika z wierzycielem). W przypadku nieuregulowania tej kwestii przez strony, odsetki są płatne co roku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok – jednocześnie z zapłatą tej sumy (art. 360 kodeksu cywilnego).

Należy przyjąć, że omawiane uregulowanie nie ma zastosowania w przypadku odsetek za opóźnienie, stają się one bowiem wymagalne już z chwilą bezskutecznego upływu terminu świadczenia głównego.

Odsetki za opóźnienie, płatne są na podstawie art. 481 § 1 kodeksu cywilnego i na tle innych płatności odsetkowych wyróżniają się pewną specyfiką, co przekłada się również na spory co do charakteru tych odsetek na tle prawa podatkowego. Po pierwsze, wskazać należy, że odsetki należą się za każde opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego (zarówno zawinione, jak i niezawinione przez dłużnika). Oznacza to, że konsekwencje niewykonania zobowiązania pieniężnego przez dłużnika są surowsze niż w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia niepieniężnego – w takiej sytuacji bowiem dłużnik odpowiada wyłącznie w przypadku zwłoki (czyli zawinionego opóźnienia) w spełnieniu świadczenia. W przypadku natomiast, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia niepieniężnego miało charakter niezawiniony, dłużnik nie odpowiada co do zasady za wynikłą szkodę.

Natomiast dłużnik, który nie spełnił świadczenia pieniężnego, nawet z przyczyn niezależnych od siebie, nie może uwolnić się od obowiązku zapłaty odsetek. Głównym motywem takiego uregulowania jest uznanie, że wierzyciel ponosi przez opóźnienie szkodę w postaci utraty odsetek, jakie mógłby otrzymać w przypadku ulokowania otrzymanej w terminie sumy pieniędzy na rachunku bankowym. Dlatego też odsetki należą się za sam fakt opóźnienia, pełnią więc funkcję kompensacyjną. Nie wyłącza to jednak możliwości domagania się przez wierzyciela odszkodowania na zasadach ogólnych, jeżeli dłużnik pozostaje w zwłoce (zawinionym opóźnieniu) w spełnieniu świadczenia.

Zasady ustalania wysokości odsetek – odsetki umowne, odsetki ustawowe

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

O wysokości należnych odsetek decyduje treść odpowiedniego orzeczenia sądu lub decyzji organu administracji, a przede wszystkim treść umowy między stronami, bowiem przede wszystkim w tej drodze strony mogą ustalić wysokość odsetek, w tym także odsetek z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. W razie braku takiego określenia należą się wierzycielowi, co do zasady, odsetki ustawowe (art. 359 § 2 kodeksu cywilnego).

Odsetki ustawowe

Wysokość odsetek ustawowych określana jest przez rozporządzenie Rady Ministrów, która wyznaczając poziom odsetek, kieruje się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. Obecnie wysokość odsetek określona jest przez Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych i wynosi 13%. W szczególnych przypadkach inną wysokość odsetek przewiduje, jak wspomniano, ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych – są to odsetki w wysokości odsetek od zaległości podatkowych, wynoszące, zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, 200 % stopy kredytu lombardowego, ustalonej przez Narodowy Bank Polski.

Wskazać należy, że przez szereg lat nie istniało w prawie polskim górne ograniczenie wysokości odsetek. Od dnia 20 lutego 2006 roku sytuacja uległa zmianie, bowiem na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wszedł w życie art. 359 § 21 kodeksu cywilnego, wprowadzający górne ograniczanie wysokości odsetek wynikających z czynności prawnej.

Zgodnie z powołanym uregulowaniem maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Biorąc pod uwagę wysokość stopy kredytu lombardowego (5,25%) ustaloną w dniu 20.01.2011 r. wysokość odsetek maksymalnych wynosiłaby 21%. Należy wszakże podkreślić, że wspomniane ograniczenie odnosi się wyłącznie do odsetek wynikających z czynności prawnej, nie dotyczy więc odsetek za opóźnienie.

Zgodnie z dalszymi postanowieniami, które weszły w życie z dniem 20 lutego 2006 roku uregulowań, w przypadku, gdy wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne – oznacza to, że umowa (np. umowa pożyczki), jest w takiej sytuacji ważna, lecz zmienia się wysokość odsetek płatnych przez dłużnika (np. zamiast odsetek w wysokości 50% dłużnik jest zobowiązany do zapłaty odsetek w wysokości 21%). Należy również wskazać, że postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych – w takich przypadkach stosować się będzie przepisy kodeksu cywilnego.

Ograniczenia wysokości odsetek

W przypadkach nieobjętych uregulowaniami ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych oraz przepisami dotyczącymi maksymalnej wysokości odsetek (np. w przypadku odsetek z tytułu opóźnienia), maksymalna wysokość odsetek może zostać poddana ograniczeniom na mocy ogólnych zasad prawa cywilnego. W szczególności podkreślić należy, że:
-zastrzeżenie zbyt wysokich odsetek może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co powoduje nieważność takiego postanowienia umownego;
-zastrzeżenie zbyt wysokich odsetek może być również uznane za wyzysk, co oznacza możliwość miarkowania wysokości odsetek lub unieważnienia umowy.

Akcesoryjność odsetek

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Bardzo często wskazuje się, że odsetki mają akcesoryjny charakter. Co należy rozumieć pod tym pojęciem? I jakie wynikają z tego konsekwencje?

Akcesoryjność odsetek oznacza, że odsetki mają charakter uboczny względem świadczenia głównego, które stanowi właściwy przedmiot zobowiązania między stronami. Oznacza to, że warunkiem powstania należności z tytułu odsetek jest istnienie i ważność należności głównej (przykładowo - jeżeli nieważna jest umowa sprzedaży rzeczy nie powstają odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie ceny danej rzeczy).

Z tego, że odsetki są należnością uboczną wynika wiele następstw, a mianowicie:

-zabezpieczenie wierzytelności pieniężnej hipoteką, zastawem lub przez poręczenie zabezpiecza również roszczenie o nieprzedawnione odsetki;

-w razie przelewu (cesji) wierzytelności lub wstąpienia osoby trzeciej w prawa zaspokojonego wierzyciela, nabywca wierzytelności nabywa roszczenia o zaległe odsetki;

-w przypadku zarachowania zapłaty, z tego, co przypada na rachunek długu, wierzyciel może zaspokoić przede wszystkim odsetki;

-pisemne potwierdzenie odbioru sumy głównej uzasadnia domniemanie, że wszelkie należności uboczne, w tym i odsetki, zostały zapłacone.

Roszczenie o odsetki ma charakter uboczny, jeżeli jednak już powstanie, to uzyskuje samodzielny byt prawny, niezależny od długu głównego, co oznacza, że roszczenie takie może trwać nawet po wygaśnięciu zobowiązania głównego. Co więcej, samodzielny byt prawny roszczenia odsetkowego skutkuje również tym, że:

-roszczenie odsetkowe może być przedmiotem odrębnej umowy przelewu (cesji) wierzytelności;
-umowa o przejęciu długu może obejmować wyłącznie roszczenie z tytułu odsetek;
-możliwe jest udzielenie poręczenia wyłącznie w odniesieniu do odsetek;
-odsetki mogą być przedmiotem odrębnego roszczenia odsetkowego.

Nabywca przedsiębiorstwa odpowiada za jego długi

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Nabywca przedsiębiorstwa, a także jego zorganizowanej części, ponosi odpowiedzialność za długi związane z prowadzaniem tego przedsiębiorstwa – orzekł w wyroku z 9 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt V CSK 213/10)

Stan faktyczny:

Osoba fizyczny wydzierżawiła w 1989 r. jeden z zakładów należących do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej. Po kilku latach ogłoszono likwidacje WPCB a chcący przystąpić do zbycia poszczególnych zakładów likwidator postanowił rozwiązać umowę dzierżawy. Z uwagi na brak porozumienia z rozliczeniem poważnych nakładów inwestycyjnych, które dzierżawca poczynił w czasie trwania umowy, sprawa trafiła do sądu, co zakończyło się ugodą, zgodnie z którą likwidator miał zwrócić dzierżawcy wspomniane wyżej nakłady i ostatecznie rozliczyć się z nim po sprzedaży przedsiębiorstwa. Dzierżawiony zakład, określony w umowie sprzedaży jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, kupiła w 1994 r. spółka, której następcą jest dzisiaj spółka komandytowa Rőben Polska spółka z o.o. i Wspólnicy.

Dzierżawca, który nie uzyskał wskazanego w ugodzie zwrotu nakładów oraz pozostałych rozliczeń, wystąpił przeciwko likwidatorowi WPCB do sądu z żądaniem zwrotu nakładów w postaci inwestycji i środków trwałych zakupionych w czasie dzierżawy oraz zwrotu korzyści w postaci wyrobów gotowych, materiałów, ruchomości kupionych na wyposażenie, a nieoddanych mu po zakończeniu dzierżawy. Wyrok, od którego obie strony złożyły apelację, zasądzał na jego rzecz 2,2 mln zł tytułem zwrotu nakładów i 300 tys. zł tytułem rekompensaty za niezwrócone dobra.

Sąd Najwyższy zajął się przedmiotową sprawą na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez zobowiązaną do zapłaty spółkę, która podnosiła, że umowa z likwidatorem obejmowała tylko poszczególne składniki majątkowe, co nie oznacza zbycia przedsiębiorstwa.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego:

Sąd Najwyższy oddalając skargę kasacyjną Rőben Polska spółka z o.o. i Wspólnicy potwierdził, że w tej sprawie bez wątpienia ma zastosowanie art. 55⁴ (dawniej art. 526) kodeksu cywilnego, zgodnie z którym nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzycieli wyłączyć ani ograniczyć.

W uzasadnieniu SN wyjaśnił, że mimo iż nie w każdym przypadku sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa będzie zbyciem przedsiębiorstwa pozwalającym na korzystanie z art. 55⁴ k.c., w tej konkretnej sytuacji nabywająca spółka bez wątpienia podlega odpowiedzialności z tego przepisu. Umowa zawarta z likwidatorem obejmowała bowiem sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa WPCB jakim był zakład, a nie poszczególnych składników majątkowych.

W uzasadnieniu sąd podkreślił także, że przedsiębiorca oddając w najem czy dzierżawę zorganizowaną część firmy nie przestaje jej prowadzić.

Skutki niezgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości

Fri, 30 Sep 2011 00:00:00 +0200

Zgodnie z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podstawą do ogłoszenia upadłości jest stan niewypłacalności dłużnika, czyli sytuacja w której nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dotyczy to także dłużników będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, którym odrębne ustawy przyznają zdolność prawną. Podmioty takie uważa się za niewypłacalne także, gdy zobowiązania dłużnika przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Sankcje za niezgłoszenie do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości w przewidzianym terminie są uregulowane na gruncie przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, a także kodeksu spółek handlowych.

Sankcje w Prawie upadłościowym i naprawczym

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze osoby, na których ciąży obowiązek złożenia odpowiedniego wniosku w terminie, ponoszą odpowiedzialność za szkodę związaną z niedopełnieniem tego obowiązku. W tym przypadku mamy do czynienia z odpowiedzialnością odszkodowawczą, która może być szczególnie dotkliwa ze względu na to, że osoby których dotyczy odpowiadają całym swoim majątkiem, bez ograniczeń w ramach swego zawinienia. Odpowiedzialność ustanowiona w art. 21 ust. 3 ma charakter deliktowy. Zgodnie z doktryną szkoda poniesiona przez wierzyciela polega na tym, że w skutek niezgłoszenia albo spóźnionego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel został pozbawiony zaspokojenia albo zaspokojony został w mniejszym stopniu, niż gdyby wniosek złożono w odpowiednim czasie. Wierzyciel w takim przypadku musi wykazać, że w wyniku zaniechania złożenia wniosku zmniejszył się majątek masy upadłości i w skutek tego w podziale funduszy masy nie otrzymał nic albo otrzymał mniej, niżby na niego przypadało, gdyby wniosek był złożony we właściwym czasie.

Zgodnie z art. 373 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku do ogłoszenia upadłości.

Sankcje w kodeksie spółek handlowych

Kodeks spółek handlowych przewiduje w art. 299, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna , członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania, chyba że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania nastąpiło nie z winy członka zarządu lub w związku z tym wierzyciel nie poniósł szkody. Część doktryny uważa, że odpowiedzialność ta ma charakter represyjny, ponieważ jest to odpowiedzialność za zawinione niezgłoszenie w ustawowo przewidzianym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości , wskutek którego to zaniechania egzekucja stała się bezskuteczna, a wierzyciel poniósł szkodę wynikłą z tego zaniechania.

Stosownie do art. 586 kodeksu spółek handlowych, kto będąc członkiem zarządu spółki albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według odpowiednich przepisów upadłość spółki podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przestępstwo z art. 586 k. s. h. stanowi przestępstwo gospodarcze. Przepis ten służy wzmocnieniu odpowiedzialności cywilnej zawartej w art. 299 k. s. h. i art. 21 prawa upadłościowego i naprawczego.

Firmy nie mają swoich prawników

Wed, 05 Oct 2011 00:00:00 +0200

Przedsiębiorstwa zlecają rozwiązywanie problemów zewnętrznym kancelariom, a przy wyborze prawników kierują się ich renomą na rynku i ceną usług.

Już po raz czwarty na zlecenie „Dziennika Gazety Prawnej” i Wolters Kluwer został przeprowadzony przez Ipsos sondaż na temat obsługi prawnej w polskich firmach. Respondentami byli właściciele oraz osoby zarządzające firmami. W badaniu, które zostało przeprowadzone we wrześniu 2010 roku, wzięli udział reprezentanci 300 małych, średnich oraz dużych firm.

Bez prawnika

Z badania wynika, że coraz mniej firm zatrudnia prawników i ma w swoich strukturach dział prawny. Ta tendencja najlepiej zauważalna jest wśród dużych przedsiębiorców (zatrudniających powyżej 250 pracowników). Podczas gdy w 2010 roku do braku prawnika przyznawało się 37 proc. tego typu podmiotów, to w tym roku odsetek ten wyniósł aż 60 proc. Wzrost zauważalny jest także wśród pozostałych dwóch grupach respondentów. Prawnika nie zatrudnia u siebie 87 proc. firm małych (od 10 do 49 pracowników) oraz 70 proc. firm średnich (od 40 do 249 pracowników). W zeszłym roku było to odpowiednio 76 proc. i 70 proc. badanych.

Co więcej, jeżeli już przedsiębiorca zdecyduje się stworzyć u siebie dział prawny, to najczęściej jest on bardzo nieliczny. Aż 47 proc. firm deklaruje, że liczy on do dwóch osób. W 2010 roku odsetek ten był porównywalny i wynosił 41 proc.

W 2010 roku firm, które zatrudniały w swoim dziale prawnym więcej niż 5 osób, było aż 25 proc. Odsetek ten jednak spadł drastycznie do 9 proc. w obecnym roku. Jest to powrót do sytuacji z 2009 roku, kiedy tylko 2 proc. pytanych deklarowało posiadanie ponad pięcioosobowego działu prawnego.

Nadal duży odsetek firm (aż 44 proc.) zatrudnia od trzech do pięciu prawników. Porównując te wyniki z ubiegłorocznym sondażem, można dojść do wniosku, że przedsiębiorcy coraz chętniej tworzą w swoich firmach kilkuosobowe zespoły prawników (wzrost o 10 proc.).

Nieco wzrosła także liczba firm, które zatrudniają prawników na podstawie umowy o pracę na pełen etat. W ubiegłym roku przedsiębiorców preferujących taki sposób nawiązania stosunku pracy z ekspertami prawnymi było 11 proc., podczas gdy w 2011 roku odsetek ten wyniósł do 16 proc. Zmniejszyła się natomiast liczba firm, które zatrudniają specjalistów od prawa na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. W 2010 roku takich przedsiębiorstw było tylko 28 proc., a w tym roku jest ich 24 proc.
Zewnętrzna pomoc

Z badania wynika, że duży odsetek przedsiębiorców, zamiast zatrudniać prawnika w firmowych strukturach, zleca prowadzenie swoich spraw zewnętrznej kancelarii prawnej. Firmy, zwłaszcza duże, uważają, że jest to rozwiązanie korzystniejsze, bo mniej kosztowne. Aż 73 proc. respondentów z dużych firm pytanych o to, kto zajmuje się w firmie rozwiązywaniem kwestii prawnych, odpowiedziało, że zewnętrzna kancelaria. Ten model korzystania z usług prawnych wybiera także coraz więcej małych przedsiębiorców (wzrost z 55 proc. w 2009 roku do 65 proc. w bieżącym roku). Spada natomiast odsetek średnich przedsiębiorstw zainteresowanych współpracą z zewnętrzną kancelarią (z 65 proc. do 60 proc.).

Natomiast jeżeli chodzi o częstotliwość kontaktów firm z kancelariami, to w tym roku znacznie zmalał odsetek najmniejszych przedsiębiorców, którzy deklarowali, że z usług zewnętrznych kancelarii korzystają przynajmniej raz w tygodniu. Nadal duży odsetek takich przedsiębiorstw (aż 36 proc.) korzysta z takiej pomocy sporadycznie, w wyjątkowych sytuacjach. Nieco lepiej wypadają duże firmy, wśród których aż 39 proc. zwraca się do zewnętrznych kancelarii raz na tydzień lub częściej. To taki sam wynik jak w zeszłorocznej edycji badania. Natomiast jeżeli sięgniemy do wyników sprzed lat, to stwierdzimy, że przedsiębiorców korzystających z usług zewnętrznych kancelarii co najmniej raz w tygodniu było wtedy aż 58 proc. Mogło to być spowodowane kryzysem na rynku finansowym, który wybuchł w 2008 roku.

Wszystkie trzy kategorie przedsiębiorstw kierują się takimi samymi kryteriami przy wyborze kancelarii. Co ciekawe, w tym roku dla firm najbardziej liczyła się renoma kancelarii. Drugim kryterium najczęściej branym pod uwagę jest cena usług, a trzecim specjalizacja. Większego znaczenia nabiera także szybkość i elastyczność działania.

To duże zmiany w porównaniu z 2010 rokiem, kiedy przedsiębiorcy pytani o to, czym się kierują, wybierając kancelarię, najczęściej wskazywali na: własne dobre doświadczenia we współpracy z tą kancelarią (36 proc.), rekomendację znajomych (30 proc.), renomę kancelarii na rynku (21 proc.). Na dalszym miejscu znalazły się w zeszłym roku cena usług (17 proc.) i dziedzina, w której specjalizuje się kancelaria (10 proc.).

W tym roku, podobnie jak w latach ubiegłych, badani przedsiębiorcy rzadko wskazywali na szybkość działań i jakość usług jako na kryteria decydujące o wyborze kancelarii.

Niezbędny księgowy

Właściciele firm nie wyobrażają sobie za to sprawnego funkcjonowania firmy bez księgowych i kadrowych. Taką pomoc szczególnie cenią sobie najwięksi przedsiębiorcy. Tylko 1 proc. spośród nich nie zatrudnia księgowego lub nie ma działu księgowego. Na prowadzenie działalności bez fachowej pomocy kadrowych zdecydowało się jedynie 2 proc. firm zatrudniających ponad 250 osób.

W przypadku małych przedsiębiorców nastąpił wzrost podmiotów zatrudniających osoby zajmujące się księgowością i kadrami. Tylko 22 proc. spośród nich nie zatrudnia księgowego lub nie ma działu księgowego. W 2010 r. odsetek ten wynosił 24 proc. Z kolei na prowadzenie działalności bez fachowej pomocy kadrowych w tym roku zdecydowało się tylko 39 proc. najmniejszych przedsiębiorców (w 2010 r. było to 43 proc.). Tendencja ta utrzymuje się na przestrzeni ostatnich trzech lat.

Jak pokazuje tegoroczny sondaż, przedsiębiorcy są konsekwentni, jeżeli chodzi o plany na przyszłość. W bieżącym roku, tak jak i w poprzednim aż 98 proc. dużych firmy, które nie zatrudniały do tej pory prawników, zadeklarowało, że w ciągu najbliższych 12 miesięcy nie zamierza tego zmieniać. Takie same plany na przyszłość mają także przedsiębiorcy zaliczani do średnich i małych – odpowiednio 99 proc. i 98 proc. badanych odpowiedziało negatywnie na pytanie o zatrudnienie speca od prawa. Tendencja ta utrzymuje się od 2008 roku, wówczas bowiem na tak postawione pytanie odpowiedziało negatywnie 97 proc. badanych. Widać więc, że ani szybko rozwijająca się gospodarka, ani niedawny kryzys gospodarczy nie wymusiły na przedsiębiorcach zmiany stanowiska w tej sprawie.

Z drugiej strony statystki te mogą być efektem tego, że firmom świetnie układa się współpraca z zewnętrznymi kancelariami. Przedsiębiorcy nie widzą więc potrzeby zatrudniania u siebie prawników na stałe.

Przedsiębiorcy wymagają coraz większej elastyczności

W ciągu trzech lat od pierwszego badania świadomości prawnej polskiego biznesu, jakie jest wykonywane na zlecenie Wolters Kluwer Polska, zaobserwowaliśmy pozytywną tendencję zwiększenia się liczby przedsiębiorców korzystających z usług prawnych. Nie jest to jeszcze zjawisko masowe, jako że większość polskich firm to małe przedsiębiorstwa i jednoosobowa działalność gospodarcza, w których kwestie prawne rozstrzygane są najczęściej osobiście przez osobę zarządzającą. W małych firmach wciąż częściej zatrudnia się osoby zajmujące się księgowością i kadrami niż prawników.

Interesujący jest trend do outsoursowania usług prawnych przez średnie i duże firmy – w ponad 2/3 z nich kwestiami prawnymi zajmują się przede wszystkim zewnętrzne kancelarie prawne. Odsetek firm zatrudniających kancelarie zewnętrzne stale wzrasta. Istotną rolę przy wyborze kancelarii odgrywa jej renoma. Kwestia ceny stanowi również niebagatelny argument dla zlecającego. Tak jak na ogólnym rynku klienci oczekują coraz większej elastyczności. Liczba firm zatrudniających prawników czy też posiadających działy prawne zmniejszyła się, jednocześnie spadła liczba prawników zatrudnianych w działach prawnych. Duże firmy częściej zlecają kancelariom zadania wspomagające bieżącą pracę firmy, jak sporządzanie umów handlowych, kadrowych, ale przede wszystkim wynajmują je do spraw takich jak pozwy sądowe czy windykacje. Ciekawym zjawiskiem jest wzrost zainteresowania sprawami ochrony danych osobowych. Może on świadczyć o zwiększeniu wiedzy na ten temat dzięki aktywnej działalności GIODO.

Problemy prawne w firmach rozwiązują zewnętrzne kancelarie

Po porównaniu wyników badania tegorocznego z pomiarami poprzednimi zwraca uwagę przede wszystkim tendencja do outsoursowania obsługi prawnej. Wyraża się to we wzroście angażowania kancelarii zewnętrznych w rozstrzyganie kwestii prawnych przy jednocześnie malejącym zatrudnianiu prawników, zwłaszcza w dużych firmach. Do rzadkości należą też plany wzmacniania struktur prawnych wewnątrz organizacji.

Brak działu prawnego w niewielkich firmach wynika najczęściej ze zbyt małej liczby spraw wymagających porady prawnej, czyli z braku takiej potrzeby. Natomiast przedstawiciele firm dużych częściej kierują się optymalizacją kosztową, uważając korzystanie z usług kancelarii zewnętrznej za rozwiązanie bardziej ekonomiczne i efektywne od utrzymywania własnych prawników.

Ciekawe, że przy malejącym odsetku prawników zatrudnionych w firmach rośnie jednocześnie ich zaangażowanie w obsługę prawną. Podobnie jak wzrost zaangażowania ze strony osób zarządzających. Nie jest to dziwne, jeśli zważyć, że co czwarty decydent w dużej firmie ma wykształcenie prawnicze. Wymienione tu tendencje można odczytywać jako dążenie do profesjonalizacji obsługi prawnej kosztem obsługi niewyspecjalizowanej realizowanej za pośrednictwem innych działów firmy, takich jak kadry czy księgowość.

Pozew sądowy – postępowanie uproszczone

Wed, 05 Oct 2011 00:00:00 +0200

Postępowanie uproszczone jest bardzo popularnym postępowaniem ze względu na niskie opłaty sądowe oraz brak skomplikowanego postępowania dowodowego. Jedynym utrudnieniem dla powodów może być konieczność korzystania z formularza sądowego. Maksymalną wartością przedmiotu sporu wynikającego z umowy między stronami w niniejszym postępowaniu może być 10.000 złotych.

Pozew sądowy w postępowaniu uproszczonym wnosi się na sądowym formularzu pozwu, na którym należy opisać roszczenie wraz ze wskazaniem dowodów na poparcie twierdzeń powoda. Ponadto, na formularzy tym zaznacza się m.in. strony postępowania sądowego i informacje o odsetkach ustawowych.

Formularz pozwu zawiera wyłącznie kilka pól, w których można umieścić informacje o załączanych do pozwu dowodach, dlatego czasami konieczne jest wypełnienie również załącznika do pozwu, na którym umieszcza się informację o kolejnych, niewymienionych dotychczas dowodach.

Należy pamiętać, by do sądu wysłać pozew w 1 egzemplarzu (oryginał) dla sądu i po 1 egzemplarzu (kopia) dla każdego pozwanego. Jeśli pozywanych będzie 2 dłużników solidarnych, to należy przesłać do sądu razem 3 egzemplarze pozwu sądowego.

Opłaty sądowe w postępowaniu uproszonym zależą od wartości przedmiotu sporu. Opłata sądowa określana jest według następujących przedziałów:

a.wartość sporu do 2.000 zł – opłata 30 zł
b.wartość sporu ponad 2.000 zł do 5.000 zł - opłata 100 zł
c.wartość sporu ponad 5.000 zł do 7.500 zł - opłata 250 zł
d.wartość sporu ponad 7.500 zł do 10.000 zł - opłata 300 zł

Pozew sądowy – postępowanie nakazowe

Wed, 05 Oct 2011 00:00:00 +0200

Pozew sądowy w postępowaniu nakazowym pozwala wierzycielowi dokonać zabezpieczenia na majątku dłużnika przed otrzymaniem tytuły wykonawczego (nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności). Jednakże, aby skorzystać z postępowania nakazowego należy posiadać określone w kodeksie dowody w sprawie.

Zgodnie z art. 485 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd wyda nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli roszczenie powoda będzie poparte następującymi dowodami:

-dokumentem urzędowym,
-zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,
-wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,
-zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Dodatkową korzyścią dla wierzyciela w postępowaniu nakazowym jest niższa opłata stosunkowa, która wynosi ¼ z 5% od wartości przedmiotu sporu nie mniej niż 30 zł. Opis pozwu sądowego.

Z chwilą wydania nakaz zapłaty stanowi tytuł zabezpieczenia, który bez klauzuli wykonalności może być kierowany do komornika, w celu zabezpieczenia roszczeń na majątku dłużnika. W takim przypadku komornik wszczyna postępowania zabezpieczające (np. zajmuje rachunek bankowy dłużnika), jednakże nie przekazuje pieniędzy wierzycielowi. Dopiero po zaopatrzeniu nakazu zapłaty w klauzule wykonalności, komornik może przekazać wszelkie zabezpieczone świadczenia wierzycielowi.

Należy jednak pamiętać, iż akta komornicze nie mogą pozostawać bez tytułu zabezpieczenia, a możliwość odebrania nakazu zapłaty na potrzeby uzyskania klauzuli wykonalności może być utrudniona. Warto więc w pozwie sądowym wnioskować o wydanie 2 odpisów nakazu wskazując, iż pierwszy egzemplarz będzie podstawą do wszczęcia postępowania zabezpieczającego, a drugi będzie złożony w Sądzie do czasu nadania mu klauzuli wykonalności po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty.

Warto również zaznaczyć, iż w przypadku wniesienia zarzutów do wydanego nakazu zapłaty, dłużnik będzie zobowiązany do wniesienia opłaty sądowej, co w wielu przypadkach może odstraszać dłużników od celowego przedłużania całego postępowania sądowego.

Umowa spółki komandytowej-definicja, wspólnicy, forma, firma, treść umowy

Fri, 07 Oct 2011 00:00:00 +0200

Czym jest spółka komandytowa?

Spółka komandytowa zgodnie z brzmieniem artykułu 102 KSH jest spółką osobową mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia, a odpowiedzialność jednego wspólnika jest ograniczona. Na osobowy charakter tej spółki wskazują następujące cechy:
1.względnie trwały skład osobowy
2.ogromne znaczenie cech poszczególnych wspólników
3.brak wyodrębnionych organów, które prowadzą sprawy spółki.
Zatem spółka komandytowa, jako spółka osobową, posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych a także zdolność sądową. Spółka komandytowa posiada własny majątek, który stanowi wkłady wniesione przez wspólników a także wszystkie mienia nabyte już w trakcie istnienia spółki. Wspólnikami spółki komandytowej mogą być zarówno osoby fizyczne, osoby prawne jak i ułomne osoby prawne. Pamiętać jednak należy, iż wspólników musi być co najmniej dwóch. Niedopuszczalne jest utworzenie spółki tylko przez jedną osobę.

Wspólnicy

Cechą, która charakteryzuje spółkę komandytową jest występowanie dwóch grup wspólników o odmiennym statusie prawnym. Podmiotami tymi są komplementariusz oraz komandytariusz. W tym przypadku jeden ze wspólników zwany komplementariuszem odpowiada bez ograniczenia za zobowiązania spółki, natomiast drugi zwany komandytariuszem odpowiada w sposób ograniczony a mianowicie do wysokości sumy komandytowej. W związku z tym podstawową cechą wyróżniająca tych wspólników jest zakres ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Warto jednak jeszcze wyróżnić inne cechą odróżniające strony tej umowy, a mianowicie jest nią zaangażowanie w proces prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa. Co do zasady komplementariusz aktywnie uczestniczy w prowadzeniu spraw spółki oraz ma prawo reprezentowania jej, dlatego określa się go często jako inwestora aktywnego. Z kolei, komandytariusz nie uczestniczy zasadniczo w prowadzeniu spraw spółki a także nie jest przedstawicielem spółki posiadającym prawo reprezentacji, stąd występuje w roli inwestora pasywnego.

Forma

Umowa spółki komandytowej wymaga formy aktu notarialnego. Forma ta dotyczy wszystkich postanowień umowy, łącznie z dodatkowymi postanowieniami fakultatywnymi zamieszczonymi przez strony. Umowa spółki komandytowej powinna zostać zawarta przez wszystkich wspólników czyli zarówno przez komplementariuszy jak i również komandytariuszy. Oczywiście warto podkreślić tutaj, iż umowa zawarta bez zachowania tej formy jest nieważna. Wówczas sąd rejestrowy odmówi zarejestrowania spółki. Warto również pamiętać, że jakiekolwiek zmiany umowy również muszą być dokonane w formie aktu notarialnego i jednocześnie wymagają zgody wszystkich wspólników. Zasady a także sposób sporządzenia aktu notarialnego reguluje ustawa – Prawo o notariacie. Ważne jest również to, iż zawarcie umowy spółki komandytowej podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych

Firma

Zgodnie z brzmieniem artykułu 104 KSH firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie „ spółka komandytowa”. Konstrukcja firmy spółki komandytowej jest dość specyficzna, gdyż należy wyróżnić dwie grupy wspólników, posiadających zróżnicowaną pozycję w spółce. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż w firmie może się znaleźć jedynie nazwisko komplementariusza. W zależności od tego, ilu komplementariuszy jest w spółce firma może zawierać jedno lub więcej nazwisk. Natomiast w przypadku zamieszczenia nazwiska komandytariusza w firmie spółki komandytowej, komandytariusz ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w stosunku do osób trzecich. W takim przypadku będzie on ponosił nieograniczoną, osobistą a także solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Drugim obowiązkowym elementem firmy jest dodatek, który wskazuje formę prawną. Tutaj istotne jest, że firma powinna zawierać pełne brzmienie formy prawnej „ spółka komandytowa”. Jedynie w obrocie dopuszczalne jest używanie skrótu „ sp.k”

Treść umowy spółki komandytowej

Zgodnie z artykułem 105 KSH umowa spółki komandytowej powinna zawierać:
1)firmę i siedzibę spółki,
2)przedmiot działalności spółki,
3)czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony
4)oznaczenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość,
5)oznaczony kwotowo zakres odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli

Wspólnicy spółki handlowej poprzez umowę zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu. W tym przypadku wspólnym celem, który zamierzają realizować wspólnicy jest prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą. Działalność ta powinna być nastawiona na dłuższy czas. Umowa spółki komandytowej powinna także określać strony umowy, ze szczególnym wskazaniem kto jest komplementariuszem, a kto komandytariuszem. Kolejnym istotnym elementem jest to, iż firma spółki komandytowej powinna brzmieć zgodnie z uwzględnieniem zasad prawa firmowego dotyczących konstrukcji firmy, zawartych w Kodeksie cywilnym. Natomiast siedzibą spółki jest miejscowość, w której wspólnicy prowadzą sprawy spółki lub w której znajduje się zakład główny. Przedmiot działalności spółki stanowi konkretyzację dziedzin oraz zakresu działań spółki podejmowanych w ramach prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa. Wspólnicy spółki komandytowej sami powinni sprecyzować okres, na jaki zamierzają prowadzić przedsiębiorstwo. Czas ten może być podany przez wskazanie konkretnej daty, terminu czy też zdarzenia, które ma nastąpić. W przypadku, gdy wspólnicy nie są wstanie ustalić konkretnego terminu, wówczas umowa zawarta jest na czas nieoznaczony.
Umowa spółki powinna zawierać także oznaczenie wkładów wnoszonych do spółki każdego wspólnika a także ich wartość.

Reasumując umowa spółki komandytowej poza obligatoryjnym postanowieniami bezwarunkowymi i postanowieniami warunkowymi może także zawierać inne postanowienia. Obecnie możemy wyróżnić trzy modele spółki komandytowej:
1)model klasyczny
2)model pośredni
3)model dynamiczny
W pierwszym z tych modeli komandytariusz pozostaje inwestorem pasywnym, który wnosi wkład i gwarantuje odpowiedzialność do wysokości sumy komandytowej a także jest uczestnikiem w zysku spółki. Drugi model charakteryzuje się możliwością dopuszczenia komandytariusza do prowadzenia jej spraw oraz umocowania do reprezentowania spółki poprzez udzielenia pełnomocnictwa czy też prokury. Natomiast w ostatnim z omawianych modeli dochodzi do rozszerzenia uprawnień komandytariusza, we wszystkich przypadkach, które umożliwiają przepisy ustawy.

Utrata zaufania do pracownika może uzasadniać wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę

Sat, 08 Oct 2011 00:00:00 +0200

Termin „zaufanie” jest pojęciem w dużej mierze subiektywnym, a tym samym trudnym do jednoznacznego zdefiniowania. W wyroku z 14 lipca 1999 r. (I PKN 148/99) Sąd Najwyższy zauważył, że jest to stan z pogranicza sfer racjonalnej i emocjonalnej, co uniemożliwia jego pełną obiektywizację. Wyraża się on m.in. w przekonaniu o możliwości polegania na danej osobie, jej oddaniu jak również poczuciu pewności wobec danej osoby. Z tych też względów istnienie stanu zaufania lub jego brak może mieć znaczenie przy ocenie pracownika w kontekście skutków jakie prawo pracy z nim łączy.

Utrata zaufania do pracownika, rozumiana jako stan pracodawcy, na który składają się zarówno elementy obiektywne jak i subiektywne, może zatem uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę. Należy jednak zdecydowanie podkreślić, że utrata zaufania musi zawsze być powiązana z konkretnym zachowaniem lub zaniechaniem pracownika (tzw. causą) z której wynika. Nie chodzi tu jednak zawsze, o takie zachowanie pracownika, które jest związane z naruszeniem przez niego obowiązków pracowniczych.

Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 1997 r. (sygn. akt I PKN 385/97) – uzasadniony brak zaufania do pracownika może istnieć także wtedy, gdy wprawdzie winy pracownikowi przypisać nie można, jednakże w sensie obiektywnym jego zachowanie nosi cechy naruszenia obowiązków pracowniczych, nawet w takich sytuacjach, w których do naruszenie powinności pracowniczych w ogóle nie dochodzi (np. w przypadku popełnienia przez pracownika przestępstwa poza zakładem pracy). Przykładowo, pracodawca ma realne powody by nie ufać pracownikowi, który popełnił przestępstwo przeciwko mieniu poza zakładem pracy, zwłaszcza gdy powierza mu wartościowe mienie niezbędne do wykonywania pracy na jego stanowisku.

Pracodawca, który wypowiada pracownikowi umowę o pracę powinien ponadto pamiętać, że przyczyna rozwiązania umowy musi być prawdziwa i konkretna, dlatego nie wystarczy ogólnikowy zwrot powołujący się na utratę zaufania do pracownika, jeżeli nie jest ona połączona z wykazaniem konkretnych okoliczności, które taki ogólny wniosek uzasadniają (uchwała SN z 27 czerwca 1985 roku, III PZP 10/85).

Z drugiej jednak strony wskazanie w piśmie wypowiadającym pracownikowi umowę o pracę utratę zaufania w kontekście znanych pracownikowi zarzutów, postawionych mu wcześniej przez pracodawcę (np. upomnienia lub nagany udzielone pracownikowi) uznać należy wystarczającą konkretyzuje przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę (wyrok SN z 26 marca 1998 r., I PKN 565/97).

Prawo upadłościowe i naprawcze - wniosek o ogłoszenie upadłości

Sat, 08 Oct 2011 00:00:00 +0200

Wniosek o ogłoszenie upadłości

Z wnioskiem o ogłoszenie upadłości może wystąpić zarówno sam dłużnik, jak i każdy z jego wierzycieli. Wniosek o ogłoszenie upadłości w stosunku do spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej może obecnie zgłosić każdy ze wspólników odpowiadających bez ograniczenia za zobowiązania spółki.
Jeśli chodzi o przedsiębiorstwa państwowe to uprawnionym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości pozostał jedynie, prócz dłużnika i wierzyciela, organ założycielski przedsiębiorstwa państwowego.

W stosunku do jednoosobowych spółek Skarbu Państwa wniosek o ogłoszenie upadłości może także zgłosić minister właściwy do spraw Skarbu Państwa.

W stosunku do każdej osoby prawnej wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego żądać ogłoszenia upadłości może również kurator ustanowiony przez sąd rejestrowy dla tej osoby prawnej, która pomimo stosowania grzywien nie stosuje się do obowiązku polegającego na złożeniu w terminie wniosku o wpis do Rejestru lub dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe.

W stosunku do dłużnika, któremu została udzielona pomoc publiczna o wartości przekraczającej 100.000 Euro wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić organ udzielający pomocy.

Ponadto konieczne jest w tym miejscu przypomnienie, iż dłużnik jest obowiązany zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W przypadku, gdy mamy do czynienia z osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną przedmiotowy obowiązek ciąży na każdym, kto ma prawo ją reprezentować sam lub łącznie z innymi podmiotami.

Dłużnik oraz uprawniony do reprezentowania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej określonej wyżej ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą w razie nie złożenia wniosku we wskazanym w ustawie dwutygodniowym terminie.
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze określa elementy, które powinien zawierać każdy wniosek o ogłoszenie upadłości. Ustawa zawiera również wykaz dodatkowych dokumentów, które należy dołączyć do wniosku we wskazanych w ustawie sytuacjach.

Każdy wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:

1) imię i nazwisko dłużnika, jego nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę, a gdy dłużnikiem jest spółka osobowa lub osoba prawna – reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów jeżeli są ustanowieni, a w przypadku spółki imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia;
2) oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika;
3) wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
4) informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami;
5) informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Jeżeli dłużnikiem jest przedsiębiorca wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego lub innego właściwego rejestru, do wniosku należy dołączyć odpis z tegoż rejestru.

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza wierzyciel, nie jest on zobowiązany do podania informacji, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych. Powinien on jednak uprawdopodobnić swoją wierzytelność, a jeśli wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu ma obowiązek wskazać również wstępne propozycje układowe.

Jeżeli zaś wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik, powinien we wniosku dodatkowo określić, o jaki rodzaj ogłoszenia upadłości wnosi: czy o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego majątku. Dodatkowo dłużnik zgłaszający wniosek o ogłoszenie upadłości powinien do wniosku dołączyć:
1) aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
2) aktualne sprawozdanie finansowe, a gdy nie istnieje na podstawie przepisów obowiązek sporządzania takiego sprawozdania należy dołączyć bilans sporządzony dla celów tego postępowania. Bilans dla celów postępowania upadłościowego powinien być sporządzony na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed złożeniem wniosku;
3) spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia;
4) oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
5) spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty;
6) wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi;
7) informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika;
8 ) miejsce zamieszkania i adresy reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni.

Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu ciąży na nim obowiązek dołączenia jeszcze dodatkowych dokumentów:

1) propozycje układowe wraz z propozycjami finansowania wykonania układu;
2) rachunek przepływów pieniężnych za ostatnie dwanaście miesięcy, jeżeli obowiązany był do prowadzenia dokumentacji umożliwiającej sporządzenie takiego rachunku.

W każdym przypadku dłużnik obowiązany jest dołączyć do wniosku pisemne oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Sankcją za niezłożenie takiego oświadczenia jest zwrot wniosku o ogłoszenie upadłości bez wzywania dłużnika do uzupełnienia.

W razie niedołączenia przez dłużnika dokumentów wskazanych w dwóch ostatnich punktach, dłużnik powinien określić przyczyny ich niedołączenia i je uprawdopodobnić.

Zabezpieczenie majątku dłużnika

Sąd niezwłocznie po złożeniu przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości dokonuje zabezpieczenia jego majątku poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Sąd przeprowadza postępowanie zabezpieczające z urzędu.
Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości złożył wierzyciel sąd może uzależnić dokonanie zabezpieczenia od uprawdopodobnienia przez niego, że istnieją podstawy do ogłoszenia upadłości.

W ramach zabezpieczenia sąd może również zawiesić prowadzone przeciwko dłużnikowi egzekucje, zmienić lub uchylić zarządzenie tymczasowe wydane w celu zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, w szczególności przez uchylenie dokonanych zajęć.

Sąd nie może jednak zabezpieczyć majątku dłużnika poprzez zawieszenie egzekucji, jeśli egzekucja dotyczy świadczeń alimentacyjnych, renty za wywołanie choroby, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty z tytułu kalectwa, renty z tytułu śmierci oraz należności za pracę.

Jeżeli zachodzi obawa, że dłużnik będzie ukrywał swój majątek lub w inny sposób działał na szkodę wierzycieli, jak również dłużnik nie wykonuje poleceń tymczasowego nadzorcy sądowego, sąd może zastosować zabezpieczenie przez ustanowienie zarządu przymusowego. W razie zabezpieczenia majątku dłużnika przez zarząd przymusowy dłużnik zachowuje prawo wykonywania czynności zwykłego zarządu oraz korzystania ze swego mienia. Sankcją nieważności są natomiast obwarowane czynności dłużnika przekraczające zakres zwykłego zarządu.

Tymczasowy nadzorca sądowy w ramach prowadzonego nadzoru może w każdym czasie kontrolować czynności upadłego, a także przedsiębiorstwo upadłego. Może również sprawdzić, czy mienie upadłego, które nie jest częścią przedsiębiorstwa, jest dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem.

Firmy coraz rzadziej rozwiązują samodzielnie problemy prawne

Sat, 08 Oct 2011 00:00:00 +0200

W tym roku po raz pierwszy spadł odsetek firm borykających się z windykacją należności. Za to wzrósł odsetek przedsiębiorstw, które rozwiązują spory z kontrahentami na drodze sądowej.

W sondażu prowadzonym już po raz drugi przez IPSOS na zlecenie „Dziennika Gazety Prawnej” i Wolters Kluwer na temat obsługi prawnej w polskich firmach ankieterzy przebadali 300 małych, średnich i dużych firm.

Problemy prawne

Przeważająca większość firm deklaruje, że stale napotyka w swej działalności problemy związane ze stosowaniem prawa. Najczęściej wymienianą kwestią, z którą musieli się borykać właściciele firm, było sporządzanie umów handlowych oraz umów kadrowych. Aż 95 proc. dużych firm wskazało, że właśnie te kwestie prawne najczęściej wymagały rozstrzygnięcia w ostatnich 24 miesiącach. Podobnie było w roku ubiegłym, kiedy to do kłopotów ze sporządzaniem umów przyznało się 92 proc. największych przedsiębiorców. Statystyka ta podobnie kształtuje się, jeśli chodzi o kategorię firm małych i średnich. Właściciele tych przedsiębiorstw pytani o kwestie do rozstrzygnięcia także najczęściej wskazywali na sporządzanie umów (firmy małe – 61 proc., średnie – 88 proc.).

Co ciekawe, w obecnym roku spadł odsetek firm mających problemy z windykacją i to we wszystkich trzech kategoriach. Jeżeli w 2010 roku na problemy związane z odzyskiwaniem długów uskarżało się 54 proc. małych firm, to rok później było ich 47 proc. Tym niemniej jednak nadal windykacje są w ścisłej czołówce problemów prawnych, których rozwiązaniem musiały zajmować się przedsiębiorstwa w tym roku. Na kłopoty z windykacją skarżą się także średnie i duże firmy (odpowiednio 67 proc. i 71 proc.).

Prostą konsekwencją tego stanu rzeczy jest fakt, że przedsiębiorcy muszą także radzić sobie z przygotowywaniem pozwów sądowych. Najlepiej widać to na przykładzie największych przedsiębiorców. Dziewięćdziesiąt procent z nich przyznało, że w ciągu ostatniego roku musieli się borykać z tym problemem.

Przedsiębiorcy pytani o to, kto rozwiązuje w firmie problemy prawne, najczęściej wskazywali w tym roku na zewnętrzne kancelarie prawne. To zaskakujące, bo podczas zeszłorocznego badania, właściciele i zarządzający pytani o to, najczęściej wymieniali siebie samych. Teraz proporcje te wyraźnie się odwróciły. Najlepiej widać to na przykładzie dużych firm, gdzie aż 73 proc. badanych stwierdziło, że powierza kwestie prawne kancelariom zewnętrznym, a tylko 43 proc. zdecydowało się samodzielnie radzić sobie z takimi problemami.

Pomoc kancelarii

Z badań wynika więc, że przedsiębiorstwa duże i średnie rzadko decydują się na rozstrzyganie problemów prawnych bez pomocy prawnika. Wynika to zapewne z tego, że im większa firma, z tym większą liczbą i różnorodnością problemów prawnych spotyka się na co dzień. Natomiast małe firmy uważają, że zbyt mało jest kwestii prawnych, które wymagałyby specjalistycznej wiedzy z dziedziny prawa. Dla nich zatrudnianie prawnika czy zwracanie się do zewnętrznej kancelarii byłoby zbędnym wydatkiem.

Najczęściej właściciele firm i osoby zarządzające zajmują się sporządzaniem umów handlowych i kadrowych. Coraz więcej właścicieli i osób zarządzających największymi firmami decyduje się na osobiste prowadzenie spraw windykacyjnych. Podczas gdy w ubiegłym roku na podjęcie takiego wyzwania zdecydowało się 20 proc. dużych przedsiębiorców, to w 2010 roku odsetek ten wynosił do 29 proc.

Przedsiębiorcy, którzy posiadają w swoich strukturach dział prawny lub zatrudniają prawnika, najczęściej zlecają im sporządzanie umów handlowych i kadrowych oraz pozwów sądowych. W stosunku do zeszłego roku znacznie spadł za to odsetek firm, które powierzają swoim prawnikom windykację należności. Jest to najbardziej widoczne na przykładzie średnich form (spadek z 56 proc. w 2010 r. do 30 proc. w roku bieżącym).

Niskie nakłady

Skuteczne prowadzenie firmy wymaga dobrej znajomości prawa. Umiejętność poruszania się w gąszczu uregulowań nie tylko krajowych, ale także unijnych może m.in. ułatwić pozyskiwanie pieniędzy na finansowanie rozwoju. Co więcej wiedza taka pozwoli uniknąć w przyszłości długotrwałych i kosztownych sporów sądowych. Przedsiębiorcy zdają sobie z tego sprawę. Mimo to nie są oni zbyt chętni do ponoszenia wysokich kosztów na obsługę prawną.

Kwoty te uzależnione są od wielkości firmy. Oczywiście najwięcej na ten cel w ciągu roku wydają firmy duże (średnio 94 377 zł). Na drugim miejscu w tej kategorii znalazły się przedsiębiorstwa średnie. Przepaść pomiędzy nimi a firmami dużymi jest jednak bardzo duża. Średni przedsiębiorcy wydają w ciągu roku na obsługę prawną ponad połowę mniej niż giganci rynkowi (43 tys. zł). Najmniej pieniędzy na ten cel wydają firmy małe (10 441 zł).

Co jednak dziwi, aż 39 proc. dużych przedsiębiorstw odpowiedziało, że nie jest w stanie nawet w przybliżeniu powiedzieć, ile wydaje rocznie na obsługę prawną. A przecież wszystkie wydatki firmy muszą być przecież zaksięgowane i dokładnie rozliczone.

Warto dodać, że z badania wynika, iż udział wydatków na obsługę prawną w obrotach firm jest bardzo mały. Najwięksi przedsiębiorcy najczęściej odpowiadali, że wynosi on do 0,1 proc. Takiej odpowiedzi udzieliło aż 50 proc. badanych. Firmy małe natomiast najczęściej deklarowały, że koszt obsługi prawnej stanowi od 1 proc. do 1,99 proc. całych obrotów. Tak odpowiedziało aż 45 proc. ankietowanych.

Najmniejszy jest natomiast odsetek firm (i to we wszystkich trzech kategoriach), u których współczynnik ten przekraczałby 3 proc.

Badanie zostało zrealizowane przez Ipsos we wrześniu 2011 r. na ogólnopolskiej próbie 300 firm: małych (10 – 49 pracowników), średnich (50 – 249 pracowników) i dużych (250 i więcej pracowników). Respondentami byli właściciele oraz osoby zarządzające badanymi przedsiębiorstwami. Badanie stanowi kontynuację badania zrealizowanego w 2008, 2009 oraz 2010 r.

Wzrost popytu na usługi kancelarii podniesie standardy współpracy

Ewa Plocharska | dyrektor marketingu i business development w Kancelarii Salans: Spada liczba firm zatrudniających prawników i posiadających dział prawny. Zarówno małe, jak i duże przedsiębiorstwa zaczynają dostrzegać, że znacznie bardziej efektywnym kosztowo rozwiązaniem jest współpraca z kancelariami prawnymi, które nie tylko oferują specjalistyczną wiedzę, ale zapewniają także wyższy poziom realizowanych usług. To sprawia również, że niemal do zera spadła liczba firm planujących w najbliższym czasie zatrudnienia prawnika lub założenie działu prawnego. Dalszy wzrost popytu na usługi kancelarii, które dziś są angażowane przede wszystkim do obsługi sporów prawnych, windykacji, a także wsparcia bieżącej pracy przedsiębiorstw, a więc sporządzania umów handlowych, kadrowych, reklamowych (jak wynika z badań), powinien doprowadzić do dalszej specjalizacji firm prawnych i podniesienia poziomu standardów obsługi. A w rezultacie doprowadzi do podniesienia standardów współpracy.

Umowa może zostać zawarta przez telefon

Fri, 21 Oct 2011 00:00:00 +0200

Ostatnimi czasy coraz częściej można się spotkać z praktyką zawierania umów cywilnoprawnych za pomocą środków komunikowania na odległość (telefonicznie, faksem, drogą elektroniczną).

Podmioty świadczące różnego rodzaju usługi niejednokrotnie posługują się wymyślnymi wybiegami mającymi na celu skłonienie rozmówcy do podjęcia pod wpływem emocji decyzji o skorzystaniu z oferty. Jako przykład może posłużyć sposób działania jednej z warszawskich spółek świadczących usługi rejestracji i utrzymania domen internetowych, której pracownicy kontaktując się z wybranymi podmiotami informują, że jakiś bliżej niezidentyfikowany podmiot zamierza zarejestrować bliźniacze w brzmieniu domeny, zapewne w celu podszycia się pod przedsiębiorcę i prowadzenia działalności konkurencyjnej.

Tymczasem oni, oczywiście w trosce o los przedsiębiorcy, oferują mu zamówienie tych domen w celu uniknięcia problemów ze strony owego niezidentyfikowanego konkurenta. Wystarczy, że w trakcie rozmowy przedsiębiorca potwierdzi, że odpowiadają mu warunki, na jakich umowa jest lub może zostać zawarta, a chwilę później może się spodziewać otrzymania e-maila z informacją, że właśnie zawarł ustną umowę na 24 miesiące i jest obowiązany zapłacić kilkaset złotych rocznie za każdą zamówioną domenę.

Chociaż niektórzy konsumenci lub przedsiębiorcy nie traktują tego typu ustaleń poważnie, to już zupełnie inaczej wygląda to z punktu widzenia tego, kto wystąpił z ofertą zawarcia umowy. Do świadomości konsumenta lub przedsiębiorcy fakt zawarcia umowy dociera zazwyczaj właśnie z chwilą otrzymania informacji o konieczności dokonania zapłaty za zamówioną usługę lub zakupiony towar. O ile w przypadku konsumenta, tj. osoby fizycznej, która zawarła umową nie mającą związku z prowadzoną (przez konsumenta) działalnością gospodarczą rozwiązanie problemu wydaje się stosunkowo proste, o tyle przedsiębiorca ma zdecydowanie mniej argumentów do wykorzystania w konfrontacji z drugą stroną umowy, chociaż rzecz jasna całkowicie bezbronny nie jest.

Konsument, który zawarł umowę przez telefon lub w inny sposób porozumiewania się na odległość może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny i w ciągu dziesięciu dni odstąpić od tak zawartej umowy, a jeśli nie został poinformowany o prawie do odstąpienia od niej, termin, w którym może odstąpić liczy się od chwili, gdy się o tym dowiedział, jednak nie może być dłuższy niż trzy miesiące od dnia zawarcia umowy.

Przedsiębiorca - niestety - z takiego uprawnienia skorzystać nie może. Może jednak uchylić się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli korzystając z odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego. W wielu przypadkach do zawarcia umowy dochodzi na skutek wprowadzenia przedsiębiorcy w błąd lub wręcz podstępem, co daje podstawę do zastosowania art. 84 k.c. (błąd co do treści czynności prawnej) lub art. 86 k.c. (błąd wywołany podstępnie). Złożenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli (zawartej umowy) powinno nastąpić na piśmie ze wskazaniem okoliczności złożenia wadliwego oświadczenia woli. Należy w szczególności określić na czym ów błąd lub podstęp polegał. Oczywiście druga strona umowy nie musi się zgodzić z twierdzeniami składającego oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, jednak w tym przypadku możliwe jest wystąpienie do sądu z powództwem na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego i żądać ustalenia nieważności umowy.

Jednak, jak w większości tego typu przypadków, lepiej zapobiegać ewentualnym problemom, niż je rozwiązywać. Dlatego należy zwracać szczególną uwagę na sposób prowadzenia rozmów z osobami oferującymi zawarcie umowy i unikać wszelkich sformułowań, które mogą zostać przez rozmówcę wykorzystane na naszą niekorzyść. Zdecydowanie najlepszym wyjściem z sytuacji jest złożenia wyraźnego oświadczenia, iż nie zamierzamy zawierać umowy ustnie i poprosić o złożenie oferty zawarcia umowy drogą pisemną lub elektroniczną.

Łączenie i podział spółek-iberalizacja przepisów

Fri, 21 Oct 2011 00:00:00 +0200

26 września 2011 roku została ogłoszona ustawa z dnia 19 sierpnia o zmianie ustawy kodeks spółek handlowych (Dz.U. 201, poz. 1182). Celem jest realizacja postanowień dyrektywy UE (2009/109/WE) z 2009r. w sprawie wymogów sprawozdawczości i dokumentacji w przypadku połączeń i podziałów spółek. Efektem wprowadzonych zmian ma być możliwość przeprowadzania procesów restrukturyzacji spółek w łatwiejszy, szybszy i mniej kosztowny sposób. Oto najistotniejsze z nowości wprowadzonych do k.s.h.

Szersze możliwości wykorzystania narzędzi informatycznych

Nowelizacja wprowadza możliwość zwolnienia od obowiązku ogłoszenia planu połączenia (podziału), w sytuacji publikacji na stronie internetowej spółki tego planu w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim w określonych terminach wynoszących 1 miesiąc dla łączenia spółek i 6 tygodni dla ich podziału (art. 500 § 2 (1) k.s.h. oraz art. 535 § 3 k.s.h.).
Kolejna zmianą jest możliwość przekazywania przez Zarządy wspólnikom lub akcjonariuszom łączących się spółek kopii (odpisów) dokumentów dotyczących łączenia lub podziału drogą elektroniczną. Taka możliwość dotyczy wyłącznie wspólników którzy zgodzą się na taki sposób przekazywania informacji. Tak jak do tej pory istnieje obowiązek udostępnienia dokumentacji w lokalu przedsiębiorstwa na życzenie zainteresowanego, nowością jest natomiast możliwość zniesienia powyższego wymogu poprzez udostępnienie stosownej dokumentacji na stronie internetowej spółki.
Zgodnie z nowelizacją spółki publiczne nie będą miały obowiązku załączania do planu połączenia (podziału) informacji o swoim stanie księgowym w sytuacji gdy opublikują i udostępnią akcjonariuszom półroczne sprawozdanie finansowe.

Zmiany na etapie procesów łączeniowych spółek

Nowe brzmienie uzyskał ponadto art. 503(1) w którym w § 1 umieszczono zapis o zwolnieniu z wymogu sporządzenia sprawozdania uzasadniającego połączenie, w sytuacji gdy wszyscy posiadacze tytułów uczestnictwa w spółce wyrażą na to zgodę. Poza brakiem konieczności sporządzenia pisemnego sprawozdania możliwe będzie również odstąpienie od udzielania przez zarządy łączących się spółek informacji o istotnych zmianach dotyczących składników majątkowych, które miały miejsce pomiędzy dniem sporządzenia planu połączenia (podziału), a dniem powzięcia uchwały o połączeniu (podziale). W przypadku podziału nowelizacja k.s.h. w art. 538 (1) wprowadza także możliwość odstąpienia od konieczności sporządzania sprawozdania uzasadniającego podział a także od badania planu podziału przez biegłego rewidenta, jeżeli plan przewiduje, że wspólnicy spółki dzielonej zachowają udział posiadany w kapitale zakładowym spółki dzielonej w kapitałach zakładowych wszystkich spółek nowo zawiązanych.
Znowelizowana ustawa wprowadza także nowe zasady dotyczące udziału biegłego w procesie połączenia jeżeli spółką nowo zawiązaną lub przejmująca jest spółka akcyjna (art. 503 (1) § 2 k.s.h.). Pomimo zgody wszystkich wspólników na brak badania planu połączenia niezbędne będzie w takim przypadku zbadanie przez biegłego majątku spółki przejmowanej lub spółek łączących się na zasadach obowiązujących przy wnoszeniu wkładów niepieniężnych (art. 503 (1) § 2 ksh).

Zabezpieczenie interesów wierzycieli

Następną nowością jest wzmocnienie ochrony wierzycieli poprzez wprowadzenie możliwości skorzystania z instytucji sądowego zabezpieczenia ich praw w razie nie dojścia do porozumienia z łączącą się spółką. W ciągu 6 miesięcy od ogłoszenia o połączeniu, wierzyciele będą mieli możliwość sądowego domagania się zabezpieczenia swoich roszczeń, będą jednak musieli udowodnić że połączenie może zagrozić ich zaspokojeniu oraz wystąpić z żądaniem zabezpieczenia od spółki przejmującej. Dopiero brak porozumienia umożliwi uzyskanie sądowego zabezpieczenia.
Ze względu na duże znaczenie praktyczne dla funkcjonowania spółek handlowych wprowadzone zostały przepisy przejściowe, zgodnie z którymi ogłoszenie planu połączenia lub podziału spółek przed dniem wejścia w życie ustawy powoduje podległość procesów łączeniowych pod przepisy sprzed nowelizacji – tzw. zasada działania ustawy dawnej.

Wprowadzone zmiany powinny pozytywnie wpłynąć na konkurencyjność przedsiębiorstw – komentarz eksperta (GHMW)
Nowe przepisy liberalizują wymogi związane z procesami łączeniowymi spółek a także przewidują unowocześnienie stosowanych dotychczas procedur poprzez większe wykorzystanie narzędzi informatycznych. Już na etapie uzgadniania planu połączenia lub podziału zmniejszono obciążenia spółek. Odstąpienie od wymogu ogłoszenia w MSiG planu połączenia lub podziału i możliwość umieszczenia go do publicznej wiadomości wyłącznie na stronie internetowej pozwala na skróceniu czasu realizacji transakcji a także na zmniejszenie jej kosztów. Nowelizacja wprowadza ponadto możliwość udostępniania za pośrednictwem internetu dokumentacji związanej z połączeniem lub podziałem a także umożliwia przesyłanie wspólnikom łączących się spółek odpisów takich dokumentów drogą mailową, jeżeli wspólnicy wyrazili zgodę na taką formę komunikacji. Dzięki temu ułatwiony został dostęp do dokumentacji transakcyjnej, bez konieczności drukowania dużej ilości dokumentów oraz wizyt w siedzibie firmy. Większość przedsiębiorców i tak korzystała z elektronicznego obiegu dokumentów, dlatego dobrze, że nowe unormowania sankcjonują i tak powszechnie stosowane już rozwiązanie.

Zarządy Spółek będą mogły także wdrożyć uproszczoną procedurę pozwalającą na odstąpienie nie tylko od badania planu połączenia (podziału), ale także od konieczności przygotowywania niektórych dokumentów oraz informacji, np. sprawozdań uzasadniających połączenie czy informacji o zmianach w zakresie składników majątku po dniu sporządzenia planu połączenia (podziału). Możliwe to będzie jednak wyłącznie za zgodą wszystkich wspólników. Jeżeli którykolwiek z nich (szczególnie mniejszościowy) będzie miał poczucie zagrożenia swoich interesów, może nie wyrazić zgody na uproszczony tryb lub też wyrazić zgodę na odstąpienie tylko od niektórych elementów procedury. W związku z tym zliberalizowane przepisy będą w praktyce stosowane przez spółki o nielicznej liczbie zgodnie współpracujących ze sobą wspólników.
Po nowelizacji dokonanej ustawą z 5 grudnia 2008 roku możliwe było zwolnienie z obowiązku z badania planu połączenia za zgodą wszystkich wspólników, niezależnie od rodzaju spółki przejmującej lub nowo zawiązanej. Możliwość taka została zachowana, jednakże w przypadku, gdy spółką nowo zawiązaną lub przejmującą jest spółka akcyjna, zwolnienie od badania planu połączenia lub podziału automatycznie spowoduje uruchomienie procedury przewidzianej dla badania aportów. Ponieważ przepisy dotyczące badania aportów wprowadzają dodatkowe obowiązki (np. konieczność sporządzenia szczegółowego sprawozdania) i są bardziej restrykcyjne od przepisów dotyczących badania planu połączenia, wydaje się, że uproszczona procedura połączenia nie będzie w tym zakresie często stosowana, chyba, że zaistnieją okoliczności wymienione w art. 312 (1) ksh.

Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej – prawo upadłoścowe i naprawcze

Fri, 21 Oct 2011 00:00:00 +0200

Ponieważ żadna działalność gospodarcza nie jest „samotną wyspą”, osoby prowadzące taką działalność muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje oraz stosować się do ogólnie przyjętych zasad życia społecznego i ekonomicznego. Ci, którzy nie spełniają tych warunków, mogą zostać z obrotu gospodarczego wykluczeni.

Kwestie związane z pozbawieniem prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, pełnomocnika lub reprezentanta spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeń reguluje art. 373 Prawa upadłościowego i naprawczego (pr. up. i n.). Na jego podstawie sąd może orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do osoby, która:

a) ze swej winy, będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o jej ogłoszenie,

b) po ogłoszeniu upadłości nie wydała lub nie wskazała majątku, ksiąg handlowych, korespondencji lub innych dokumentów upadłego, do których wydania lub wskazania była zobowiązana z mocy ustawy,

c) po ogłoszeniu upadłości ukrywała, niszczyła lub obciążała majątek wchodzący w skład masy upadłości (art. 373 § 1 pkt. 1,2,3).

Dodatkowo sąd może orzec zakaz wobec dłużnika, który jest osoba fizyczną, jeżeli uzna, że jego niewypłacalność jest następstwem celowego działania lub rażącego niedbalstwa (art. 374 pr. up. i n.).Według Sądu Najwyższego (orzeczenie z dn. 14 lutego 2006, II CSK 14/05) za niedochowanie należytej staranności wymaganej od profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego wyczerpującego znamiona winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa można uznać wadliwe sporządzenie dwóch kolejnych wniosków o ogłoszenie upadłości, które okazały się bezskuteczne i w następstwie czego przekroczono ustawowy termin do dopełnienia tej czynności.

Zakaz może obowiązywać od trzech do dziesięciu lat. Wyznaczając czas trwania zakazu sąd bierze pod uwagę stopień winy oraz skutki podejmowanych działań, w szczególności obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa upadłego i rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego (I CSK 460/06 z dn. 21 marca 2007 r.),w przypadku wielości osób, którym zarzucono winę w rozumieniu art. 373 ust. 1 pr. up. i n. możność pozbawienia prawa prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia określonych funkcji podlega rozważeniu wobec każdej z tych osób w sposób zindywidualizowany. Przedmiotem badania i oceny sądu jest kwestia jakie obowiązki ciążyły na każdej z nich, oraz jakie działania w związku z tym podejmowały. Może się okazać, że sankcja w postaci pozbawienia praw powinna dotknąć wszystkie osoby ale może się też okazać, że powinna dotyczyć tylko niektórych z wymienionych osób.
Sąd zawsze orzeka łącznie pozbawienie wszystkich praw wymienionych w art. 373 pr. up. i n. Nie jest możliwe pozbawienie np. prawa prowadzenia działalności gospodarczej, ale pozostawienie prawa pełnienia funkcji członka rady nadzorczej czy pełnomocnika.

Informacja o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka radcy nadzorczej, pełnomocnika lub reprezentanta spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeń jest jawna. Można je znaleźć z w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych prowadzonym przez Krajowy Rejestr Sądowy.

Warto zaznaczyć, że postępowanie o orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej wszczyna się wyłącznie na wniosek wierzyciela, tymczasowego nadzorcy sadowego, zarządcy przymusowego, syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy oraz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego.

Prawo wierzyciela, bądź innej uprawnionej do tego osoby, do zgłoszenia żądania orzeczenia wobec dłużnika zakazu prowadzenia działalności gospodarczej ograniczone jest określonym ustawowo rocznym terminem (art. 377 pr. up. i n.). Termin liczony jest od dnia umorzenia lub zakończenia postępowania upadłościowego albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a gdy nie złożono takiego wniosku – od dnia, w którym dłużnik zobowiązany był go złożyć. Termin ten nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu.
Osoba objęta zakazem, o którym mowa, traci możliwość prowadzenia legalnej działalności gospodarczej.

Prowadzenie działalności handlowej za pośrednictwem Internetu-obowiązki prawne

Fri, 21 Oct 2011 00:00:00 +0200

Handlujesz w Internecie? Pamiętaj o kilku obowiązkach prawnych! Prowadzenie działalności handlowej za pośrednictwem Internetu jest coraz powszechniejszym zjawiskiem. Świadczy o tym rosnąca liczba sklepów internetowych, które pozwalają dokonywać zakupów bez wychodzenia z domu. Obok wygody jaką stanowi dokonywanie zakupów przez sieć, trzeba jednak pamiętać, że przedsiębiorca, który rozpoczyna prowadzenie takiego sklepu powinien dopełnić wielu formalności oraz spełnić określone wymogi związane z prowadzeniem działalności internetowej.

Konieczna działalność gospodarcza
Pierwszym krokiem do rozpoczęcia handlu w Internecie jest, rzecz jasna, zarejestrowanie działalności gospodarczej. Chcąc prowadzić sklep internetowy nie trzeba rejestrować działalności w ściśle określonej formie. Nie jest więc istotne czy będzie to jednoosobowa działalność gospodarcza czy też, dla przykładu, działalność prowadzona w formie spółki handlowej np. spółki jawnej czy spółki z o.o.

O wiele istotniejszą kwestią, na którą należy zwrócić uwagę, jest wybór nazwy sklepu internetowego oraz nazwy, pod którą będzie prowadzona działalność. Posługiwanie się bowiem nazwą, pod którą inny podmiot działa już w Internecie, może naruszyć jego prawa. Wybór właściwej nazwy ma też nierzadko wpływ na późniejszy wybór domeny internetowej sklepu, np. adressklepu.pl. Dzieje się tak dlatego, iż domeny internetowe, będące częścią adresu internetowego pod którym sklep jest widoczny w Internecie, zawierają często nazwę sklepu czy nazwę przedsiębiorcy, który sklep prowadzi.
Sklep internetowy to nic innego jak zespół powiązanych ze sobą stron internetowych, zawierających określone treści, w tym elementy graficzne. Głównym elementem wyróżniającym sklep – poza charakterystycznym wyglądem stron – jest zazwyczaj logo sklepu czy logo przedsiębiorcy prowadzącego sklep. Stworzenie stron sklepu internetowego nierzadko powierza się specjalistom, którzy profesjonalnie zajmują się ich projektowaniem i tworzeniem. Wykonanie strony www nie oznacza jednak automatycznie, że przedsiębiorca prowadzący sklep i zlecający wykonanie stron internetowych nabędzie prawa autorskie do poszczególnych ich elementów. Zlecając wykonanie stron warto więc dopilnować, aby po ich wykonaniu przedsiębiorca nabył w całości prawa, w tym autorskie prawa majątkowe, do wszystkich elementów stworzonego sklepu internetowego, w tym prawa do stworzonego logo.

Handlując w Internecie, nie można być anonimowym. Obowiązujące ustawy, w szczególności: ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, ustawa z dnia 15 września 2000 – Kodeks spółek handlowych czy ustawa z dnia 18 lipca 2002 o świadczeniu usług drogą elektroniczną, nakładają na przedsiębiorców prowadzących działalność w Internecie szereg obowiązków informacyjnych.

Trzeba wskazać, że każdy przedsiębiorca, bez względu na formę prowadzenia działalności gospodarczej, powinien umieścić na swojej stronie internetowej co najmniej informacje o: swojej firmie (nazwie), numerze NIP oraz siedzibie i adresie. Dodatkowe wymagania postawione są przed spółkami handlowymi (spółką komandytowo-akcyjną, spółką z o. o. oraz spółką akcyjną).

Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną wskazuje na kolejne informacje, jakie należy zamieścić na stronach sklepu internetowego. Należy do nich m.in. regulamin sklepu. Regulamin, obok informacji o przedsiębiorcy, jest jedną z podstawowych informacji, jakie powinny być udostępnione w sklepie internetowym. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną wskazuje zarazem na podstawowe elementy takiego regulaminu. Są to w szczególności: określenie rodzaju i zakresu usług świadczonych drogą elektroniczną, warunków świadczenia tych usług, wymagań technicznych niezbędnych do korzystania ze sklepu czy trybu postępowania reklamacyjnego. Z pewnością stanowi to istotną wskazówkę dla przedsiębiorcy prowadzącego sklep w Internecie przy tworzeniu regulaminu.

Sprzedając towary w sklepie internetowym należy też zadbać o należytą ochronę danych osobowych, w tym imion, nazwisk i adresów klientów sklepu, którzy przekazują je na potrzeby realizacji transakcji. W tym celu przedsiębiorca prowadzący sklep musi wypełnić szereg obowiązków przewidzianych przez przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o ochronie danych osobowych i ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Do wspomnianych obowiązków zaliczyć można chociażby obowiązek zgłoszenia zbioru danych osobowych klientów sklepu do rejestracji przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych czy konieczność poinformowania osób korzystających ze sklepu o celu przetwarzania ich danych osobowych. Na marginesie trzeba wskazać, że zgłoszenie zbioru danych osobowych do GIODO jest o tyle istotne, iż jest ono przesłanką do rozpoczęcia ich przetwarzania przez przedsiębiorcę, a zaniechanie tego obowiązku skutkuje odpowiedzialnością karną.

Opisane wyżej obowiązki są wyłącznie podstawowymi obowiązkami, jakie ciążą na przedsiębiorcy prowadzącym sklep internetowy. Inne działania, do podjęcia których przedsiębiorca jest zobligowany, ujęte są przede wszystkim w zacytowanych wyżej ustawach.

Podejmując działalność w Internecie należy więc zapoznać się z aktami prawnymi, które ją regulują. Zabezpieczy to przedsiębiorcę przed niepotrzebną odpowiedzialnością za niedopełnienie wymogów stawianych przez obowiązujące prawo.

Oszustwa gospodarcze-przestępstwo oszustwa z art. 286 kodeksu karnego

Sat, 29 Oct 2011 00:00:00 +0200

Nierzadko w obrocie gospodarczym przedsiębiorcy spotykają się z nierzetelnym zachowaniem kontrahentów, polegającym przykładowo na opóźnieniu w uregulowaniu płatności czy niewykonaniu umowy. Zdarza się jednak, że dopuszczają się takich zachowań, które mogą wyczerpywać znamiona czynu zabronionego, jakim jest choćby oszustwo.

Przestępstwo oszustwa
Kodeks karny w art. 286 sankcjonuje przestępstwo oszustwa, określanego jako majątkowe czy gospodarcze. Polega ono na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w celu uzyskania korzyści majątkowej, poprzez wprowadzenie w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Działaniem przestępczym jest w tym wypadku wprowadzenie w błąd, które w praktyce polega na wywołaniu u pokrzywdzonego, rozporządzającego swoim majątkiem, fałszywej oceny rzeczywistości. Jeśli sprawca z powodzeniem doprowadzi pokrzywdzonego do takiego niekorzystnego rozporządzenia, przy użyciu jednego z trzech określonych przepisem sposobów, jego zachowanie wyczerpuje znamiona przestępstwa.

W literaturze i orzecznictwie konsekwentnie podkreśla się, że błąd w rozumieniu analizowanego przestępstwa to fałszywe wyobrażenie, czyli urojenie lub nieświadomość, dotyczące faktów, zjawisk, okoliczności, osoby czy zdarzenia.

Działanie sprawcy może polegać na skomplikowanym i długotrwałym procesie wywoływania w przekonaniu pokrzywdzonego rozbieżności między faktycznym stanem rzeczy a jego odzwierciedleniem w głowie pokrzywdzonego. Może też polegać na jednorazowym przemilczeniu pewnych istotnych dla określonej transakcji faktów i niewyprowadzenie kontrahenta z błędu. Co istotne, nie jest możliwe popełnienie tego przestępstwa poprzez zaniechanie, gdyż konieczne jest aktywne podejmowanie działań, które zmierzają do wykorzystania błędu. Nie muszą to być wcale działania podstępne, wystarczy, że będzie to każde działanie dokonane słowem, pismem, gestem itd., które może doprowadzić do powstania mylnego wyobrażenia o rzeczywistości u kontrahenta. Nie wyklucza to jednak w żadnym wypadku zaniechania w zakresie przekazania informacji o prawdziwym stanie rzeczy, a tym samym zatajenia faktów.

Przykład: Przedsiębiorca A zamawia u przedsiębiorcy B metalowe części do produkowanych przez siebie maszyn. Przedsiębiorcy wcześniej nie współpracowali, więc A intensywnie przekonuje B o swojej dobrej kondycji finansowej i płynności w regulowaniu zaciąganych zobowiązań. A uzyskuje od B zgodę na odroczony termin płatności, a następnie po otrzymaniu zamówionych części produkuje z nich maszyny, które niezwłocznie sprzedaje za granicę. Za uzyskane pieniądze wyjeżdża z kraju i słuch o nim ginie. B dopiero po fakcie uzyskuje informacje, że A miał wielu wierzycieli i zobowiązania przekraczające jego możliwości finansowe, a za uzyskane pieniądze ze sprzedaży maszyn wyprodukowanych z części B, A zamiast spłacać wierzycieli, dobrze bawi się na Hawajach.

Sytuacja kształtować się będzie odmiennie w przypadku długotrwałej współpracy podmiotów gospodarczych, podczas której kontrahenci stają się świadomi ewentualnie istniejącego zadłużenia, trudności płatniczych. Mają zatem możliwość własnej oceny położenia kontrahenta. Wówczas decyzja o sprzedaży z odroczonym terminem płatności, pomimo wiedzy o problemach kontrahenta oceniana będzie przez pryzmat podjęcia ryzyka gospodarczego, a nie możliwości przypisania kontrahentowi popełnienia przestępstwa oszustwa.

Działania przedsiębiorcy wprowadzającego w błąd muszą skutkować niekorzystnym rozporządzeniem mieniem przez pokrzywdzonego. Przez rozporządzenie mieniem rozumie się wszelkie czynności, które prowadzą do zmiany stanu majątkowego, w tym zmiany we władaniu mieniem. Zmiany te mogą jednak mieć charakter zarówno rzeczowy jak i obligacyjny. Natomiast niekorzystność tego rozporządzenia oceniana jest z punktu widzenia interesów osoby pokrzywdzonej i może obejmować zarówno rzeczywiste uszczerbki w majątku, jak i utracone korzyści. Oznacza także każde pogorszenie się sytuacji majątkowej pokrzywdzonego, gdyż jak podkreśla się w orzecznictwie, niekorzystne rozporządzenie mieniem to pojęcie szersze od terminów „strata” i „szkoda”. By ocenić, czy w danym przypadku doszło do takiego rozporządzenia, należy porównać sytuację pokrzywdzonego istniejącą bezpośrednio przed dokonaniem rozporządzenia oraz sytuacji po dokonaniu tej czynności przez oszukanego.

Sprawca omawianego przestępstwa musi działać umyślnie, mieć bezpośredni zamiar uzyskania korzyści majątkowej poprzez wykorzystanie błędu oszukiwanego, co w praktyce powoduje, że jest to jedno z trudniejszych do udowodnienia przestępstw gospodarczych. Zamiar sprawcy musi obejmować zarówno cel, jak i sposób działania zmierzający do osiągnięcia tego celu. W przypadku, gdy sprawca jedynie godzi się na jeden z wymienionych elementów, ale nie obejmuje go wolą lub chęcią, znamiona przestępstwa nie zostaną w pełni zrealizowane. Ustalając zamiar sprawcy bierze się pod uwagę wiele czynników i okoliczności, takich jak np. zachowanie sprawcy po otrzymaniu towaru lub pieniędzy, czy jego stosunek do wierzyciela po upływie terminów płatności.

Przestępstwo oszustwa penalizowane jest karą pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do ośmiu lat, obok którego może być także orzeczona kara grzywny, gdyż działanie sprawcy występku nastawione jest na uzyskanie korzyści majątkowej.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Wed, 30 Nov 2011 00:00:00 +0100

Jak funkcjonuje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością?

Prawo przewiduje różne możliwości zorganizowania działalności gospodarczej w formie spółki. Jedną z form jej prowadzenia może być spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, w przeciwieństwie do spółki cywilnej czy jawnej, można założyć w każdym prawnie dopuszczalnym celu. Tak więc działalność prowadzona przez spółkę z o.o. może być działalnością gospodarczą lub działalnością nie nastawioną na osiąganie zysku np. charytatywną. Umowa spółki musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.

Ważną cechą tej spółki jest posiadanie osobowości prawnej. Oznacza to, że jeśli osoba reprezentująca spółkę chce kupić biurko dla prowadzenia działalności, to stroną tej umowy jest sama spółka, a nie wszyscy jej wspólnicy, jak to ma miejsce w przypadku spółki cywilnej.

Spółka, która jest osobą prawną działa przez organy (zarząd, rada nadzorcza, zgromadzenie wspólników). Kieruje nią zarząd (reprezentuje spółkę wobec innych osób i prowadzi jej sprawy), ale dla kontroli jego posunięć mogą być też powołane: rada nadzorcza i/lub komisja rewizyjna. Podejmowanie ważniejszych decyzji jest pozostawione w kompetencji zgromadzenia wszystkich wspólników. Jedną z takich decyzji jest na przykład zatwierdzenie przez zgromadzenie sprawozdania finansowego oraz bilansu spółki i ustalenie podziału zysku między wspólników lub ustalenia obowiązku wyrównania strat, jeśli się pojawiły.

Majątek spółki tworzą wspólnicy z wkładów, którymi mogą być pieniądze lub prawa zbywalne, które przedstawiają wartość majątkową (mogą być wyrażone w pieniądzu). Wkłady te tworzą kapitał zakładowy, który musi być w całości wpłacony na rzecz spółki przed uzyskaniem przez nią wpisu do rejestru przedsiębiorców. W czasie prowadzonej działalności spółka powiększa swój majątek, a gdy wypracuje zysk, podlega on podziałowi między wspólników. Podobnie jak zysk, tak i straty są przez wspólników pokrywane w ustalonych proporcjach.

Co należy rozważyć chcąc założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością?

Jest to główna forma, w jakiej funkcjonują obecnie w Polsce małe i średnie przedsiębiorstwa. Decyzja, co do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zależy od tego jaki rodzaj działalności chcemy prowadzić.

    Rozważając, czy tworzyć spółkę z o. o. trzeba pamiętać, że dla jej założenia konieczne jest zgromadzenie minimalnego kapitału w wysokości 5 000 zł. Każdy ze wspólników musi wnieść wkład, który ma wartość majątkową. Świadczenie pracy przez wspólnika na rzecz spółki nie może być przedmiotem wkładu - art. 14 § 1 ksh.
    Nie trzeba do jej założenia dużej liczby wspólników, dysponujących dużymi środkami. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością może nawet założyć jedna osoba, jeśli dysponuje odpowiednim kapitałem.
    Jednakże prowadzenie spółki z o. o. wymaga prowadzenia pełnej rachunkowości, do czego konieczne jest zatrudnienie księgowego. Należy zatem liczyć się z dodatkowymi obowiązkami i kosztami.
    W spółkach, które nie posiadają osobowości prawnej, dochody uzyskiwane z działalności spółki są opodatkowane jedynie podatkiem dochodowym od osób fizycznych opłacanym przez każdego wspólnika. Natomiast spółka z o. o. jest zobowiązana do płacenia podatku dochodowego od osób prawnych, a zyski które trafiają do wspólników spółki są jeszcze raz opodatkowane podatkiem dochodowym płaconym przez każdego z nich. Dochody tych spółek są więc dwukrotnie opodatkowane.
    Najważniejszym z argumentów, które należy przytoczyć przemawiającym na korzyść prowadzenia spółki z o. o. jest to, że wspólnicy w tej spółce są całkowicie wolni od odpowiedzialności za jej zobowiązania. Ryzykują jedynie wniesionymi wkładami, bo w razie, gdy działalność się nie powiedzie, nie odzyskają ich w całości. Wobec swoich kontrahentów spółka sama odpowiada za zaciągnięte zobowiązania i tylko z jej majątku, a nie z własnych majątków wspólników, może być prowadzona egzekucja.
    Jeżeli chcemy mieć możliwość pozyskania środków na rozwijanie działalności od osób, które nie są wspólnikami, spółka z o. o. pozwala na takie rozwiązanie. Jest to możliwe bez konieczności zmiany umowy - jeśli w umowie takie podwyższenie jest przewidziane. Umowa musi jednak przewidywać termin i kwotę podywyższenia. Można podwyższać kapitał zakładowy spółki i oferować udziały innym osobom (z chwilą objęcia udziałów i przystąpienia do spółki stają się wspólnikami).
    Natomiast z uwagi na to, że udziały w spółce z o. o. można zbywać bez ograniczeń - to jeśli chcemy do spółki dopuścić tylko oznaczone osoby, w umowie trzeba wprowadzić postanowienia mające za cel utrwalenie tego składu osobowego (np. konieczność uzyskania zgody spółki na zbycie udziału przez wspólnika).
    Przepisy regulujące umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwalają na dostosowanie jej struktury do potrzeb wspólników. Można przyznać niektórym wspólnikom większą liczbę głosów na zgromadzeniu wspólników, oraz przyznać prawo do większej części zysku niż wskazuje na to udział wspólnika.

Trzeba też zaznaczyć, że są też takie rodzaje działalności, które, chociaż są działalnością gospodarczą, nie mogą być prowadzone w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (banki, firmy ubezpieczeniowe, maklerskie, fundusze inwestycyjne). Prawo przewiduje, że mogą one prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki akcyjnej.

Pamiętaj, że:

-Ograniczona odpowiedzialność nie dotyczy samej spółki (ona odpowiada za zobowiązania całym majątkiem), ale jej wspólników, którzy nie odpowiadają za zobowiązania spółki swoim majątkiem osobistym.
-Członkowie zarządu spółki z o. o. (którymi często są sami wspólnicy) odpowiadają za zobowiązania wynikające z działalności spółki, a także za zaległości podatkowe swoim majątkiem osobistym tylko wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w odpowiednim czasie nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Spółka córka–spółka zależna. Zależności i różnice pojęciowe

Thu, 15 Dec 2011 00:00:00 +0100

Pojęcie „spółka córka” oraz pojęcie „spółka matka” są pojęciami potocznymi, równoznacznymi z pojęciami „spółka dominująca” oraz „spółka zależna”, wynikającymi wprost z art. 4 § 1 k.s.h., zawierającego słowniczek pojęć ustawowych.
Zgodnie z powołanym art. 4 § 1 pkt 4 k.s.h. spółka dominująca (spółka matka) to taka spółka, która:
a) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej spółki kapitałowej (spółki zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
b) jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
c) jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków rady nadzorczej innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
d) członkowie jej zarządu lub członkowie jej rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) lub
e) wywiera decydujący wpływ na działalność spółki kapitałowej zależnej,
w szczególności na podstawie umów o zarządzanie lub przekazywanie zysku
(art. 7 k.s.h.).

Pojęcie spółki córki i spółki zależnej

Pojęcia powyższe znajdują również inne definicje wyprowadzone z treści art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, czy ustawy o rachunkowości.
Spółka dominująca może wykonywać w stosunku do spółki zależnej wszelkie prawa, jakie wynikają z posiadanych przez spółkę dominującą akcji (udziałów) a także wpływać na decyzje w spółce zależnej poprzez posiadanych członków Rady Nadzorczej, a w przypadku zawarcia umowy o zarządzanie spółką zależną, również poprzez wprowadzenie swoich Członków Zarządu do spółki zależnej, i de facto zarząd ta spółką.
Zatem wpływ spółki dominującej na spółkę zależną wynika z ogólnych przepisów regulujących ustrój spółek kapitałowych. Spółka dominująca, poza powyższymi regulacjami, nie posiada szczególnych przywilejów, w zakresie istniejącej pomiędzy spółkami zależności. Przepisy powyższe nakładają natomiast na spółkę dominującą szczególne obowiązki, wynikające z jej pozycji w stosunku do spółki zależnej.
W sferze kontaktów handlowych pomiędzy spółkami zależnymi (dominującą i zależną), spółki te muszą działać na podstawie stosownych przepisów prawa, regulujących te kontakty. Jedynie w przypadku, gdyby spółki (zależna i dominująca) utworzyły podatkową grupę kapitałową, co jest możliwe poprzez zawarcie umowy, zgodnie z wymogami art. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, mogłyby dokonywać rozliczeń pomiędzy sobą z pominięciem ogólnych zasad rynkowych.

Grupa kapitałowa

Spółki tworzące podatkową grupę kapitałową mogą bowiem w rozliczeniach dokonywanych między sobą stosować ceny odbiegające od cen rynkowych. W przypadku braku w/w podatkowej grupy kapitałowej stosowanie cen, rozliczeń, wynagrodzeń, różniących się od parametrów rynkowych, na gruncie polskiego systemu podatkowego może spowodować szacowanie dochodów przez organy podatkowe w drodze decyzji podatkowych, co jest równoznaczne z negatywnymi konsekwencjami podatkowymi dla tych spółek.

Zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi

Sat, 17 Dec 2011 00:00:00 +0100

Coraz częściej spotykamy się ze zjawiskiem kształtowania treści umów cywilnoprawnych, tak aby były one jak najbardziej zbliżone do umowy o pracę. W związku z zastosowaniem umowy prawa cywilnego pracodawcy nie stosują się do przepisów prawa pracy.

Zatem, zatrudnionym nie przysługują takie prawa jak pracownikom w następstwie tego, nie są chronieni m.in. przed nieuzasadnionym zwolnieniem czy nie przysługuje im wynagrodzenie za nadgodziny. Poza tym pracodawca nie jest obciążony kosztami szkoleń pracowników, urlopów, odpraw czy badań lekarskich. Stąd zatrudnienie w oparciu o umowę cywilnoprawną jest niewątpliwie dużo elastyczniejszą i tańszą formą zatrudniania niż stosunek pracy.

Ponadto w zatrudnieniu pozapracowniczym ryzyko wykonania pracy zostało przerzucone na drugą stronę. Z zasady odpowiedzialność ponosi zleceniobiorca, przyjmujący zamówienie, agent czy osoba wykonująca pracę w ramach samozatrudnienia, a nie jak w stosunku pracy pracodawca.

Ważnym powodem zastępowania umowy o pracę umowami cywilnoprawnymi są także oszczędności przy rozliczeniach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo pracodawca, nie uiszcza składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Co więcej może, poprzez niestosowanie umów o pracę, uniknąć obowiązku utworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Jednocześnie, stosowanie zatrudnienia pozapracowniczego jest dla pracodawcy korzystniejszew sferze prawa podatkowego. Ze względu na to, jest to tańsze podatkowo rozwiązanie niż zawarcie umowy o pracę. Ma to niebagatelne znaczenie dla pracodawcy, gdyż przy jednakowym nakładzie finansowym osoba zatrudniona otrzymuje wyższe wynagrodzenie netto. Natomiast spory między stronami, wynikłe z umowy prawa cywilnego, rozstrzygane sąprzez sąd cywilny, a nie sąd pracy, który traktuje pracownika jako stronę uprzywilejowaną.

Podsumowując, rozważania można sformułować wniosek, iż zatrudniający dostosowują zatrudnienie do swoich potrzeb, a nie do potrzeb osób zatrudnianych.

Wniesienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do spółki kapitałowej nie podlega PCC

Sat, 17 Dec 2011 00:00:00 +0100

Nowelizacja ustawy PCC z 2010 r. doprecyzowała brzmienie art. 2 pkt 6 lit. c), wskazując, iż nie podlegają opodatkowaniu podatkiem PCC umowy spółki i ich zmiany związane z wniesieniem do spółki kapitałowej przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części

Ustawa PCC w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją przewidywała wyłączenie z opodatkowania podatkiem PCC dla transakcji wniesienia do spółki kapitałowej oddziału spółki kapitałowej.

Dotychczas, w szczególności z uwagi na brak w przepisach podatkowych definicji oddziału spółki kapitałowej, praktyczne stosowanie omawianego przepisu w odniesieniu do aportów przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części budziło szereg wątpliwości.

Organy podatkowe z reguły wydawały pozytywne dla podatników interpretacje, iż „(…) przez oddział w myśl art. 2 pkt 6 lit. c) rozumieć należy również zorganizowaną część przedsiębiorstwa.” (interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28.01.2010 r.; sygn.: IPPB2/436-456/09-2/MK1).

Nowelizacja Ustawy PCC pozwoliła na eliminację wątpliwości, które mogły pojawiać się w poprzednim stanie prawnym w odniesieniu do aportów w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Niemniej, Ustawa PCC nie definiuje w szczególności pojęcia przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części. Stąd pojawić się mogą inne wątpliwości, w szczególności w zakresie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawierają Ustawa VAT oraz ustawy o podatkach dochodowych. Jednakże, z uwagi na nieprecyzyjność tej definicji, o tym, co stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a co nie, bardzo często decyduje wypracowana praktyka sądów administracyjnych i organów podatkowych.

Podatnicy, którzy, mając wątpliwości co do zakresu pojęcia „oddział spółki kapitałowej”, zapłacili podatek PCC z tytułu aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinni zatem rozważyć wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku PCC z tego tytułu.

Nie można dochodzić odsetek ustawowych od zasądzonych kosztów procesu

Sat, 17 Dec 2011 00:00:00 +0100

W dniu 20 maja 2011 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą przepis art. 481 §1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16 poz. 93 z późn. zm.) nie ma zastosowania do świadczeń pieniężnych zasądzonych prawomocnym orzeczeniem o kosztach procesu (sygn. akt III CZP 16/11).

W omawianej Uchwale, Sąd Najwyższy odniósł się do istotnego praktycznego zagadnienia, sprowadzającego się do pytania, czy w razie opóźnienia dłużnika z zapłatą należności z tytułu kosztów procesu cywilnego zasądzonych w prawomocnym orzeczeniu, można dochodzić w odrębnym procesie cywilnym odsetek ustawowych od tych kosztów.

W stanie faktycznym sprawy, której dotyczy Uchwała, powód domagał się zapłaty przez pozwaną określonej kwoty pieniężnej, stanowiącej skapitalizowane odsetki od kosztów procesu zasądzonych w innej sprawie, a niezapłaconych przez pozwaną mimo skutecznego wezwania do zapłaty.

W tym kontekście istotne jest, że zgodnie z art. 481 §1 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Sąd Najwyższy już wcześniej wyraził jednak pogląd, zgodnie z którym powyższy przepis nie może mieć zastosowania do zasądzonych przez sąd kosztów procesu (tak w uchwale Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 31 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 1/96). Sąd Najwyższy również obecnie podtrzymał interpretację, zgodnie z którą orzeczenie dotyczące kosztów procesu ma charakter kompleksowego, ostatecznego i definitywnego rozstrzygnięcia o zwrocie tych kosztów. Sąd Najwyższy stoi także konsekwentnie na stanowisku, że po zakończeniu procesu nie można już dochodzić w odrębnym postępowaniu jakichkolwiek należności z tytułu kosztów procesu.

Na gruncie omawianego przypadku, Sąd Najwyższy podtrzymał swoje przedstawione już wcześniej zapatrywanie, zgodnie z którym koszty procesu mogą powstać wyłącznie w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, a sąd orzekający o kosztach ostatecznie rozstrzyga o ich konkretnej wysokości. Innymi słowy, zasądzone koszty procesu zawsze stanowią określoną kwotę nominalną, która nie podlega zwiększeniu o odsetki ustawowe za opóźnienie. Tym samym, odsetek od kosztów procesu nie można także dochodzić w odrębnym postępowaniu.

Omówiona powyżej interpretacja Sądu Najwyższego ma istotne praktyczne znaczenie dla wierzycieli, którzy dochodzą od dłużników zapłaty kosztów procesu. W przypadku opóźnienia dłużnika w zapłacie takich kosztów, nie można bowiem liczyć na doliczenie odsetek ustawowych za czas opóźnienia, pomimo że wydawałoby się to uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia. Wierzyciel dochodzący zasądzonych kosztów procesu, w razie opóźnienia w zapłacie, powinien więc zadbać o jak najszybsze wszczęcie egzekucji.

Warto jednak także zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy pomimo wykluczenia możliwości domagania się odsetek za opóźnienie od kosztów procesu, nie wykluczył jednocześnie możliwości zastosowania do wierzytelności z tego tytułu przepisów Kodeksu cywilnego np. o potrąceniu lub przelewie.

W przypadku trudności w ściągnięciu kosztów procesu, korzystnym rozwiązaniem może więc być potrącenie przez wierzyciela należnej mu kwoty kosztów procesu z wzajemnym zobowiązaniem wierzyciela względem dłużnika (jeśli istnieje wzajemne zobowiązanie, które może być potrącone). Podobnie, korzystna w takim przypadku może być sprzedaż wierzytelności z tytułu zasądzonych kosztów procesu i przeniesienie jej na inny podmiot w drodze przelewu. Wierzyciel może bowiem być zainteresowany sprzedaniem takiej wierzytelności za cenę odpowiednio niższą od wartości nominalnej zasądzonych kosztów, otrzymując jednak w ten sposób przynajmniej część należnej mu kwoty. Z drugiej zaś strony, na rynku można znaleźć podmioty zainteresowane nabywaniem tego rodzaju wierzytelności.

Podsumowując, wobec interpretacji przedstawionej w Uchwale przez Sąd Najwyższy, w przypadku opóźnienia dłużnika z zapłatą kosztów procesu, wierzyciele powinni poszukiwać takich rozwiązań, które pozwolą uniknąć niekorzystnych skutków braku możliwości żądania odsetek za czas opóźnienia od kwoty kosztów procesu.

Skutki upadku dewelopera

Sat, 17 Dec 2011 00:00:00 +0100

Przedwstępna umowa sprzedaży zawarta z deweloperem, który następnie upada, nie gwarantuje nam prawa do lokalu, nawet jeśli była zawarta w formie aktu notarialnego. Takie wnioski płyną między innymi z wyroku wydanego przez Sąd Najwyższy 3 lutego 2011 r. (sygn. akt I CSK 261/10).

Stan faktyczny wyroku

Rok 1996 – nie zachowując formy aktu notarialnego kupująca zawiera z deweloperem przedwstępną umowę sprzedaży mieszkania, zgodnie z którą w ciągu 2 miesięcy od dnia uzyskania przez dewelopera pozwolenia na użytkowanie ma zostać zawarta definitywna umowa sprzedaży

Rok 1999 – kupująca odbiera od dewelopera klucze od mieszkania, które remontuje i wprowadza się wraz z rodziną. Jednocześnie nie wzywa dewelopera do zawarcia definitywnej umowy sprzedaży.

Styczeń 2002 r. – sąd ogłasza upadłość dewelopera.

Luty 2002 r. – kobieta wzywa syndyka do zawarcia definitywnej umowy sprzedaży mieszkania. Ten odmawia i występuje do sądu z powództwem przeciwko kupującej o wydanie mieszkania i zapłatę za bezumowne korzystanie. Sąd stwierdza, że posiada ona tytuł prawny do mieszkania na podstawie nienazwanej umowy, która została zawarta pomiędzy nią a deweloperem w momencie przekazania jej kluczy do mieszkania. Jednocześnie sąd uznaje, że może ona przebywać w mieszkaniu do momentu, w którym syndyk nie zwróci jej wpłaconych pieniędzy.

Rok 2006 – działając zgodnie z uchwałą wierzycieli, syndyk ogłasza przetarg na sprzedaż mieszkania. W jego trybie staje się ono własnością osoby trzeciej. W efekcie pierwotna kupująca występuje do sądu z żądaniem uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, twierdząc jednocześnie, że jest ona nieważna z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Sąd I instancji uznaje, że mimo niezachowania formy aktu notarialnego umowa przedwstępna zawarta z deweloperem jest wiążąca. Inaczej rozstrzyga sąd II instancji, sprawa trafia do Sądu Najwyższego.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Odmawiając zasadności żądaniu kupującej SN uzasadnia, że rozstrzygnięcie to wynika nie z braku zachowania formy aktu notarialnego przy zawarciu umowy przedwstępnej, ale z przepisów prawa upadłościowego. Bowiem zgodnie z tymi przepisami, z dniem upadłości zobowiązania niepieniężne dewelopera przekształciły się automatycznie w zobowiązania pieniężne. Kobieta ma więc jedynie prawo żądania zwrotu pieniędzy, które wpłaciła na będące przedmiotem sporu mieszkanie. Dalej SN przypomina, że syndyk nawet gdyby chciał, nie mógł zawrzeć ze skarżącą finalnej umowy sprzedaży, gdyż wiąże go bezwzględny obowiązek dbania o interesy wierzycieli, którzy w tym przypadku wyrazili chęć wypowiedzenia umowy.

Co to oznacza dla skarżącej?

Kobieta może jedynie żądać zwrotu pieniędzy, które wpłaciła deweloperowi. Należy jednak pamiętać, że może ona nie odzyskać całej wpłaconej kwoty, gdyż w przypadku postępowania upadłościowego jej wierzytelność będzie spłacana proporcjonalnie do wysokości innych wierzytelności dewelopera.

Od 2012 r. łatwiej będzie założyć spółkę z o.o.

Thu, 12 Jan 2012 00:00:00 +0100

Dnia 1 stycznia 2012 r. weszła w życie nowelizacja ustawy Kodeks spółek handlowych, która wprowadza nowy sposób zawarcia umowy spółki z o.o. Chodzi tu o wzorzec umowy. Czym on jest i na czym polega?

Zgodnie z nowelizacją Kodeksu spółek handlowych umowę spółki z o.o. można zawrzeć przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnianego w systemie teleinformatycznym. Zawarcie umowy w ten sposób wymaga:

-wypełnienia formularza umowy zawartego w systemie teleinformatycznym i
-opatrzenia umowy podpisem elektronicznym.

Umowa jest uznana za zawartą dopiero po wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego wszystkich danych niezbędnych do jej zawarcia oraz z chwilą opatrzenia ich podpisem elektronicznym. Natomiast zmiany umowy można dokonać dopiero po jej zarejestrowaniu.

Ważne! Jeżeli spółkę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy, na pokrycie kapitału zakładowego wnosi się tylko wkłady pieniężne. Natomiast już podwyższenie kapitału zakładowego następującego po wpisie do rejestru może być pokryte zarówno wkładami pieniężnymi jak i niepieniężnymi (tzw. aport).

Pokrycie kapitału zakładowego nie musi nastąpić przed zarejestrowaniem spółki. Może się to odbyć również po rejestracji jednaknie później niż w ciągu siedmiu dni od dnia wpisania spółki do rejestru.

Zmianie ulegają również załączniki, które należy dołączyć do zgłoszenia spółki. Jeżeli zawieramy umowę spółki z o.o. przy wykorzystaniu wzorca umowy, to do zgłoszenia powinniśmy dołączyć:

-umowę spółki, która jest opatrzona podpisem elektronicznym;
-listę wspólników (tu należy wskazać ich imiona, nazwiska lub firmę, czyli nazwę, a także liczbę i wartość nominalną udziałów każdego ze wspólników. Musi być to opatrzone przez wszystkich członków zarządu podpisem elektronicznym);
-oświadczenie wszystkich członków zarządu (opatrzone podpisem elektronicznym), że wkłady pieniężne na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wniesione w całości, jeżeli zostały wniesione najpóźniej do w chwili zgłoszenia spółki.

Jeżeli wkłady pieniężne zostaną wniesione dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru (nie przekraczając siedmiodniowego terminu), to zarząd ma obowiązek zgłoszenia oświadczenia tej treści do sądu rejestrowego. Ponadto, zarząd ma obowiązek, również w terminie siedmiu dni od dnia wpisu do rejestru, złożyć do sądu rejestrowego wzory podpisów członków zarządu (poświadczone notarialnie lub złożone wobec sądu).

Spółka, która powstała przy wykorzystaniu wzorca umowy powinna w składanych pismach wskazywać informacje, że wymagane wkłady na kapitał zakładowy nie zostały wniesione, do czasu pokrycia kapitału zakładowego. Nie jest to wymagane, gdy kapitał zakładowy został całkowicie pokryty już przy zgłaszaniu spółki do rejestru. To samo dotyczy również zamówień handlowych, a także informacji zamieszczanych na stronach internetowych spółki.

Omawiana zmiana w powstaniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma upraszczać procedurę jej założenia.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000 nr 94 poz. 1037)
Ustawa z 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy- Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 nr 92 poz. 531) - wchodzi w życie 1 stycznia 2012 r.

Najnowsze zmiany w prawie pracy. Sprawdź co się zmieniło!

Wed, 01 Feb 2012 00:00:00 +0100

Podobnie jak poprzednie lata rok 2012r. niesie za sobą szereg zmian w przepisach prawnych. Prawo pracy nie jest tutaj wyjątkiem, najbardziej istotne nowości dotyczą rodzin i młodych rodziców ale zmianie uległy także przepisy dotyczące zatrudniania osób niepełnosprawnych a także obiektów budowlanych i pomieszczeń pracy.

Zmiany w urlopach rodzicielskich
W 2010r., ustawodawca wprowadził do Kodeksu pracy dodatkowy urlop macierzyński w wymiarze 2 tygodni zakładając jednocześnie iż, co dwa kolejne lata do roku 2014 jego wymiar będzie coraz dłuższy. I tak dodatkowy urlop macierzyński oraz dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w okresie od 1 stycznia 2012r. do 31 grudnia 2013r. wyniesie:
- przy urodzeniu jednego dziecka w trakcie jednego porodu – do 4 tygodni
- przy urodzeniu więcej niż 1 dziecka w trakcie jednego porodu – do 6 tygodni
- w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka – do 4 tygodni
- w przypadku przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka – do 6 tygodni

Wydłużeniu uległ także urlop tacierzyński który od stycznia br. wynosi 2 tygodnie.
Od nowego roku prawa do zasiłku macierzyńskiego zostały pozbawione kobiety które przyjmą na wychowanie dziecko – w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzje o odroczeniu obowiązku szkolnego w wieku do 10 roku życia – w ramach rodziny zastępczej zawodowej bez względu na to czy są z dzieckiem spokrewnione czy nie. Wcześniej pokrewieństwo uprawniało do poboru zasiłku.

Minimalna płaca – 1500 zł brutto
W 2012r. pracodawca nie może płacić mniej niż 1500 zł, to dobra wiadomość jednakże pamiętać należy iż kwota ta jest kwotą brutto a więc zawiera w sobie składki na ubezpieczenia oraz zaliczki na podatek dochodowy. Po ich odliczeniu pracownik „na rękę” otrzyma 1111,86 zł netto. Warto pamiętać iż, kwota minimalnego wynagrodzenia ma wpływ na szereg innych świadczeń jest ona istotna m.in. dla obliczania różnego rodzaju kwot wolnych od potrąceń (kar pieniężnych, zaliczek pieniężnych, należności innych niż świadczenia alimentacyjne) powoduje także wzrost odpraw i odszkodowań pracowniczych oraz dodatków za pracę w nocy.

Więcej czasu na zaległe urlopy
Co do zasady urlop wypoczynkowy nadal powinien być wykorzystany do końca roku kalendarzowego za który przysługuje, jednakże od stycznia 2012r. zaległe dni wolne które z różnych przyczyn nie zostały wykorzystane będą mogły być udzielone przez pracodawcę do końca września, a nie jak do tej pory do końca marca. Dzięki temu – o ile oczywiście wyrazi na to zgodę Szef – zaległy urlop można wykorzystać w miesiące wakacyjne.

Większe rygory dla niepełnosprawnych
Od początku roku osoby z orzeczonym umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności i zatrudnione na pełny etat, które nie otrzymają od lekarza prowadzącego zaświadczenia o konieczności stosowania skróconej normy czasu pracy będą musiały pracować 8 godzin dziennie, w sumie 40 godzin tygodniowo. Jeżeli jednak takie zaświadczenie przedstawią ich czas pracy nie będzie mógł przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Zaostrzono także wymogi dla zakładów pracy chronionej które aby otrzymać taki status będą musiały obecnie zatrudniać 50% osób niepełnosprawnych (to tej pory 40%) w tym 20% w stopniu znacznym (dotąd 10%)

Nowelizacja art. 213 K.p – pracodawca zaoszczędzi
Na koniec warto wspomnieć iż, od nowego roku uproszczone zostały wymagania dotyczące budowy lub przebudowy budynku, w którym mają znajdować się pomieszczenia pracownicze. Nadal konieczne jest aby prace takie były wykonywane na podstawie projektów uwzględniających wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Zniesiono jednak wymóg zaopiniowania tych prac przez uprawnionych rzeczoznawców w trybie odrębnych przepisów. Zmiana ta znacznie ograniczy zarówno koszty jak i czas wykonywanych przez pracodawcę robót.

Statut spółki akcyjnej-podstawowe zagadnienia

Wed, 01 Feb 2012 00:00:00 +0100

Statut spółki akcyjnej, to podstawowy dokument wyznaczający prawa i obowiązki akcjonariuszy a także regulujący ład korporacyjny w spółce. Opracowując statut, można skorzystać z powszechnie dostępnych wzorcowych statutów, trzeba jednak pamiętać, że celem tego dokumentu jest takie ukształtowanie relacji wewnątrz spółki by były one optymalne zarówno dla funkcjonowania samej spółki jak i jej akcjonariuszy.

Status spółki akcyjnej

Statut reguluje zasady funkcjonowania spółki akcyjnej oraz prawa i obowiązki akcjonariuszy, jak również wszelkie uprawnienia czy ograniczenia związane z posiadaniem akcji. Warto w tym miejscu dodać, że analogiczne regulacje dotyczą spółki komandytowej. Podstawowa treść statutu została określona w art. 304 § 1 kodeksu spółek handlowych. Przepis ten wymienia elementy, które obligatoryjnie muszą się znaleźć w statucie. Wśród nich wymienić należy między innymi takie kwestie jak nazwa i siedziba spółki, przedmiot jej działalności, wysokość kapitału zakładowego, wskazanie wartości nominalnej akcji oraz rodzaju akcji, wskazanie szczególnych uprawnień związanych z akcjami, czy wreszcie określenie liczby członków zarządu i rady nadzorczej oraz podmiotu uprawnionego do ustalania składu danych organów. Jednak pomimo faktu, że są to elementy obligatoryjne, naruszenie treści tego postanowienia nie zawsze skutkować będzie nieważnością i odmową wpisu spółki do rejestru. W wielu wypadkach brak określenia niektórych z wyżej wspomnianych elementów, w razie jego wykrycia, może zostać skutecznie usunięty w drodze zmiany statutu.

Statut może również zawierać pewne regulacje, o charakterze fakultatywnym. Postanowienia takie odnoszą się do następujących kwestii:
1) liczby i rodzajów tytułów uczestnictwa w zysku lub w podziale majątku spółki oraz związanych z nimi praw,
2) wszelkich związanych z akcjami obowiązków świadczenia na rzecz spółki, poza obowiązkiem wpłacenia należności za akcje,
3) warunków i sposobu umorzenia akcji,
4) ograniczeń zbywalności akcji,
5) uprawnień osobistych przyznanych akcjonariuszom, o których mowa w art. 354 kodeksu spółek handlowych,
6) co najmniej przybliżonej wielkości wszystkich kosztów poniesionych lub obciążających spółkę w związku z jej utworzeniem.

Przedstawione tu postanowienia statutu nie są obligatoryjne. Jednak w niektórych sytuacjach, na przykład gdy akcjonariuszowi mają zostać przyznane określone uprawnienia osobiste, ich skuteczność wymaga opisania ich w statucie. Należy pamiętać również o tym, że regulacje tego typu mogą zostać wprowadzone do statutu Spółki później, w drodze podjęcia uchwały w sprawie zmiany statutu spółki.

W wieloletniej praktyce funkcjonowania spółek akcyjnych ukształtował się zwyczajowy „model” statutu, który jest obecnie wielokrotnie stosowany (co oczywiście nie oznacza, iż jest on obowiązkowy). Najczęściej wyodrębnianymi rozdziałami statutu są:
1) Postanowienia ogólne. W tej części umiejscawia się informacje określające firmę i siedzibę spółki (art.304§1 pkt 1 k.s.h), przedmiot działalności spółki (art.304§1 pkt 2 k.s.h) a ponadto obszar działalności spółki i ewentualnie ramy czasowe jej trwania
2) Kapitał spółki. Rozdział ten jest zazwyczaj zwięzły i zawiera określenie kapitału zakładowego, jego podział na akcje ze wskazaniem wartości nominalnej (imienne lub na okaziciela), oraz informację na temat tego jaka część kapitału zostanie wpłacona przed rejestracją spółki.

Pamiętać należy, że sam kapitał zakładowy może również zostać określony poprzez wskazanie jego minimalnej lub maksymalnej wysokości (art. 310 kodeksu spółek handlowych). To rozwiązanie jest bardzo pożądane przy wszelkiego typu emisjach czy to akcji, czy też dokonywaniu warunkowego podwyższania kapitału zakładowego w związku z emisją np. warrantów lub obligacji, w sytuacji gdy w momencie podejmowania uchwały nie jest wiadome na jakim poziomie dana emisja może zostać uplasowana. Pamiętać należy również o możliwości wprowadzenia do statutu spółki instytucji tzw. kapitału docelowego, co niewątpliwie przyczynić się może do obniżenia kosztów funkcjonowania spółki .

3) Władze spółki to rozdział najbardziej rozbudowany a także w dużym stopniu zależny od indywidualnej sytuacji i woli stron. Określa on przede wszystkim kompetencje i sposób działania poszczególnych organów – zarządu, rady nadzorczej, walnego zgromadzenia.
4) Rachunkowość spółki, jak sama nazwa wskazuje, określa kwestie związane z zagadnieniami finansowymi spółki, określeniem roku obrotowego, tworzeniem kapitałów (zakładowego, zapasowego, rezerwowego) itp.

Zakres autonomii woli stron w kształtowaniu treści statutu spółki

Akcjonariusze spółki mogą wprowadzać do statutu inne postanowienia, niż wskazane w art. 304 § 1 i § 2 kodeksu spółek handlowych, jednakże mieć na uwadze muszą ograniczenia wynikające w szczególności z art. 304 § 3 i § 4 kodeksu spółek handlowych. Zapisy te wyznaczają bowiem swoisty zakres autonomii w kształtowaniu treści statutu.

Założyciele (a później akcjonariusze) spółki akcyjnej czy komandytowo – akcyjnej na każdym etapie funkcjonowania spółki, a więc nie tylko przy jej założeniu, wprowadzić mogą obok tych elementów, które zostały wymienione w art. 403 § 1 oraz § 2 kodeksu spółek handlowych, również wszelkie inne kwestie, które w ich ocenie mają istotne znaczenie dla określenia relacji pomiędzy akcjonariuszami i spółką oraz relacji w samej spółce. Ograniczenia w tym zakresie zawiera art. 304 § 3 i § 4 k.s.h., zgodnie z którymi statut może zawierać postanowienia odmienne, niż przewiduje ustawa, ale tylko wtedy gdy ustawa na to zezwala, a nadto Statut może także zawierać inne dodatkowe postanowienia, chyba że z ustawy wynika, że przewiduje ona wyczerpujące uregulowanie albo dodatkowe postanowienie statutu jest sprzeczne z naturą spółki akcyjnej lub dobrymi obyczajami. Wskazać należy, iż korzystając z określonej powyżej zasady autonomii stron w określaniu treści statutu najczęściej pojawiającymi się postanowieniami dodatkowymi w statucie są regulacje odnoszące się do ograniczenia zbywalności akcji, czy to poprzez wprowadzenie instytucji prawa pierwokupu lub prawa pierwszeństwa nabycia akcji przeznaczonych do zbycia dla pozostałych akcjonariuszy, czy też poprzez wprowadzenie wymogu uzyskania zgody określonego organu na takie zbycie. Wreszcie wprowadzając określone dodatkowe postanowienia do statutu zróżnicować możemy pozycję poszczególnych akcjonariuszy. Służy temu instytucja akcji uprzywilejowanych, akcji niemych czy instytucja uprawnień osobistych przyznanych akcjonariuszowi.

Innym istotnym aspektem są kwestie dotyczące powoływania i odwoływania członków organów spółki oraz szczegółowe zasady ich funkcjonowania.

Kompetencje rady nadzorczej i dokapitalizowanie spółki akcyjnej

W statutach spółek bardzo często wprowadzane są dodatkowe kompetencje rady nadzorczej, polegające na przykład na obowiązku uzyskania przez zarząd zgody rady nadzorczej na dokonanie określonej czynności. Jeśli chodzi o zasady kształtowania składu takich organów bardzo często spotkać można szczególne regulacje dotyczące tego, kto powołuje dany organ. Niejednokrotnie spotkać można się w tym zakresie z przyznawaniem określonym akcjonariuszom uprawnień osobistych czy tez uprzywilejowaniem akcji. Uprawnienia te mogą właśnie przyznawać prawo do powołania określonej liczby członków danego organu. Bardzo często w odniesieniu do samego walnego zgromadzenia wprowadzane są w statucie spółki dodatkowe wymogi ważności takiego walnego, na przykład poprzez wprowadzenie wymogu określonego kworum czy też wprowadzanie surowszych niż wynikające z kodeksu spółek handlowych wymogów w zakresie głosowania. Pamiętać należy, że takie regulacje są standardem przy wszelkiego typu inwestycjach polegających na wejściu do spółki inwestora finansowego (w szczególności dotyczy to transakcji typu private equity/venture capital). W takich wypadkach inwestor chcący dokapitalizować spółkę zwykle pragnie zagwarantować sobie w statucie określone uprawnienia kontrolne i wpływ na podejmowanie przez spółkę decyzji w kluczowych dla niego aspektach. Oczywiście pamiętać należy, by redagując taki statut lub uchwałę w sprawie zmiany statutu i wprowadzając do niego zapisy zmierzające do wprowadzenia przyznanych inwestorowi finansowemu uprawnień, nie doprowadzić w efekcie do paraliżu decyzyjnego w spółce i faktycznej niemożności funkcjonowania organów spółki. Istnieją oczywiście prawne mechanizmy pozwalające na zrównoważenie obu tych celów.

Zasady umorzenia akcji w spółce akcyjnej

Nie można również pominąć regulacji odnoszących się do umorzenia akcji, które winny znaleźć się w statucie. W sytuacji gdy statut takiej możliwości nie przewiduje konieczne będzie uprzednie dokonanie odpowiedniej zmiany statutu, a dopiero po rejestracji takiej zmiany przez sąd rejestrowy możliwe będzie podjęcie działań zmierzających do umorzenia akcji. Co istotne, w odniesieniu do umorzenia przymusowego akcji przesłanki i tryb takiego umorzenia muszą zostać określone już w statucie spółki. Nie można bagatelizować wagi takich zapisów, zwłaszcza, że przemyślane ich wprowadzenie do statutu spółki dawać w przyszłości akcjonariuszom dodatkowe korzyści.

Prowadzenie postępowania upadłościowego wobec podmiotów gospodarczych

Tue, 21 Feb 2012 00:00:00 +0100

Zdarzają się sytuacje kiedy nasz klient nie jest w stanie regulować swoich należności i okazuje się, że poza tym, że jego zadłużenie jest ogromne. Może okazać się, że kwalifikuje się do wszczęcia postępowania upadłościowego.

Oczywiście nie zawsze takie rozwiązanie jest korzystne dla wierzycieli - nie ma nigdy gwarancji, że przez poprowadzenie postępowania upadłościowego środki uzyskane z masy wystarczą na zaspokojenie wszystkich wierzycieli - taka sytuacja jest raczej rzadkością. Ponadto organy administracji publicznej czyli np. ZUS czy Urząd Skarbowy są na pozycji uprzywilejowanej i to im w pierwszej kolejności Syndyk masy upadłościowej wypłaci należne pieniądze.

Kto może ogłosić upadłość
Prawo upadłościowe i naprawcze mówi, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą może złożyć taki wniosek, niezależnie od tego czy jest to spółka prawa handlowego czy jednoosobowy przedsiębiorca (art. 5. Prawa upadłościowego i naprawczego). Innym zupełnie zagadnieniem jest upadłość konsumencka, którą ogłosić może każda osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej w tym przypadku tylko dłużnik może złożyć taki wniosek.

Jeżeli chodzi o podmioty jednoosobowe można złożyć wniosek o ogłoszenie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej upadłości nawet w momencie kiedy zaprzestała ona jej prowadzenia (art. 8 i art. 9. PUiN).

Nie można natomiast ogłosić upadłości:
-Skarbu Państwa;
-jednostek samorządu terytorialnego;
-publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej;
-instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą;
-osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne;
-uczelni.

Art. 6 PUiN.

Przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości

Upadłość ogłasza się w uzasadnionych przypadkach, czyli jeżeli dłużnik spełnia odpowiednie wymagania, niespłacanie swoich należności nie oznacza bowiem, że dłużnik kwalifikuje się do przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości w sytuacji gdy:
-suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika. (art. 12 ust. 1 puin)
-jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. (art. 13 puin)
-w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. (art. 13 puin)

Jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż zostaliby zaspokojeni po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika, ogłasza się upadłość dłużnika z możliwością zawarcia układu.

Sądem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest sąd rejonowy - wydział gospodarczy (wydział gospodarczy z godnie z przepisami prawo o ustroju sądów powszechnych tworzy się dla sądu rejonowego w miejscowości w której ma swoją siedzibę sąd okręgowy).

Wniosek o ogłoszenie upadłości
Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:
-imię i nazwisko dłużnika, jego nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę, a gdy dłużnikiem jest spółka osobowa lub osoba prawna - reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia;
-oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika;
-wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
-informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami;
-informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Jeżeli dłużnikiem jest przedsiębiorca wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego lub innego właściwego rejestru, do wniosku należy dołączyć odpis z rejestru.

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik, powinien we wniosku dodatkowo określić, czy wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego majątku. Ponadto do wniosku powinien dołączyć:
-aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
-aktualne sprawozdanie finansowe, a jeżeli na podstawie odrębnych przepisów nie ma obowiązku sporządzania takiego sprawozdania - bilans sporządzony dla celów tego postępowania, na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed złożeniem wniosku;
-spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia;
-oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
-spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty;
-wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi;
-informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika;
-miejsce zamieszkania i adresy reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni.

Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, powinien ponadto dołączyć do wniosku:
-propozycje układowe wraz z propozycjami finansowania wykonania układu;
-rachunek przepływów pieniężnych za ostatnie dwanaście miesięcy, jeżeli obowiązany był do prowadzenia dokumentacji umożliwiającej sporządzenie takiego rachunku.

Uczestnikiem postępowania o ogłoszenie upadłości jest każdy, kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, oraz dłużnik natomiast Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Może jednak wyznaczyć rozprawę, jeżeli uzna to za konieczne.

Należy jednak pamiętać, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości tylko w celu wywarcia presji na dłużniku nie będzie skuteczna zgodnie bowiem z treścią art.34 puin W przypadku złożenia przez wierzyciela wniosku w złej wierze, sąd, oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości, obciąży wierzyciela kosztami postępowania i może nakazać wierzycielowi złożenie publicznego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie a w przypadku oddalenia wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości złożonego w złej wierze, dłużnikowi, a także osobie trzeciej przysługuje przeciwko wierzycielowi roszczenie o naprawienie szkody.

Treść prawa własności

Fri, 24 Feb 2012 00:00:00 +0100

Ogólna charakterystyka prawa własności
W systemie prawa cywilnego przedmiotem własności są wyłącznie rzeczy w rozumieniu art. 45KC a mianowicie są to tylko przedmioty materialne. Zasadniczo prawo to może przysługiwać każdej osobie a więc jest to prawo podmiotowo uniwersalne. Warto jednak zwrócić uwagę, iż od tej reguły występują wyjątki. Przykładowo ograniczenia takie występują w obrocie nieruchomościami nabywanymi przez cudzoziemców. Własność jest prawem bezterminowy, w polskim ustawodawstwie nie spotykamy własności podzielonej w czasie. Zasadniczo, własność trwa tak długo, jak długo istnieje rzecz będąca przedmiotem własności. Jednakże czasowe ograniczone własności rzeczy ruchomych może nastąpić z woli stron, bowiem można przenieść własność rzeczy ruchomej z zastrzeżeniem terminu końcowego. Warto jednak pamiętać, iż takich zastrzeżeń umownych nie wolno stosować w przypadku nieruchomość. Zgodnie z brzmieniem artykułu 157 §1 KC „ własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu”.
Reasumując generalnie prawo własności jest najszerszym a zarazem i najpełniejszym prawem rzeczowym.

Charakter prawa własności
Wszelkie prawa rzeczowe noszą charakter bezwzględny, więc są skuteczne erga omnes. Szczególnie do tych praw możemy zaliczyć prawo własności, które jest naczelnym prawem rzeczowym. Artykuł 140 KC zawiera postanowienie, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób, a więc jest to dowód na bezwzględny charakter prawa własności. W stosunku własności występują z jednej strony właściciel uprawniony czynnie do posiadania, korzystania z rzeczy i rozporządzania rzeczą, natomiast z drugiej ogół osób trzecich zobowiązanych biernie do poszanowania cudzego prawa własności. W przypadku naruszenia cudzego prawa właścicielowi przysługuje określone roszczenie windykacyjne lub negatoryjne.

Uprawnienie do posiadania i korzystania z rzeczy
Posiadanie jest naturalną cechą prawa własności. Natomiast posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, a więc jest to właściciel władający rzeczą na podstawie przysługującego mu prawa własności. Uprawnienie do posiadania rzeczy jest samodzielnym, a zarazem równoległym do pozostałych uprawnieniem właściciela.

Uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Niewątpliwie najważniejszymi uprawnieniami właściciela są:
uprawnienie do używania rzeczy
uprawnienie do pobierania pożytków z rzeczy
uprawnienie do pobierania innych dochodów z rzeczy
uprawnienie do zużycia i przetworzenia rzeczy

Rozporządzanie rzeczą
Kolejnym tradycyjnym uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do rozporządzania rzeczą, ściślej rzecz ujmując rozporządzanie prawem własności. Warto tutaj zwrócić uwagę, iż rozporządzenie własnością może przybrać postać wyzbycia się własności, obciążenia własności bądź też zniesienie prawa własności.
Skrajną a zarazem najdalej idącą postacią rozporządzenia, jest wyzbycie się własności. Uprawnienie to obejmuje uprawnienie do przeniesienia własności i do rozporządzania na wypadek śmierci. W tym przypadku mamy do czynienia z pochodnym i translatywnym nabyciem prawa własności przy równoczesnej jego utracie przez poprzedniego właściciela.

Kolejną postacią rozporządzenia jest również obciążenie prawa własności. Formą obciążenia własności rzeczy jest przede wszystkim ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, które obciążają prawo własności jednocześnie ograniczając właściciela w oznaczonym zakresie w jego naturalnych uprawnieniach.

Ostatnią omawianą formą rozporządzenia stanowią czynności prawne, których celem a także bezpośrednim skutkiem jest zniesienie prawa majątkowego. Przytoczyć tutaj można przykład porzucenia rzeczy ruchomej bądź też zniszczenie przez właściciela rzeczy.

Granice prawa własności
Prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania z rzeczy czyli formę korzystania pełnego. Obejmuje bowiem następujące uprawnienia właściciela względem rzeczy:
uprawnienie do posiadania
korzystanie z rzeczy
rozporządzenie rzeczą

Jednakże warto pamiętać, że nie istnieje „ absolutna władza” właściciela nad rzeczą, bowiem występują ograniczenia uprawnień właścicielskich.
We współczesnym systemie polskiego ustawodawstwa zostały określone normatywnie granice własnością, które są ze sobą ściśle sprzężone. Są to trzy wyznaczniki a mianowicie przepisy ustawy, zasady współżycia społecznego oraz społeczno gospodarcze przeznaczenie prawa własności.

Kiedy umowa o dzieło się kończy?

Fri, 24 Feb 2012 00:00:00 +0100

Stosunek prawny dzieła wygasa przede wszystkim:
-z chwilą odebrania dzieła przez zamawiającego;
-w wyniku jednostronnego odstąpienia od umowy z określonych prawnie przyczyn,
-wskutek umownego rozwiązania umowy.

Ponadto umowa o dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy.

Rozwiązanie umowy powoduje zwrot materiałów dostarczonych przez zamawiającego w takim stanie, w jakim się w tym momencie znajdują. W tej sytuacji kto inny może dokończyć dzieło częściowo już wykonane. Zamawiający powinien także zapłacić część wynagrodzenia odpowiadającą stopniowi zaawansowania dzieła. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a dzieło częściowo wykonane (nie sam nie przetworzony jeszcze materiał, przygotowany dopiero do rozpoczęcia dzieła) przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy wartość dla zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać, ażeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia.

Odebranie dzieła przez zamawiającego

Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem. Obowiązek odebrania dzieła przez zamawiającego jest więc uwarunkowany równoczesnym jego oddaniem przez przyjmującego zamówienie.

Dzieło musi zatem być ukończone i spełniać umówione wymagania. Jeśli zaś zaoferowane do oddania dzieło okazuje się niekompletne, nie odpowiada umówionym cechom lub wykazuje inne wady, to zamawiający nie ma obowiązku jego odbioru. Dopuszcza się on zwłoki tylko wtedy, gdy uchyla się od przyjęcia dzieła wykonanego zgodnie z umową; na niego przechodzi wówczas ryzyko jego zniszczenia lub uszkodzenia.

Sam charakter czynności oddania dzieła zależy od przedmiotu dzieła. Wydanie i odbiór wykonanego przedmiotu (rzeczy) są takie same, jak przy sprzedaży. Przy innych zaś dziełach (np. naprawie samochodu) stanowią je same oświadczenia stron (czasem wyrażone jedynie przez określone ich zachowanie).

Kiedy roszczenia wynikające z umowy o dzieło się przedawniają?

Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

Jednak roszczenia z tytułu rękojmi za wady dzieła wygasają po upływie terminów zawitych określonych w przepisach o rękojmi przy sprzedaży

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zm.)

Faktoring (umowa faktoringu)-istota i zastosowanie

Fri, 24 Feb 2012 00:00:00 +0100

Jaka umową jest factoring?

Umowa factoringu jest rodzajem umowy nienazwanej. Oznacza to, że nie jest unormowana ustawowo. Jej treść w głównej mierze została ukształtowana w obrocie gospodarczym w państwach zachodnich, a warunki występujące w poszczególnych umowach mogą się między sobą różnić.

Z factoringiem wiążą się trzy podmioty: przedsiębiorca, jego dłużnik oraz factor. Umowa factoringu dochodzi do skutku w następującej sytuacji : Przedsiębiorca zawiera umowę z innym podmiotem - przedmiotem umowy może być np. świadczenie usług, lub sprzedaż towaru. Z tego tytułu przedsiębiorcy przysługuje wierzytelność, którą dłużnik ma obowiązek spełnić w określonym terminie. Przedsiębiorca, zamiast czekać aż jego wierzytelność stanie się wymagalna, może „sprzedać” tą wierzytelność factorowi. Tym samym, uzyskuje on wcześniej swoją należność, jednakże pomniejszona o prowizję factora.

Strony umowy

Stronami umowy factoringu są przedsiębiorca oraz factor. W polskich warunkach gospodarczych factoring skierowany jest głównie do dużych firm handlowych, sprzedających swoje towary poprzez sieci dystrybutorów lub do klientów posiadających należności u swoich kontrahentów - dużych firm handlowych. Factorem jest wyspecjalizowany podmiot - najczęściej bank komercyjny, która ma wyodrębniony dział zajmujący się factoringiem.

Przedmiot umowy

Na podstawie umowy factoringu, na factora przechodzi cała wierzytelność, przysługująca przedsiębiorcy wobec dłużnika. Wraz z tą wierzytelnością, na factora przechodzą wszelkie prawa z nią związane. A więc po pierwsze prawo dochodzenia tej wierzytelności w momencie, gdy stanie się ona wymagalna, prawo do dalszego rozporządzania tą wierzytelnością (w przypadku factoringu właściwego), prawo do pobierania odsetek za opóźnienie lub kary umownej, istniejące zabezpieczenia tej wierzytelności.

Obok tej podstawowej czynności, jaką jest przelew wierzytelności, przedmiotem factoringu jest szereg usług dodatkowych, które bank factoringowy ma wykonać na rzecz przedsiębiorcy. Do tych usług należeć może kierowanie upomnień do dłużników, prowadzenie ksiąg handlowych przedsiębiorcy, udzielanie zaliczek i kredytów.

Przedsiębiorca będący stroną umowy, w zamian za przelew wierzytelności na factora uzyskuje pieniądze należne mu od kontrahenta, przed upływem okresu wymagalności długu. Kwota ta jest jednak pomniejszona o prowizję, stanowiącą dochód factora. Prowizja factora wynosi średnio 0,5 - 1,5 % wartości faktury brutto. Wysokość pobieranych opłat zależy przede wszystkim od długości okresu, jaki pozostał do dnia płatności danej wierzytelności i oceny możliwości uzyskania należności pieniężnej od dłużnika. Opłaty za pozostałe świadczenia stanowią najczęściej procentową wartość umowy.

Forma umowy

Umowa factoringu jest zawierana na piśmie. W praktyce jest to tzw. umowa adhezyjna, to znaczy, przedsiębiorca w praktyce nie ma wpływu na jej kształt, który jest zaproponowany przez bank. Może do tej umowy przystąpić lub nie.

Nie jest wymagana zgoda dłużnika na zawarcie tej umowy. Dłużnik nie musi być także zawiadomiony o zawarciu umowy factoringowej. W praktyce jednak takie zawiadomienie ma duże znaczenie prawne. Jeśli bowiem dłużnik nie otrzymał w ogóle wiadomości o zawarciu umowy factoringu, a więc o tym, że jego wierzycielem nie jest już dłużej przedsiębiorca, z którym zawarł umowę, tylko bank factoringowy, to pozostaje on nadal uprawniony do spełnienia świadczenia na ręce przedsiębiorcy.

Uprawnienia dłużnika

Dłużnik nie może być w następstwie umowy factoringowej postawiony w gorszej sytuacji. Dlatego może względem banku factoringowego podnieść wszelkie zarzuty, które przysługiwały mu względem przedsiębiorcy. Jeżeli zatem z przedsiębiorcą zawarł umowę, zgodnie z którą należność została rozłożona na raty, to bank nie może żądać zapłaty jednorazowej. Dłużnik może skorzystać także z zarzutów, jakie przysługują mu osobiście względem banku factoringowego.

Jakie są rodzaje factoringu?

Factoring właściwy (pełny)

Główną cechą factoringu właściwego jest to, że od momentu zawarcia umowy, ryzyko wypłacalności dłużnika obarcza bank factoringowy. Dotąd ryzyko to obarczało samego przedsiębiorcę, teraz bank zaczyna odpowiadać za to, że dłużnik wykona ciążące na nim zobowiązanie. Możliwe jest także takie rozwiązanie, gdzie strony ustalają kwotę najniższą, do której bank przejmuje na siebie ryzyko wypłacalności dłużnika.

Factoring niewłaściwy (niepełny)

W wypadku factoringu niewłaściwego ryzyko wypłacalności dłużnika nie przechodzi z przedsiębiorcy na bank factoringowy. W takim wypadku wierzytelność nie przechodzi definitywnie na bank factoringowy. W razie bowiem niewypłacalności dłużnika, wierzytelność powraca do przedsiębiorcy.

Oprócz tego podstawowego podziału wyróżnia sie także inne rodzaje factoringu, np.:

factoring półotwarty

Ten rodzaj factoringu charakteryzuje sie tym, iz dłużnik nie jest zawiadomiony bezpośrednio przez swego wierzyciela o przejściu wierzytelności na factora, lecz to factor, poprzez wysłanie wezwania do zapłaty informuje dłużnika o przelewie wierzytelności.

factoring eksportowy

Przy tym rodzaju factoringu, przedsiebiorca, którego dłużnik znajduje sie w drugim państwie, dokonuje przelewu wierzytelności przysługującej mu przeciwko dłuznka na factora, mającego siedzibę w państwie dłużnika.

Pamiętaj, że :
-istota factoringu przejawia sie w przelewie wierzytelności na factora
-do przelewu wierzytelności maja w pełni zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego (art. 509 i n. k.c.)
-tym, co odróżnia factoring od zwykłego przelewu są dodatkowe czynności usługowe wykonywane przez factora

Jakie działania pracodawcy są, a jakie nie są naruszeniem prywatności pracownika

Fri, 24 Feb 2012 00:00:00 +0100

Sfera prywatności jest jednym z dóbr osobistych. Jest ona chroniona w rozmaity sposób a to poprzez uregulowania zawarte w kodeksie cywilnym czy w ustawie o prawie autorskim. Dla naszych rozważań najistotniejsza jest ochrona jaką przewiduje prawo pracy w stosunku do pracownika. Pracodawca jest bowiem obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika. Ingerowanie w sferę prywatności może naruszać zarówno dobre imię pracownika, jego cześć jak również stanowić naruszenie jego godności. W poradzie niniejszej staramy się odpowiedzieć, gdzie działania pracodawcy są zgodne z prawem, a gdzie naruszają dobra osobiste pracownika, o które pracodawca ma obowiązek dbać.

Na czym polega obowiązek dbania o dobra osobiste pracownika?

Nie wchodząc w kwestię definiowania pojęcia dobro osobiste i rozważań doktrynalnych przyjmuje się, że dobra osobiste są wartościami niemajątkowymi, które wiążą się z osobowością człowieka, uznaną powszechnie w społeczeństwie. Kodeks pracy eksponuje na pierwszym planie godność pracownika. Ustawodawca wypowiedział się również, że pracodawca ma obowiązek szanować inne dobra osobiste. Nie wymienił ich jedna w sposób wyraźny. Należy uznać, iż prawo jako takie nie zna zamkniętego katalogu tych dóbr osobistych.

Jakie działania ingerują w sferę prywatności pracownika?

-Naruszeniem godności pracowniczej jest bez wątpienia molestowanie seksualne pracownika.
-Wszelkie przejawy nierównego i dyskryminującego traktowania pracownika, zwłaszcza jeśli przybierają postać mobbingu stanowią naruszenie jego dóbr osobistych.
-Od każdego pracodawcy należy wymagać szacunku dla pracowników oraz liczenia się z ich poczuciem własnej godności i wartości osobistej. Pracodawca nie może bezpodstawnie negatywnie odnosić się do pracownika i wyrażać się o nim w sposób poniżający go wśród zespołu pracowniczego.
-Zaproponowanie pracownikowi w okresie ochronnym niższego o kilka kategorii w hierarchii stanowiska może być zakwalifikowane jako naruszenie jego dóbr osobistych.
-Ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę może stanowić naruszenie dobra osobistego.

Jakie działania pracodawcy są zgodne z obowiązującym prawem?

-Prowadzenie przez pracodawcę samodzielnego postępowania w celu wyjaśnienia, czy zachowanie pracownika nosi znamiona oczywistości przestępstwa, samo przez się nie przesądza o bezprawności takiego działania, także wówczas gdy przypisywane pracownikowi przestępstwo nie zostało przez niego popełnione.
-Nie stanowi naruszenia dóbr osobistych pracownika wręczenie wypowiedzenia umowy o pracę w obecności innych pracowników, czy obecność przełożonego w momencie zabierania przez pracownika jego osobistych rzeczy znajdujących się w biurku.
-Pracodawca ma prawo do oceny pracy pracownika oraz przestrzegania przez niego czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy i taka ocena, nawet jeżeli jest dla pracownika niekorzystna ale zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy, nie narusza godności osobistej pracownika ani jego dóbr osobistych.
-Nazwisko (i imię) jest skierowanym na zewnątrz znakiem rozpoznawczym osoby fizycznej i ujawnienie go w celu jej identyfikacji nie może być zasadniczo uznane za bezprawne, o ile nie łączy się z naruszeniem innego dobra osobistego, np. czci, prywatności lub godności osobistej.
-Ujawnienie przez pracodawcę nazwiska (imienia) pracownika bez jego zgody nie stanowi bezprawnego naruszenia dobra osobistego, jeżeli jest usprawiedliwione zadaniami i obowiązkami pracodawcy związanymi z prowadzeniem zakładu, jest niezbędne i nie narusza praw oraz wolności pracownika.
-Uzasadnione okolicznościami polecenie udania się na komisariat policji w celu zbadania stanu trzeźwości pracownika nie narusza jego godności.
-Rozwiązanie (także wadliwe) stosunku pracy przez pracodawcę wyklucza możliwość stosowania przepisów prawa cywilnego o ochronie dóbr osobistych, chyba że w związku z tym rozwiązaniem pracodawca naruszy dobro osobiste pracownika poza zakresem stosunku pracy, podejmując działania niemieszczące się w ukształtowanej przez ustawodawcę formie i treści czynności prawnej rozwiązującej stosunek pracy.
-Stosowane szeroko w ramach przepisów regulaminów pracy lub ustalonych zwyczajów przeszukiwanie członków załogi w celu zapobieżenia wynoszenia mienia pracodawcy jest zgodne z prawem i nie narusza dóbr osobistych pracowników wówczas, gdy pracownicy zostali uprzedzeni o możności stosowania tego rodzaju kontroli w celu ochrony mienia.
-Nie narusza godności osobistej pracownika krytyczna ocena wykonywania przez niego zleconych mu konkretnych zadań, nawet jeśli ocena przełożonych okaże się niesłuszna, lecz nie prowadzi do krzywdzącej pracownika dyskwalifikacji zawodowej i nie zawiera zbędnych sformułowań wykraczających poza potrzebę w ramach konkretnej czynności podjętej działalności podmiotu zatrudniającego.

Dane osobowe

Pracodawca może żądać podania innych danych osobowych niż te, które są niezbędne do zawarcia umowy o pracę, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów. Taki obowiązek może wynikać z ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych, gdzie warunkiem udzielenia pomocy może być stan majątkowy. Żądanie dostarczenia takich danych nie może być traktowane jako nadmierna, niezgodna z prawem ingerencja w dobra pracownika, a zwłaszcza w jego dobra osobiste.

Kwalifikacje zawodowej

Kwalifikacje zawodowe pracowników wymagane do wykonywania pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku mogą być ustalane w przepisach prawa pracy, w zakresie nie uregulowanym w przepisach szczególnych. Pracodawca ma prawo żądania odpowiednich dokumentów czy certyfikatów potwierdzających spełnienie odpowiednich kwalifikacji zawodowych. Nie jest to zatem działanie bezprawne. Mogłoby już takim działaniem ujawnianie tych danych (dokumentów) osobom postronnym.

Odpowiedzialność porządkowa pracownika a kara w aktach osobowych

O zastosowanej karze pracodawca zawiadamia pracownika na piśmie, wskazując rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych i datę dopuszczenia się przez pracownika tego naruszenia oraz informując go o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie jego wniesienia. Odpis zawiadomienia składa się do akt osobowych pracownika. Złożenie takiego odpisu do akt osobowych nie stanowi działania bezprawnego i jako takie nie narusza prywatności pracownika. Pracownik zawsze w odpowiednim trybie może kwestionować zasadność nałożonej kary.

Korzystanie z mienia pracodawcy

Użytkowanie bez wiedzy i zgody pracodawcy sprzętów z jego zakładu w prywatnym celu pracownika, stanowi ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku ochrony mienia pracodawcy i uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Powstaje jednak pytanie czy pomimo np. wykorzystywania komputera w celu prowadzenia korespondencji prywatnej, pracodawca może zapoznawać się z taką korespondencją? Prawo przewiduje określone procedury ochrony mienia pracodawcy, a naruszenie tych procedur w postaci czytania np. maili pracownika mimo, że korzystał z służbowego komputera stanowi naruszenie tajemnicy korespondencji przez pracodawcę. Pracodawca nie może poprzez naruszenie dobra osobistego pracownika próbować „karać” pracownika za korzystanie z jego mienia.

Wizerunek

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej oraz osoby stanowiącej jedynie szczegół całości. Umieszczenie wizerunku pracownika np. na kalendarzu firmy bez jego zgody lub wypłacenia wynagrodzenia stanowi naruszenie dobra osobistego pracownika. Jest to bowiem nadmierna i niczym nie usprawiedliwiona ingerencja w sferę prywatną pracownika.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. 1998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm.).

Digitalizacja systemu prawnego w Polsce

Fri, 24 Feb 2012 00:00:00 +0100

Rozwój digitalizacji systemu prawnego w Polsce jest bardzo istotną kwestią. Postępowanie elektroniczne zapewnia wygodę i łatwy dostęp do organów sądowo-administracyjnych. W dobie internetu, gdzie niemalże każdy na co dzień korzysta z przenośnych urządzeń elektronicznych w każdym miejscu na świecie kwestia postępu instytucji prawa staje się niekwestionowanie słuszna.

Składanie pozwów, zakładanie spółek przez internet oraz uiszczanie opłat za pomocą sms-ów lub za pomocą elektronicznego przelewu z karty kredytowej, wydaje się jeszcze nie w pełni rozwinięte, jednakże na przestrzeni najbliższych kilku lat na pewno to nastąpi. Elektroniczne aplikacje prawnicze już działają w niektórych dziedzinach prawa, dla niektórych to jeszcze pobożne życzenie.

E-postępowanie, coraz bliżej lecz jeszcze jednak daleko

Jednym z pierwszych kroków kierunku digitalizacji postępowania sądowego było powołanie e-sądu, rozpoczął on swoją działalność w dniu 1 stycznia 2010 roku w Lublinie, jako Sąd Rejonowy Lublin-Zachód VI wydział cywilny (VI wydział cywilny od 1 stycznia 2011, wcześniej działał jako XVI wydział cywilny Sądu Rejonowego w Lublinie). Nie wiadomo dlaczego akurat taka a nie inna lokalizacja e-sądu miała miejsce oraz dlaczego działa tylko w jednym mieście na całą Polskę. Wiadomo natomiast, że postępowanie elektroniczne cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem wierzycieli chcących dochodzić swoich praw. W pierwszych dniach funkcjonowania e-sądu został on zasypany pozwami. Niespodziewana ilość prowadzonych przez sąd elektroniczny postepowań wymusiła na władzach państwowych rozbudowanie tegoż wydziału. Do e-sądu wpływa coraz więcej powództw, zaś specjalne aplikacje pozwalają na łatwą komunikację międzyserwerową na linii wierzyciel-sąd. Wiele firm windykacyjnych wysyła tzw. paczki pozwów, czyli masowo składane pozwy za pomocą jednego kliknięcia myszy.

W roku 2010 e-sąd przyjął 690 109 pozwów, rozpoznał 641 069 spraw. Natomiast już w 2011 roku wpłynęło do e-sądu 1.825.078 spraw z czego załatwiono 1.467.843. Jak podaje Ministerstwo sprawiedliwości, zaskarżalność nakazów zapłaty wynosi ok. 3%, co jest wynikiem całkiem niezłym.

E-sąd rozpoznaje sprawy w postepowaniu upominawczym i pracuje dla niego sześciu sędziów, 153 referendarzy sądowych (w tym 103 wykonuje swoje obowiązki w formie telepracy), 4 asystentów oraz 77 pozostałych urzędników. Jak widać rola i skala postępowania elektronicznego jest bardzo duża. Moim zdaniem utworzenie kolejnych wydziałów elektronicznych jest konieczne i powinno nastąpić już jakiś czas temu.

Postępowanie w sądzie elektronicznym może przeprowadzić każdy, który ma w tym swój interes prawny a więc wierzyciel w imieniu własnym bądź profesjonalny pełnomocnik procesowy posiadający swoje konto w e-sądzie. Rejestracja i weryfikacja danych jest bezpłatna, podobnie wygląda rzecz z certyfikowanym podpisem elektronicznym niezbędnym do prawidłowego złożenia pozwu.

Po otrzymaniu wszystkich danych niezbędnych do poprawnego logowania oraz złożenia e-pozwu, można przystąpić do prowadzenia postępowania sądowe, w pierwszej kolejności, więc złożenia pozwu.

Po poprawnym określeniu stron postepowania (powoda i pozwanego) definiujemy dowody w postępowaniu.

Na samym końcu określamy sąd właściwy do rozpatrywania sprzeciwu oraz piszemy uzasadnienie.

Po zatwierdzeniu wszystkich danych pozostaje nam już tylko opłacenie pozwu oraz… niestety ale, czekanie, czekanie i jeszcze raz czekanie. Postępowanie elektroniczne pomimo tego, że bardzo wygodne w praktyce jest bardzo przewlekłe. Na nakazy zapłaty czeka się miesiącami. Trzeba więc dobrze się zastanowić nad tym czy mamy na tyle czasu i pieniędzy, aby pozwolić sobie na dalsze oczekiwanie.

Z kolei opłaty sądowe powinny przyciągać zainteresowanych, bowiem w postępowaniu elektronicznym wysokość wpisu sądowego wynosi zaledwie 1,25% wartości przedmiotu sporu, nie jak w innych postepowaniach 5% WPS, nie ma też konieczności wnoszenia opłaty za pełnomocnictwo (w innych przypadkach 17 zł) zaś środki odwoławcze nie wiążą się z dodatkowymi kosztami dla powodów.

Elektroniczna spółka z o.o.

Od 1 stycznia 2012r ministerstwo sprawiedliwości uruchomiło również specjalna platformę służącą do rejestracji spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Co prawda miał zostać zdigitalizowany cały KRS, jednak z niezrozumiałych w ogóle przyczyn systemem objęte są tylko spółki z o.o.

W tym przypadku platforma pozostawia wiele do życzenia zarówno od strony technicznej jak i kompetencyjnej. Rejestracji w KRS podlegają wszystkie spółki prawa handlowego, o których mowa w ustawie kodeks prawa handlowego, stowarzyszenia i fundacje. Jak poinformowała nas Anna Mateńko z Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości „w chwili obecnej zostały wprowadzone odpowiednie zmiany w przepisach prawnych umożliwiające rejestrację w trybie S24 wyłącznie dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W związku z tym tylko dla tej spółki zostały opracowane odpowiednie procedury informatyczne umożliwiające dokonanie takiej rejestracji.”

Ale w przypadku innych podmiotów procedura jest prawie taka sama, w niektórych o wiele łatwiejsza, tak naprawdę pozostaje kwestia odpowiednich formularzy internetowych i sprawa byłaby załatwiona. Niezależnie od tego Ministerstwo Sprawiedliwości dodaje, że: "Umożliwienie rejestracji spółki z o.o. drogą elektroniczną jest tylko pierwszym etapem prac zmierzających do zreformowania systemu rejestracji podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jeśli ta modyfikacja przyniesie pożądane efekty, wówczas będzie można przystąpić do kolejnego etapu prac zmierzających do umożliwienia rejestracji w trybie S24 pozostałych typów podmiotów."

Czy mamy przez to rozumieć, że jeżeli modyfikacje nie sprawdzą się w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością będziemy pozbawieni możliwości rejestracji innych podmiotów w KRS? Pozostawiam to jako pytanie retoryczne, szczególnie w obliczu kontrowersji, jakie wywołuje nowy minister sprawiedliwości.

Aby zarejestrować konto w systemie S24 nie jest potrzebna szczególna weryfikacja, wystarczy podać swoje podstawowe dane, PESEL, NIP - to wystarczy abyśmy mogli rozpocząć rejestrację nowych spółek z o.o. Aplikacja często ma błędy, co za tym idzie nie zawsze działa, często spotykamy błędy 404 lub 504, ale wierzę w informatyków Ministerstwa Sprawiedliwości.

Po kliknięciu w zakładkę „rejestracja spółki z o.o.” przechodzimy do… przerwy technicznej. Przerwa techniczna jest już chronicznym zjawiskiem w platformie S24.

Jak dla mnie to skandal aby ministerstwo sprawiedliwości, które cechuje wysoka wiarygodność oraz rzetelność dopuszczało się takich niedociągnięć. Szczególnie, że system zabudżetowany jest na 7 mln zł - utworzenie i wdrożenie, zaś wynagrodzenia dla pracowników, prace serwisowe i utrzymanie na 300 tyś zł rocznie.

Spółkę z o.o. rejestrujemy wpisując te same dane, które znajdowały się na formularzach do KRS w formie papierowej. Załączniki zaś udostępnia się w formie skanów elektronicznych. Wszelkie opłaty można wnosić przez internet, podobnie jak w przypadku e-sądu. Wniosek o rejestrację spółki ma być rozpatrywany w przeciągu jednego dnia, nie jest też wymagany akt notarialny, a więc również dodatkowy koszt na jaki możemy się natknąć w tradycyjnym postępowaniu rejestrowym.

Eksperci jednak zauważają, że nowy sposób rejestracji spółek z ograniczona odpowiedzialnością może pociągnąć za sobą przykre konsekwencje nadużyć finansowych na przykład poprzez podszycie się pod dane osoby trzeciej. Pozostaje też kwestią wartą zastanowienia się na ile realne będzie zarejestrowanie spółki w przeciągu jednego dnia oraz jak bardzo tempo pracy sądów wpłynie na jego efektywność i rzetelność. To jednak czas pokaże.

Mediacja i mediatorzy sądowi

Mon, 19 Mar 2012 00:00:00 +0100

Mediacje polegają na pozasądowym rozstrzyganiu sporów między stronami. Przepisy dotyczące mediacji i ich ważności wprowadzone zostały stosunkowo niedawno.

Środowiska prawników i mediatorów mają jednak jeszcze wiele zastrzeżeń co do braku stosownych przepisów prawnych - w 2010r RPO wystąpił z projektem ustawy o mediatorach sądowych i zasadach prowadzenia mediacji - ustawa w dalszym ciągu nie weszła w życie.

Mediacje zyskują na popularności, szczególnie w sprawach spornych dla których postępowanie sądowe jest bardzo przewlekłe a efekty różne. Mediator może dojść do korzystniejszego rozstrzygnięcia sporu a przeprowadzenie postępowania pojednawczego jest zazwyczaj znacznie krótsze.

Wszczęcie mediacji

Ogólne zasady dotyczące prowadzenia postępowania mediacyjnego określają głównie przepisy kodeksu postępowania cywilnego (dział II, rozdział I Mediacja i postępowanie pojednawcze).

Zgodnie z przepisami KPC mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek (art. 184 §1).W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora. Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, lecz można również za zgodą stron także w toku sprawy.

Mediator zachowuje bezstronność w postępowaniu, które jest niejawne zaś mediator jest obowiązany dochowania w tajemnicy faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z tego obowiązku. W trakcie postepowania bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub sądem polubownym na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane w postępowaniu mediacyjnym.

Mediacja nie zostanie wszczęta w przypadku gdy:
-stały mediator, w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku o przeprowadzenie mediacji, odmówił przeprowadzenia mediacji,
-strony zawarły umowę o mediację, w której wskazano jako mediatora osobę niebędącą stałym mediatorem, a osoba ta, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, odmówiła przeprowadzenia mediacji,
-strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której strona zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie mediacji albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła zgody na osobę mediatora,
-strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację.

Wniosek o przeprowadzenie mediacji zawiera oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie, przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie załączników. Jeżeli strony zawarły umowę o mediację na piśmie, do wniosku dołącza się odpis tej umowy.

Sąd aż do zamknięcia pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę może skierować strony do mediacji. Po zamknięciu tego posiedzenia sąd może skierować strony do mediacji tylko na zgodny wniosek stron. (Art. 1838. § 1 kpc). Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza mediatora; jednakże strony mogą wybrać innego mediatora. Na zgodny wniosek stron sąd może upoważnić mediatora do zapoznania się z aktami sprawy.

Mediator niezwłocznie ustala termin i miejsce posiedzenia mediacyjnego. Wyznaczenie posiedzenia mediacyjnego nie jest wymagane, jeżeli strony zgodzą się na przeprowadzenie mediacji bez posiedzenia mediacyjnego. Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym oznacza się miejsce i czas przeprowadzenia mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy stron, imię i nazwisko oraz adres mediatora, a ponadto wynik mediacji. Protokół podpisuje mediator. Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole albo załącza się do niego, strony podpisują ugodę. W przypadku braku podpisania ugody mediator stwierdza to protokołem. Przez podpisanie ugody strony wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o jej zatwierdzenie, o czym mediator informuje strony.

Po zawarciu ugody mediator niezwłocznie składa protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności. Sąd może odmówić jednak nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Ugoda zawarta przed mediatorem ma po jej zatwierdzeniu przez sąd moc prawną ugody zawartej przed sądem.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu. (Art. 125. § 1 k.c.)

Mediator

Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, korzystająca w pełni z praw publicznych. Mediatorem nie może być sędzia z wyjątkiem sędziów będących w stanie spoczynku. Organizacje społeczne i zawodowe mogą prowadzić listy stałych mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Wpis na listę wymaga wyrażonej na piśmie zgody mediatora. Informację o listach stałych mediatorów oraz o ośrodkach mediacyjnych przekazuje się prezesowi sądu okręgowego, są one zazwyczaj dostępne na stronach internetowych sądów okręgowych.

Mediator może odmówić prowadzenia mediacji tylko z ważnych powodów, o których jest obowiązany niezwłocznie powiadomić strony, a jeżeli strony do mediacji skierował sąd - również sąd.

Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Strony sporu wspólnie ponoszą koszty przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Największym centrum mediacyjnym w Polsce jest Polskie Centrum Mediacji, które organizuje szkolenia oraz egzaminy dla przyszłych mediatorów. Ceny szkolenia i egzaminu do najtańszych nie należą, oscylują w kwotach około 2000 zł. Po pozytywnie zdanym egzaminie mediator zostaje wpisany na listę mediatorów sądowych, cena nie jest jednak zbyt zachęcająca, dla porównania egzamin na certyfikowanego maklera giełdowego czy detektywa to koszt rzędu 500 zł, a sam egzamin mediatora ma tylko charakter wewnętrzny nie jest więc certyfikatem urzędowym.

Wynagrodzenia mediatorów są różne, jeżeli ktoś liczy na to, że po uzyskaniu wpisu na listę mediatorów będzie w stanie zarobić dobre pieniądze musi się liczyć z tym, że nie zawsze tak jest do końca i tylko ci mediatorzy, którzy są w miarę obrotni oraz posiadają już wyrobioną opinię co do swojej skuteczności zarabiają przyzwoite pieniądze, dla wielu jest to jednak tylko zajęcie dodatkowe.

Centra Mediacji, stowarzyszenia mediatorów mają również swoje oczekiwania od kandydatów na przyszłych mediatorów sądowych: muszą się oni cieszyć nieposzlakowaną opinią, posiadać pełną zdolność do czynności prawnej, posługiwać się językami obcymi oraz posiadać wykształcenie wyższe (PCM jednak daje możliwość dla osób ze średnim wykształceniem dla mediatora w sprawach cywilnych-gospodarczych).

Z mediacji bardzo często korzystają podmioty, które prowadzą spory o duże kwoty pieniędzy w przypadku roszczeń spornych, sama mediacja ma w takich sprawach bardzo dużo zalet, poza załatwieniem sprawy w krótkim czasie pozostaje jeszcze kwestia tego, że zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego mediacje przerywają bieg terminu przedawnienia roszczeń a ugoda zawarta przed mediatorem może mieć moc prawną na podstawie które można prowadzić postępowanie egzekucyjne.

Warto więc w dochodzeniu swoich roszczeń rozpatrzyć możliwość przeprowadzenia mediacji.

Opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia. Czy jest naruszeniem obowiązków pracodawcy wobec pracowników?

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

Terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia za prace jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Kwestię tę reguluje art. 94 § 5 k.p. Dodatkowo art. 86 § 1 k.p. nakłada na pracodawcę obowiązek wypłacania wynagrodzenia za pracę w miejscu, terminie oraz czasie określonym w regulaminie wynagradzania lub w innych przepisach prawa pracy. Wynagrodzenie powinno być wypłacane pracownikowi przynajmniej raz w miesiącu, nie później niż w ciągu pierwszych dziesięciu dni następnego miesiąca (art. 85 § 1 i 2 k.p.). Co do zasady, wynagrodzenie jest wypacane z dołu za pracę już wykonaną.Orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza jednak możliwość wypłaty wynagrodzenia z góry, jeżeli takie rozwiązanie zostało przewidziane w umowie o pracę lub regulaminie wynagradzania. (wyrok SN z 4 sierpnia 1999 r., I PKN 191/99).

Brak wypłaty wynagrodzenia, dokonanie wypłaty z opóźnieniem lub w nie pełnej wysokości bez wątpienia stanowi naruszenie obowiązków pracodawcy wobec pracownika. Z drugiej jednak strony zgodnie z art. 55 § 11 k.p. pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuszcza się wobec niego ciężkiego naruszenia podstawach obowiązków pracowniczych. Z przywołanego przepisu wynika, że dla oceny zasadności rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze pracodawca naruszył podstawowy obowiązek wobec pracownika, po drugie naruszenie to miało charakter ciężki. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o prace została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni (art. 55 §11k.p.). Przez „ciężkie naruszenie obowiązków”, o którym mowa w art. 55 § 11 k.p. należy rozumieć naruszenie przez pracodawcę z winy umyślnej lub wskutek rażącego niedbalstwa obowiązków wobec pracownika, stwarzające realne zagrożenie istotnych interesów pracownika lub powodujące uszczerbek w tej sferze ( wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 r. I PK 83/10). Dlatego też, jak podnoszone jest w orzecznictwie, incydentalne, kilkudniowe spóźnienie z wypłatą wynagrodzenia nie może uzasadniać wypowiedzenia umowy przez pracownika z natychmiastowym skutkiem i żądania przez niego odszkodowania., w sytuacji, gdy nie było ono celowe i nie powtarzało się cyklicznie, jak również nie spowodowało uszczerbku dla pracownika i jego rodziny. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku 5 czerwca 2007 r., III PK 17/07, w którym stwierdził, że wypłata części wynagrodzenia jest również naruszeniem przez pracodawcę jego podstawowego obowiązku, ale nie zawsze jest to naruszenie ciężkie uzasadniające rozwiązanie umowy przez pracownika w trybie art. 55 § 11 k.p

Forma wypowiedzenia umowy o pracę

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

Stosownie do treści art. 30 § 3 Kodeksu pracy, oświadczenie każdej ze stron (a więc pracodawcy i pracownika) o wypowiedzeniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie.

Czynność prawną uważa się za dokonaną w formie pisemnej, jeżeli oświadczenie woli opatrzono własnoręcznym podpisem (art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy).

Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach prezentuje jednak dość konsekwentnie stanowisko, iż wypowiedzenie umowy o pracę w innej formie niż pisemna jest skuteczne. Sąd Najwyższy przyjmuje, iż forma pisemna, o której mowa w art. 30 § 3 Kodeksu pracy nie jest zastrzeżona ani pod rygorem nieważności (ad solemnitatem), ani też dla celów dowodowych (ad probationem). W wyroku z dnia 24 marca 1999 r. (sygn. akt: I PKN 631/98) Sąd Najwyższy wskazał, iż ustne złożenie oświadczenia woli przez bezpośredniego przełożonego jest wprawdzie skuteczne, choć prawnie wadliwie (albowiem narusza art. 30 § 3 Kodeksu pracy). W innym judykacie Sąd Najwyższy stwierdził, że doręczenie pracownikowi za pomocą faksu pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę jest skuteczne i jako takie powoduje rozpoczęcie biegu terminu dla wniesienia odwołania (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt: III PZP 17/02).

W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego pracownik, który dokona wypowiedzenia umowy o pracę w innej formie aniżeli pisemna nie naraża więc na żadne negatywne konsekwencje prawne. Natomiast pracodawca, który wypowie umowę o pracę bez zachowania formy pisemnej wprawdzie dokona ważnego wypowiedzenia, jednak jego działanie będzie kwalifikowane jako naruszenie przepisów o rozwiązaniu umów o pracę za wypowiedzeniem w rozumieniu art. 45 Kodeksu pracy.

Ze wskazanymi wyżej poglądami Sądu Najwyższego nie zgadza się wielu praktyków prawa oraz przedstawicieli doktryny, którzy zaznaczają, iż omawiane stanowiska uznać trzeba za kontrowersyjne. Podkreślają oni, iż doręczenie pracownikowi za pomocą faksu pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę nie spełnia wymogu formy pisemnej. Pismo wydrukowane przez faks pracownika zawiera jedynie kopię podpisu osoby składającej oświadczenie woli w kwestii wypowiedzenia, a nie własnoręczny podpis podmiotu zatrudniającego, mimo iż ten znajduje się na oryginale pisma wypowiadającego. Doręczenia pisma wypowiadającego w taki sposób nie można więc uznać za skuteczny sposób złożenia oświadczenia woli. Podobnie nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż złożenie w formie ustnej oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę stanowi podstawę uruchomienia terminu do wystąpienia przez pracownika ze stosownymi roszczenia (T. Liszcz, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt: III PZP 17/02, OSP 2004, z. 9).

Forma wypowiedzenia umowy o pracę

Przy zagadnieniu formy wypowiedzenia umowy o pracę wielokrotnie pojawia się również problem wysłania przez pracodawcę oświadczenia o wypowiedzeniu jednocześnie na dwa sposoby: za pomocą poczty elektronicznej oraz za pomocą poczty tradycyjnej. W tej mierze należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, według którego sporządzenie na piśmie i wysłanie przez pracodawcę identycznej treści oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę, które dotarło do pracownika wcześniej w postaci elektronicznej i później przesyłką pocztową, nie narusza wymagania wypowiedzenia na piśmie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt: II PK 178/06). Skuteczne będzie jednak w takim wypadku jedynie wypowiedzenie dokonane za pomocą tradycyjnej poczty.

Podsumowując, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, iż wypowiedzenie umowy o pracę dokonane w formie ustnej lub faksem jest skuteczne, choć prawnie wadliwie. W naszej jednak ocenie wskazane byłoby przyjęcie, iż skutecznym jest jedynie wypowiedzenie zawierające oryginalny podpis pracodawcy. Pogląd taki nie jest jednak zgodny z aktualną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego. Odnośnie zaś przypadku przesłania oświadczenia jednocześnie pocztą elektroniczną i tradycyjną, trzeba przyjąć skuteczność wypowiedzenia dokonanego w formie pisemnej.

Ławnicy a sędziowie przysięgli

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

W niektórych mediach można spotkać się z praktyką stosowania określenia „przysięgły” jako zamiennika dla wyrażenia „ławnik”. Utożsamianie obu terminów należy uznać za nieprawidłowe – pojęcia te odnoszą się bowiem do dwóch zupełnie różnych instytucji.

Sędziowie przysięgli

Instytucja sędziów przysięgłych powstała w Anglii w XIII w. i została przejęta przez państwa powstałe na terytoriach dawnych kolonii angielskich (B. Banaszak, Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych, Wrocław 2004, s. 587). Przysięgli występowali zarówno w procesie karnym, w formie ławy wielkiej oraz ławy małej, jak i w procesie cywilnym poprzez ławę dla spraw cywilnych (M. Maciejewski, Historia powszechna ustroju i prawa, Warszawa 2004, s. 210). W sprawach karnych sędziowie przysięgli wypowiadają się zazwyczaj jedynie co do winy oskarżonego, natomiast kwestia kary pozostaje w gestii sędziego zawodowego. W sprawach cywilnych zaś przysięgli orzekają o istniejącym stanie faktycznym, z kolei szczegółowe rozstrzygnięcie, dokonane w oparciu o ustalony stan faktyczny, należy do fachowego sędziego.

Instytucję ławy przysięgłych w polskim systemie prawnym przewidywał Kodeks postępowania karnego z 1928 r. Obecnie w Polsce przysięgli nie występują w żadnym organie sądowniczym.

Ławnicy

Ławnicy natomiast są to obywatele, którzy posiadają pełnię praw członka składu orzekającego, choć nie są sędziami zawodowymi. Instytucja ta została rozpowszechniona w XVIII i XIX w. w państwach Europy kontynentalnej (B. Banaszak, op. cit., s. 589). W sprawach karnych ławnicy orzekają na równi z sędzią, zarówno o winie, jak i o karze. W polskim porządku prawnym ławnicy występują w sprawach karnych w sprawach o zbrodnie oraz w sprawach o przestępstwa, za które przewiduje się karę dożywotniego pozbawienia wolności (art. 28 § 2 i 4 Kodeksu postępowania karnego). W sprawach cywilnych ławnicy rozstrzygają zarówno o istniejącym stanie faktycznym, jak i o subsumpcji (przyporządkowaniu stanu faktycznego pod obowiązujący stan prawny). W polskim postępowaniu cywilnym ławnicy orzekają w sprawach z zakresu prawa pracy, np. w o ustalenie istnienia stosunku pracy czy o odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu, oraz w sprawach ze stosunków rodzinnych, m.in. o rozwód, separację czy rozwiązanie przysposobienia (art. 47 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

W polskim systemie prawnym ławnicy, podobnie jak sędziowie, są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 169 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych). Ławnik nie może jednak sprawować funkcji sędziego przewodniczącego, ani sędziego wyznaczonego do dokonania czynności poza rozprawą.

Ławników wybierają w Polsce rady poszczególnych gmin. Ławnik musi mieć ukończone trzydzieści lat, lecz nie może przekroczyć lat siedemdziesięciu. Ławnik musi być obywatelem polskim, posiadać co najmniej wykształcenie średnie oraz być nieskazitelnego charakteru.

Ławnikami w naszym kraju nie mogą być m.in. osoby zatrudnione w sądach i prokuraturze, radcy prawni i aplikanci radcowscy, adwokaci i aplikanci adwokaccy oraz duchowni.

Porównanie instytucji
Zarówno sędziowie przysięgli, jak i ławnicy stanowią formę udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze, należy jednak zważyć, że zakresy kompetencji obu instytucji znacznie się od siebie różnią. Zamienne stosowanie terminów „przysięgły” i „ławnik” nie jest więc w żadnej mierze zasadne.

Podstawa prawna:
art. 158-175 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98 poz. 1070, ze zm.),
art. 28 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89 poz. 555, ze zm.),
art. 47 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296, ze zm.).

Bądź ostrożny korzystając z zasady swobody umów

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

W obrocie handlowym coraz częściej spotyka się umowy nienazwane, czyli takie, które nie posiadają szczególnej regulacji w Kodeksie cywilnym (k.c.). Oznacza to, że w przypadku tego typu umów, nie istnieje ścisła grupa przepisów określająca wzajemne prawa i obowiązki stron. Zainteresowani mogą samodzielnie kreować treść takiej umowy w sposób najpełniej odpowiadający ich celom, przedmiotowi umowy oraz uzgodnieniom wypracowanym w toku negocjacji.

Zasada swobody umów

Podstawą do konstruowania i zawierania tego typu umów jest zasada swobody umów uregulowana w art. 3531 k.c., który stanowi, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Regulacja ta umożliwia tworzenie nietypowych umów, niepodobnych do tych określonych w kodeksie cywilnych oraz innych ustawach (umowy nazwane) lub też dokonywanie w nich pewnych modyfikacji, dostosowujących je do specyficznych okoliczności, w jakich znajdują się strony umowy.

Pomijając szczegółową analizę przywołanej zasady należy jedynie wskazać, że ułożenie stosunku prawnego według swego uznania ma istotny wpływ na późniejszą realizację przez strony swoich uprawnień i egzekwowanie obowiązków. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ocena tego, czy dłużnik wykonał swoje zobowiązanie powinna być przeprowadzona ze szczególnym uwzględnieniem postanowień umownych regulujących zakres powinności dłużnika.

Stosunek prawny między stronami umowy

Dokładne i czytelne ułożenie na piśmie stosunku prawnego ma istotny wpływ szczególnie wtedy, gdy jedna ze stron w sposób nienależyty wykonuje umowę albo wcale jej nie realizuje i zachodzi konieczność podjęcia działań w celu wyegzekwowania swoich praw na etapie przedsądowym, a w ostateczności na drodze postępowania sądowego. Sporządzenie umowy bez należytej staranności prowadzi do tego, że osoby wyszkolone w pomaganiu uczestnikom obrotu gospodarczego na etapie polubownym albo później sędzia – opisując to obrazowo – „załamują ręce”, ponieważ z treści umowy nie wynika, jakie intencje przyświecały jej stronom, a dokonanie wykładni takiej umowy bywa bardzo trudne. Taka sytuacja niejednokrotnie przedłuża postępowanie sądowe, co z wielu powodów jest niekorzystne dla uczestników sporu.

Umowa handlowa

Umowa handlowa zanim zostanie sporządzona powinna zostać przemyślana. Do dobrych praktyk należy zaliczyć poprzedzanie postanowień umowy preambułą, która opisuje okoliczności złożenia przez strony oświadczenia woli, tak aby wyraźnie z niej wynikało jaki był zgodny zamiar stron i cel zawarcia umowy. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007 (I CSK 261/07) zwrócono uwagę, iż wspomniane wyżej „pozatekstowe okoliczności” towarzyszące zawieraniu umowy mogą mieć większe znaczenie przy interpretacji oświadczenia woli niż analiza jej dosłownego brzmienia.

Jednoznaczność umowy

Pozostałe postanowienia umowy powinny być opisane w rozsądnie szczegółowy sposób, tak aby wykluczyć niejednoznaczność przy ich interpretacji. Jeżeli wyjdą na jaw rozbieżności w sposobie rozumienia przez strony postanowień zawartej umowy, strona może skutecznie powołać się na sens przez siebie rozumiany wtedy, gdy każdy uczestnik obrotu znajdujący się w podobnej sytuacji, a w szczególności dysponujący takim samym zakresem wiedzy o oświadczeniu i okolicznościach jego złożenia, zrozumiałby tak samo jego znaczenie (wyrok SN z 5 grudnia 2007, I CSK 261/07).

Ważne dla dokonywania wykładni umów handlowych są również oświadczenia stron składane przez strony umowy już po jej podpisaniu. Wszelkie tego typu deklaracje – dla bezpieczeństwa obu stron – powinny być składane co najmniej w formie elektronicznej (e-mail), ponieważ mogą w przyszłości stanowić materiał dowody przedstawiający z reguły zindywidualizowany punkt widzenia osoby, która je składa.

Z zasadą swobody umów oraz przywołanymi wyżej zasadami formułowania postanowień umowy ściśle związana jest inna zasada, w świetle której podmioty uczestniczące w obrocie gospodarczym zobligowane są zachowywać szczególny miernik staranności przy realizacji postanowień umowy. Chodzi tutaj o zwiększone oczekiwania dotyczące skrupulatności, rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania. Obejmuje to m.in. znajomość obowiązującego prawa oraz następstw wynikających z uczestniczenia w obrocie gospodarczym.

Reasumując należy wskazać, że stadium zawierania umowy ma niebagatelne znaczenie. Formułując treść umów handlowych należy przykładać szczególną uwagę do tego, aby ich postanowienia były jednoznaczne i w sposób zrozumiały dla obu stron stosunku prawnego oddawały treść i cel stosunku prawnego oraz o ile to możliwe, ze wskazaniem okoliczności, które towarzyszyły podpisaniu kontraktu. Taka zapobiegliwość pozwoli we właściwy i korzystny sposób organizować swoją działalność gospodarczą.

Nowy wspólnik w spółce jawnej

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

Spółka jawna należy do spółek, których czynnikiem charakterystycznym jest stały skład osobowy w postaci konkretnych wspólników. Można by się zastanowić, czy pojawienie się w przedsiębiorstwie nowego wspólnika pociąga za sobą konieczność ponownego uregulowania formalności sądowych, pozyskania nowych koncesji lub zezwoleń?

Konstrukcja spółki opiera się na istnieniu prawnej więzi między wspólnikami i ich wzajemnym zaufaniu. Fakt, że wspólnicy w spółce jawnej odpowiadają za zobowiązania całym swym majątkiem oraz że skład osobowy wspólników jest trwały, zwiększa bezpieczeństwo współpracy i zaufanie do takiego podmiotu. Dodatkowo możliwość przeniesienia udziału w spółce jawnej, zwiększa jej atrakcyjność dla przedsiębiorców pragnących zbyć, bądź nabyć udział w takiej spółce.

Przeniesienie praw i obowiązków

Przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę (art. 10 k.s.h.) prowadzi do przejścia elementu majątkowego członkostwa ze wspólnika występującego ze spółki na osobę do niej przystępującą. W konsekwencji członkostwo pierwszego wygasa, natomiast wraz z nabyciem praw i obowiązków nowy wspólnik wchodzi w strukturę organizacyjną spółki. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 32 k.s.h. osoba przystępująca do struktur odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed jej pojawieniem się w przedsiębiorstwie.

Co ważne, możliwość zbycia udziału wspólnika musi być przewidziana w umowie spółki, a ponadto dotychczasowi wspólnicy muszą wyrazić pisemną zgodę na przeniesienie udziału na nowego wspólnika.

Samo przeniesienie udziału w spółce jawnej może być natomiast dokonane w dowolnej formie – aktu notarialnego, pisemnej a nawet ustnej – w zależności od woli stron. Zaleca się jednak, aby umowa została sporządzona choćby pisemnie.

Niekoniecznie zmiana nazwy

Omawiana procedura nie musi oznaczać konieczności zmiany dotychczasowej nazwy spółki. Jest to szczególnie istotne przedsiębiorców, których firma jest rozpoznawana przez klientów i kontrahentów oraz cieszy się renomą. Podstawową w tej kwestii zasadę wprowadza art. 24 § 1 k.s.h. Firma spółki handlowej musi zawierać nazwisko jednego albo kilku wspólników.

Jednak wyzbycie się udziałów wspólnika, którego nazwisko tworzy firmę spółki, nie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczności jej zmiany. Cel ten można osiągnąć stosując przepisy Kodeksu cywilnego (art.438), że zgodnie z którym spółka może zachować w swojej firmie nazwisko byłego wspólnika, jeżeli ten wyrazi pisemną zgodę. W przypadku śmierci wspólnika, zgodę taką może wyrazić jego małżonek i dzieci. W sytuacji, gdy pozostali wspólnicy nie uzyskają takiego pozwolenia konieczna jest modyfikacja firmy i zmiana umowy spółki.

Nowy skład osobowy spółki nie kończy jej dotychczasowego bytu, ani nie wpływa na fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Art. 8. § 1. k.s.h. stanowi, że spółka może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Z kolei zgodnie z § 2. tego artykułu spółka prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą.

Z licencjami bywa różnie

Z definicji przedsiębiorstwa zawartej w art. 551 k.c. wynika między innymi, że składnikiem przedsiębiorstwa są koncesje licencje i zezwolenia. Skoro zatem spółka jawna może je nabywać we własnym imieniu, to sam fakt zbycia udziału przez wspólnika nie powoduje utraty przez spółkę uzyskanych przez nią uprawnień..

Rzecz ma się zgoła odmiennie w przypadku, gdy licencje, koncesje, czy zezwolenia udzielone były nie spółce, a ustępującemu wspólnikowi. Jeżeli są one wymagane do prowadzenia działalności przez spółkę, konieczne jest ich uzyskanie na nowo.

Formalności w urzędach

Zmianę składu osobowego wspólników należy ujawnić w rejestrze przedsiębiorców KRS. Zgodnie z art. 26 k.s.h. każdy ze wspólników ma prawo i obowiązek zgłosić zmianę danych dotyczących spółki, m.in. zmiany nazwisk wspólników. Do rejestru winien być złożony tekst jednolity umowy spółki zawierający nazwisko nowego wspólnika, sporządzony chociażby w formie pisemnej. Konieczne jest także złożenie do sądu rejestrowego odpowiednich druków – KRS-Z1 wraz z załącznikami KRS-ZB i KRS-ZK, jeśli były wspólnik był uprawniony do reprezentacji.

Do formularzy do KRS należy załączyć dokumenty będące podstawą wniosku, np. umowę zbycia udziału. Nie można zapomnieć także o dowodach wpłaty 250 zł tytułem opłaty sądowej i 250 zł. za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Do wniosku do KRS o zmianie składu osobowego spółki należy ponadto dołączyć notarialnie potwierdzony wzór podpisu nowego wspólnika oraz stosowne formularze informujące Urząd Statystyczny, Urząd Skarbowy oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Osobiste uprawnienia wspólnika spółki z ograniczona odpowiedzialnością

Tue, 20 Mar 2012 00:00:00 +0100

Rozkład sił w spółce z ograniczona odpowiedzialnością nie zawsze musi być prostym odzwierciedleniem liczby posiadanych przez wspólników udziałów. Nietypowe relacje biznesowe bądź osobiste między wspólnikami spółek kapitałowych sprawiają, że często odchodzą oni od klasycznych rozwiązań na rzecz nietypowych, aczkolwiek coraz popularniejszych metod indywidualnego ustalenia pozycji wspólników w spółce. Taką możliwość stwarzają w szczególności dwie instytucje prawa handlowego – instytucja udziałów uprzywilejowanych oraz w instytucja uprawnień przyznanych osobiście wspólnikowi spółki.

Osobiste uprawnienia wspólnika

Instytucja szczególnych osobistych uprawnień przyznawanych wspólnikowi stanowi swoisty wyjątek od zasady równości praw i obowiązków wspólników spółki wynikającej z art. 20 k.s.h. Możliwość ustanowienia na rzecz wspólnika osobistych uprawnień, nie została przez ustawodawcę wyrażona wprost w przepisach dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak ma to miejsce w przepisach dotyczących spółki akcyjnej. Dopuszczalność ustanowienia takich uprawnień jest jednak w doktrynie wyprowadzana z treści artykułów 159 k.s.h. oraz 246 § 3 k.s.h. Jednocześnie art. 174 § 1 k.s.h., mówiąc o zasadzie równości praw wspólników pozwala na pewne jej modyfikacje, poprzez odpowiednie zapisy umowy spółki. Przyznanie w ten w sposób szczególnych uprawnień mniejszościowemu wspólnikowi pozwala na wzmocnieniu jego pozycji w spółce.

Zgodne z art. 159 k.s.h. aby przyznać wspólnikowi szczególne osobiste uprawnienia, niezbędne jest wyraźne określenie w umowie spółki katalogu takich uprawnień, jak również wyraźne wskazanie wspólnika, któremu uprawnienia mają zostać przyznane. Nie dopełnienie tego obowiązku obarczone jest sankcją bezskuteczności takich uprawnień wobec spółki. O ile dokładne określenie katalogu uprawnień nie budzi większych wątpliwości, to kwestia właściwego oznaczenia osoby uprawnionego wspólnika jest w doktrynie sprawą wciąż dyskusyjną.

W mojej ocenie, obowiązek ten jest spełniony tylko wówczas, gdy osoba wspólnika zostanie w sposób wyraźny i indywidualny określona w umowie spółki – przykładowo poprzez podanie imienia i nazwiska bądź firmy wspólnika. Nie spełnia natomiast tego wymogu zapis umowy spółki przyznający osobiste uprawnienia każdemu wspólnikowi, bądź grupie wspólników, którzy spełniają przewidziany w umowie warunek, przykładowo wspólnikom posiadającym więcej niż 10% udziałów spółki. Przeciwne stanowisko kłóci się z osobistym charakterem tych uprawnień oraz ich ustawowym celem polegającym na różnicowaniu pozycji wspólników w spółce. Niemniej jednak w doktrynie zdarzają się również głosy broniące tezy przeciwnej.

Wspólnik, któremu przyznano osobiste uprawnienia może z nich korzystać niezależnie od liczby posiadanych przez siebie udziałów. Istotne jest, aby był wspólnikiem spółki, tj. posiadał co najmniej jeden udział w spółce. W przypadku utraty statusu wspólnika spółki osobiste uprawnienia wygasają. Na tym tle pojawiają się kolejne wątpliwości, szczególnie w sytuacji, gdy były wspólnik ponownie stanie się wspólnikiem spółki, natomiast w miedzy czasie umowa spółki przyznająca mu osobiste uprawnienia nie zostanie odpowiednio zmieniona. Za brakiem możliwości przywrócenia wspólnikowi osobistych uprawnień opowiedział się Sąd Najwyższy, w wyroku SN z dnia 21 stycznia 2005 roku (I CK 528/04).

Osobiste uprawnienia wspólnika mają charakter szczególnych praw podmiotowych. Nie są związane z udziałami w spółce, ale z osobą wspólnika. Osobistych uprawnień nie można zbyć lub darować osobie trzeciej, gdyż mają one charakter praw niezbywalnych. Są prawami niedziedzicznymi – nie wchodzą w skład masy spadkowej i nie przechodzą na spadkobierców wspólnika. Nie jest również możliwe obciążenie osobistych uprawnień prawami na rzecz osób trzecich.

Przepisy k.s.h., w odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie określają katalogu osobistych uprawnień, które mogą zostać przyznane wspólnikowi. Taki przykładowy katalog znajdziemy natomiast w art. 354 k.s.h. – w przepisach dotyczących spółki akcyjnej. Użycie przez ustawodawcę w tym artykule zwrotu „w szczególności” wskazuje na otwarty katalog takich osobistych uprawnień. Powszechnie akceptowany w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd o możliwości odpowiedniego stosowania katalogu uprawnień z art. 354 k.s.h. do uprawnień przyznanych wspólnikom spółki z ograniczona odpowiedzialnością. Potencjalnie szeroki zakres osobistych uprawnień pozwala na wprowadzenie ich klasyfikacji. Tak więc, osobiste uprawnienia możemy podzielić na uprawnienia o charakterze korporacyjnym, przykładowo: powoływanie i odwoływanie członków organów spółki; organizacyjnym: prawo zwoływania zgromadzenia wspólników spółki i ustalania porządku obrad; majątkowym: prawo pierwszeństwa nabycia udziałów spółki, prawo otrzymywania określonych świadczeń od spółki; kontrolnym: prawo żądania określonych informacji od spółki, obowiązek uzyskania zgody lub konsultacji z wspólnikiem przed dokonaniem określonych czynności przez zarząd spółki.

Wskazane wyżej uprawnienia, to tylko przykłady. W rzeczywistości wspólnicy mogą swobodnie określić ich zakres, mając na uwadze jednak, aby ustanowione na rzecz wspólnika osobiste uprawnienia nie stały w sprzeczności z ustawą, dobrymi obyczajami oraz naturą stosunku prawnego spółki. Tak więc, nie jest dopuszczalne ustanowienie osobistych uprawnień, które na przykład omijałyby przepisy kodeksu spółek handlowych dotyczące liczby głosów bądź wysokości dywidendy. Nie jest dopuszczalne również ustanowienie tzw. „prawa weta” uprawnionego wspólnika w stosunku do działań podejmowanych przez spółkę. Mocno kontrowersyjne w doktrynie jest uzależnienie od zgody uprawnionego wspólnika podjęcia przez zarząd spółki działań w sprawach wyraźnie określonych w umowie spółki.

Podsumowując należy stwierdzić, iż instytucja osobistych uprawnień, pozwala na takie dopasowanie funkcjonowania spółki, które w większym stopniu oddaje rzeczywiste stosunki panujące pomiędzy jej wspólnikami. Pozwala ono na przełamanie klasycznego stosunku sił w spółce wynikającego wprost z liczby posiadanych przez wspólników udziałów. Instytucja osobistych uprawnień stwarza również możliwość odpowiedniego wzmocnienia pozycji mniejszościowego wspólnika w spółce, z zastrzeżeniem jednak pewnych ograniczeń opisanych w powyżej. Zastosowanie instytucji szczególnych osobistych uprawnień wspólnika może być wyjątkowo atrakcyjne dla funkcjonowania tzw. „spółek rodzinnych” bądź wszystkich innych, w których relacje kapitałowe nie zawsze odgrywają najistotniejszą role w stosunkach pomiędzy wspólnikami.

Nabycie i utrata własności

Wed, 21 Mar 2012 00:00:00 +0100

Regulacja prawna nabycia oraz utraty własności została rozproszona w obszarze prawa cywilnego. W ustawodawstwie występuje wiele zdarzeń prawnych powodujących nabycie i utratę prawa własności. W tym przypadku zdarzeniami takim są: umowa przeniesienia własności, nabycie z mocy samego prawa a także nabycie z mocy orzeczenia sądowego.

Utrata prawa własności

Zasadniczo z nabyciem własności przez jedną osobą łączy się z reguły jej utrata przez kogo innego. W związku z tym wraz z nabyciem prawa własności rozważa się równolegle problematykę utraty własności. Z natury rzeczy utrata własności jest „ drugim obliczem” zdarzenia powodującego nabycie tego prawa.

Nabycie własności

Z nabyciem własności co do zasady łączy się utrata tego prawa przez inną osobą, nie oznacza to jednak, że z tego powodu w każdym przypadku mamy do czynienia z przejściem własności z jednej strony na drugą. Wyróżnić możemy nabycie pierwotne oraz pochodne. W pierwszym przypadku, a mianowicie w razie nabycia pierwotnego nabywca nie wywodzi swego prawa od innej osoby, lecz nabywa ja niezależnie od czyichkolwiek uprawnień. Nabywca uzyskuje własność, którą traci dotychczasowy właściciel. Jednakże warto pamiętać, że zbieżność czasowa nie stanowi następstwa prawnego, a co za tym idzie nabywca nie wywodzi swego prawa od poprzednika. Natomiast nieco inaczej sytuacja kształtuje się w przypadku nabycia pochodnego, gdyż jest ono wynikiem wyraźnego i koniecznego następstwa prawnego zachodzącego pomiędzy dotychczasowy właścicielem a nabywcą. W przypadku tym nabywca wywodzi swe prawo od poprzednia. Z taką sytuacje mamy do czynienia w razie przeniesienia własności czy też dziedziczenia. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, iż w wypadku nabycia pochodnego nabywca uzyskuje prawo własności w granicach w jakich przysługiwało ono zbywcy, czyli ze wszystkimi obciążeniami. Odmiennie natomiast kształtuje się sytuacja w przypadku nabycie pierwotnego, bowiem nabywca uzyskuj prawo własności bez dotychczasowych obciążeń. Lecz warto tutaj wspomnieć, że przepisy szczególne prawa mogą utrzymać w mocy niektóre obciążenia.

Przeniesie własności

Wśród bardzo licznych zdarzeń prawnych powodujących nabycie i utratę własności naczelne miejsce zajmują czynności przeniesienia własności. Generalnie rzecz ujmując przeniesienie własności następuje z różnej przyczyny prawnej a służą temu różne typy umów tj: sprzedaż, zamiana, darowizna itp. Pamiętać tutaj należy, że wskazane umowy należą do umów zobowiązujących. Wyróżnić możemy następujące rodzaje przeniesienia własności:
1.przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości
2.przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do gatunku i rzeczy przyszłych
3.przeniesienie własności causa solvendii

Nabycie własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej

Zgodnie z przepisami prawa, nie powinno być skuteczne nabycie własności w razie rozporządzania rzeczą przez osobą, która nie jest właścicielem ani jego uprawnionym przedstawicielem. Jednakże w świetle prawa można skutecznie nabyć własność rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej w ściśle określonych przypadkach, a mianowicie gdy nabywca działa w dobrej wierze, a zbywca włada rzeczą i wydaje ją nabywcy. W tym przypadku nabywca uzyskuje własność z chwila wydania mu rzeczy i objęcia w posiadanie. W sytuacji tej mamy do czynienia z umową realną. Natomiast w przypadku rozporządzania rzeczami skradzionymi, zgubionym lub w inny sposób utraconymi przez właściciela dochodzi jeszcze konieczność upływu trzech lat od daty kradzieży, zgubienia lub utraty rzeczy.

Zasiedzenie

Zasiedzenie służy nabyciu własności przez posiadacza na skutek jego długotrwałego posiadania, przy spełnieniu wszystkich wymaganych prawem przesłanek. Z drugie strony zaś „ opieszały właściciel” traci w tych warunkach swoje prawo własności. W trybie zasiedzenia nabywa się prawo własności zarówno do nieruchomości jak i ruchomości. Jednakże, warto zwrócić uwagę iż według doktryn i orzecznictwa w trybie zasiedzenia można również nabyć prawo użytkowania wieczystego oraz niektóre służebności gruntowe. Generalnie nabyciu w trybie zasiedzenia podlega prawo własności. Możliwe jednak jest przy tym nabycie w drodze zasiedzenia udziału we współwłasności. Bez przeszkód także można nabyć w trybie zasiedzenia własność nieruchomości gruntowej. Natomiast nieco inaczej kształtuje się sytuacja w przypadku nieruchomości budynkowych. Otóż zasiedzenie własności budynku może nastąpić jedynie wraz z zasiedzeniem prawa użytkowania wieczystego gruntu. Możliwe także jest nabycie przez zasiedzenie ustanowionej wcześniej odrębnej własności lokalu.
Bardzo ważną kwestią w przypadku zasiedzenia są jej przesłanki. Ustawodawca reguluje oddzielnie zasiedzenie rzeczy ruchomych i nieruchomości. W obu tych przypadkach występuje przesłanka wspólna a jest nią posiadania samoistne o charakterze ciągłym. Nieco inaczej kształtuje się długości terminu wymaganego do zasiedzenia, bowiem w przypadku rzeczy ruchomych zasiedzenie następuje z upływem trzyletniego nieprzerwanego posiadania, natomiast w przypadku nieruchomości jest to termin dwudziestoletni lub trzydziestoletni, który jest uzależniony od dobrej lub złej wiary posiadacza. Ostatnią z przesłanek do zasiedzenie jest dobra wiara posiadacza. W przypadku rzeczy ruchomych nabycie rzeczy przez zasiedzenie może nastąpić pod warunkiem ustawicznego posiadania w dobrej wierze. Natomiast w przypadku nieruchomości dobra wiara posiadacza w chwili nabycia posiadania decyduje o skróceniu terminu wymaganego do zasiedzenia, nie stanowi jednak koniecznej przesłanki zasiedzenia.

Skutkiem zasiedzenia posiadacz rzeczy nabywa prawo własności, jednocześnie zaś dotychczasowy właściciel traci jej. Nabycie i utrata własności w tym przypadku następuje ex lege z upływem terminu zasiedzenia. Zasiedzenie jest postacią pierwotnego nabycia prawa własności, następuje więc niezależnie od prawa poprzednia. Jednakże ze względów dowodowych potrzebne jest jednak formalne stwierdzenie nabycia własności. Służy temu prowadzone na drodze sądowej postępowanie nieprocesowe o stwierdzenie zasiedzenia. W postępowaniu tym sąd bada przesłanki zasiedzenia i w zakończeniu postępowania wydaje deklaratoryjne postanowienie, stwierdzające nabycie własności przez zasiedzenie.

W temacie nabycia własności warto jeszcze zwrócić uwagę, iż oprócz wyżej wymienionych, tradycyjnych sposobów nabywania własności istnieją inne metody. Są nimi: zrzeczenie się własności nieruchomości, zawłaszczenie niczyjej rzeczy ruchomej,znalezienie rzeczy a także inne kodeksowe przypadki.

Umowa agencyjna

Tue, 27 Mar 2012 00:00:00 +0200

Na czym polega umowa agencji?

Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Regulacja ta przesądza, iż stronami tej umowy mogą być tylko profesjonaliści. W sytuacji, gdy chociażby po jednej stronie występuje podmiot nieprofesjonalny, mamy do czynienia z umową nienazwaną.

Kiedy i na jakich zasadach agent może żądać wynagrodzenia?
-Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów. Jeżeli wysokość prowizji nie została w umowie określona, należy się ona w wysokości zwyczajowo przyjętej w stosunkach danego rodzaju, w miejscu działalności prowadzonej przez agenta, a w razie niemożności ustalenia prowizji w ten sposób, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zleconych mu czynności.
-Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich zawarcia doszło w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w odniesieniu do oznaczonej grupy klientów lub obszaru geograficznego, a w czasie trwania umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z klientem z tej grupy lub obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o zawarciu takiej umowy.
-Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej, jeżeli - przy spełnieniu przesłanek z pkt.2 - propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed rozwiązaniem umowy agencyjnej. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wtedy, gdy do jej zawarcia doszło w przeważającej mierze w wyniku jego działalności w okresie trwania umowy agencyjnej, a zarazem w rozsądnym czasie od jej rozwiązania.

W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, podlega ona zwrotowi.

Jakie obowiązki ma dający zlecenie?

Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy. Obowiązany jest on także w rozsądnym czasie zawiadomić agenta o przyjęciu lub odrzuceniu propozycji zawarcia umowy oraz o niewykonaniu umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w imieniu dającego zlecenie.

Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w rozsądnym czasie agenta o tym, że liczba umów, których zawarcie przewiduje, lub wartość ich przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.

Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające dane o należnej mu prowizji nie później niż w ostatnim dniu miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej prowizji.

Kiedy i na jakich zasadach można umowę agencyjną rozwiązać?

Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z tym że termin ustalony dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin ustalony dla agenta.

Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia z powodu niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w całości lub znacznej części, a także w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność druga strona, jest ona zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez wypowiadającego w następstwie rozwiązania umowy.

Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała krócej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z uwzględnieniem średniej z całego okresu jej trwania. Możliwość dochodzenia roszczenia o świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego spadkobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy. Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje jednak agentowi, jeżeli:
-dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedliwiających wypowiedzenie umowy bez zachowania terminów wypowiedzenia,
-agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a względy słuszności nie pozwalają domagać się od niego dalszego wykonywania czynności agenta,
-agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy

Pamiętaj, że:
-Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.
-W razie gdy agent zawierający umowę w imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o zawarciu umowy nie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.
-W umowie agencyjnej zawartej w formie pisemnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja del credere), w uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się umowę agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.
-W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych z wykonaniem zlecenia tylko o tyle, o ile były uzasadnione i o ile ich wysokość przekracza zwykłą w danych stosunkach miarę.
-Dla zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie oraz o zwrot wydatków i zaliczek udzielonych dającemu zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach i papierach wartościowych dającego zlecenie, otrzymanych w związku z umową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.
-Do umowy o treści odpowiadającej umowie agencyjnej, zawartej z agentem przez osobę nie będącą przedsiębiorcą, stosuje się z pewnymi wyjątkami przepisy dotyczące umowy agencyjnej.

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Instytucja poręczenia w polskim systemie prawnym

Wed, 28 Mar 2012 00:00:00 +0200

PORĘCZENIE CYWILNE

Poręczenie jest umową nazwaną, uregulowaną w kodeksie cywilnym[1] w Księdze trzeciej, Tytule XXXII. Poręczenie. Zgodnie z zawartą tam definicją przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Ustawodawca zastrzega, że oświadczenie poręczyciela winno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.

Instytucja poręczenia służy zabezpieczeniu wierzytelności. Wywodzi się ona jeszcze z prawa rzymskiego. Jest ona ukształtowana jak typowa umowa prawa zobowiązań. Należy do grupy zabezpieczeń osobistych[2]. Instytucjami poręczeniu pokrewnymi, które także polegają na osobistym umocnieniu wierzytelności, a których odróżnienie od poręczenia sprawia niekiedy poważne trudności są: ubezpieczenie kredytu, przejęcie długu, przelew wierzytelności na zabezpieczenie, kumulatywne przystąpienie do długu, odpowiedzialność komisanta za wykonanie zobowiązania przez osobę trzecią (klauzula del credere) oraz nieodwołalne pełnomocnictwo[3]. Dla ważności poręczenia niezbędna jest ważność zobowiązania, za które się poręcza. Nieważność zobowiązania głównego powoduje bowiem nieważność samego poręczenia. Funkcja jaką odgrywa zabezpieczenie wierzytelności polega najogólniej rzecz ujmując na wzmocnieniu pewności przyszłego zaspokojenia roszczeń wierzyciela poprzez ustanowienie dodatkowego zabezpieczenia. Wyróżniamy zabezpieczenia osobowe oraz rzeczowe. Poręczenie, jak już zostało zaznaczone, należy do zabezpieczeń osobowych. Poręczyciel w konstrukcji poręczenia godzi się zaspokoić przyszłe roszczenie wierzyciela . Żyrant (tak też określa się osobę poręczyciela) odpowiada za wykonanie zobowiązania całym swoim majątkiem zarówno obecnym jak i przyszłym. Wierzyciel natomiast może domagać się swojego przyszłego roszczenia zarówno od dłużnika stosunku podstawowego jak i poręczyciela, którego sytuacja prawna nie różni się niczym od sytuacji współdłużnika solidarnego. Natomiast to do wierzyciela należy wybór co do osoby, od której w przyszłości będzie żądać zaspokojenia swego roszczenia. Warto również nadmienić ogólne rygory jakie powinno spełniać ważnie złożone oświadczenie woli. Są to: brak sprzeczności z ustawą i zasadami współżycia społecznego oraz brak celu w postaci obejścia ustawy. Ponadto czynność prawna wywołuje skutki (oprócz w niej wyrażonych) wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego oraz ustalonych zwyczajów (art.56 k.c.).

Zastanawiając się nad charakterem prawnym umowy poręczenia należy wskazać, że jest to umowa konsensualna czyli dochodzi do skutku przez zgodne oświadczenie woli. Może być umową odpłatną lub nieodpłatną[4]. Jest umową jednostronnie bądź dwustronnie zobowiązującą (ewentualnie w przypadku odpłatności) oraz kauzalną (przyczynową), której ważność zależy od istnienia prawidłowej przyczyny prawnej tzw. causa. Nigdy nie jest umową wzajemną. W praktyce wykształciły się pewne szczególne rodzaje poręczenia: poręczenie odpłatne, poręczenie zwrotne (zabezpieczające roszczenia regresowe względem dłużnika głównego), podporęczenie-czyli poręczenie poręczenia, poręczenie jedynie na wypadek nieściągalności wierzytelności od dłużnika głównego[5].

Konstrukcja poręczenia zakłada istnienie trzech podmiotów. Są nimi: wierzyciel, dłużnik i poręczyciel. Podmioty te zazwyczaj łączy ze sobą pewna więź natury prawnej, ale nie zawsze jest to konieczne (pomiędzy dłużnikiem a poręczycielem więź taka nie musi istnieć). Stosunek między wierzycielem a dłużnikiem zwany jest stosunkiem głównym. Stronami umowy poręczenia mogą być wszelkie podmioty prawa cywilnego. Należy podkreślić, że stroną umowy poręczenia nie jest dłużnik ze stosunku podstawowego. Po każdej ze stron umowy poręczenia może wystąpić wielość podmiotów. Sytuację prawną regulują wtedy odpowiednio przepisy o wielości dłużników albo wielości wierzycieli. Poręczenia za ten sam dług może udzielić kilka osób mamy wtedy do czynienia z sytuacją wielości poręczycieli. Udzielać poręczeń może zarówno osoba fizyczna, aczkolwiek posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, osoba prawna oraz tzw. „ułomna osoba prawna” czyli jednostka organizacyjna, która nie posiada osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną. W praktyce jedną ze stron najczęściej jest instytucja finansowa (bank).

Przedmiotem poręczenia może być każde zobowiązanie dłużnika bez względu na jego źródło (umowa, jednostronna czynność prawna, inne zdarzenie) oraz bez względu na to, czy jest ono wynikiem działania czy zaniechania oraz jest pieniężne lub niepieniężne. Poręczyciel może spełnić świadczenie dłużnika głównego, którego przedmiotem jest rzecz oznaczona co do gatunku. Natomiast, gdy świadczenie ze stosunku głównego ma charakter ściśle osobisty, poręczenie pełni funkcję zabezpieczenia sensu stricte.

Z zasady zakres odpowiedzialności poręczyciela jest ściśle związany z przedmiotem, który zabezpiecza. Istnieje jednak możliwość ograniczenia odpowiedzialności poręczyciela do części zobowiązania głównego lub do wielkości oznaczonej kwotowo. W przypadku tzw. podporęczenia, przedmiotem poręczenia jest zobowiązanie poręczyciela.

Zaskarżalność zobowiązania głównego jest konieczną cechą także przedmiotu poręczenia. Przyjmuje się, że udzielenie poręczenia za dług niezaskarżalny jest niedopuszczalne. Z racjonalnego punktu widzenia nie miałoby to zresztą sensu, bo wierzyciel nie mógłby wtedy uzyskać zaspokojenia z majątku poręczyciela.

Najbardziej charakterystyczną cechą umowy poręczenia jest jej akcesoryjność, która przejawia się w tym, że jest ściśle zależna od zobowiązania głównego, które zabezpiecza. Poręczenie jest zawsze zawisłe od długu głównego. I tak: a) z zasady nieważność zobowiązania głównego powoduje nieważność poręczenia; b) umorzenie zobowiązania głównego powoduje wygaśnięcie poręczenia niezależnie od tego czy wygaśnięcie zobowiązania nastąpiło z zaspokojeniem wierzyciela czy też bez jego zaspokojenia. Sytuacja, w której dłużnik zostaje zwolniony z długu z uwagi na to, że wierzyciel uzyskał zaspokojenie z majątku dłużnika skutkuje zwolnieniem w tym zakresie od odpowiedzialności także poręczyciela z tego długu[6]; c) przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej pociąga za sobą przeniesienie poręczenia, natomiast jeżeli strony wyłączą przejście poręczenia to poręczenie wygasa; d) zakres zobowiązania poręczyciela roztrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika, jednakże dłużnik nie może poprzez czynność prawną dokonaną z wierzycielem po dokonaniu poręczenia zwiększyć zobowiązania poręczyciela (art.879 k.c.); e) poręczycielowi przysługują wszelkie zarzuty peremptoryjne, dylatoryjne i osobiste przysługujące dłużnikowi. W szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela. Ponadto poręczyciel nie traci tych zarzutów chociażby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.

Akcesoryjność stanowi essentialia negotii poręczenia odróżniającą ją od innych pokrewnych instytucji[7]. Mogą ją ograniczać natomiast przepisy szczególne[8].

Odpowiedzialność poręczyciela aktualizuje się z chwilą powiadomienia go przez wierzyciela o opóźnieniu dłużnika w spełnieniu świadczenia. Jest to odpowiedzialność pierwszorzędna, tzn. z chwilą, gdy ta wiadomość dotarła do poręczyciela (w taki sposób, że mógł się zapoznać z jej treścią) sytuacja jego jak i dłużnika głównego jest tożsama pod tym względem, że obaj są współdłużnikami solidarnymi wobec wierzyciela. Odmiennie kwestia przedstawia się w odpowiedzialności subsydiarnej, która to zakłada uprzednie „bezowocne” dochodzenie roszczenia od dłużnika. Odpowiedzialność poręczyciela obejmuje swoim zakresem oprócz świadczenia głównego, także świadczenia dodatkowe (koszty, odsetki, prowizje). O ile nic innego nie wynika z umowy poręczenia to odpowiedzialność obejmuje także roszczenia z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania oraz za wady fizyczne i prawne oraz za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową. Poinformowanie poręczyciela uregulowane jest także w kodeksie postępowania cywilnego[9] w dziale poświęconym egzekucji wierzytelności, gdzie czytamy, że dokonując zajęcia wierzytelności zabezpieczonej poręczeniem, zastawem lub zastawem rejestrowym, komornik na wniosek wierzyciela zawiadamia także poręczyciela albo właściciela przedmiotu obciążonego prawem zastawu, iż świadczenia z wierzytelności zabezpieczonej nie wolno uiścić dłużnikowi (art.899[4] k.p.c.).

Zgodnie z tezą uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1996 roku: ,,Poręczyciel nie może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli z powodu błędu wywołanego podstępnie przez dłużnika co do jego wypłacalności w dacie poręczenia’’[10]. Ponadto „ryzyko niewykonania świadczenia przez dłużnika immanentni tkwi w naturze poręczenia, ponieważ niebezpieczeństwo braku zaspokojenia wierzyciela towarzyszy każdemu zobowiązaniu”[11]. Poręczyciel z chwilą zaspokojenia wierzyciela na mocy uregulowań kodeksowych wstępuje w sytuację prawną wierzyciela[12]. Jest to tak zwane podstawienie osoby trzeciej w prawa wierzyciela (cessio legis), do którego zgoda dłużnika ze stosunku podstawowego nie jest wymagana, ponieważ jego sytuacja prawna nie ulega zmianie. Należy jednak zaznaczyć, że osoba trzecia (poręczyciel) wstępuje w prawa wierzyciela tylko w takim zakresie w jakim spłaciła dług, który w stosunku podstawowym był wymagalny[13]. Konsekwencją akcesoryjnego charakteru poręczenia jest przedawnienie się roszczeń wierzyciela w stosunku do poręczyciela według zasad przewidzianych w przepisach regulujących stosunek będący podstawą powstania długu podstawowego. Natomiast roszczenie poręczyciela w stosunku do dłużnika przedawnia się według reguł ogólnych (art.117 k.c. i n.). Wyjątkiem od zasady akcesoryjności jest postanowienie kodeksu cywilnego, z którego wynika, że jeżeli poręczyciel poręczył za dług osoby, która przez swój brak zdolności do czynności prawnych nie mogła samodzielnie zaciągnąć zobowiązania a poręczyciel o tym wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć odpowiada za dług tak jak dłużnik (art.87 k.c.). Mamy tu więc do czynienia z konwersją nieważnego zobowiązania zabezpieczonego poręczeniem. Wydawałoby się, że skoro zabezpieczone poręczeniem zobowiązanie jest nieważne to i samo poręczenie (zgodnie z zasadą akcesoryjności) jest nieważne. Ustawodawca słusznie jednak wychodzi z założenia, że należy chronić wierzyciela przed nieuczciwością i nielojalnością poręczyciela. Co więcej, ewentualne uzdrowienie czynności prawnej dłużnika głównego (np. w przypadku następczego wyrażenia zgody przez przedstawiciela ustawowego dłużnika głównego o ograniczonej zdolności do czynności prawnych) nie wpływa na status takiego poręczyciela. Chwilą bowiem decydującą o dobrej bądź złej wierze poręczyciela jest chwila zawarcia umowy poręczenia.Kolejnym wyjątkiem od zasady akcesoryjności (również uzasadnionym z racjonalnego punku widzenia) jest wyłączna odpowiedzialność poręczyciela za zwłokę w spełnieniu oświadczenia po wezwaniu go do jego spełnienia przez wierzyciela[14]. Odpowiedzialność ta przejawia się zwykle w formie odsetek za zwłokę. Następnym wyjątkiem od zasady akcesoryjności jest niezmienny zakres odpowiedzialności poręczyciela w stosunku do ewentualnej zmiany jej zakresu (ograniczenia) w stosunku do dłużnika w przypadku toczącego się z jego udziałem postępowania układowego, ogłoszenia jego upadłości bądź likwidacji[15]. Akcesoryjność to cecha, która odróżnia też poręczenie od gwarancji. Ta ostatnia bowiem ma charakter samoistny.

Co do zasady z chwilą śmierci poręczyciela (będącego spadkodawcą) jego prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na spadkobierców z wyjątkiem tych praw i obowiązków, które ściśle wiązały się z jego osobą tj. takich praw, ,,(…) których realizacja może mieć na celu zaspokojenie interesu wyłącznie samego spadkodawcy, które zatem z chwilą jego śmierci tracą swój cel i stają się bezprzedmiotowe’’[16]. Zobowiązanie, które wynika z umowy poręczenia nie podlega takiemu wyłączeniu, dlatego też wierzyciel może zwrócić się do spadkobierców poręczyciela z żądaniem o wykonanie zobowiązania spadkodawcy, a gdy jest to konieczne może także wszcząć postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, jeżeli byłoby to konieczne do ustalenia kręgu osób zobowiązanych. Zgodnie z obecnym brzmieniem kodeksu rodzinnego i opiekuńczego[17] udzielenie poręczenia przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej nie wymaga zgody drugiego ze współmałżonków, gdyż nie jest to czynność zarządu majątkiem wspólnym (art.36§2 k.r.o. i n.). „W stanie prawnym obowiązującym od dnia 20 stycznia 2005 roku dotychczasowy podział na czynności zwykłego zarządu majątkiem wspólnym oraz czynności przekraczające zwykły zarząd takim majątkiem został zniesiony i wprowadzono katalog czynności prawnych, których dokonanie wymaga zgody drugiego z małżonków pod rygorem nieważności”[18]. Wśród tych enumeratywnie wymienionych czynności nie ma udzielenia poręczenia w związku z czym należy uznać, że każdy ze współmałżonków w obecnym stanie prawnym może samodzielnie udzielać poręczeń.

Nie jest również możliwe powołanie się na ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego (art.54[4] k.c.) oraz wynikające z prawa upadłościowego i naprawczego[19]. Do poręczenia odnosi się także kodeks spółek handlowych[20], który stanowi, że zawarcie przez spółkę kapitałową umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób wymaga zgody zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art.15§1 k.s.h.). Również na gruncie prawa podatkowego poręczenie jest niejednoznacznie zaszeregowane. W przypadku nieodpłatnego poręczenia fiskus uznaje je za przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia jeżeli poręczenie występuje jako zabezpieczenie kredytu. Sądy administracyjne natomiast stoją na stanowisku, że osoba ubiegająca się o kredyt nie uzyskuje żadnych korzyści majątkowych od poręczyciela. Te ostatnie mogłyby wystąpić dopiero w przypadku, gdy poręczyciel spełniłby świadczenie dłużnika głównego[21]. Stąd też zdaniem sądów samo ustanowienie poręczenia spłaty kredytu nie prowadzi do powstania przychodu dla kredytobiorcy-podatnika w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych[22].

PORĘCZENIE SKARBU PAŃSTWA

Poręczycielem może też być Skarb Państwa[23]. W przypadku poręczeń udzielanych przez Skarb Państwa jako poręczyciel występować mogą trzy podmioty. Bowiem w myśl ustawy ilekroć mowa jest o poręczeniach udzielanych przez Skarb Państwa-należy przez to rozumieć ich udzielanie przez Radę Ministrów; ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub Bank Gospodarstwa Krajowego, w imieniu lub na rachunek Skarbu Państwa (art.2 u.p.g.s.p.). W myśl tej ustawy poręczenia skarbowe obejmują: spłatę kredytów; dokonanie zobowiązań wynikających z obligacji; wypłatę odszkodowania za zniszczone, uszkodzone lub skradzione eksponaty wystawowe; wykonanie zobowiązań wynikających z transakcji zabezpieczających przed ryzykiem zmiany stopy procentowej lub ryzykiem walutowym, związanych z poręczonym lub gwarantowanym przez Skarb Państwa kredytem lub emisją obligacji. Warunkiem udzielenia poręczenia lub gwarancji przez Skarb Państwa jest przeznaczenie objętego nimi kredytu lub środków pochodzących z emisji obligacji na: rozwój lub utrzymanie infrastruktury; rozwój eksportu dóbr i usług; ochronę środowiska; tworzenie nowych miejsc pracy związanych z daną inwestycją w ramach pomocy regionalnej; wdrażanie nowych rozwiązań technicznych lub technologicznych będącym wynikiem badań naukowych lub prac rozwojowych; restrukturyzację przedsiębiorstw; zakup materiałów lub wyrobów gotowych, przeznaczonych na realizację przedsięwzięć polegających na wykonaniu dóbr inwestycyjnych na eksport, o wartości kontraktowej powyżej 10 milionów euro; zasileniu funduszy utworzonych w Banku Gospodarstwa Krajowego, jeżeli środki przeznaczone na spłatę kredytu pochodzą ze źródeł innych niż budżet państwa, (z wyłączeniem środków z budżetu państwa, które zostały wydatkowane na dopłaty do kredytu objętego preferencyjnym oprocentowaniem); utworzenie przez banki linii kredytowych w celu: finansowania przedsięwzięć inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego oraz mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, współfinansowania programów lub projektów w ramach programów pomocowych Unii Europejskiej; spłatę, objętego już poręczeniem lub gwarancją Skarbu Państwa kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami bezpośrednio związanymi z tym kredytem[24]

PORĘCZENIE W PRAWIE BANKOWYM

Udzielanie i potwierdzanie poręczeń jest także czynnością bankową[25]. Bank jako instytucja dysponująca z reguły znaczącym kapitałem jest wiarygodnym poręczycielem. Pobiera jednak za podjęcie tej „roli” (w następstwie wniosku dłużnika lub wierzyciela) wynagrodzenie w formie prowizji. Cechą charakterystyczną poręczenia udzielanego przez bank jest zasada pieniężności tzn. bank może poręczać jedynie środkami pieniężnymi. Nie wyklucza to jednak poręczenia za dług niepieniężny[26].

W praktyce obrotu mamy najczęściej do czynienia z poręczeniem spłaty kredytu zaciągniętego w banku. Warto podkreślić, że tzw. poręczenie generalne, które obejmuje wszelkie już istniejące lub przyszłe zobowiązania kredytowe dłużnika w danym banku jest nieważne. Dopuszczalne jest natomiast tzw. poręczenie rodzajowe, które zabezpiecza określony rodzaj kredytu udzielony danej osobie.

PORĘCZENIE WEKSLOWE

Poręczenie wekslowe jest autonomiczną konstrukcją względem regulacji kodeksowej i pozakodeksowych. Natomiast ugruntowany w judykaturze i literaturze jest pogląd, że deklaracja wekslowa (porozumienie wekslowe) może być uznane za poręczenie cywilne jeśli spełnia wszystkie warunki dla ważności oświadczenia poręczyciela , a nie może być ona uznana za poręczenie wekslowe z powodu jakichś braków.

Na podstawie prawa wekslowego[27] można wyróżnić tzw. poręczenie wekslowe. Zgodnie z definicją zawartą w tym akcie prawnym jest to czynność, na podstawie której osoba trzecia zwana poręczycielem wekslowym (lub awalistą) podejmuje względem posiadacza weksla (wierzyciela) obowiązek zapłaty zobowiązania wekslowego, jeżeli poręczony dłużnik wekslowy (awalat) sam tego nie zrobi. Konstrukcja poręczenia wekslowego zwana awalem opiera się na porozumieniu między poręczycielem a posiadaczem weksla, natomiast wierzycielem w tej konstrukcji jest remitent lub indosatariusz. Pomimo podobieństwa do konstrukcji poręczenia zawartej w kodeksie cywilnym jest to regulacja autonomiczna. Przepisy prawa cywilnego stosuję się jednak do kwestii nieuregulowanych prawem wekslowym, w szczególności odnoszących się do czynności prawnych. Różnice jakie zachodzą między poręczeniem wekslowym a poręczeniem cywilnym odnoszą się do wielu płaszczyzn. Przede wszystkim poręczenie wekslowe ma charakter samodzielny, podczas gdy poręczenie cywilne oparte jest na zasadzie akcesoryjności. Ważność zobowiązania głównego determinuje ważność poręczenia cywilnego, natomiast zależność awala od ważności zobowiązania głównego ogranicza się jedynie do wady formalnej zobowiązania głównego. Jak już wspomniano dopuszczalne jest warunkowe udzielenie poręczenia cywilnego. Wykluczona jest natomiast taka możliwość w przypadku poręczenia wekslowego. Inna też jest forma obu poręczeń, gdzie poręczenie cywilne wymaga pod rygorem nieważności formy pisemnej, natomiast poręczenia wekslowe oznacza się na wekslu wyrazem ,,poręczam’’ lub innym zwrotem równoznacznym i podpisuje się je (art.31 pr.w.). Kolejnymi różnicami są : abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego i kauzalny poręczenia cywilnego. Zakres przedmiotowy awalu ogranicza się do należności pieniężnej w przypadku poręczenia cywilnego takiego ograniczenia nie ma. Odmienności występują także w zakresie odpowiedzialności, obowiązków informacyjnych oraz terminów przedawnienia roszczeń[28].

Reasumując, poręczenie wekslowe generalnie polega na tym, że w przypadku, gdy wystawca weksla mimo wezwania nie wykupuje go, można wezwać do zapłaty poręczyciela wekslowego (art.32 pr.w.). Poręczenie czekowe w zasadzie nie odbiega konstrukcyjnie od poręczenia wekslowego[29]. Dopuszczalny krąg podmiotów poręczenia wekslowego i czekowego to osoby fizyczne i osoby prawne.

PORĘCZENIE W PRAWIE KARNYM

Warto pokrótce również zasygnalizować instytucję poręczenia, która funkcjonuje w prawie karnym. Występuje ono tam jako jeden ze środków zapobiegawczych, czyli zabezpieczających prawidłowy tok postępowania karnego albo zapobiegających popełnieniu przez oskarżonego nowego ciężkiego przestępstwa. W prawie karnym wyróżniamy poręczenie majątkowe oraz niemajątkowe. Poręczenie jako nieizolacyjny środek zapobiegawczy jest umową pomiędzy organem procesowym a oskarżonym lub inną osobą, polegającą na tym, że w zamian za gwarancję stosownego zachowania się oskarżony pozostanie na wolności[30]. Poręczenie majątkowe polega na tym, że oskarżony lub inna osoba składa gwarancję w postaci pieniędzy w walucie krajowej lub obcej, papierów wartościowych krajowych lub zagranicznych zastawu na rzeczach lub hipoteki. Natomiast w poręczeniu niemajątkowym można wyróżnić poręczenie społeczne, gdzie: pracodawca u którego oskarżony jest zatrudniony; kierownik szkoły lub uczelni, których oskarżony jest uczniem lub studentem; zespół, w którym oskarżony pracuje lub uczy się; organizacja społeczna, której oskarżony jest członkiem lub zespół żołnierski, w którym uczestniczy oskarżony żołnierz zapewniają, że:

a) oskarżony zjawi się na każde wezwanie,
b) nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania

Poręczenie indywidualne jako druga odmiana poręczenia niemajątkowego w prawie karnym różni od poręczenia społecznego jedynie podmiot oferujący poręczenie, którym jest w tym wypadku tzw. osoba godna zaufania[31].

Jak wynika z przedstawionego wywodu instytucja poręczenia nie jest na gruncie prawa polskiego konstrukcją jednorodną, choć pewne jej charakterystyczne elementy mają zastosowanie w każdym ujęciu ustawowym.

Jak pozbyć się udziału w spółce cywilnej?

Fri, 30 Mar 2012 00:00:00 +0200

Spółka cywilna jest umową, w której zawierające ją osoby zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Należy pamiętać, że spółka ta nie posiada osobowości prawnej, czyli nie może być podmiotem praw i obowiązków oraz dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych.

Zgodnie Kodeksem cywilnym spółkę cywilną charakteryzują:
-niepodzielność majątku spółki cywilnej, oraz
-brak określenia udziałów przysługujących każdemu ze wspólników.

Powyższe oznacza, że przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują możliwości zbycia przez wspólnika swojego udziału, nawet w przypadku wyrażenia przez pozostałych wspólników zgody na taką czynność. W konsekwencji, zgodnie z uregulowaniami kodeksu cywilnego nie jest możliwa sprzedaż udziałów spółki cywilnej.

Odmienne od rozwiązań kodeksu cywilnego stanowisko przyjął Sąd Najwyższy, który z uchwale z dnia 21 listopada 1995 r. (sygn. akt III CZP 160/95) dopuścił możliwość sprzedaży udziałów spółki cywilnej za zgodą wszystkich pozostałych wspólników. Stanowisko tospotkało się z ostrą krytyką ze strony doktryny.

W praktyce organy podatkowe dopuszczają możliwość sprzedaży udziału w spółce cywilnej. Przykładowo, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku w swoim postanowieniu z dnia 19 lutego 2007 r. (znak: PF/415-5/MC/II/07) wskazał, że „nie ma formalnoprawnych przeszkód, do rozporządzania prawami majątkowymi, jakie przysługują wspólnikowi w przypadku wystąpienia ze spółki. Oznacza to, iż może on zbyć swój udział w spółce, jeżeli nabywca zobowiąże się przejąć zarówno istniejące jak i przyszłe zobowiązania spółki.”

Jednakże, w związku z ryzykiem związanym z możliwością zakwestionowania w przyszłości skuteczności sprzedaży udziału w spółce cywilnej, warto rozpatrzyć inne możliwości zakończenia działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Należą do nich przykładowo:
-zmiana wspólników spółki cywilnej;
-sprzedaż przedsiębiorstwa spółki cywilnej;
-aport przedsiębiorstwa spółki cywilnej do spółki handlowej;
-przekształcenie spółki cywilnej w spółkę w spółkę prawa handlowego oraz sprzedaż udziałów.

Plusy i minusy dopłat w spółce z o.o.

Fri, 30 Mar 2012 00:00:00 +0200

Przejściowe trudności finansowe spółki, wystąpienie straty bilansowej czy potrzeba jej dokapitalizowania, skutkują zazwyczaj koniecznością wniesienia przez wspólników spółki z o.o. dopłat.

Dopłaty mają na celu uzyskanie przez spółkę środków finansowych niezbędnych do prowadzenia jej działalności lub nowych inwestycji i charakteryzują się dużą elastycznością. Wspólnicy posiadają bowiem możliwość skorzystania z nich w dowolnej chwili i w niezbędnej kwocie.

Warto również podkreślić, że dopłaty, mimo powiększania majątek spółki, nie powiększają jej kapitału zakładowego. W konsekwencji, nie mają w stosunku do nich zastosowania rygorystyczne reguły wynikające z ochrony tego kapitału. Ponadto, mają one charakter świadczeń pieniężnych i nie mogą być realizowane przez spełnienie świadczenia niepieniężnego.

Tryb nałożenia obowiązku dopłat na wspólników

Prawną podstawą tego obowiązku jest wyłącznie odpowiednie postanowienie umowy spółki, zobowiązujące wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do posiadanych przez nich udziałów (art. 177 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Zobowiązanie do dopłat może być zastrzeżone już w umowie założycielskiej, jak również może zostać wprowadzone w drodze powzięcia stosownej uchwały wspólników w trybie zmiany umowy spółki.

Uchwała wspólników zarządzająca wniesienie dopłat powinna zapaść bezwzględną większością głosów, bez względu na liczbę reprezentowanych na nim udziałów, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Obowiązek dopłat może być też ograniczony w umowie warunkiem lub terminem, a w okresie likwidacji, może być uchwalony tylko za zgodą wszystkich wspólników (art. 275 § 3 KSH).

Naliczanie odsetek od wniesionych dopłat

Istnieje również możliwość zastrzeżenia w umowie spółki odsetek od wniesionych dopłat. Ważny jest fakt, że o ile jakkolwiek nałożenie dopłat powinno mieć miejsce w stosunku do udziałów posiadanych przez wspólników, o tyle odnośnie odsetek możliwe jest przyznanie wspólnikom określonych przywilejów.

Brak obowiązku zwrotu

Dopłaty w zależności od decyzji podjętych w ramach stosunku spółki mogą podlegać zwrotowi. Nie jest to jednak regułą i w praktyce często wspólnicy muszą się liczyć z ich bezzwrotnym charakterem.

Jeżeli jednak zwrot jest możliwy, następuje on na podstawie uchwały wspólników.

Korzyści podatkowe

Dopłaty są szczególnie korzystne dla spółki, a nie dla samych wspólników. Oprócz wspomnianych już udogodnień, należy wskazać na ulgi w zakresie prawa podatkowego.

Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 4 pkt 11 ustawy o CIT, z przychodów podatkowych wyłączone są dopłaty wnoszone do spółki, jeżeli ich wniesienie następuje w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zasady wnoszenia i zwrotu dopłat w spółce z o.o. są określone w art. 177-179 KSH, a więc nie powodują one powstania przychodu wyłącznie wówczas, gdy są wniesione zgodnie z tymi przepisami.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 15 września 2000 roku - Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037z późn. zm.)
Ustawa z dnia z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity - Dz.U. Nr 74, poz. 397)

System spółek w prawie polskim

Fri, 30 Mar 2012 00:00:00 +0200

Prowadzenie działalności gospodarczej możliwe jest bądź samodzielnie, bądź wspólnie z innymi osobami. Celem ułatwienia tworzenia oraz realizacji wspólnych przedsięwzięć ustawodawca wprowadził do prawa polskiego szereg rodzajów spółek przeznaczonych dla różnego typu działalności. Niniejszy artykuł przybliża pokrótce poszczególne typy spółek wskazując ich odmienności oraz zastosowanie.

Rodzaje i typy spółek

Podstawowe pojęcia

Podstawowym terminem grupującym największą liczbę spółek jest określenie „spółki handlowe”. Pod pojęciem tym kryją się spółki uregulowane w Kodeksie spółek handlowych. Spółki handlowe dzielą się dodatkowo na:
-spółki osobowe, do których zalicza się spółkę: jawną, partnerską, komandytową oraz komandytowo-akcyjną,
-spółki kapitałowe: spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkę akcyjną.

Dodatkowo w prawie polskim funkcjonują spółki:
-spółka cywilna – uregulowana w Kodeksie cywilnym stanowi ona formę umowy o prowadzeniu wspólnego przedsięwzięcia przez innych przedsiębiorców,
-spółka europejska (europejska spółka akcyjna) – uregulowana przepisami Unii Europejskiej uzupełnionymi ustawą o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej. Spółka europejska jest spółką kapitałową wzorowaną na konstrukcji spółki akcyjnej, stąd też w zakresie nieuregulowanym do spółki europejskiej stosuje się przepisy o spółce akcyjnej.

Spółki handlowe a spółka cywilna

Spółki handlowe oraz spółka europejska stanowią odrębne od ich wspólników podmioty praw i obowiązków. Spółki handlowe mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane. Posiadają zatem zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych.

Wskazane cechy odróżniają je od spółki cywilnej. Z racji tego, że spółka cywilna jest umową, jako podmioty praw i obowiązków występują jej wspólnicy. Wszelkie prawa nabywane są zatem, jako współwłasność łączna wspólników, nie zaś majątek spółki. Podobnie rzecz się ma z obowiązkami i zobowiązaniami, które ciążą na wspólnikach spółki cywilnej, nie zaś na samej spółce. W postępowaniach sądowych i administracyjnych występują również wspólnicy, a nie spółka. Wyjątkiem jest tutaj rozliczanie podatku od towarów i usług – podatnikiem jest bowiem spółka cywilna, która posiada odrębny od każdego ze wspólników numer NIP oraz REGON.

Spółki osobowe a spółki kapitałowe

Podział ten związany jest z pozycją i rolą wspólników w danym typie spółki. W spółkach osobowych podstawową rolę odgrywają wspólnicy i ich praca. To wspólnicy zarządzają, co do zasady, spółką oraz ponoszą subsydiarną ze spółką oraz solidarną między sobą odpowiedzialność za zobowiązania tworzonej przez nich spółki. Zmiana w gronie wspólników spółek osobowych wiąże się przeważnie z koniecznością zmiany umowy spółki.

Spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną, ponoszą zatem samodzielną odpowiedzialność za swoje zobowiązania, za które to wspólnicy nie odpowiadają. Zarządzaniem spółek kapitałowych zajmują się powoływane w nich obligatoryjnie organy, a przekształcenia podmiotowe w gronie wspólników są ułatwione. Ostatnia ze wskazanych cech spółek kapitałowych wynika z występowania w tego typu spółkach udziałów (spółka z o.o.), bądź akcji (spółka akcyjna, spółka europejska), które co do zasady podlegają swobodnemu obrotowi.

Charakterystyka i przeznaczenie poszczególnych spółek

Spółka cywilna

Co do zasady zakładana jest przez przedsiębiorców wpisanych do ewidencji działalności gospodarczej, jako forma prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia, niemniej wspólnikami mogą być również inne podmioty, w tym spółki handlowe. Przedsiębiorcami pozostają jednakże wspólnicy, nie zaś spółka. Skutkuje to m.in. tym, że każdy ze wspólników może prowadzić działalność również poza spółką, mienie nabyte przez wspólników w ramach spółki cywilnej stanowi ich współwłasność łączną. Majątek ten nie może zostać podzielony aż do czasu rozwiązania spółki. Zarząd spółką i jej reprezentacja należy do wspólników. Za zobowiązania zaciągnięte w ramach spółki cywilnej odpowiadają solidarnie jej wspólnicy całym swoim majątkiem.

W obrocie gospodarczym występują wspólnicy spółki, za wyjątkiem rozliczeń w podatku od towarów i usług. Podatnikiem tego podatku jest bowiem spółka cywilna, która to wystawia faktury VAT oraz rozlicza i odprowadza podatek.

Spółka cywilna przeznaczona jest do prowadzenia działalności w mniejszym rozmiarze, umożliwia ona również:
-dalsze prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej przez wspólnika w zakresie innym niż działalność spółki,
-skorzystanie z preferencyjnej, obniżonej składki na ubezpieczenie społeczne przez osoby rozpoczynające działalność gospodarczą.

Podstawa prawna: art. 860 – 875 k.c.

Spółka jawna

Jest spółką osobową, przeznaczoną do prowadzenia działalności gospodarczej przez co najmniej dwóch wspólników. Co do zasady wszyscy wspólnicy biorą udział w zarządzaniu spółką oraz uczestniczą w zyskach i stratach w częściach równych. W umowie spółki możliwe jest jednak odmienne uregulowanie tych kwestii, tzn. wprowadzenie nierównego udziału w zyskach i stratach, a także pozbawienie części wspólników prawa prowadzenia spraw spółki. Można również wprowadzać odmienne zasady reprezentacji spółki (każdy wspólnik samodzielnie, kilku łącznie).

Podstawa prawna: art. 22 – 85 k.s.h.

Spółka partnerska

Przewidziana została do prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby wykonujące wolny zawód: adwokata, aptekarza, architekta, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, księgowego, lekarza, lekarza stomatologa, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego. Z uwagi na powyższe Spadkobierca wspólnika może wstąpić na jego miejsce do spółki tylko, jeżeli przewiduje to umowa spółki oraz wykonuje on jeden ze wskazanych w ustawie wolnych zawodów

Co do zasady, partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki. Umowa spółki może wszakże przewidywać, że jeden albo większa liczba partnerów godzą się na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej.

W spółce partnerskiej może zostać powołany zarząd. Umowa spółki partnerskiej powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Podstawa prawna: art. 86 – 101 k.s.h.

Spółka komandytowa

W spółce tej wyróżnia się dwa rodzaje wspólników, których odróżnia po pierwsze zakres odpowiedzialności za zobowiązania spółki, po drugie zaś wpływ na zarząd spółką. Spółka komandytowa może zostać zawiązana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona. Komandytariusz odpowiada do wysokości określonej w umowie sumy komandytowej. Ograniczenie odpowiedzialności komandytariusza skutkuje jednakże tym, że jego nazwisko nie może zostać wymienione w firmie spółki. Ponadto komandytariusz może być pozbawiony prawa prowadzenia spraw spółki, a spółkę może reprezentować jedynie jako pełnomocnik. Większość władzy w spółce należy zatem do komplementariuszy.

Spółkę komandytową zawiązuje się najczęściej do realizacji przedsięwzięć, w których kilku wspólników dysponuje znacznie większym wkładem finansowym, bądź doświadczeniem.

Podstawa prawna: art. 102 – 124 k.s.h.

Spółka komandytowo-akcyjna

Spółka ta zbliżona jest do spółki komandytowej, posiada jednakże dodatkowe cechy zbliżające ją do spółek kapitałowych, zwłaszcza zaś do spółki akcyjnej. W spółce tej wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki. Jego kompetencje ograniczają się jednakże do udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy. Sprawami spółki na co dzień zajmują się komplementariusze, w sprawach większej wagi niezbędne jest uzyskanie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Spółka komandytowo-akcyjna posiadać musi kapitał zakładowy w wysokości co najmniej 50.000 zł, możliwe jest ustanowienie w niej rady nadzorczej – jest to obligatoryjne, gdy komplementariuszy jest więcej niż 25. W skład rady nadzorczej wchodzą jedynie akcjonariusze. Spółka może emitować również obligacje.

Spółka komandytowo-akcyjna służyć może dokapitalizowaniu przedsiębiorstw w drodze emisji akcji lub obligacji przy jednoczesnym zachowaniu władzy w spółce przez komplementariuszy. Ten rodzaj spółki umożliwia także największy w spółkach osobowych stopień ochrony wspólników przed odpowiedzialnością za zobowiązania spółki – jak była mowa wyżej, akcjonariusze nie odpowiadają za te zobowiązania.

Podstawa prawna: art. 125 – 150 k.s.h.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka z o.o. jest spółką kapitałową, posiada zatem osobowość prawną i ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania, za które nie odpowiadają wspólnicy. Spółka ta może zostać zawiązana w każdym celu prawnie dopuszczalnym, nie tylko zatem do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyjątkami są np. przypadki prowadzenia banku, czy działalności ubezpieczeniowej, dla których ustawa przewiduje inne formy prawne. Spółka posiadać musi kapitał zakładowy w wysokości co najmniej 5.000 zł oraz zarząd. Powołanie rady nadzorczej jest obligatoryjne, gdy kapitał zakładowy przekracza 500.000 zł a wspólników jest więcej niż 25. Spółka może być zawiązana nawet przez jednego wspólnika, nie może być nim jednak inna jednoosobowa spółka z o.o.

W przypadku braku rady nadzorczej znaczne kompetencje nadzorcze przysługują wspólnikom. Mogą oni także posiadać indywidualne uprawnienia np. do powoływania członków zarządu, czy zwoływania zgromadzenia wspólników. Sami wspólnicy mogą być również członkami organów spółki, mogą oni wszakże wybrać na członków organów spółki także osoby spoza ich grona. Wspólnicy mogą zostać także zobowiązani do dokonywania dopłat na rzecz spółki.

Popularność spółki z o.o. wynika z połączenia w niej wszystkich cech spółki kapitałowej przy jednoczesnym pozostawieniu wielu uprawnień jej wspólnikom. Zwrócić również należy uwagę na fakt, że kapitał zakładowy w spółce z o.o. wynosić musi jedynie 5.000 zł, co również powinno wpływać na jej atrakcyjność, tym bardziej, że wkłady na kapitał mogą zostać pokryte aportem.

Podstawa prawna: art. 151 – 300 k.s.h.

Spółka akcyjna

Spółka akcyjna jest typową spółką kapitałową przeznaczoną do przedsięwzięć znacznych rozmiarów, chociaż nie koniecznie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości co najmniej 100.000 zł oraz obligatoryjnie zarząd i radę nadzorczą. Akcjonariusze wykonują swoje kompetencje poprzez walne zgromadzenia oraz uczestnicząc w organach spółki, do których mogą zostać jednakże powołane wyłącznie osoby spoza ich grona. W spółce akcyjnej obowiązkowe jest również utworzenie kapitału zapasowego, możliwe jest również tworzenie kapitałów rezerwowych. Spółka może emitować obligacje.

Spółka akcyjna umożliwia pozyskanie znacznego kapitału poprzez emisję akcji lub obligacji przy jednoczesnym skupieniu władzy w rękach zarządu spółki. W przypadku znacznego rozdrobnienia akcjonariatu pojedynczy akcjonariusze nie mają realnego wpływu na działalność spółki czerpiąc jedynie korzyści z dywidend wypłacanych z zysku. Podobna sytuacja może wystąpić, gdy w spółce istnieje akcjonariusz większościowy, który ma realny wpływ na podejmowanie uchwał i pozostali drobni akcjonariusze. Ustawa przewiduje wszakże procedury ochrony akcjonariuszy mniejszościowych.

Podstawa prawna: art. 301 – 490 k.s.h.

Spółka europejska

Spółka ta stanowi odmianę spółki akcyjnej, która działa na obszarze co najmniej dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej. Kapitał zakładowy takiej spółki musi wynosić co najmniej 120.000 euro oraz 500.000 zł. Oznacza to, iż jeżeli równowartość ww. kwoty w złotych jest mniejsza niż 500.000 zł, dolną granicę kapitału zakładowego wyznacza kwota 500.000 zł, natomiast gdy równowartość 120.000 euro w złotych przenosi kwotę 500.000 zł, to dolną granicę stanowi 120.000 euro. Spółka europejska powstaje najczęściej na skutek połączenia się kilku spółek działających w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej, bądź poprzez przekształcenie spółki akcyjnej podlegającej wyłącznie prawu krajowemu jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej.

Przepisy regulujące powstanie oraz funkcjonowanie spółki europejskiej znajdują się zarówno w aktach rangi ponadnarodowej, jak również w prawie krajowym. Dodatkowo w zakresie nieuregulowanym zastosowanie znajdują przepisy dotyczącej krajowych spółek akcyjnych.

Spółka europejska przeznaczona jest do prowadzenia przedsięwzięć w bardzo dużym rozmiarze na terytorium co najmniej dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej.

Zarządzanie spółką jawną

Fri, 30 Mar 2012 00:00:00 +0200

Ustalenie zasad zarządu i reprezentacji spółki jest jednym z podstawowych sposobów unikania konfliktów między wspólnikami w czasie prowadzenia wspólnej działalności gospodarczej. W spółce jawnej jest to o tyle istotne, że spółka ta nie posiada żadnych organów zarządczych, czy też kontrolnych, a wszelkie uprawnienia znajdują się bezpośrednio w gestii jej wspólników.

Na wstępie należy rozróżnić pojęcia reprezentacji spółki oraz prowadzenia jej spraw. Pierwszy z nich oznacza występowanie w imieniu spółki względem osób trzecich, drugi zaś odnosi się do wewnętrznych stosunków spółki (sprawy pracownicze, bieżąca działalność spółki bez udziału osób trzecich).

Co do zasady zarówno prawo reprezentowania spółki, jak również prowadzenia jej bieżących spraw przysługuje każdemu ze wspólników w tym samym zakresie. Wspólnicy jednakże w umowie spółki mogę te zasady zmienić. I tak, umowa spółki może przewidywać, że wspólnik:
-jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo
-jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem.

Odnośnie zaś prowadzenia spraw spółki dodatkowego rozróżnienia wymaga ich zakres. Ustawodawca wyróżnia bowiem sprawy „nieprzekraczające zwykłych czynności spółki” oraz sprawy, które przekraczają ich zakres. Pierwsze pojęcie należy odnieść do spraw związanych z bieżącą działalnością spółki, tj. takich które ze swojej natury nie wymagają angażowania wszystkich wspólników z uwagi na ich oczywistość, czy też małe znaczenie. Są to zazwyczaj sprawy związane ze zwykłą działalnością spółki w jej podstawowym zakresie. Pozostałe zaś sprawy należą do kręgu „przekraczających zwykłe czynności spółki”. Rozwiązaniem stosowanym w praktyce obrotu oraz godnym polecenia jest umieszczenie w umowie spółki katalogu czynności, które uznawane są za należące do jednej albo obu kategorii. Pozwala to uniknąć sporów kompetencyjnych, oba rodzaje czynności charakteryzują się bowiem innym reżimem decyzyjnym.

Co do zasady sprawy nieprzekraczające zwykłych czynności spółki mogą być prowadzone przez każdego ze wspólników, o ile jednak przed załatwieniem takiej sprawy, choćby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej przeprowadzeniu, wymagana jest uprzednia uchwała wszystkich wspólników. W sprawach przekraczających zwykłe czynności spółki niezbędna jest natomiast zawsze zgoda wszystkich wspólników spółki. W modelu podstawowym zgoda wszystkich wspólników niezbędna jest również do ustanowienia prokury. Odwołać prokurę może zaś każdy wspólnik. Każdy ze wspólników może również samodzielnie dokonać czynności nagłej, tj. takiej której zaniechanie mogłoby wyrządzić spółce poważną szkodę. Uprawnienie to przysługuje także względem czynności przekraczających zwykłe czynności spółki, o ile oczekiwanie na uchwałę wspólników zagraża spółce szkodą.

Prowadzenie spraw spółki może być również powierzone jednemu lub kilku wspólnikom bądź na mocy umowy spółki, bądź na podstawie późniejszej uchwały wspólników. Pozostali wspólnicy są wówczas wyłączeni od prowadzenia spraw spółki. Wprowadzenie tej modyfikacji wpływa również na sposób podejmowania uchwał przez wspólników:
-w sprawach nieprzekraczających zwykłych czynności spółki – zamiast uchwały wszystkich wspólników wystarczająca jest uchwała tylko tych spośród wspólników, którym przysługuje prawo prowadzenia spraw spółki,
-do ustanowienia prokury wystarczająca jest uchwała wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki,
-odwołać prokurę może każdy wspólnik mający prawo prowadzenia spraw spółki,
-prawo wykonania czynności nagłej przysługuje każdemu ze wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki,
-w pozostałych sprawach niezmiennie wymagana jest uchwała wszystkich wspólników.

Umowne zmiany zasad prowadzenia spraw spółki nie mogą jednakże prowadzić do powierzenia prowadzenia tych spraw wyłącznie osobom spoza grona wspólników, a także nie mogą ograniczać prawa wspólników do osobistego zasięgania informacji o stanie majątku i interesów spółki oraz do osobistego przeglądania ksiąg i dokumentów spółki.

Na koniec należy wskazać, że każdy ze wspólników może zostać pozbawiony prawa reprezentowania spółki lub prowadzenia jej spraw na mocy prawomocnego wyroku sądowego. Wyrok taki może zostać wydany jednakże tylko z ważnych powodów (np. choroby wspólnika, faktycznej niemożności wykonywania przez niego jego obowiązków, prowadzenia przez wspólnika działalności szkodliwej dla spółki). Każdy ze wspólników może ponadto domagać się zwolnienia go przez sąd, z ważnych przyczyn, z obowiązku prowadzenia spraw spółki.

Użytkowanie-pojęcie,treść,rodzaje

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Pojęcie i ustanowienie użytkowania

Prawo użytkowania jest to ograniczone prawo rzeczowe, które polega na obciążeniu rzeczy prawem do jej używania i pobierania jej pożytków. Wyróżniamy trzy rodzaje użytkowania a mianowicie:
-użytkowanie przez osoby fizyczne
-użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne
-inne wypadki użytkowania.

Powstanie użytkowania następuje w trybie umownego ustanowienia prawa . Stronami umowy są właściciel obciążonej rzeczy i jej przyszły użytkownik. Warto tutaj podkreślić fakt, że nie można nabyć prawa użytkowania w trybie zasiedzenia oraz decyzji administracyjnej a także w trybie konstytutywnego orzeczenia sądowego. Jednakże dopuszczalne jest stwierdzenie w trybie art. 64KC obowiązku złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu prawa użytkowania, wtedy gdy z mocy innego zdarzenia właściciel jest zobowiązany do zawarcia umowy. W tym przypadku orzeczenie sądu zastępuje oświadczenie woli zobowiązanego. Kolejny wyjątek dotyczy ustanowienia ograniczeń prawa własności nieruchomości w trybie wywłaszczenia.

Przedmiot i treść użytkowania

Przechodząc do kwestii treści umowy warto zauważyć, że niezbędna treść umowy sprowadza się do złożenia zgodnych oświadczeń woli o ustanowieniu prawa użytkowania oznaczonej rzeczy. Należy tutaj bezwzględnie przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, przy czym pozostaje obszar fakultatywnej swobody umów. Strony mają swobodę oznaczenia terminu końcowego dla ustanowionego prawa użytkowania, odpłatności za użytkowanie rzeczy, a także zakresu użytkowania.
Przedmiot użytkowania stanowią rzeczy, zarówno nieruchomości jak i rzeczy ruchome. Prawo użytkowania obciąża w całości oznaczoną rzeczy i rozciąga się na jej części składowe i przynależności. Jednakże ustanowiony jest wyjątek w przypadku użytkowania nieruchomości, bowiem można zakres tego prawa ograniczyć do jej oznaczonej części. Trzeba jednak pamiętać, że przytoczone ograniczenie dotyczy wykonywania prawa użytkowania, zatem w tym przypadku prawo użytkowania obciąża cała nieruchomość. Zasadniczo przedmiotem użytkowania są niezużywane rzeczy oznaczone co do tożsamości,a treścią tego prawa jest uprawnienie do używania rzeczy i pobierania jej pożytków. Występują tu jednakże liczne odstępstwa, a mianowicie w przypadku gdy użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy, które są oznaczone co do gatunku z chwila ich wydania użytkownik staje się ich właściciel, lecz po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest on do zwrotu według przepisów o zwrocie pożyczki. Przy temacie przedmiotu użytkowania warto zwrócić uwagę, iż przedmiotem użytkowania mogą być także prawa, a do ich użytkowana stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu rzeczy. Według przepisów prawa cywilnego rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków. Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. Natomiast w przypadku wygaśnięcia użytkowania użytkownik obowiązany jest do wydania rzeczy właścicielowi w takim stanie,w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu użytkowania. Prawo użytkowania ma charakter osobisty i jest prawem niezbywalnym, jednakże użytkownik nie musi wykonywać osobiście swego prawa.

Obowiązki stron w stosunku użytkowania

Prawo użytkowania jest prawem bezwzględnym, skutecznym erga omnes. Użytkownik jest uprawnionym do korzystania z rzeczy, natomiast wszelkie osoby trzecie zobowiązane są do biernego zachowania oraz powstrzymania się od naruszenia uprawnień użytkownika Natomiast w stosunkach wzajemnych pomiędzy stronami użytkowania użytkownik ponosi ciężary, które jednakże zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków rzeczy. Natomiast właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem, jeżeli jednak poczynił jakiekolwiek nakłady może on żądać od użytkownika ich zwrotu według przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Przechodząc natomiast do napraw w przepisach kodeksu cywilnego postanowiono, iż użytkownik obowiązany jest do dokonywania napraw a także innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. Jednakże w przypadku potrzeby innych napraw, a także nakładów użytkownik jest zobowiązany niezwłocznie o tym zawiadomić właściciela, a gdyby poczynił nakłady do których nie był obowiązany stosuje się przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Wygaśniecie prawa użytkowania

Prawo użytkowania wygasa na skutek: zrzeczenia się prawa,konfuzji lub niewykonywania przez lat dziesięć. Dwie pierwsze przyczyny wygaśnięcia prawa użytkowania charakterystyczne są dla wszystkich ograniczonych praw rzeczowych. W przypadku wygaśnięcia użytkowania użytkownik zobowiązany jest do zwrotu rzeczy.

Użytkowanie przez osoby fizyczne

Użytkowanie przez osoby fizyczne jest prawem ściśle związanym z osobą użytkownika, wygasa z chwilą śmierci użytkownika a więc nie wchodzi do spadku i nie przechodzi na spadkobierców. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie. Jednakże może on zbudować a także eksploatować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów, lecz przed przystąpienie do robót zobowiązany jest on poinformować właściciela w oznaczonym terminie o swych planach. Natomiast w przypadku gdyby zamierzone działania zmieniły przeznaczenie gruntu lub też naruszyły wymagania prawidłowej gospodarki, właściciel może żądać zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody. Użytkownik może także bez ograniczeń zakładać w pomieszczeniach nowe urządzenia w takich samych graniach jak najemca, a mianowicie może założyć oświetlenie elektryczne, gaz, telefon i inne podobne urządzenia. Do uprawnień właściciela należy możliwość żądania zabezpieczenia od użytkownika w przypadkach zagrożenia dewastacją lub zniszczeniem rzeczy. Właściciel może także odmówić wydania przedmiotów objętych nieprawidłowym użytkowaniem dopóki nie otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.

Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne

W tego rodzaju użytkowaniu mamy do czynienia z produkcyjnym przeznaczeniem użytkowania, którego przedmiotem są grunty. Możemy wyróżnić dwie odmiany tego użytkowania a mianowicie użytkowanie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa i użytkowania wkładów gruntowych wniesionych przez członków spółdzielni. Użytkowanie to może być ustanowione jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe, jednakże w każdym z tych przypadków użytkowanie to wygasa z chwilą likwidacji spółdzielni. W przypadku przekazania budynków i innych urządzeń może ono nastąpić albo do użytkowania albo na własności. Natomiast budynki i inne urządzenia wniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni. Warto tutaj zwrócić także uwagę na fakt, iż rolnicza spółdzielnia produkcja ma prawo zmieniać przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu Państwa a także naruszać ich substancję.

Inne wypadki użytkowania i użytkowanie w ramach timesharingu

W Kodeksie cywilnym dość ogólnie zwrócono uwagę na inne wypadki użytkowania, mianowicie chodzi tu o osoby prawne. Do tego rodzaju użytkowania stosuje się przepisy ogólne a także przepisy dotyczące użytkowania przez osoby fizyczne o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami. W tym przypadku mamy do czynienia przede wszystkim z użytkowaniem gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego według ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przechodząc natomiast to użytkowania w ramach timesharingu, trzeba zauważyć że jest to prawo nabywcy do podzielnego w czasie korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego. Użytkowanie to jest zbywalne a także podlega dziedziczeniu, natomiast wygasa najpóźniej po pięciu latach od jego ustanowienia.

Umowa sprzedaży

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Co jest treścią umowy sprzedaży?

Treścią umowy sprzedaży jest zobowiązanie jednej strony (sprzedawcy) do przeniesienia na drugą stronę (kupującego) własności rzeczy oraz wydania rzeczy. Drugim istotnym składnikiem umowy sprzedaży jest zobowiązanie kupującego do zapłaty ceny (oznaczonej sumy pieniężnej) i odebrania rzeczy.

Czy zasady regulujące umowę sprzedaży mają zastosowanie do wszystkich rodzajów tej umowy?

Ogólne przepisy kodeksu cywilnego nie mają zastosowania do:
-sprzedaży licytacyjnej,
-sprzedaży egzekucyjnej,
-sprzedaży w postępowaniu upadłościowym.

W jakiej formie powinna być zawarta umowa sprzedaży?

Przepisy kodeksu cywilnego nie zastrzegają dla sprzedaży żadnej formy szczególnej. Jednak ta ogólna zasada doznaje kilku wyjątków. Jest tak w przypadku sprzedaży:
-nieruchomości, użytkowania wieczystego, oraz spadku, kiedy to umowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego,
-przedsiębiorstwa – dla której wymagana jest forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi (jednak gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość, powinna być zawarta w formie aktu notarialnego),

Kto może być stroną umowy sprzedaży?

Każda osoba fizyczna lub prawna może skutecznie zawrzeć umowę sprzedaży. Jednak i od tej zasady istnieją nieliczne wyjątki.
I tak jest w przypadku nabywania nieruchomości położonej na terenie Polski przez cudzoziemca (musi on spełnić szereg dodatkowych warunków).
Ograniczenia ze względu na wiek kupującego zostały wprowadzone w przypadku sprzedaży alkoholu (osobom, które nie ukończyły lat 18 i osobom nietrzeźwym nie sprzedaje się alkoholu) oraz detalicznej sprzedaży środków odurzających i psychotropowych (możliwa jest tylko sprzedaż przez apteki).

Co może być przedmiotem sprzedaży?

Przedmiotem umowy sprzedaży mogą być:
-rzeczy (a konkretnie prawo własności rzeczy), które mogą być oznaczone indywidualnie, albo rodzajowo;
-energia elektryczna, wysokich ciśnień, gazowa, wodna, cieplna;
-prawa majątkowe, które są zbywalne;
-a także zespoły rzeczy i praw, czego przykładem może być wspomniane już wcześniej przedsiębiorstwo;
-oraz rzeczy przyszłe (przedmiot sprzedaży bowiem nie musi istnieć w chwili zawarcia umowy, mamy wtedy do czynienia z zawarciem umowy sprzedaży pod warunkiem zawieszającym, którym jest po prostu powstanie rzeczy.

Czy istnieje jakaś grupa rzeczy, które nie mogą być przedmiotem sprzedaży, bądź których sprzedaż podlega ograniczeniom?

W przypadku narodowych zabytków historycznych, choćby stały się przedmiotem umowy sprzedaży, z pozoru zawartej w sposób ważny, to taka sprzedaż jest objęta sankcją nieważności.
Natomiast w przypadku broni palnej i narkotyków, sprzedaż dokonana w sposób ważny nastąpi tylko w przypadku, gdy zostaną spełnione dodatkowe wymagania.

Na czym polega ekwiwalentność świadczeń stron umowy sprzedaży?

Wzajemność tej umowy polega na tym, iż strony umowy sprzedaży zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Kupujący ma obowiązek uiścić świadczenie, którym jest określona suma pieniężna mająca odpowiadać wartości przedmiotu sprzedaży (cena). Wspomniana ekwiwalentność to nic innego jak uwzględnienie uzgodnień stron. Cena jest swoistą oceną wartości przedmiotu sprzedaży, opartą na subiektywizmie. Słowem cena może odbiegać od wartości zobiektywizowanej przedmiotu sprzedaży.

Jakie obowiązki mają strony umowy sprzedaży?

Sprzedawca zobowiązany jest do przeniesienia prawa własności rzeczy, z czym koresponduje obowiązek kupującego zapłaty ceny, a także obowiązek wydania przedmiotu sprzedaży przez sprzedawcę, który znajduje się w korelacji z obowiązkiem kupującego dokonania odbioru.
O tym kiedy przedmiot umowy sprzedaży powinien zostać wydany, decyduje sama umowa, jeżeli jednak nie zostało to uzgodnione, wydanie powinno nastąpić niezwłocznie po wezwaniu przez kupującego.
Obowiązek kupującego do odbioru wydawanej mu rzeczy jest uzależniony od tego, czy sprzedawca zaofiarował mu wydanie należycie (nie ma takiego należytego zaoferowania, gdy przedmiot sprzedaży ma na przykład wady).

Jak powinna zostać dokonana zapłata ceny?

Zapłata ceny może nastąpić w gotówce, bądź w formie bezgotówkowej. Sposób zapłaty ceny, termin i miejsce zapłaty określają ogólne przepisy kodeksu cywilnego o spełnieniu świadczeń pieniężnych oraz przepisy dotyczące umów wzajemnych.

Pamiętaj, że:
-do sprzedaży stosuje się zasadę jednoczesnego spełnienia świadczeń wzajemnych,
-sprzedaż dochodzi do skutku, kiedy strony uzgodnią przedmiot oraz cenę ,
-szczególnymi rodzajami sprzedaży są:
sprzedaż na raty,
sprzedaż z zastrzeżeniem prawa własności,
sprzedaż z zastrzeżeniem prawa odkupu,
sprzedaż na próbę,
prawo pierwokupu.

Podstawa prawna:Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Umowa kontraktacji, czyli uprawnienia rolnika i odbiorcy płodów rolnych

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Umowa kontraktacji zawierana jest pomiędzy producentem rolnym a kontraktującym. Na podstawie tej umowy, producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczona ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w umówionym terminie, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenia dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takich świadczeń.

Do świadczeń, które mogą być ustalone w umowie jako świadczenia dodatkowe, kodeks cywilny zalicza:
-zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i uzyskania pomocy finansowej;
-pomoc agrotechniczna i zootechniczna;
-premie pieniężne;
-premie rzeczowe.

Możliwe jest także ustanowienie w umowie innych świadczeń.

Obowiązki i uprawnienia producenta rolnego

Producent rolny zobowiązany jest wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczona ilość produktów określonego rodzaju. Ilość tych produktów może być podana liczbowo, lecz można ją także oznaczyć w taki sposób, że wynikać ona będzie z obszaru, z którego produkty te będą zebrane (np. z 1 ha)

Producent powinien świadczyć swe zobowiązanie w miejscu wytworzenia produktów, chyba że strony w umowie uzgodniły inne miejsce odbioru. Jeżeli przedmiot umowy jest podzielny, tzn. może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany jego przedmiotu lub wartości, producent może spełnić swe zobowiązanie częściowo, a kontraktujący nie może się temu przeciwstawić. Dopuszczalne jest jednak odmienne zastrzeżenie, nakładające na producenta obowiązek świadczenia całego zobowiązania za jednym razem.

Umowa kontraktacji może nakładać na producenta rolnego obowiązek poinformowania kontraktującego o wystąpieniu okoliczności, za które producent nie ponosi odpowiedzialności, a wskutek których w określonym w umowie terminie producent nie będzie w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości produktów. Poinformowanie o tym fakcie kontraktującego jest o tyle istotne, iż bez tej notyfikacji producent rolny nie mógłby powoływać się na te okoliczności w ewentualnym sporze z kontraktującym, chyba że kontraktujący o takich okolicznościach wiedział albo gdy były one powszechnie znane (np. tornado, które przeszło nad gospodarstwem producenta).

Jeżeli wskutek takich okoliczności, a także wskutek okoliczności za które żadna strona nie ponosi odpowiedzialności, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, jest on zobowiązany do zwrotu pobranych od kontraktującego zaliczek i kredytów bankowych, które od niego uzyskał. Możliwe jest także korzystniejsze dla producenta uregulowanie zasad zwrotu tych zaliczek i kredytów w umowie kontraktacji. Warunki te nie mogą być natomiast mniej korzystne dla producenta od tych, które wynikają z kodeksu cywilnego. Nie można więc np. żądać od producenta w takich okolicznościach zwrotu podwójnej zaliczki, na zasadzie art. 394 k.c.

Odpowiedzialność producenta za wady produktów

Producent rolny odpowiada za jakość dostarczonych kontraktującemu produktów zgodnie z przepisami obowiązującymi przy rękojmi rzeczy sprzedanych. Jednakże kontraktujący może odstąpić od umowy tylko wówczas, gdy wady produktów są istotne.

Prawa i obowiązki kontraktującego

Kontraktujący zobowiązany jest w określonym terminie odebrać produkty, zapłacić umówioną cenę a także, gdy tak stanowi umowa - spełnić określone świadczenia dodatkowe.

Kontraktujący jest żywotnie zainteresowany w produkcji zamówionych przez niego towarów. Ma on więc prawo do nadzoru i kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez producenta.

Zmiany dotyczące gospodarstwa rolnego

Może się zdarzyć taka sytuacja, że po zawarciu umowy kontraktacji, gospodarstwo rolne producenta, w którym miały być wytworzone produkty określone w umowie kontraktacji, przejdzie na osoby trzecie. W takiej sytuacji, osoby te wchodzą w stosunek prawny pomiędzy producentem a kontraktującym przejmując prawa i obowiązki producenta wynikające z umowy.

Podobna sytuacja następuje, gdy producent wniósł gospodarstwo rolne do spółdzielni produkcyjnej jako wkład. Wówczas spółdzielnia wstępuje z mocy prawa w prawa i obowiązki producenta wynikające z umowy kontraktacji. Jeżeli jednak stan gospodarstwa w chwili wniesienia go do spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez spółdzielnię, umowa ta wygasa. Wówczas producent zobowiązany jest do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych.

Pamiętaj, że:
-umowa kontraktacji powinna być zawarta w formie pisemnej
-przez producenta rolnego przepisy rozumieją również grupę producentów rolnych lub ich związek
-jeżeli gospodarstwo, w którym ma być wytworzony przedmiot umowy kontraktacji jest prowadzone przez kilka osób, odpowiadają one za wykonanie zobowiązania wspólnie i w sposób solidarny

Podstawa prawna:ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Reklamacja jako źródło cennych informacji

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Problematyka reklamacji nie zajmowała do niedawna należnego jej miejsca w praktyce funkcjonowania firm windykacyjnych. Sytuacja na przestrzeni kilku ostatnich lat zmieniła się radykalnie, zwłaszcza z inicjatywy tych firm windykacyjnych, które aspirują do roli liderów rynku.

Bycie liderem wymusza dalece zaawansowaną transparentność działań, której niezwykle istotnym elementem jest także przywiązywanie szczególnej wagi do sytuacji, w których dłużnicy lub inne osoby sygnalizują określone problemy związane z podejmowanymi przez windykatorów działaniami.

Na konieczność lub wręcz obowiązek rozpatrywania reklamacji wskazuje także wiele kodeksów etycznych przyjętych przez organizacje skupiające podmioty prowadzące działalność związaną z windykacją i obrotem wierzytelnościami, jak też podmioty funkcjonujące w sektorze usług finansowych. Warto tutaj wspomnieć chociażby o Zasadach Dobrych Praktyk KPF czy też Zasadach Etyki Branży Windykacyjnej Członków Polskiego Związku Windykacji.

W błędzie pozostaje oczywiście ten, kto twierdzi, że reklamacje stanowią jedynie produkt uboczny procesu windykacji i powinny być co najwyżej w cywilizowany sposób unieszkodliwiane. Reklamacja, a konkretnie zawarta w reklamacji informacja zasługuje także na to, żeby poddać ją swoistemu procesowi „recyklingu”. Reklamację należy przetworzyć w sposób, który przysporzy organizacji konkretnych, w tym także finansowych korzyści. Jest nośnikiem informacji, której umiejętne wykorzystanie pozwala udoskonalać procesy windykacyjne, eliminować błędy i sytuacje, które mogą zagrozić interesom i wizerunkowi firmy. Reklamacja to także szansa na wyeliminowanie z obsługi wierzytelności, których odzyskanie jest mało prawdopodobne lub niemożliwe. Co za tym idzie, przyczynić się może do uniknięcia kosztów związanych z postępowaniem sądowym lub egzekucyjnym.

Należałoby się w pierwszej kolejności zastanowić na tym, czym w istocie jest reklamacja w odniesieniu do przedsiębiorcy działającego na rynku windykacji i obrotu wierzytelnościami. Nie dysponujemy bowiem żadną legalną definicją reklamacji odnoszącą się konkretnie do tego rodzaju działalności. Polecanym rozwiązaniem tej kwestii wydaje się posłużenie kryterium zadowolenia adresata działań windykacyjnych (głównie dłużnika). Przyjęcie tego kryterium znajduje swoje oparcie na gruncie wszelkiego rodzaju norm jakościowych. Tak więc za reklamację należałoby uznać zasygnalizowane przez dłużnika lub inny podmiot mający interes prawny niezadowolenie z podejmowanych przez firmę windykacyjną działań. Nie muszą to być wyłącznie działania naruszające subiektywnie pojmowany interes dłużnika ale również interesy osób trzecich, co nie należy do sytuacji wyjątkowych.

Aby jednak w pełni wykorzystać potencjał zawarty w reklamacjach w sposób zgodny z założonym przeznaczeniem, konieczne jest ich rejestrowanie. Oczywiście samo rejestrowanie może posłużyć jedynie do prostych analiz ilościowych i pozwala określić np. poziom reklamacyjności określonego rodzaju lub pakietu wierzytelności. Wyciąganie konkretnych wniosków staje się możliwe dopiero wtedy, gdy znamy takie parametry jak chociażby przedmiot reklamacji, jej nadawcę oraz wynik reklamacji. Informacja o nadawcach reklamacji może się okazać pomocna w wielu sytuacjach. Przykładowo, duży udział pism od osób trzecich nie pozostających z dłużnikami w żadnych relacjach osobistych lub zawodowych może np. świadczyć o nieaktualnych danych teleadresowych (otrzymanych od poprzedniego wierzyciela lub zleceniodawcy) lub też zbyt intensywnych działaniach mających na celu nawiązanie kontaktu z dłużnikiem (kontakty osobami trzecimi, pozostawianie u osób trzecich informacji z prośbą o kontakt itp.). Rejestrowanie informacji o przedmiocie reklamacji (rodzaju zarzutów) pozwala na ustalenie określonych i powtarzalnych problemów w obrębie konkretnych grup wierzytelności. Wynik reklamacji ma natomiast dać odpowiedź na pytanie, jaki w ogólnej ilości zarejestrowanych reklamacji mają udział reklamacje zasadne. Rejestrowanie różnych parametrów pozwala także wyciągać wnioski na przyszłość, przydatne chociażby na etapie negocjowania ceny za dany pakiet wierzytelności a ponadto w dokładniejszy sposób określać prognozowane odzyski.

Terminy rozpatrywania reklamacji, jeżeli nie zostały ustalone w zaimplementowanych przez konkretną organizację normach etycznych (regulaminach, kodeksach) powinny zostać określone w sposób kompromisowy - termin powinien być na tyle rozsądny, aby umożliwił rozpatrzenie reklamacji w rzetelny sposób i zarazem nie wzbudzał niepotrzebnych emocji u reklamujących. Niekiedy terminy rozpatrywania reklamacji traktowane są jako jeden z wielu elementów przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa nad innymi graczami w danym segmencie rynku, jednak nie należy raczej dążyć do rozwiązań, które nieracjonalnie krótki termin rozpatrywania reklamacji przedkładają nad jakość tego procesu. Podpowiedź w tym zakresie zdają się formułować sami dłużnicy. Z poczynionych obserwacji wynika, iż maksymalny akceptowalny przez nich termin rozpatrzenia reklamacji zamyka się najczęściej w 30 dniach. Drugim w kolejności sygnalizowanym i oczekiwanym terminem rozpatrzenia reklamacji jest 14 dni.

Znacznie rzadziej natomiast dłużnicy sygnalizują przyjęty w wielu kodeksach etycznych termin 21 dni. Termin ten wydaje się jednak być stosunkowo kompromisowym rozwiązaniem. Nie należy także zapominać o sytuacjach, w których rozpatrzenie reklamacji w zakładanym terminie nie będzie możliwe. Na taką okoliczność warto ustalić drugi (maksymalny) termin rozpatrzenia reklamacji, a gdyby i to okazało się niemożliwe, trzeba ustalić dalsze racjonalne sposoby postępowania, tak aby dłużnik miał świadomość, że jego sprawa nie została pozostawiona bez dalszego biegu. W szczególności reklamujący powinien zostać poinformowany o braku możliwości rozpatrzenia reklamacji w określonym terminie. Warto także zrezygnować z dochodzenia zapłaty odsetek za opóźnienie w okresie rozpatrywania reklamacji lub zaproponować inne przyjazne dłużnikowi rozwiązanie, na skutek którego będzie mu łatwiej zaakceptować przeciągający się termin załatwienia sprawy.

Rozwiązanie umów o pracę w przypadku upadłości firmy

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Jeśli firma znalazła się w stanie upadłości, pracodawca musi zadbać o zgodne z prawem zakończenie stosunków pracy z zatrudnionymi. Niedopilnowanie określonych przepisami procedur grozi procesami sądowymi i koniecznością wypłacenia odszkodowań.

Sposób zakończenia stosunków pracy przez pracodawcę znajdującego się w stanie upadłości zależy od tego, czy postępowanie upadłościowe prowadzone jest w trybie upadłości likwidacyjnej czy układowej. Upadłość likwidacyjna prowadzi do zbycia przedsiębiorstwa upadłego i zaspokojenia wierzycieli z uzyskanych w ten sposób środków. Upadłość układowa ma natomiast na celu restrukturyzację przedsiębiorstwa w drodze układu i zaspokojenie wierzycieli w drodze jego wykonania. „Z ułatwień w rozwiązywaniu umów o pracę z pracownikami może skorzystać tylko ten pracodawca, w stosunku do którego ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika (pracodawcy). Oznacza to, że począwszy od daty ogłoszenia upadłości, pracodawca może wypowiedzieć umowy o pracę, bez ograniczeń przewidzianych art. 411 Kodeksu Pracy oraz wszelkich innych przepisach szczególnych, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego” – komentuje Małgorzata Grzelak, radca prawny, Partner europejski kancelarii prawnej Squire Sanders Święcicki Krześniak. W przypadku upadłości z możliwością zawarcia układu, pracodawca nie może wypowiedzieć umów o pracę między innymi tym pracownikom, którzy podlegają ochronie przedemerytalnej lub przebywają na urlopach.

Firma postawiona w stan upadłości likwidacyjnej ma prawo rozwiązania umów pracy zawartych na czas określony lub zawartych na czas wykonania określonej pracy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Pracodawca może także ograniczyć do jednego miesiąca trzymiesięczny okres wypowiedzenia przysługujący pracownikom zatrudnionym na podstawie umów na czas nieokreślony. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie za pozostałe dwa miesiące i okres ten wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia, o ile w tym czasie pozostawał bez pracy. Ponadto, ogłoszenie upadłości znosi ochronę przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umów o pracę dotyczące np. kobiet w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego oraz wychowawczego lub mężczyzn wychowujących dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.

W przypadku, gdy pracownik odwoła się od nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę, a przywrócenie do pracy będzie niemożliwe z powodu ogłoszenia upadłości, sąd orzeknie jedynie o ewentualnym odszkodowaniu (art. 45 § 2 i 3 Kodeksu Pracy).

Skąd środki na zaspokojenie roszczeń pracowniczych?
W celu zaspokojenia roszczeń pracowniczych, pracodawca po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości może wystąpić o środki do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Musi to uczynić przed wydaniem przez sąd postanowienia w sprawie ogłoszenia upadłości. Fundusz może przyznać takie zaliczki dla uprawnionych pracowników w kwocie nie przekraczającej minimalnego wynagrodzenia za pracę jakie obowiązywałoby w dacie wypłaty zaliczki. Zaliczki takie zostałyby wypłacone przez Fundusz bezpośrednio uprawnionym pracownikom.

Na co przeznaczone są środki z Funduszu?
„Przepisy określające zasady wypłat przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przewidują ograniczenia zarówno co do rodzaju wypłacanych świadczeń, jak również limitują kwoty takich wypłat. Zaspokojeniu ze środków Funduszu podlegają wyłącznie należności główne (bez odsetek) przysługujące pracownikowi na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy” – dodaje mec. Małgorzata Grzelak. Do należności tych należą: wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego, składki na ubezpieczenia społeczne. Zaspokojeniu ze środków Funduszu nie podlegają odprawy przyznane pracownikom przez przepisy wewnątrzzakładowe, np. układy zbiorowe, regulaminy, pakiety socjalne, podobnie jak nagrody jubileuszowe, premie, czy bonusy.

Fundusz zaspokaja roszczenia w kwotach nie przekraczających łącznie za okres jednego miesiąca kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, czyli aktualnie kwoty 3.586,75 zł. Do tej samej kwoty ograniczony jest również ekwiwalent za niewykorzystany urlop oraz odprawa i odszkodowanie, przy czym, jeżeli przysługują zgodnie z przepisami w wysokości dwu- czy trzymiesięcznego wynagrodzenia, liczone są jako wielokrotność tej kwoty.

Każdy pracownik ma prawo samodzielnie skierować do Funduszu wniosek o wypłatę tych należności ze stosunku pracy, których nie zaspokoił pracodawca, w przypadku, gdy pracodawca tego nie uczyni.

Spółka komandytowa, komandytariusz, komplementariusz, suma komandytowa

Thu, 26 Apr 2012 00:00:00 +0200

Wszystkie powyższe pojęcia związane są ze spółką komandytową, która została uregulowana w przepisach art. 102 – 124 Kodeksu spółek handlowych.

Spółkę komandytową mogą zawiązać wspólnicy:
1) komplementariusz i
2) komandytariusz.

Kim jest komplementariusz?
Zgodnie z brzmieniem przepisów Kodeksu spółek handlowych, w każdej spółce komandytowej oraz komandytowo-akcyjnej, co najmniej jeden ze wspólników musi być komplementariuszem. Komplementariusz to ten wspólnik, który prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Szukając pewnego porównania na gruncie spółek kapitałowych stwierdzić należałoby, że komplementariusz jest kimś w rodzaju zarządu spółki.

Od pozostałych wspólników spółki komandytowej różni się on tym, iż za zobowiązania spółki odpowiada wobec wierzycieli spółki bez ograniczenia, czyli – całym swoim majątkiem.

Nazwisko komplementariusza umieszcza się w firmie spółki komandytowej, by poinformować osoby trzecie, kto będzie wobec nich odpowiedzialny za zobowiązania spółki.

Kim jest komandytariusz?
Obok komplementariusza, w spółce komandytowej, obligatoryjnie musi występować co najmniej jeden komandytariusz. Komandytariusz to wspólnik, którego odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki jest ograniczona. To ograniczenie jest wskazane w umowie spółki, w ten sposób, że ten wspólnik ponosi odpowiedzialność tylko do pewnej kwoty (sumy komandytowej). W związku z mniejszą odpowiedzialnością, jaka spoczywa na komandytariuszu, jego kompetencje wobec spółki są ograniczone, np. może reprezentować spółkę jedynie jako jej pełnomocnik, a sprawy spółki prowadzi tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa spółki.

Czym jest suma komandytowa?
Jest to określona kwota pieniężna, do wysokości której komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki wobec osób trzecich. Jest ona ustalana w umowie spółki przez wspólników. Przepisy nie określają minimalnej wysokości sumy komandytowej.

Jak prawidłowo sformułować klauzulę o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych?

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Klauzula, w której osoba trzecia wyraża zgodę na przetwarzanie jej danych osobowych, może być sformułowana zupełnie dowolnie, musi jednak zawierać pewne, wskazane w ustawie o ochronie danych osobowych elementy.

Zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, przez zgodę osoby, której dane dotyczą rozumie się oświadczenie woli, którego treścią jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych tego, kto składa oświadczenie; zgoda nie może być domniemana lub dorozumiana z oświadczenia woli o innej treści; zgoda może być odwołana w każdym czasie.

Z definicji tej nie wynikają szczegółowe zasady formułowania zgody, jednakże podkreśla się, że z treści zgody na przetwarzanie danych osobowych powinno w sposób nie budzący wątpliwości wynikać, w jakim celu, w jakim zakresie i przez kogo dane osobowe będą przetwarzane. Wyrażający zgodę musi mieć pełną świadomość tego, na co się godzi. Stanowisko takie wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2135/2002), w którego sentencji zawarł stwierdzenie, iż "Zgoda na przekazywanie danych musi mieć charakter wyraźny, a jej wszystkie aspekty muszą być jasne dla podpisującego w momencie jej wyrażania. Czynności takiej nie konwaliduje późniejsze poinformowanie o treści regulaminu, ani możliwość zgłoszenia zastrzeżeń wobec pewnych form przetwarzania danych".

Kiedy komandytariusz może reprezentować spółkę komandytową?

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Zgodnie z treścią art. 117 KSH spółkę komandytową reprezentują komplementariusze, których z mocy umowy spółki albo prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa reprezentowania spółki.

Status komandytariusza nie może uprawniać do reprezentowania spółki komandytowej, a postanowienia umowy przyznające komandytariuszowi prawo reprezentacji są nieważne. Komandytariusz natomiast może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik. Ten sam model funkcjonuje odnośnie akcjonariuszy w spółce komandytowo - akcyjnej.

Forma i zakres

Podstawą umocowania do dokonywania konkretnych czynności może być:
a)pełnomocnictwo ogólne,
b)pełnomocnictwo rodzajowe,
c)pełnomocnictwo szczególne,
d)prokura (która jest de facto rodzajem pełnomocnictwa szczególnego i najczęściej znajduje zastosowanie w przypadku spółek komandytowych).

Warto podkreślić, iż z zakresem udzielonego mu pełnomocnictwa nie wiąże się także zmiana zakresu jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Istnieją jednak określone działania komandytariusza związane z reprezentacją spółki, które mogą doprowadzić do poszerzenia zakresu jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Przykładem może tu być art. 118 § 2 KSH, zgodnie z treścią którego komandytariusz, który dokonał w imieniu spółki czynności prawnej, nie ujawniając swego pełnomocnictwa, odpowiada za skutki tej czynności wobec osób trzecich bez ograniczenia.

Udzielenie pełnomocnictwa

Prokura może zostać udzielone zarówno już w umowie spółki, jak i później, odrębnym oświadczeniem woli.
W przypadku oświadczenia woli wymagana jest zgoda wszystkich komplementariuszy mających prawo prowadzenia spraw spółki , chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Istotny jest fakt, iż zasada ta znajduje zastosowanie wyłącznie do stosunków wewnętrznych spółki, a więc złożenie go bez zgody pozostałych komplementariuszy mających prawo prowadzenia spraw spółki, nie czyni go nieważnym, ale w efekcie powstanie również podstawa do odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie komplementariusza, który samodzielnie ustanowił prokurenta.

Odwołanie pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo udzielone komandytariuszowi jest odwołalne. Watro dodać, iż spółka nie może skutecznie zrzec się odwołania pełnomocnictwa jedynie z tego powodu, że zostało ono udzielone komandytariuszowi.

Odwołać prokurę może każdy komplementariusz mający prawo prowadzenia spraw spółki, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W tym przypadku również dotyczy to stosunków wewnętrznych spółki, z czego wynika iż aby odwołanie prokury było skuteczne, konieczne jest aby komplementariuszowi odwołującemu prokurę przysługiwało prawo reprezentowania spółki.

Komandytariusz jako reprezentant komplementariusza

Komandytariusz może działać w sferze reprezentacji spółki komandytowej także jako przedstawiciel komplementariusza uprawnionego do reprezentacji. Dotyczy to sytuacji, w której komandytariusz jest członkiem organu komplementariusza upoważnionego do jego reprezentacji, np. reprezentowanie spółki komandytowej przez komandytariusza będącego członkiem zarządu sp. z o.o., która jest komplementariuszem spółki komandytowej.

Należy podkreślić, iż komplementariusz nie może udzielić pełnomocnictwa do wykonywania jego uprawnień w zakresie reprezentacji spółki komandytowej, ponieważ prawo to ma charakter osobisty i może być wykonywane albo bezpośrednio przez osobę fizyczną będącą komplementariuszem, albo przez osoby upoważnione organizacyjnie do działania za komplementariusza będącego osobą prawną lub inną jednostką organizacyjną.

Jeżeli członkowie organów komplementariusza nie chcą osobiście zajmować się czynnościami z zakresu reprezentacji spółki komandytowej, to mogą udzielić pełnomocnictwa w imieniu spółki.

Kiedy sąd może orzec o rozwiązaniu spółki?

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Zgodnie z zasadami wolnego obrotu handlowego, zawiązanie, jak i zakończenie bytu prawnego spółki kapitałowej pozostają w sferze decyzyjnej jej wspólników. W pewnych sytuacjach istnieje jednak możliwość interwencji sądu, a w konsekwencji rozwiązanie spółki mocą jego orzeczenia. Są to sytuacje, w których spółka nie wykonuje nałożonych na nią ustawowo obowiązków.

Według treści art. 21 Kodeksu spółek handlowych, sąd rejestrowy może orzec o rozwiązaniu wpisanej do rejestru spółki kapitałowej w przypadku, gdy:
-nie zawarto umowy spółki,
-określony w umowie albo statucie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem,
-umowa albo statut spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy, przedmiotu działalności spółki, kapitału zakładowego lub wkładów,
-wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące statut nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.

Ponadto, rozwiązanie spółki może tez nastąpić na gruncie przepisów ustawy o KRS. Jeżeli pomimo stosowania grzywien osoba prawna wpisana do rejestru przedsiębiorców nie wykonuje swoich obowiązków, sąd rejestrowy może ustanowić dla niej kuratora na okres nieprzekraczający roku, ten może natomiast podjąć czynności zmierzające do jej likwidacji, jeżeli nie dojdzie do wyboru lub powołania jej władz w terminie trzech miesięcy od dnia jego ustanowienia albo wybrane lub powołane władze nie wykonują swoich obowiązków.

Brak umowy spółki

W przypadku, gdy wraz z dokumentami rejestrowymi nie została dołączona umowa lub statut spółki, sąd wzywa do uzupełnienia tego braku w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku. Kontrola to powinna wyeliminować wszelkie braki. W praktyce jednak dochodzi do sytuacji, gdy sąd rejestrowy nie dostrzega braków umowy lub statutu i wówczas zastosowanie znajduje art. 21 KSH.

Jeżeli po wykrycie braków po udanej rejestracji spółki nie zostaną podjęte stosowne działania w celu ich usunięcia, sąd w pierwszej kolejności wzywa zarząd spółki do złożenia stosownego oświadczenia, a następnie wydaje postanowienie o rozwiązaniu spółki.

Dotyczy to przypadków, gdy w ogóle nie zawarto umowy lub statutu spółki lub nie zawierają one niezbędnych dla postępowania rejestracyjnego danych, takich jak np. postanowienia dotyczace firmy, przedmiotu działalności czy wkładów. Elementy te stanowią niezbędną treść każdej umowy lub statutu spółki. Braki te, jeżeli są nieusuwalne, rodzą po stronie sądu obowiązek rozwiązania spółki.

Warto podkreślić, iż z powodu tego rodzaju braków, spółka nie może być rozwiązana, jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat.

Sprzeczność przedmiotu działalności z prawem

Zgodnie z brzmieniem art. 40 ustawy o KRS przedmiot działalności spółki jest ujawniany w dziale 3 rejestru przedsiębiorców i powinien być określony według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). PKD nie zawiera przykładów działalności sprzecznych z prawem, ale za takie można uznać naruszenie przepisów nakazujących prowadzenie określonej działalności, więc np. prowadzanie działalności bez wymaganej koncesji czy zezwolenia.

Brak zdolności do czynności prawnych osób zawierających umowę spółki

Ostatnią z przyczyn rozwiązania spólki przez sąd rejestrowy jest zaistnienie sytuacji, w której wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące statut nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.

Należy podkreślić, że brak zdolności do czynności prawnych powinien dotykać wszystkich osób uczestniczących w zawieraniu umowy lub podpisujących statut. Oznacza to, iż fakt posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych przez chociaż jedną z tych osób sanuje braki tej zdolności po stronie pozostałych.

Przebieg postępowania

Wszczęcie postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki kapitałowej w trybie art. 21 KSH może nastąpić z urzędu lub na wniosek osoby posiadającej interes prawny w jej rozwiązaniu. Sąd zobowiązany jest przeprowadzić wówczas rozprawę. Orzeczenie końcowe zapada w formie postanowienia, od którego uczestnikom postępowania przysługuje apelacja.

W przypadku tego postępowania powstaje istotny problem z dopuszczalnością wniesienia skargi kasacyjnej. Postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki nie można bowiem zaliczyć do postępowania rejestrowego, ponieważ rozstrzygnięcie sądu rejestrowego nie sprowadza się bezpośrednio do wydania orzeczenia o wpisie bądź wykreśleniu podmiotu z rejestru. Zgodnie natomiast z treścią art. 5191 KPC możliwość złożenia skargi kasacyjnej istnieje tylko i wyłącznie od postanowień sądu rejestrowego wydanych w toku postępowania rejestrowego.

Podstawa prawna:
-Ustawa z dnia 15 września 2000 roku - Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037z późn. zm.)
-Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity z 2007 roku - Dz.U. Nr 168, poz. 1186)
-Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.)

Zmiana wspólników w spółce cywilnej

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują możliwości zbycia przez wspólnika swojego udziału w spółce cywilnej, nawet w przypadku wyrażenia przez pozostałych wspólników zgody na taką czynność. Nie ma jednak prawnych przeszkód do podstawienia wspólników spółki cywilnej.

Podstawienie wspólników:

Spółka cywilna jest umową, w której zawierające ją osoby zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Należy pamiętać, że spółka ta nie posiada osobowości prawnej, czyli nie może być podmiotem praw i obowiązków oraz dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym, spółkę cywilną charakteryzują:
-niepodzielność majątku spółki cywilnej, oraz
-brak określenia udziałów przysługujących każdemu ze wspólników.

Mimo braku możliwości sprzedaży udziałów, prawo nie przewiduje ograniczeń w możliwości wystąpienia ze spółki obecnych wspólników i wstąpienia na ich miejsce nowych. Przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają bowiem żadnych zastrzeżeń co do braku możliwości przystąpienia do spółki nowego wspólnika.

Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1995 r. (sygn. akt III CZP 160/95), w którym Sąd uznał: ,,dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki.”

Omawiane rozwiązanie powinno odbyć się według następującego schematu:
-Do spółki wstępują nowi wspólnicy, którzy jednocześnie wnoszą wkłady;
-Swoje udziały w spółce wypowiadają dotychczasowi wspólnicy dokonując rozliczenia z nowymi wspólnikami.

Zaznaczyć należy, że istotą tego rozwiązania jest wniesienie przez nowych wspólników wkładów w wysokości odpowiadającej majątkowi spółki przed ich przystąpieniem. Oznacza to, że w momencie wyjścia dotychczasowych wspólników ze spółki w ramach rozliczeń uzyskają oni pieniądze wniesione przez nowych wspólników.

Aspekty prawne przystąpienia nowych wspólników:

Przystąpienie nowych wspólników do spółki cywilnej powinno się odbyć w formie aneksu do umowy spółki sporządzonego w formie pisemnej dla celów dowodowych. Jeśli jednak przedmiotem wkładu nowych wspólników będzie nieruchomość, zmiana umowy wymagać będzie formy aktu notarialnego. Dodatkowo podkreślić należy, że dla przystąpienia do spółki nowych wspólników konieczna jest zgoda wszystkich dotychczasowych wspólników, która także powinna być wyrażona w aneksie.

Wraz z podpisaniem zmiany umowy spółki nowi wspólnicy nabywają wszystkie prawa i obowiązki wspólnika spółki cywilnej przewidziane przez kodeks cywilny. Od tego momentu spółka cywilna będzie współwłasnością dotychczasowych i nowych wspólników.

Aspekty podatkowe przystąpienia nowych wspólników:

VAT

Zmiana składu osobowego spółki cywilnej nie prowadzi do likwidacji spółki, co oznacza że na gruncie ustawy o VAT mamy do czynienia z tym samym podmiotem. Nie powstanie więc konieczność zmiany numeru NIP ani sporządzenia remanentu likwidacyjnego.

Powyższe stanowisko potwierdzają:
-interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 27 stycznia 2010 (znak IBPP1/443-1104/09/EA), zgodnie z którą: ,,(…) uznać należy, iż w przypadku zmian osobowych w składzie spółki cywilnej, przy zastrzeżeniu, że skład osobowy spółki nigdy nie będzie mniejszy niż dwóch wspólników spółki cywilnej, spółka będzie nadal istnieć i zachowa swój NIP.
-wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2005 r. (sygn. akt I FSK 287/05), w którym NSA uznał: ,,Spółka cywilna zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usług zachowuje ten status dopóki nie ulegnie rozwiązaniu i wykreśleniu z rejestru. Dopóki więc taki stan rzeczy nie zaistnieje, wszelkie zmiany personalne w składzie tej jednostki organizacyjnej nie zmieniają jej statusu na gruncie podatku od towarów i usług.”

PCC

Podatkowi od czynności cywilnopawnych podlegają umowy spółki oraz ich zmiany, które powodują podwyższenie podstawy opodatkowania. W konsekwencji oznacza to, że obowiązek zapłaty PCC powstaje w sytuacji podpisania takiego aneksu do umowy, którego skutkiem będzie zwiększenie majątku spółki.

Dlatego w sytuacji, w której do spółki przystępują nowi wspólnicy wnosząc jednocześnie wkłady, zmiana umowy spółki w której się dokonuje podlega opodatkowaniu PCC. Stawka podatku wynosić będzie 0,5% od wartości wniesionych przez nowych wspólników wkładów.

Warto zaznaczyć, że podatkiem PCC nie będzie opodatkowana zmiana umowy spółki, w której wstępujący do spółki nowi wspólnicy jako wkład wnoszą świadczenie pracy, można więc rozważyć również takie rozwiązanie.

PIT

Przystąpienie nowych wspólników do spółki cywilnej nie podlega opodatkowaniu PIT. Będzie się jednak wiązało się obowiązkiem sporządzenia spisu z natury na dzień poprzedzający wstąpienie nowych wspólników, gdyż spis ten jest niezbędny przy ustalaniu wysokości podatku dochodowego każdego z występujących wspólników.

Aspekty prawne wystąpienia dotychczasowych wspólników:

Po przystąpieniu nowych wspólników, dotychczasowi wspólnicy mogą wystąpić ze spółki. Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej odbywa się poprzez wypowiedzenie przez niego swojego udziału. Istnieją trzy możliwości takiego wystąpienia:
-bez podawania przyczyny – wspólnik musi wypowiedzieć swój udział najpóźniej na trzy miesiące przed zakończeniem roku obrachunkowego;
-z ważnych powodów – wówczas udział może być wypowiedziany, w każdym czasie;
-jeżeli umowa spółki tak stanowi – na warunkach przewidzianych w umowie.

Zatem, jeśli umowa spółki nie przywiduje, że każdy wspólnik może w dowolnym czasie z niej wystąpić, warto pomyśleć o dodaniu takiego zapisu przy podpisywaniu aneksu o przystąpieniu nowych wspólników.

We wszystkich przypadkach wypowiedzenie udziału powinno być dokonane w formie pisemnej dla celów dowodowych. Należy także pamiętać, że aby spółka cywilna nie uległa likwidacji po wystąpieniu z niej wspólników, w spółce cywilnej pozostać musi przynajmniej dwóch wspólników.

Wystąpienie wspólników ze spółki cywilnej wiązać się będzie z koniecznością rozliczeń z pozostałymi wspólnikami. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego występującemu ze spółki wspólnikowi zwraca się:
-w naturze - rzeczy, które wspólnik wniósł do spółki do używania. Nie podlega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę cywilną rzeczy należących do wspólnika;
-w pieniądzu – wartość wkładu oznaczonego w umowie spółki cywilnej, wniesionego przez wspólnika występującego. Jeżeli nie ma w tej kwestii innych ustaleń, bierze się pod uwagę wartość wkładu w chwili jego wniesienia. Ponadto w pieniądzu wypłaca się wspólnikowi taką część wartości wspólnego majątku, pozostałą po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Warto zaznaczyć, że podział majątku spółki cywilnej w wypadku wystąpienia któregokolwiek ze wspólników ze spółki wynika z umowy spółki cywilnej.

Aspekty podatkowe wystąpienia dotychczasowych wspólników:

VAT

Wspólnik występujący ze spółki cywilnej, który nie kontynuuje działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu VAT, będzie zobowiązany do zapłaty podatku VAT od towarów, przy których zakupie przysługiwało mu prawo odliczenia VAT. Będzie się to także wiązało z obowiązkiem sporządzenia spisu z natury na dzień zaprzestania działalności podlegającej VAT.

PCC

Wypowiedzenie przez wspólników swoich udziałów w spółce cywilnej nie pociągało za sobą konieczności uiszczenie podatku PCC.

PIT

Środki pieniężne uzyskane przy wystąpieniu ze spółki w części odpowiadającej nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania uzyskanymi przed wystąpieniem ze spółki są zwolnione od podatku PIT. Oznacza to że przychodem opodatkowanym PIT nie będzie wartość wkładu wniesionego przez dotychczasowych wspólników do spółki cywilnej oraz niewypłacone wcześniej zyski spółki, które były nich na bieżąco opodatkowywane.

Środki pieniężne otrzymane ponad wartość wniesionych wkładów oraz niewypłaconych, ale opodatkowanych przez wspólników zysków, stanowić będą przychód opodatkowany PIT. Należy uznać, że jest to przychód z praw majątkowych opodatkowany według skali, czyli dochód do kwoty 85 500 zł opodatkowany będzie 18-procentowymi podatkiem PIT, natomiast dochód powyżej tej kwoty podatkiem 32-procentowym.

Stanowisko powyższe potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. (znak IPPB1/415-94/10-5/MT): ,,Reasumując stwierdzić należy, iż wypłacony Wnioskodawcy, w związku z wystąpieniem ze spółki cywilnej, udział w majątku tej spółki, nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym – zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tylko do wysokości pierwotnie wniesionego do tej spółki wkładu. Natomiast wypłacona nadwyżka ponad wartość wniesionego wkładu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako dochód z praw majątkowych.’’

Na dzień wystąpienia ze spółki wspólnicy zobowiązani będą do sporządzenia wykazu składników majątkowych na dzień wystąpienia, który powinien zawierać co najmniej: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień likwidacji.

Jeśli występujący wspólnicy zdecydują się na wyciągnięcie ze spółki jakichkolwiek środków trwałych staną się one dla nich przychodem opodatkowanym PIT dopiero w momencie ich zbycia. Ale nie zawsze, jeżeli bowiem składniki te zostaną zbyte po upływie sześciu lat od dnia likwidacji działalności, a zbycie to nastąpi poza prowadzoną działalnością gospodarczą, wówczas także przychód z tego tytułu będzie zwolniony z opodatkowania podatkiem PIT.

Przy pożegnaniu z pracodawcą upomnij się o świadectwo pracy

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Świadectwo pracy jest to dokument, w którym pracodawca potwierdza zatrudnienie pracownika. Jest obowiązany wydać je niezwłocznie po wygaśnięciu lub rozwiązaniu stosunku pracy.

Uprawnienia pracownika związane ze świadectwem pracy regulują art. 97 i 99 kodeksu pracy oraz rozporządzenie z dnia 15 maja 1996 r.

Jeżeli wydanie świadectwa pracy nie jest możliwe w dniu, w którym umowa z pracownikiem wygasa lub zostaje rozwiązana (np. pracownik przebywa poza zakładem pracy), pracodawca wydaje mu świadectwo w terminie do 7 dni od dnia ustania stosunku pracy. Może przekazać je osobiście pracownikowi, osobie przez niego upoważnionej lub przesłać świadectwo pocztą. Śmierć pracownika nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wystawienia świadectwa pracy - pracodawca sporządza świadectwo i włącza je do akt osobowych pracownika. Z wnioskiem o wydanie przez pracodawcę świadectwa pracy może wystąpić członek rodziny zmarłego pracownika lub inna osoba będąca jego spadkobiercą.

Ważne! Jeżeli wskutek niewystawienia lub wystawienia świadectwa po terminie pracownik poniósł szkodę (w praktyce najczęściej chodzi o sytuację, gdy z powodu nieprzedstawienia świadectwa nie otrzymał nowej pracy), może żądać naprawienia szkody. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ale nie więcej niż za 6 tygodni. Przesłanką żądania odszkodowania będzie również odmowa wypłacenia bezrobotnemu zasiłku – świadectwo pracy jest jednym z dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia, które pracownik otrzymywał. Na pracowniku ciąży konieczność udowodnienia istnienia szkody.

Jakie informacje zawiera świadectwo pracy?

W świadectwie pracy powinny zostać zawarte informacje dotyczące okresu i wykonywanej pracy, zajmowanym stanowisku, jak również informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Rozporządzenie nakazuje zamieszczenie także innych informacji, które są niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego: dotyczą one m. in. wymiaru czasu pracy, liczby dni urlopu wykorzystanego przez pracownika w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy, wykorzystania dodatkowego urlopu albo innego dodatkowego uprawnienia. Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w drodze wypowiedzenia przez pracodawcę lub w drodze porozumienia stron z przyczyn niedotyczących pracownika, zamieszcza się wzmiankę o tym – z tym ostatnim wiążą się bowiem szczególne uprawnienia ubezpieczeniowe . Innych przyczyn ustania stosunku pracy nie wskazuje się. W świadectwie musi być zamieszczona informacja o zajęciu wynagrodzenia za pracę w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej. Na żądanie pracownika pracodawca ma obowiązek zamieścić w świadectwie pracy informacje o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach. Nie wolno zamieszczać w świadectwie informacji innych, niż wskazane w prawie pracy i rozporządzeniach wykonawczych – w szczególności świadectwo pracy nie jest miejscem, w którym pracodawca zamieszcza opinie dotyczące danego pracownika czy dokonuje oceny jego osiągnięć.

Co w sytuacji, gdy dane w świadectwie są niezgodne z prawdą?

Jeśli treść wystawionego świadectwa nie czyni zadość wymogom określonym w kodeksie pracy lub jest niezgodna za stanem rzeczywistym, pracownik może w ciągu 7 dnia od otrzymania świadectwa zaradzać jego sprostowania. Jeżeli żądanie takie było uzasadnione, jednak pracodawca nie dokonał sprostowania, pracownik może w terminie 7 dni od zawiadomienia go o takiej decyzji skierować wniosek do sądu pracy. Jeśli sąd przychyli się do wniosku pracownika, pracodawca musi dokonać sprostowania w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Od orzeczenia sądu rejonowego można wnieść apelację do sądu okręgowego. Sąd okręgowy jest ostatnią instancją w sporze - w sprawach dotyczących świadectw pracy i roszczeń z tym związanych skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego nie przysługuje.

Ważne! Przepisy precyzują, w którym momencie najpóźniej pracodawca musi wydać świadectwo, jednak nie nakładają na niego obowiązku wydania go wcześniej. Można sobie jednak wyobrazić sytuację, gdy pracownikowi pozostającemu w okresie wypowiedzenia jest ono z jakichś względów potrzebne – na przykład w procesie szukania nowej pracy. Teoretycznie nie może wymóc na pracodawcy wydanie świadectwa przed dniem wygaśnięcia stosunku pracy, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się jednak, że będzie on obowiązany do wcześniejszego wydania go w związku z ważną zasadą prawa pracy - zasadą dbałości o zaspokajanie bytowych i socjalnych potrzeb pracownika.

Czy brak świadectwa pracy zawsze przekreśla szanse na zasiłek?

Przepisy jednoznacznie wskazują, że dla zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy konieczne jest przedłożenie także świadectwa pracy. Wobec problemu bezrobotnych, którzy z jakichś powodów nie dysponują świadectwem, urzędnicy bardzo często idą im na rękę i wpisują ich do rejestru bezrobotnych, jednak zależy to wyłącznie od ich dobrej woli. W takiej sytuacji można uzyskać z ZUS zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniom społecznym, jeśli zaś organ rentowy odmawia wydania zaświadczenia, urząd pracy powinien zaakceptować pisemne oświadczenie bezrobotnego, w którym wskazuje on, w jakim okresie był zatrudniony.

Koszty sądowe w sprawach cywilnych

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Dochodzenie lub obrona praw przed sądem w postępowaniu cywilnym wymaga nie tylko sporządzenia określonych pism i odpowiedniego argumentowania swojego stanowiska. Od zdecydowanej większości pism procesowych należy uiścić opłatę w odpowiedniej wysokości.

Katalog pism oraz zasady naliczania opłat znajdują się w Ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej : Ustawie).

Art. 3 Ustawy zawiera zamknięty katalog pism, które podlegają opłacie. Są to właściwie wszystkie kluczowe dla postępowania pisma: pozew i pozew wzajemny; apelacja i zażalenie; skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia; sprzeciw od wyroku zaocznego; zarzuty od nakazu zapłaty; interwencja główna i uboczna. Wymienione są także określone wnioski, skargi, odwołania od decyzji, zażalenia na postanowienie oraz wnioski o wydanie odpowiednich dokumentów.

Zgodnie z art. 10 Ustawy opłatę należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Ustawa dzieli opłaty na stałe, stosunkowe i podstawowe w zależności od rodzaju sprawy, ustalone są także zasady liczenia wysokości opłat. Opłaty stałe pobiera się w enumeratywnie wymienionych rodzajach spraw, niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia. Mogą one wynosić od 30 zł do 5000 zł. Opłata stosunkowa wynosi 5% lub 2 % w postępowaniu grupowym przedmiotu sporu lub zaskarżenia nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł. Wyróżnione zostały także opłaty tymczasowe, które pobiera się od pisma wniesionego w sprawie o prawa majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy nie da się ustalić w chwili jej wszczęcia. Opłatę taką określa przewodniczący. Za pozostałe sprawy pobierana jest opłata podstawowa w wysokości 30 zł.

Zasadą jest, że do uiszczenia opłaty zobowiązana jest strona, która wnosi pismo do sądu. Tylko w określonych przypadkach następuje zwolnienie podmiotowe (m. in. Skarb Państwa, strona w całości zwolniona od kosztów sądowych, pracownik w sprawach z zakresu prawa pracy) lub przedmiotowe (m. in. wnioski dotyczące przyjęcia oświadczenia o uznaniu dziecka, o przysposobienie dziecka, o otwarcie i ogłoszenie testamentu).

Nieuiszczenie opłaty może mieć dla strony negatywne konsekwencje, włącznie ze zwrotem pisma. Zgodnie z art. 130 Kodeksu Postępowania Cywilnego (dalej: KPC) jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do opłacenia go w terminie tygodniowym. Po upływie terminu następuje zwrot pisma, przez co nie wywołuje ono żadnych skutków.

Jeszcze większe dolegliwości powoduje nieopłacenie apelacji, skargi kasacyjnej, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, skargi na orzeczenie referendarza. Sąd odrzuca te pisma na posiedzeniu niejawnym.

Umowa deweloperska według nowych przepisów

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

W dniu 29 kwietnia 2012 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Ustawa jest niezwykle ważna i potrzebna, ponieważ dotyczy dotychczas wprost nieuregulowanych stosunków między deweloperem i nabywcą lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. W związku z dość obszerną materią, którą reguluje Ustawa, w niniejszej I części publikacji zostanie przedstawiona instytucja umowy deweloperskiej, zaś w następnej zostaną przedstawione regulacje dotyczące ochrony praw nabywców lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych.

Do czasu wejścia w życie Ustawy, umowy deweloperskie, jako umowy nienazwane, przybierały różne formy. Najczęściej były zawierane umowy przedwstępne zobowiązujące strony do zawarcia umowy przeniesienia własności zabudowanej nieruchomości lub odrębnej własności lokalu na rzecz nabywcy (najczęściej bez zachowania formy aktu notarialnego) albo umowy uregulowane w art. 9 ustawy o własności lokali, na podstawie których właściciel gruntu (deweloper) zobligowany był do wybudowania domu oraz do ustanowienia odrębnej własności lokali i przeniesienia tego prawa na drugą stronę umowy lub na inną wskazaną osobę.

Jednakże, żadne z powyższych rozwiązań nie dawało nabywcom dostatecznego zabezpieczenia w razie np. niewypłacalności dewelopera. W przypadku umowy przedwstępnej, strony z uwagi na minimalizację kosztów oraz posługiwanie się przez deweloperów własnymi wzorami umów, często rezygnowały z formy aktu notarialnego. Skutkowało to słabszą ochroną nabywcy, który w razie niewykonania przez dewelopera zobowiązania, nie posiadał uprawnienia do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Aby zapobiec powyższym sytuacjom i zmniejszyć ryzyko po stronie klientów deweloperów, została uchwalona ustawa. Ma ona na celu przede wszystkim uregulowanie zasad i trybu zawierania umów deweloperskich oraz ochrony praw nabywców.

Zgodnie z Ustawą, deweloper, który rozpoczyna sprzedaż obowiązany jest sporządzić prospekt informacyjny dotyczący danego przedsięwzięcia deweloperskiego, który przekazywany jest na żądanie osoby zainteresowanej zawarciem umowy deweloperskiej wraz z załącznikami nieodpłatnie na trwałym nośniku informacji. Dodatkowo, na deweloperze ciąży także obowiązek przedstawienia nabywcy szczegółowych informacji dotyczących jego sytuacji prawno-finansowej oraz przedsięwzięcia deweloperskiego, w tym konkretnego, oferowanego do sprzedaży lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, w zakresie określonym w prospekcie informacyjnym, którego wzór określa załącznik do Ustawy. Prospekt informacyjny wraz z załącznikami stanowi integralną część umowy deweloperskiej. Powyższe obowiązki nałożone na dewelopera mają na celu zwiększenie przejrzystości dokonywanej transakcji.

Jednym z istotnych rozwiązań, które wprowadza Ustawa jest zdefiniowanie umowy deweloperskiej, określenie zasad i trybu jej zawierania, a także jej treści. Na podstawie tego rodzaju umowy, deweloper zobowiązuje się do ustanowienia lub przeniesienia na nabywcę po zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu na nabywcę, albo do przeniesienia na nabywcę własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym lub użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego na niej posadowionego stanowiącego odrębną nieruchomość. Drugą stroną umowy deweloperskiej jest nabywca, który zobowiązuje się do spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz dewelopera na poczet ceny nabycia ww. prawa. Warto przy tym zaznaczyć, że nabywcą zgodnie z Ustawą, jest tylko osoba fizyczna. Umowa deweloperska powinna być zawarta
w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Co więcej, zgodnie z Ustawą, wynagrodzenie notariusza za wszystkie czynności wykonywane w związku z zawieraniem umowy deweloperskiej, w tym także za sporządzenie wypisów aktu notarialnego wydawanych przy zawarciu umowy deweloperskiej, oraz koszty sądowe w postępowaniu wieczystoksięgowym obciążają w równych częściach dewelopera i nabywcę.

Umowa deweloperska stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (prowadzonej dla nieruchomości, na której ma zostać przeprowadzone lub jest prowadzone przedsięwzięcie deweloperskie) wynikającego z niej roszczenia nabywcy m.in. o wybudowanie budynku, wyodrębnienie lokalu mieszkalnego i przeniesienie prawa własności. Ustawa w art. 22 ust. 1 wymienia postanowienia, które w szczególności powinna zawierać umowa deweloperska. Dodatkowo, zgodnie z Ustawą, zarówno nabywca, jaki i deweloper w określonych sytuacjach mają prawo odstąpienia od umowy deweloperskiej, przy czym uprawnienie nabywcy nie może być zastrzeżone pod warunkiem zapłaty określonej sumy pieniężnej. Należy także wskazać, iż postanowienia umowy deweloperskiej mniej korzystne dla nabywcy niż postanowienia Ustawy są nieważne, a zamiast nich stosuje się przepisy ustawy.

Podsumowując niniejszą część artykułu, należy wskazać, że zdefiniowanie i uregulowanie umowy deweloperskiej może przyczynić się do wyeliminowania dotychczasowych nieprawidłowości pojawiających się w tym zakresie. Wymóg formy aktu notarialnego dla umów deweloperskich, ujednolicenie ich treści oraz dość szeroki zakres informacyjnych obowiązków deweloperów stwarzają większą przejrzystość i gwarancję bezpieczeństwa dla przyszłych nabywców lokali oraz domów jednorodzinnych.

W dalszej części niniejszego artykułu zostanie przedstawiona druga część uwag na temat wchodzącej w życie w dniu 29 kwietnia 2012 r. ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego dotycząca regulacj ochrony praw nabywcy.

Przede wszystkim, zgodnie z Ustawą, deweloper powinien zapewnić nabywcom co najmniej jeden z następujących środków ochrony: zamknięty mieszkaniowy rachunek powierniczy, otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy i gwarancję ubezpieczeniową, otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy i gwarancję bankową albo otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy.

Otwarte oraz zamknięte mieszkaniowe rachunki powiernicze to należące do dewelopera rachunki powiernicze w rozumieniu przepisów Prawa bankowego, służące gromadzeniu środków pieniężnych wpłacanych przez nabywcę na cele określone w umowie deweloperskiej. Główna różnica pomiędzy otwartym a zamkniętym rachunkiem sprowadza się do tego, że z rachunku otwartego wypłata zdeponowanych środków następuje zgodnie z harmonogramem przedsięwzięcia deweloperskiego określonego w umowie deweloperskiej. Zaś, wypłata środków zdeponowanych na rachunku zamkniętym następuje jednorazowo, po przeniesieniu na nabywcę prawa, o którym mowa w art. 1 Ustawy, tj. prawa własności lokalu mieszkalnego (nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym) lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego na niej posadowionego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Ponadto, zgodnie z Ustawą, deweloper może zapewnić nabywcy gwarancję bankową lub gwarancję ubezpieczeniową, na mocy której bank lub zakład ubezpieczeń wypłaci nabywcy - na jego żądanie - środki w wysokości wpłaconych na rzecz dewelopera kwot w przypadku ogłoszenia upadłości dewelopera, albo odstąpienia przez nabywcę od umowy deweloperskiej w przypadku nieprzeniesienia w terminie określonym w umowie deweloperskiej na nabywcę prawa, o którym mowa w art. 1 Ustawy (np. prawa własności lokalu mieszkalnego). Gwarancja bankowa lub gwarancja ubezpieczeniowa wygasa w dniu podpisania aktu notarialnego umowy przenoszącej na nabywcę prawo, o którym mowa w art. 1 Ustawy,
w stanie wolnym od obciążeń, praw i roszczeń osób trzecich, z wyjątkiem obciążeń na które nabywca wyraził zgodę. Ważne jest również to, że obie ww. gwarancje nie obejmują odsetek od wpłaconych przez nabywcę środków oraz utraconych korzyści.

Zgodnie z przepisami przejściowymi, przepisy Ustawy dotyczące powyżej opisanych środków ochrony nabywców, określonych w art. 4 Ustawy, stosuje się do przedsięwzięć deweloperskich, w odniesieniu do których rozpoczęcie sprzedaży nastąpiło po dniu wejścia w życie Ustawy, tj. po 29 kwietnia 2012 r. Aby zwiększyć świadomość klientów deweloperów, Ustawa przewiduje, że w przypadku przedsięwzięć deweloperskich,w odniesieniu do których rozpoczęcie sprzedaży nastąpiło przed dniem wejścia w życie Ustawy (czyli nie będą do nich miały zastosowania ww. środki ochrony), deweloper w prospekcie informacyjnym zamieszcza w sposób widoczny dla nabywcy informację o braku stosowania tych środków.

Kolejną ważną regulacją, jaką wprowadza Ustawa jest dodanie w części trzeciej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze tytułu poświęconego postępowaniu upadłościowemu deweloperów. Zgodnie z wprowadzonymi regulacjami, środki zgromadzone na mieszkaniowych rachunkach powierniczych (otwartym i zamkniętym), prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, na której realizowane jest przedsięwzięcie deweloperskie oraz dopłaty wnoszone przez nabywców na kontynuację przedsięwzięcia po ogłoszeniu upadłości, stanowią osobną masę upadłości. Służy ona zaspokojeniu w pierwszej kolejności nabywców lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, objętych danym przedsięwzięciem deweloperskim. Nabywcy lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych tworzą zgromadzenie nabywców, które ma zdolność do podejmowania uchwał i może zdecydować o kontynuacji rozpoczętego przedsięwzięcia deweloperskiego.

Podsumowując powyższą II część publikacji, można stwierdzić, że wchodząca
w życie Ustawa stwarza mechanizmy ochrony praw nabywców poprzez zobowiązanie deweloperów do zapewnienia co najmniej jednego z powyżej wskazanych środków ochrony. Znacząca w zakresie ochrony praw nabywców jest również wprowadzona Ustawą nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego. Powyższe rozwiązania prawne połączone ze szczegółowym uregulowaniem umowy deweloperskiej, o którym pisaliśmy w I części publikacji, należy ocenić pozytywne zarówno z punktu widzenia nabywców, jak i deweloperów, którzy choć zostali obciążeni dodatkowymi obowiązkami, to jednak będą mogli liczyć na większe zaufanie swoich potencjalnych klientów. Wszelkie mechanizmy ochrony nabywców, wprowadzone Ustawą, czynią zadość od dawna zgłaszanym postulatom w tym zakresie. Mamy przy tym nadzieję, że opisane rozwiązania przyczynią się w praktyce do tego, że tak jak w innych państwach Unii Europejskiej, ryzyko inwestycji deweloperskiej nie będzie obciążało nabywcy.

Sąd polubowny nie jest związany zapadłym wcześniej orzeczeniem

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

W sądownictwie polubownym nie ma zasady związania sądu zapadłym wcześniej orzeczeniem – orzekł Sąd Najwyższy.

Sąd polubowny jest sądem orzekających w sprawach poddanych mu pod rozstrzygnięcie na mocy zapisu na sąd polubowny. Wyrok sądu polubownego ma taką samą moc prawną jak wyrok sądu powszechnego. Od wyroku sądu polubownego nie służy odwołanie. Pojawiła się wątpliwość dotycząca tego, czy sąd polubowny jest związany zapadłym wcześniej orzeczeniem. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego wskazują, że prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd, który je wydał, jak również inne sądy oraz organy administracji publicznej. Sąd polubowny jest sądem szczególnego rodzaju i pojawiła się wątpliwość, czy powyższa reguła odnosi się także do niego.

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 13 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I CSK 416/11) uznał, że ustawodawca nie umieścił sądu polubownego wśród instytucji, które są związane prawomocnym orzeczeniem – w rzeczywistości nie jest on przecież nawet związany przepisami postępowania cywilnego. Wyrok sądu polubownego ma moc prawną na równi z wyrokiem sądu powszechnego dopiero po jego uznaniu przez sąd.

Pełnomocnictwo i udzielenie pełnomocnictwa

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

Może się zdarzyć, że z powodu wyjazdu, choroby czy innego zdarzenia, nie jesteśmy w stanie dokonać czynności, która wymaga złożenia naszego podpisu. W takiej sytuacji można upoważnić inna osobę do zawarcia umowy, udzielając jej stosownego pełnomocnictwa. W artykule prezentujemy niektóre kwestie z jego udzieleniem związane.

Osoba, która udziela pełnomocnictwa, określana jest mianem mocodawcy. Ten, komu pełnomocnictwo zostało udzielone – to pełnomocnik. Kwestie pełnomocnictwa regulowane są przez kodeks cywilny.

Zakres umocowania pełnomocnika zależy przede wszystkim od woli mocodawcy. Udzielenie pełnomocnictwa w każdej sytuacji wymaga określenia przez mocodawcę objętego nim zakresu umocowania. Kodeks wskazuje trzy rodzaje pełnomocnictw i odpowiadające im zakresy umocowania:

1) pełnomocnictwo ogólne do czynności zwykłego zarządu;
2) pełnomocnictwo rodzajowe (do czynności określonego rodzaju)
3) pełnomocnictwo do poszczególnej czynności (pełnomocnictwo szczególne).

W praktyce osoby fizyczne udzielają najczęściej pełnomocnictwa ogólnego, które upoważnia do czynności nieprzekraczających zakresu zwykłego zarządu, takich na przykład jak zawarcie umowy najmu, złożenia pisma w urzędzie czy wyjaśnienie sprawy w banku.

Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należy udzielić pełnomocnictwa rodzajowego. Musi zawierać wskazanie rodzaju czynności, które może dokonywać pełnomocnik.

Pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna, przy czym nie musi mieć ona pełnej zdolności do czynności prawnych. Istotą pełnomocnictwa jest to, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz mocodawcy.

W jaki sposób udzielić pełnomocnictwa?

Pełnomocnictwo ogólne powinno zostać udzielone na piśmie i to pod rygorem nieważności – oznacza to, że niezachowanie tej formy spowoduje nieważność pełnomocnictwa.

Pamiętaj! Pełnomocnictwo nie jest umową między mocodawca pełnomocnikiem, a jedynie oświadczeniem woli mocodawcy. To oznacza, że pełnomocnik nie musi działać w imieniu mocodawcy – chyba, że taki obowiązek wynika z innych umów, np. z umowy zlecenia.

Niekiedy pełnomocnictwo będzie wymagało zachowania formy szczególnej – przede wszystkim formy aktu notarialnego. Będzie tak musiało być zawsze, gdy sama czynność, do dokonania której udzielane jest pełnomocnictwo, wymaga zachowania szczególnej formy. W szczególności będą to wszelkiego rodzaju sytuacje związane z przenoszeniem własności nieruchomości.

Pełnomocnictwo może zostać sporządzone nawet odręcznie. Należy określić osobę mocodawcy i tego, komu pełnomocnictwo jest udzielone. Osoby te powinny być wskazane z imienia i nazwiska, warto wskazać także numer dowodu osobistego czy pesel, w przypadku przedsiębiorców dodatkowym elementem odróżniającym będzie NIP.

Mocodawca może w ogólny sposób określić zakres pełnomocnictwa bądź szczegółowo określać, które czynności mogą być dokonane w jego imieniu przez pełnomocnika. W praktyce często spotyka się pełnomocnictwa, w których mocodawca ogólnie wskazuje, że „pełnomocnik jest upoważniony do występowania w moim imieniu, a w szczególności do…”.

Mocodawca powinien także wskazać, czy udzielone pełnomocnictwo obejmuje prawo do udzielania dalszych pełnomocnictw ( a więc czy pełnomocnik może wyznaczać dalszych pełnomocników), czy też taka możliwość jest wyłączona. Pełnomocnik może ustanowić dla swojego mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika wyraźnie z treści pełnomocnictwa, ale także z ustawy (np. pełnomocnictwo procesowe) lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (np. umowy zlecenia).

Co się stanie, jeśli pełnomocnik przekroczy zakres umocowania?

Należy odróżnić dwie sytuacje – gdy umowa została zawarta z przekroczeniem udzielonego wcześniej pełnomocnictwa oraz sytuację, w której zawarto umowę w oparciu o udzielone wcześniej pełnomocnictwo, które wygasło.

Jeśli umowa zostanie zawarta przez osobę działającą bez umocowania lub przekraczającą zakres umocowania, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. Potwierdzenie czynności przez osobę, w imieniu której umowa została zawarta, nie wymaga zachowania szczególnej formy. Może nastąpić także w sposób dorozumiany. Przepis nie przewiduje terminu, w którym takie potwierdzenie powinno nastąpić, jednak należy pamiętać, że utrzymywanie drugiej strony (podmiotu, który zawarł umowę nie wiedząc o nieważności pełnomocnictwa) w stanie niepewności co do przyszłości zawartej umowy jest dla niej z reguły niekorzystne, więc jest on władny ustalić termin dla mocodawcy dla potwierdzenia zawartej umowy. Jeśli nie potwierdzi on jej, przestaje być zobowiązana do zawarcia umowy.

Jeśli z kolei pełnomocnik dokona czynności, która mieści się w zakresie pełnomocnictwa, które wygasło – a bez znaczenia jest tu powód wygaśnięcia, taka czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona zawartej umowy wiedziała o wygaśnięciu pełnomocnictwa lub mogła się o tym z łatwością dowiedzieć.

Wygaśnięcie pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo nie jest udzielone raz na zawsze. Może być w każdej chwili przez mocodawcę odwołane. Pozostałe przyczyny wygaśnięcie pełnomocnictwa ogólnego są następujące:
- upływ terminu, na jaki pełnomocnictwo było udzielone,
- ustanie stosunku prawnego, z którego wynikało umocowanie,
- ubezwłasnowolnienie całkowite pełnomocnika,
- odwołanie pełnomocnictwa,
- śmierć mocodawcy,
- śmierć pełnomocnika.

Odwołanie pełnomocnictwa jest, podobnie jak jego udzielenie - jednostronną czynnością prawną mocodawcy. Co do zasady pełnomocnik nie może doprowadzić do odwołania pełnomocnictwa. W szczególności nie może się go "zrzec" - co najwyżej, o ile nie jest zobowiązany do tego treścią stosunku prawnego, może powstrzymać się od dokonywania czynności, do których został umocowany.

W pewnych sytuacjach, a mianowicie wtedy, gdy jest to uzasadnione treścią stosunku prawnego, który jest podstawą pełnomocnictwa, mocodawca może zrzec się jego odwołania. Należy to rozumieć w ten sposób, że mocodawca zobowiązuje się, że nie odwoła pełnomocnictwa w okresie trwania stosunku podstawowego, dla którego zostało ono udzielone. W treści pełnomocnictwa powinno zostać uregulowane kwestie jego odwołalności.

Bez względu na powód wygaśnięcia pełnomocnictwa, pełnomocnik musi oddać mocodawcy dokument pełnomocnictwa.

Pamiętaj! Nie każda czynność może zostać dokonana przez pełnomocnika – np. testament sporządzić można wyłącznie osobiście. Co może zaskakiwać, w szczególnie uzasadnionych wypadkach także małżeństwo może zostać zawarte przez pełnomocnika.

Osoba fizyczna a osoba prawna

Fri, 27 Apr 2012 00:00:00 +0200

W poniższej publikacji przedstawimy podstawowe uregulowania prawne dotyczące osób fizycznych oraz osób prawnych. Na wstępie należy wskazać, że zarówno regulacje dotyczące osoby fizycznej, jak i osoby prawnej zostały zawarte w ustawie Kodeks cywilny.

Kodeks cywilny nie zawiera ustawowej definicji osoby fizycznej. Za osobę fizyczną uważa się jednak człowieka, będącego uczestnikiem stosunków cywilnoprawnych. Zgodnie zaś z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym, osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną, np. jednostki samorządu terytorialnego, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, czy fundacje.

Wskazać należy również, iż istnieje trzeci rodzaj podmiotów stosunków cywilnoprawnych, tzw. „ułomne osoby prawne”, czyli jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębne przepisy przyznają jednak zdolność prawną. Są to np. spółki osobowe i wspólnoty mieszkaniowe.

Z osobą fizyczną mamy do czynienia od chwili urodzenia człowieka. Narodziny są również momentem, od którego osoba fizyczna uzyskuje zdolność prawną, tzn. może być podmiotem praw lub obowiązków. Wyjątkiem od tej zasady jest dziecko poczęte, ale nienarodzone (tzw. nasciturus), które może być podmiotem praw pod warunkiem, że urodzi się żywe. Jednakże, aby móc w pełni samodzielnie dokonywać czynności prawnych, osoba fizyczna musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych, którą nabywa z chwilą uzyskania pełnoletniości. Kodeks cywilny przewiduje również przypadki, w których osoba fizyczna może zostać częściowo lub całkowicie pozbawiona zdolności do czynności prawnych (o ubezwłasnowolnieniu pisaliśmy szerzej publikacjach z dnia 14 i 16 marca). Osoba fizyczna kończy swój byt prawny w chwili śmierci lub uznania jej za zmarłą według przepisów Kodeksu cywilnego.

Natomiast osoba prawna powstaje w konsekwencji określonych zdarzeń prawnych, uregulowanych poza Kodeksem cywilnym. Dany podmiot nabywa osobowość prawną, a więc zdolność prawną do działania w sferze stosunków cywilnoprawnych, przeważnie z chwilą, w której zostanie wpisany do odpowiedniego rejestru (np. rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego). Wskazać przy tym należy, że osoba prawna podejmuje działania za pośrednictwem swoich organów. Ustanie bytu prawnego osoby prawnej następuje najczęściej z chwilą wykreślenia jej z właściwego rejestru. Przy czym, osoby prawne nie mogą zostać pozbawione i ograniczone w zdolności do czynności prawnych, co oznacza, że mają one pełną zdolność do podejmowania czynności prawnych.

Oznaczeniami indywidualizującymi każdą osobę fizyczną są m.in. imię i nazwisko, płeć, czy miejsce zamieszkania. Ważne przy tym jest, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem pobytu stałego. Osoby prawne są zaś indywidualnie określane za pomocą m.in. nazwy oraz siedziby. Siedziba jest odpowiednikiem miejsca zamieszkania osoby fizycznej, i jest to miejscowość, w której siedzibę ma organ zarządzający danej osoby prawnej.

Warto również zauważyć, że zarówno osobie fizycznej, jak i osobie prawnej przysługują tzw. dobra osobiste, które pozostają pod ochroną prawa.

Podsumowując, osoba fizyczna i osoba prawna, poza tzw. ułomnymi osobami prawnymi, są podstawowymi podmiotami stosunków cywilnoprawnych. Istotne jest zatem zrozumienie różnic pomiędzy nimi oraz płynących z tego faktu konsekwencji. W przypadku osoby fizycznej mamy do czynienia z człowiekiem, który od chwili urodzenia posiada zdolność prawną, a następnie nabywa również zdolność do czynności prawnych, która umożliwia mu bycie podmiotem stosunków cywilnoprawnych. Natomiast osoba prawna, będąca podmiotem przewidzianym przez ustawodawcę, nabywa osobowość prawną najczęściej poprzez wpis do odpowiedniego rejestru oraz działa za pośrednictwem swoich organów.